೭. ಸತ್ತಮವಗ್ಗೋ

(೬೩) ೧. ಸಙ್ಗಹಿತಕಥಾ

೪೭೧. ನತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಧಮ್ಮಾ ಕೇಹಿಚಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ಸಙ್ಗಹೀತಾತಿ (ಪೀ॰)? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಧಮ್ಮಾ ಕೇಹಿಚಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಗಣನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಉದ್ದೇಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪನ್ನಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಧಮ್ಮಾ ಕೇಹಿಚಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಗಣನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಉದ್ದೇಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪರಿಯಾಪನ್ನಾ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಧಮ್ಮಾ ಕೇಹಿಚಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ।

ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಕತಮಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಕತಮಂ ಖನ್ಧಗಣನಂ (ಸೀ॰ ಪೀ॰ ಕ॰) ಗಚ್ಛತೀತಿ? ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ। ಹಞ್ಚಿ ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಙ್ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ। ಸೋತಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಘಾನಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಜಿವ್ಹಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಕಾಯಾಯತನಂ ಕತಮಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ? ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ। ಹಞ್ಚಿ ಕಾಯಾಯತನಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಕಾಯಾಯತನಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಙ್ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ।

ರೂಪಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಸದ್ದಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಗನ್ಧಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ರಸಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನಂ ಕತಮಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ? ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ। ಹಞ್ಚಿ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಙ್ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ।

ಸುಖಾ ವೇದನಾ ಕತಮಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ? ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ। ಹಞ್ಚಿ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸುಖಾ ವೇದನಾ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ। ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ…ಪೇ॰… ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ವೇದನಾ ಕತಮಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ? ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ। ಹಞ್ಚಿ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ವೇದನಾ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ವೇದನಾ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ।

ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ ಕತಮಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ? ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ। ಹಞ್ಚಿ ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ। ಸೋತಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ…ಪೇ॰… ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ ಕತಮಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ? ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ। ಹಞ್ಚಿ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಞ್ಞಾ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ।

ಚಕ್ಖುಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ…ಪೇ॰… ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ ಕತಮಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ? ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ। ಹಞ್ಚಿ ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಮನೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಚೇತನಾ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ।

ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ …ಪೇ॰… ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ಕತಮಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ? ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ। ಹಞ್ಚಿ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧಗಣನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಙ್ಗಹಿತ’’ನ್ತಿ।

೪೭೨. ಯಥಾ ದಾಮೇನ ವಾ ಯೋತ್ತೇನ ವಾ ದ್ವೇ ಬಲಿಬದ್ದಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ಸಿಕ್ಕಾಯ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಸಙ್ಗಹಿತೋ, ಸಾ ಗದ್ದುಲೇನ ಸಙ್ಗಹಿತೋ; ಏವಮೇವ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾತಿ ಸಕವಾದಿವಚನಂ (ಅಟ್ಠಕಥಾ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ)? ಹಞ್ಚಿ ದಾಮೇನ ವಾ ಯೋತ್ತೇನ ವಾ ದ್ವೇ ಬಲೀಬದ್ದಾ ಸಙ್ಗಹಿತಾ, ಸಿಕ್ಕಾಯ ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಸಙ್ಗಹಿತೋ, ಸಾ ಗದ್ದುಲೇನ ಸಙ್ಗಹಿತೋ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಧಮ್ಮಾ ಕೇಹಿಚಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಙ್ಗಹಿತಾ’’ತಿ ಸಕವಾದಿವಚನಂ (ಅಟ್ಠಕಥಾ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ)।

ಸಙ್ಗಹಿತಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

೭. ಸತ್ತಮವಗ್ಗೋ

(೬೪) ೨. ಸಮ್ಪಯುತ್ತಕಥಾ

೪೭೩. ನತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಧಮ್ಮಾ ಕೇಹಿಚಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಧಮ್ಮಾ ಕೇಹಿಚಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಹಗತಾ ಸಹಜಾತಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ ಏಕುಪ್ಪಾದಾ ಏಕನಿರೋಧಾ ಏಕವತ್ಥುಕಾ ಏಕಾರಮ್ಮಣಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಧಮ್ಮಾ ಕೇಹಿಚಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಹಗತಾ ಸಹಜಾತಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ ಏಕುಪ್ಪಾದಾ ಏಕನಿರೋಧಾ ಏಕವತ್ಥುಕಾ ಏಕಾರಮ್ಮಣಾ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಧಮ್ಮಾ ಕೇಹಿಚಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ’’ತಿ।

ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಹಜಾತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಹಜಾತೋ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ’’ತಿ।

ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೇನ… ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಹಜಾತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಹಜಾತೋ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ’’ತಿ।

ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ … ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ… ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ ವೇದನಾಖನ್ಧೇನ… ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೇನ… ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಹಜಾತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಹಜಾತೋ , ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ’’ತಿ।

೪೭೪. ಯಥಾ ತಿಲಮ್ಹಿ ತೇಲಂ ಅನುಗತಂ ಅನುಪವಿಟ್ಠಂ, ಉಚ್ಛುಮ್ಹಿ ರಸೋ ಅನುಗತೋ ಅನುಪವಿಟ್ಠೋ; ಏವಮೇವ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ತೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅನುಗತಾ ಅನುಪವಿಟ್ಠಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಸಮ್ಪಯುತ್ತಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

೭. ಸತ್ತಮವಗ್ಗೋ

(೬೫) ೩. ಚೇತಸಿಕಕಥಾ

೪೭೫. ನತ್ಥಿ ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಧಮ್ಮಾ ಚಿತ್ತೇನ ಸಹಗತಾ ಸಹಜಾತಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಏಕುಪ್ಪಾದಾ ಏಕನಿರೋಧಾ ಏಕವತ್ಥುಕಾ ಏಕಾರಮ್ಮಣಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಧಮ್ಮಾ ಚಿತ್ತೇನ ಸಹಗತಾ ಸಹಜಾತಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಏಕುಪ್ಪಾದಾ ಏಕನಿರೋಧಾ ಏಕವತ್ಥುಕಾ ಏಕಾರಮ್ಮಣಾ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿ।

ಫಸ್ಸೋ ಚಿತ್ತೇನ ಸಹಜಾತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಫಸ್ಸೋ ಚಿತ್ತೇನ ಸಹಜಾತೋ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಫಸ್ಸೋ ಚೇತಸಿಕೋ’’ತಿ। ವೇದನಾ…ಪೇ॰… ಸಞ್ಞಾ… ಚೇತನಾ… ಸದ್ಧಾ… ವೀರಿಯಂ… ಸತಿ… ಸಮಾಧಿ… ಪಞ್ಞಾ… ರಾಗೋ… ದೋಸೋ… ಮೋಹೋ…ಪೇ॰… ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ ಚಿತ್ತೇನ ಸಹಜಾತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ ಚಿತ್ತೇನ ಸಹಜಾತಂ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ ಚೇತಸಿಕ’’ನ್ತಿ।

೪೭೬. ಚಿತ್ತೇನ ಸಹಜಾತಾತಿ ಕತ್ವಾ ಚೇತಸಿಕಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಫಸ್ಸೇನ ಸಹಜಾತಾತಿ ಕತ್ವಾ ಫಸ್ಸಸಿಕಾತಿ ಫಸ್ಸಿಕಾತಿ (ಪೀ॰ ಅಟ್ಠ॰)? ಆಮನ್ತಾ। ಚಿತ್ತೇನ ಸಹಜಾತಾತಿ ಕತ್ವಾ ಚೇತಸಿಕಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ । ವೇದನಾಯ… ಸಞ್ಞಾಯ… ಚೇತನಾಯ… ಸದ್ಧಾಯ… ವೀರಿಯೇನ… ಸತಿಯಾ… ಸಮಾಧಿನಾ… ಪಞ್ಞಾಯ… ರಾಗೇನ… ದೋಸೇನ… ಮೋಹೇನ…ಪೇ॰… ಅನೋತ್ತಪ್ಪೇನ ಸಹಜಾತಾತಿ ಕತ್ವಾ ಅನೋತ್ತಪ್ಪಾಸಿಕಾತಿ ಅನೋತ್ತಪ್ಪಿಕಾತಿ (?)? ಆಮನ್ತಾ।

೪೭೭. ನತ್ಥಿ ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ಚಿತ್ತಞ್ಹಿದಂ ಚೇತಸಿಕಾ ಚ ಧಮ್ಮಾ,

ಅನತ್ತತೋ ಸಂವಿದಿತಸ್ಸ ಹೋನ್ತಿ।

ಹೀನಪ್ಪಣೀತಂ ತದುಭಯೇ ವಿದಿತ್ವಾ,

ಸಮ್ಮದ್ದಸೋ ವೇದಿ ಪಲೋಕಧಮ್ಮ’’ನ್ತಿ॥

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ಅತ್ಥಿ ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋತಿ।

ನತ್ಥಿ ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಇಧ, ಕೇವಟ್ಟ, ಭಿಕ್ಖು ಪರಸತ್ತಾನಂ ಪರಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಆದಿಸತಿ ಚೇತಸಿಕಮ್ಪಿ ಆದಿಸತಿ ವಿತಕ್ಕಿತಮ್ಪಿ ಆದಿಸತಿ ವಿಚಾರಿತಮ್ಪಿ ಆದಿಸತಿ – ‘ಏವಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತ್ಥಮ್ಪಿ ತೇ ಮನೋ, ಇತಿಪಿ ತೇ ಚಿತ್ತ’’’ನ್ತಿ ದೀ॰ ನಿ॰ ೧.೪೮೫। ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ಅತ್ಥಿ ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋತಿ।

ಚೇತಸಿಕಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

೭. ಸತ್ತಮವಗ್ಗೋ

(೬೬) ೪. ದಾನಕಥಾ

೪೭೮. ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ದಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಲಬ್ಭಾ ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಪರೇಸಂ ದಾತುನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ …ಪೇ॰… ಲಬ್ಭಾ ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ಪರೇಸಂ ದಾತುನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಲಬ್ಭಾ ಫಸ್ಸೋ ಪರೇಸಂ ದಾತುನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ …ಪೇ॰… ಲಬ್ಭಾ ವೇದನಾ…ಪೇ॰… ಸಞ್ಞಾ… ಚೇತನಾ… ಸದ್ಧಾ… ವೀರಿಯಂ… ಸತಿ… ಸಮಾಧಿ… ಪಞ್ಞಾ ಪರೇಸಂ ದಾತುನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

೪೭೯. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ದಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದಾನಂ ಅನಿಟ್ಠಫಲಂ ಅಕನ್ತಫಲಂ ಅಮನುಞ್ಞಫಲಂ ಸೇಚನಕಫಲಂ ದುಕ್ಖುದ್ರಯಂ ದುಕ್ಖವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ನನು ದಾನಂ ಇಟ್ಠಫಲಂ ಕನ್ತಫಲಂ ಮನುಞ್ಞಫಲಂ ಅಸೇಚನಕಫಲಂ ಸುಖುದ್ರಯಂ ಸುಖವಿಪಾಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ದಾನಂ ಇಟ್ಠಫಲಂ ಕನ್ತಫಲಂ ಮನುಞ್ಞಫಲಂ ಅಸೇಚನಕಫಲಂ ಸುಖುದ್ರಯಂ ಸುಖವಿಪಾಕಂ , ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ದಾನ’’ನ್ತಿ।

ದಾನಂ ಇಟ್ಠಫಲಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ, ಚೀವರಂ ದಾನನ್ತಿ ಉಪರಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾಯ ಪರವಾದೀಪುಚ್ಛಾಯ ಸದಿಸಾ, ಅಟ್ಠಕಥಾ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ? ಆಮನ್ತಾ। ಚೀವರಂ ಇಟ್ಠಫಲಂ ಕನ್ತಫಲಂ ಮನುಞ್ಞಫಲಂ ಅಸೇಚನಕಫಲಂ ಸುಖುದ್ರಯಂ ಸುಖವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ದಾನಂ ಇಟ್ಠಫಲಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ, ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ಸೇನಾಸನಂ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೋ ದಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಇಟ್ಠಫಲೋ ಕನ್ತಫಲೋ ಮನುಞ್ಞಫಲೋ ಅಸೇಚನಕಫಲೋ ಸುಖುದ್ರಯೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

೪೮೦. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ದಾನ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ಸದ್ಧಾ ಹಿರಿಯಂ ಕುಸಲಞ್ಚ ದಾನಂ,

ಧಮ್ಮಾ ಏತೇ ಸಪ್ಪುರಿಸಾನುಯಾತಾ।

ಏತಞ್ಹಿ ಮಗ್ಗಂ ದಿವಿಯಂ ವದನ್ತಿ,

ಏತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛತಿ ದೇವಲೋಕ’’ನ್ತಿ ಅ॰ ನಿ॰ ೮.೩೨॥

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ದಾನನ್ತಿ।

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ದಾನ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದಾನಾನಿ ಮಹಾದಾನಾನಿ ಅಗ್ಗಞ್ಞಾನಿ ರತ್ತಞ್ಞಾನಿ ವಂಸಞ್ಞಾನಿ ಪೋರಾಣಾನಿ ಅಸಙ್ಕಿಣ್ಣಾನಿ ಅಸಙ್ಕಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಾನಿ, ನ ಸಙ್ಕಿಯನ್ತಿ ನ ಸಙ್ಕಿಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠಾನಿ ಸಮಣೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ! ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ। ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಪರಿಮಾಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಅಭಯಂ ದೇತಿ ಅವೇರಂ ದೇತಿ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಂ (ಸ್ಯಾ॰ ಕ॰) ದೇತಿ। ಅಪರಿಮಾಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಅಭಯಂ ದತ್ವಾ ಅವೇರಂ ದತ್ವಾ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ ದತ್ವಾ ಅಪರಿಮಾಣಸ್ಸ ಅಭಯಸ್ಸ ಅವೇರಸ್ಸ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಸ್ಸ ಭಾಗೀ ಹೋತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ , ಪಠಮಂ ದಾನಂ ಮಹಾದಾನಂ ಅಗ್ಗಞ್ಞಂ ರತ್ತಞ್ಞಂ ವಂಸಞ್ಞಂ ಪೋರಾಣಂ ಅಸಙ್ಕಿಣ್ಣಂ ಅಸಙ್ಕಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಂ, ನ ಸಙ್ಕಿಯತಿ ನ ಸಙ್ಕಿಯಿಸ್ಸತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠಂ ಸಮಣೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ। ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅದಿನ್ನಾದಾನಂ ಪಹಾಯ…ಪೇ॰… ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಪಹಾಯ…ಪೇ॰… ಮುಸಾವಾದಂ ಪಹಾಯ…ಪೇ॰… ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಂ ಪಹಾಯ ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ। ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಪರಿಮಾಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಅಭಯಂ ದೇತಿ ಅವೇರಂ ದೇತಿ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ ದೇತಿ। ಅಪರಿಮಾಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ಅಭಯಂ ದತ್ವಾ ಅವೇರಂ ದತ್ವಾ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಂ ದತ್ವಾ ಅಪರಿಮಾಣಸ್ಸ ಅಭಯಸ್ಸ ಅವೇರಸ್ಸ ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝಸ್ಸ ಭಾಗೀ ಹೋತಿ। ಇದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ , ಪಞ್ಚಮಂ ದಾನಂ ಮಹಾದಾನಂ ಅಗ್ಗಞ್ಞಂ ರತ್ತಞ್ಞಂ ವಂಸಞ್ಞಂ ಪೋರಾಣಂ ಅಸಙ್ಕಿಣ್ಣಂ ಅಸಙ್ಕಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಂ, ನ ಸಙ್ಕಿಯತಿ ನ ಸಙ್ಕಿಯಿಸ್ಸತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠಂ ಸಮಣೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ। ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ದಾನಾನಿ ಮಹಾದಾನಾನಿ ಅಗ್ಗಞ್ಞಾನಿ ರತ್ತಞ್ಞಾನಿ ವಂಸಞ್ಞಾನಿ ಪೋರಾಣಾನಿ ಅಸಙ್ಕಿಣ್ಣಾನಿ ಅಸಙ್ಕಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಾನಿ, ನ ಸಙ್ಕಿಯನ್ತಿ ನ ಸಙ್ಕಿಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠಾನಿ ಸಮಣೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹೀ’’ತಿ ಅ॰ ನಿ॰ ೮.೩೯। ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ ದಾನನ್ತಿ।

೪೮೧. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ದಾನ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಅನ್ನಂ ದೇತಿ, ಪಾನಂ ದೇತಿ, ವತ್ಥಂ ದೇತಿ, ಯಾನಂ ದೇತಿ, ಮಾಲಂ ದೇತಿ, ಗನ್ಧಂ ದೇತಿ, ವಿಲೇಪನಂ ದೇತಿ, ಸೇಯ್ಯಂ ದೇತಿ, ಆವಸಥಂ ದೇತಿ, ಪದೀಪೇಯ್ಯಂ ದೇತೀ’’ತಿ ಸಂ॰ ನಿ॰ ೩.೩೬೨-೩೯೧ ಥೋಕಂ ವಿಸದಿಸಂ! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ದಾನನ್ತಿ।

೪೮೨. ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ದಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ಇಟ್ಠಫಲೋ ಕನ್ತಫಲೋ ಮನುಞ್ಞಫಲೋ ಅಸೇಚನಕಫಲೋ ಸುಖುದ್ರಯೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ದಾನಂ ಇಟ್ಠಫಲಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ, ಚೀವರಂ ದಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಚೀವರಂ ಇಟ್ಠಫಲಂ ಕನ್ತಫಲಂ ಮನುಞ್ಞಫಲಂ ಅಸೇಚನಕಫಲಂ ಸುಖುದ್ರಯಂ ಸುಖವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ದಾನಂ ಇಟ್ಠಫಲಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ, ಪಿಣ್ಡಪಾತೋ ದಾನಂ… ಸೇನಾಸನಂ ದಾನಂ… ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೋ ದಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಇಟ್ಠಫಲೋ ಕನ್ತಫಲೋ ಮನುಞ್ಞಫಲೋ ಅಸೇಚನಕಫಲೋ ಸುಖುದ್ರಯೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ದಾನ’’ನ್ತಿ।

ದಾನಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

೭. ಸತ್ತಮವಗ್ಗೋ

(೬೭) ೫. ಪರಿಭೋಗಮಯಪುಞ್ಞಕಥಾ

೪೮೩. ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಪರಿಭೋಗಮಯೋ ಫಸ್ಸೋ ವಡ್ಢತಿ, ವೇದನಾ ವಡ್ಢತಿ, ಸಞ್ಞಾ ವಡ್ಢತಿ, ಚೇತನಾ ವಡ್ಢತಿ, ಚಿತ್ತಂ ವಡ್ಢತಿ, ಸದ್ಧಾ ವಡ್ಢತಿ, ವೀರಿಯಂ ವಡ್ಢತಿ, ಸತಿ ವಡ್ಢತಿ, ಸಮಾಧಿ ವಡ್ಢತಿ, ಪಞ್ಞಾ ವಡ್ಢತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಲತಾ ವಿಯ ವಡ್ಢತಿ, ಮಾಲುವಾ ವಿಯ ವಡ್ಢತಿ, ರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ವಡ್ಢತಿ, ತಿಣಂ ವಿಯ ವಡ್ಢತಿ, ಮುಞ್ಜಪುಞ್ಜೋ ವಿಯ ವಡ್ಢತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

೪೮೪. ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದಾಯಕೋ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ನ ಸಮನ್ನಾಹರತಿ, ಹೋತಿ ಪುಞ್ಞನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅನಾವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾವಟ್ಟನ್ತಸ್ಸ (ಸೀ॰ ಪೀ॰ ಕ॰), ಅನಾವಜ್ಝನ್ತಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ॰) ಹೋತಿ… ಅನಾಭೋಗಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಅಸಮನ್ನಾಹರನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಅಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಅಚೇತಯನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಅಪತ್ಥಯನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಅಪ್ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ನನು ಆವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಆಭೋಗಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಸಮನ್ನಾಹರನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಚೇತಯನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಪತ್ಥಯನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಆವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಆಭೋಗಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಸಮನ್ನಾಹರನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಚೇತಯನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಪತ್ಥಯನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ।

೪೮೫. ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದಾಯಕೋ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ , ಹೋತಿ ಪುಞ್ಞನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ॰… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ॰… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಾ ಹೀನಪಣೀತಾ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಾ ಹೀನಪಣೀತಾ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುವಿದೂರವಿದೂರಾನಿ! ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ನಭಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಥವೀ ಚ – ಇದಂ ಪಠಮಂ ಸುವಿದೂರವಿದೂರಂ। ಓರಿಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೀರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಪಾರಿಮಞ್ಚ ತೀರಂ – ಇದಂ ದುತಿಯಂ ಸುವಿದೂರವಿದೂರಂ। ಯತೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇರೋಚನೋ ಅಬ್ಭುದೇತಿ ಯತ್ಥ ಚ ಅತ್ಥಮೇತಿ – ಇದಂ ತತಿಯಂ ಸುವಿದೂರವಿದೂರಂ। ಸತಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೋ ಅಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ – ಇದಂ ಚತುತ್ಥಂ ಸುವಿದೂರವಿದೂರಂ। ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ಸುವಿದೂರವಿದೂರಾನೀತಿ।

‘‘ನಭಞ್ಚ ದೂರೇ ಪಥವೀ ಚ ದೂರೇ,

ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ತದಾಹು ದೂರೇ।

ಯತೋ ಚ ವೇರೋಚನೋ ಅಬ್ಭುದೇತಿ,

ಪಭಙ್ಕರೋ ಯತ್ಥ ಚ ಅತ್ಥಮೇತಿ॥

‘‘ತತೋ ಹವೇ ದೂರತರಂ ವದನ್ತಿ,

ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಅಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ।

ಅಬ್ಯಾಯಿಕೋ ಹೋತಿ ಸತಂ ಸಮಾಗಮೋ,

ಯಾವಮ್ಪಿ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ತಥೇವ ಹೋತಿ॥

‘‘ಖಿಪ್ಪಞ್ಹಿ ವೇತಿ ಖಿಪ್ಪಂಹವೇತಿ (ಬಹೂಸು) ಅಸತಂ ಸಮಾಗಮೋ।

ತಸ್ಮಾ ಸತಂ ಧಮ್ಮೋ ಅಸಬ್ಭಿ ಆರಕಾ’’ತಿ ಅ॰ ನಿ॰ ೪.೪೭॥

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಾ ಹೀನಪಣೀತಾ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ।

೪೮೬. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ಆರಾಮರೋಪಾ ವನರೋಪಾ, ಯೇ ಜನಾ ಸೇತುಕಾರಕಾ।

ಪಪಞ್ಚ ಉದಪಾನಞ್ಚ, ಯೇ ದದನ್ತಿ ಉಪಸ್ಸಯಂ॥

‘‘ತೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚ, ಸದಾ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತಿ।

ಧಮ್ಮಟ್ಠಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ, ತೇ ಜನಾ ಸಗ್ಗಗಾಮಿನೋ’’ತಿ ಸಂ॰ ನಿ॰ ೧.೪೭॥

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ।

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ ಸೋವಗ್ಗಿಕಾ ಸುಖವಿಪಾಕಾ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಾ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ! ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಯಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಚೇತೋಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ। ಯಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ…ಪೇ॰… ಸೇನಾಸನಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ…ಪೇ॰… ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಚೇತೋಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ। ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ ಸೋವಗ್ಗಿಕಾ ಸುಖವಿಪಾಕಾ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಾ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ ಅ॰ ನಿ॰ ೪.೫೧। ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ।

೪೮೭. ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದಾಯಕೋ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೋ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ಛಡ್ಡೇತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ಹೋತಿ ಪುಞ್ಞನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ದಾಯಕೋ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೋ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ಛಡ್ಡೇತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ಹೋತಿ ಪುಞ್ಞಂ; ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ।

ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದಾಯಕೋ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇ ರಾಜಾನೋ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಚೋರಾ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಅಗ್ಗಿ ವಾ ದಹತಿ, ಉದಕಂ ವಾ ವಹತಿ, ಅಪ್ಪಿಯಾ ವಾ ದಾಯಾದಾ ಹರನ್ತಿ, ಹೋತಿ ಪುಞ್ಞನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ । ಹಞ್ಚಿ ದಾಯಕೋ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇ ರಾಜಾನೋ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಚೋರಾ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಅಗ್ಗಿ ವಾ ದಹತಿ, ಉದಕಂ ವಾ ವಹತಿ, ಅಪ್ಪಿಯಾ ವಾ ದಾಯಾದಾ ಹರನ್ತಿ, ಹೋತಿ ಪುಞ್ಞಂ; ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ।

ಪರಿಭೋಗಮಯಪುಞ್ಞಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

೭. ಸತ್ತಮವಗ್ಗೋ

(೬೮) ೬. ಇತೋದಿನ್ನಕಥಾ

೪೮೮. ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಇತೋ ಚೀವರಂ ದೇನ್ತಿ ತಂ ಚೀವರಂ ತತ್ಥ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಇತೋ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದೇನ್ತಿ, ಇತೋ ಸೇನಾಸನಂ ದೇನ್ತಿ, ಇತೋ ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ದೇನ್ತಿ, ಇತೋ ಖಾದನೀಯಂ ದೇನ್ತಿ, ಇತೋ ಭೋಜನೀಯಂ ದೇನ್ತಿ, ಇತೋ ಪಾನೀಯಂ ದೇನ್ತಿ; ತಂ ಪಾನೀಯಂ ತತ್ಥ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಞ್ಞೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಾರಕೋ ಪರಕತಂ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಅಞ್ಞೋ ಕರೋತಿ, ಅಞ್ಞೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

೪೮೯. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ಪೇತಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ದಾನಂ ದೇನ್ತಂ ಅನುಮೋದೇನ್ತಿ, ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇನ್ತಿ, ಪೀತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಲಭನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಪೇತಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ಥಾಯ ದಾನಂ ದೇನ್ತಂ ಅನುಮೋದೇನ್ತಿ, ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇನ್ತಿ, ಪೀತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಿ, ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಲಭನ್ತಿ; ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ।

೪೯೦. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ಉನ್ನಮೇ ಉದಕಂ ವುಟ್ಠಂ, ಯಥಾನಿನ್ನಂ ಪವತ್ತತಿ।

ಏವಮೇವ ಇತೋ ದಿನ್ನಂ, ಪೇತಾನಂ ಉಪಕಪ್ಪತಿ॥

‘‘ಯಥಾ ವಾರಿವಹಾ ಪೂರಾ, ಪರಿಪೂರೇನ್ತಿ ಸಾಗರಂ।

ಏವಮೇವ ಇತೋ ದಿನ್ನಂ, ಪೇತಾನಂ ಉಪಕಪ್ಪತಿ॥

‘‘ನ ಹಿ ತತ್ಥ ಕಸೀ ಅತ್ಥಿ, ಗೋರಕ್ಖೇತ್ಥ ನ ವಿಜ್ಜತಿ।

ವಣಿಜ್ಜಾ ತಾದಿಸೀ ನತ್ಥಿ, ಹಿರಞ್ಞೇನ ಕಯಾಕಯಂ ಕಯಕ್ಕಯಂ (ಸೀ॰ ಪೀ॰)।

ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ಯಾಪೇನ್ತಿ, ಪೇತಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾ ತಹಿ’’ನ್ತಿ ಖು॰ ಪಾ॰ ೭.೬; ಪೇ॰ ವ॰ ೧೯॥

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ।

೪೯೧. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಪಞ್ಚಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಠಾನಾನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸನ್ತಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪುತ್ತಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಕುಲೇ ಜಾಯಮಾನಂ! ಕತಮಾನಿ ಪಞ್ಚ? ಭಟೋ ವಾ ನೋ ಭರಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಚ್ಚಂ ವಾ ನೋ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಕುಲವಂಸೋ ಚಿರಂ ಠಸ್ಸತಿ, ದಾಯಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಅಥ ವಾ ಪನ ಪೇತಾನಂ ಕಾಲಙ್ಕತಾನಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಅನುಪ್ಪದಸ್ಸತಿ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸನ್ತಾ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪುತ್ತಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಕುಲೇ ಜಾಯಮಾನ’’ನ್ತಿ।

‘‘ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸಂ, ಪುತ್ತಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ।

ಭಟೋ ವಾ ನೋ ಭರಿಸ್ಸತಿ, ಕಿಚ್ಚಂ ವಾ ನೋ ಕರಿಸ್ಸತಿ॥

‘‘ಕುಲವಂಸೋ ಚಿರಂ ತಿಟ್ಠೇ, ದಾಯಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ।

ಅಥ ವಾ ಪನ ಪೇತಾನಂ, ದಕ್ಖಿಣಂ ಅನುಪ್ಪದಸ್ಸತಿ॥

‘‘ಠಾನಾನೇತಾನಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸಂ, ಪುತ್ತಂ ಇಚ್ಛನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ।

ತಸ್ಮಾ ಸನ್ತೋ ಸಪ್ಪುರಿಸಾ, ಕತಞ್ಞೂ ಕತವೇದಿನೋ॥

‘‘ಭರನ್ತಿ ಮಾತಾಪಿತರೋ, ಪುಬ್ಬೇ ಕತಮನುಸ್ಸರಂ।

ಕರೋನ್ತಿ ತೇಸಂ ಕಿಚ್ಚಾನಿ, ಯಥಾ ತಂ ಪುಬ್ಬಕಾರಿನಂ॥

‘‘ಓವಾದಕಾರೀ ಭಟಪೋಸೀ, ಕುಲವಂಸಂ ಅಹಾಪಯಂ।

ಸದ್ಧೋ ಸೀಲೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಪುತ್ತೋ ಹೋತಿ ಪಸಂಸಿಯೋ’’ತಿ ಅ॰ ನಿ॰ ೫.೩೧॥

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತೀತಿ।

ಇತೋ ದಿನ್ನಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

೭. ಸತ್ತಮವಗ್ಗೋ

(೬೯) ೭. ಪಥವೀ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋತಿಕಥಾ

೪೯೨. ಪಥವೀ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸುಖವೇದನಿಯಾ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖವೇದನಿಯಾ, ಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ಫಸ್ಸೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ಸಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ಚೇತನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ಚಿತ್ತೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ಸಾರಮ್ಮಣಾ; ಅತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ ಆವಜ್ಜನಾ (ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰) ಆಭೋಗೋ ಸಮನ್ನಾಹಾರೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಚೇತನಾ ಪತ್ಥನಾ ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ನನು ನ ಸುಖವೇದನಿಯಾ ನ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಾ ನ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖವೇದನಿಯಾ, ನ ಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ನ ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ನ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ನ ಫಸ್ಸೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ನ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ನ ಸಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ನ ಚೇತನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ನ ಚಿತ್ತೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ಅನಾರಮ್ಮಣಾ; ನತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ ಆಭೋಗೋ ಸಮನ್ನಾಹಾರೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಚೇತನಾ ಪತ್ಥನಾ ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ನ ಸುಖವೇದನಿಯಾ ನ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಾ…ಪೇ॰… ಅನಾರಮ್ಮಣಾ; ನತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಥವೀ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ’’ತಿ।

ಫಸ್ಸೋ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ, ಫಸ್ಸೋ ಸುಖವೇದನಿಯೋ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯೋ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖವೇದನಿಯೋ ಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ದುಕ್ಖಾಯ…ಪೇ॰… ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಫಸ್ಸೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಸಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಚೇತನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಚಿತ್ತೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಸಾರಮ್ಮಣೋ; ಅತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಪಥವೀ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ, ಪಥವೀ ಸುಖವೇದನಿಯಾ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖವೇದನಿಯಾ ಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ದುಕ್ಖಾಯ…ಪೇ॰… ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಫಸ್ಸೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಸಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಚೇತನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಚಿತ್ತೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಸಾರಮ್ಮಣಾ; ಅತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ ಆಭೋಗೋ ಸಮನ್ನಾಹಾರೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಚೇತನಾ ಪತ್ಥನಾ ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ …ಪೇ॰… ಪಥವೀ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ, ಪಥವೀ ನ ಸುಖವೇದನಿಯಾ ನ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಾ…ಪೇ॰… ಅನಾರಮ್ಮಣಾ; ನತ್ಥಿ ತಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಫಸ್ಸೋ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ, ಫಸ್ಸೋ ನ ಸುಖವೇದನಿಯೋ ನ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯೋ …ಪೇ॰… ಅನಾರಮ್ಮಣೋ; ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಪಥವೀ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಪಥವೀ ಪಗ್ಗಹನಿಗ್ಗಹುಪಗಾ ಛೇದನಭೇದನುಪಗಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ । ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ ಪಗ್ಗಹನಿಗ್ಗಹುಪಗೋ ಛೇದನಭೇದನುಪಗೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಲಬ್ಭಾ ಪಥವೀ ಕೇತುಂ ವಿಕ್ಕೇತುಂ ಆಠಪೇತುಂ ಓಚಿನಿತುಂ ವಿಚಿನಿತುನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಲಬ್ಭಾ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ ಕೇತುಂ ವಿಕ್ಕೇತುಂ ಆಠಪೇತುಂ ಓಚಿನಿತುಂ ವಿಚಿನಿತುನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

೪೯೩. ಪಥವೀ ಪರೇಸಂ ಸಾಧಾರಣಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ ಪರೇಸಂ ಸಾಧಾರಣೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ ಪರೇಸಂ ಸಾಧಾರಣೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ಅಸಾಧಾರಣಮಞ್ಞೇಸಂ, ಅಚೋರಹರಣೋ ನಿಧಿ।

ಕಯಿರಾಥ ಮಚ್ಚೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ, ಸಚೇ ಸುಚರಿತಂ ಚರೇ’’ತಿ ಖು॰ ಪಾ॰ ೮.೯ ಖುದ್ದಕಪಾಠೇ, ಥೋಕಂ ವಿಸದಿಸಂ॥

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ ಪರೇಸಂ ಸಾಧಾರಣೋ’’ತಿ।

ಪಥವೀ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಪಠಮಂ ಪಥವೀ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಪಚ್ಛಾ ಸತ್ತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಪಠಮಂ ವಿಪಾಕೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪಚ್ಛಾ ವಿಪಾಕಪಟಿಲಾಭಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಪಥವೀ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ । ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ ಪಥವಿಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತಾ ಪಥವಿಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಪಥವಿಂ ಅಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ಅಖೇಪೇತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಪಥವೀ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸತ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಞ್ಞೇ ಸತ್ತಾ ಪಥವಿಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸತ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ಅಞ್ಞೇ ಸತ್ತಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸತ್ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ಅಞ್ಞೇ ಸತ್ತಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ । ಚಕ್ಕವತ್ತಿಸತ್ತಸ್ಸ ಫಸ್ಸಂ ವೇದನಂ ಸಞ್ಞಂ ಚೇತನಂ ಚಿತ್ತಂ ಸದ್ಧಂ ವೀರಿಯಂ ಸತಿಂ ಸಮಾಧಿಂ ಪಞ್ಞಂ ಅಞ್ಞೇ ಸತ್ತಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

೪೯೪. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪಥವೀ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ಅತ್ಥಿ ಇಸ್ಸರಿಯಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಧಿಪಚ್ಚಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಇಸ್ಸರಿಯಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಧಿಪಚ್ಚಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಥವೀ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ’’ತಿ।

ಪಥವೀ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

೭. ಸತ್ತಮವಗ್ಗೋ

(೭೦) ೮. ಜರಾಮರಣಂ ವಿಪಾಕೋತಿಕಥಾ

೪೯೫. ಜರಾಮರಣಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸುಖವೇದನಿಯಂ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಂ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖವೇದನಿಯಂ, ಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ದುಕ್ಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ಫಸ್ಸೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ಸಞ್ಞಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ಚೇತನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ಚಿತ್ತೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ಸಾರಮ್ಮಣಂ; ಅತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ ಆಭೋಗೋ ಸಮನ್ನಾಹಾರೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಚೇತನಾ ಪತ್ಥನಾ ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ನನು ನ ಸುಖವೇದನಿಯಂ ನ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಂ…ಪೇ॰… ಅನಾರಮ್ಮಣಂ; ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ನ ಸುಖವೇದನಿಯಂ ನ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಂ…ಪೇ॰… ಅನಾರಮ್ಮಣಂ; ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ …ಪೇ॰… ಪಣಿಧಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಜರಾಮರಣಂ ವಿಪಾಕೋ’’ತಿ।

ಫಸ್ಸೋ ವಿಪಾಕೋ, ಫಸ್ಸೋ ಸುಖವೇದನಿಯೋ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯೋ…ಪೇ॰… ಸಾರಮ್ಮಣೋ; ಅತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಜರಾಮರಣಂ ವಿಪಾಕೋ, ಜರಾಮರಣಂ ಸುಖವೇದನಿಯಂ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಂ…ಪೇ॰… ಸಾರಮ್ಮಣಂ; ಅತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಜರಾಮರಣಂ ವಿಪಾಕೋ, ಜರಾಮರಣಂ ನ ಸುಖವೇದನಿಯಂ ನ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಂ…ಪೇ॰… ಅನಾರಮ್ಮಣಂ; ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಫಸ್ಸೋ ವಿಪಾಕೋ, ಫಸ್ಸೋ ನ ಸುಖವೇದನಿಯೋ ನ ದುಕ್ಖವೇದನಿಯೋ…ಪೇ॰… ಅನಾರಮ್ಮಣೋ; ನತ್ಥಿ ತಸ್ಸ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

೪೯೬. ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಜರಾಮರಣಂ, ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಜರಾಮರಣಂ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಜರಾಮರಣಂ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಜರಾಮರಣಂ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋ’’ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಜರಾಮರಣಂ, ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಜರಾಮರಣಂ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಜರಾಮರಣಂ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಜರಾಮರಣಂ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋ’’ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಕುಸಲಾನಞ್ಚ ಅಕುಸಲಾನಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನಂ ಜರಾಮರಣಂ, ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕುಸಲಾನಞ್ಚ ಅಕುಸಲಾನಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನಂ ಜರಾಮರಣಂ, ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಕುಸಲಾನಞ್ಚ ಅಕುಸಲಾನಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನಂ ಜರಾಮರಣಂ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕುಸಲಾನಞ್ಚ ಅಕುಸಲಾನಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನಂ ಜರಾಮರಣಂ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋ’’ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

೪೯೭. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಜರಾಮರಣಂ ವಿಪಾಕೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ಅತ್ಥಿ ದುಬ್ಬಣ್ಣಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಪ್ಪಾಯುಕಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ದುಬ್ಬಣ್ಣಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಪ್ಪಾಯುಕಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಜರಾಮರಣಂ ವಿಪಾಕೋ’’ತಿ।

ಜರಾಮರಣಂ ವಿಪಾಕೋತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

೭. ಸತ್ತಮವಗ್ಗೋ

(೭೧) ೯. ಅರಿಯಧಮ್ಮವಿಪಾಕಕಥಾ

೪೯೮. ನತ್ಥಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ಮಹಪ್ಫಲಂ ಸಾಮಞ್ಞಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಸಾಮಞ್ಞಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮವಿಪಾಕೋ’’ತಿ।

ನತ್ಥಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ಅತ್ಥಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮವಿಪಾಕೋ’’ತಿ। ನನು ಅತ್ಥಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ…ಪೇ॰… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ…ಪೇ॰… ಅರಹತ್ತಫಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಅರಹತ್ತಫಲಂ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮವಿಪಾಕೋ’’ತಿ।

ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ನ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದಾನಫಲಂ ನ ವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ನ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸೀಲಫಲಂ…ಪೇ॰… ಭಾವನಾಫಲಂ ನ ವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ…ಪೇ॰… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ…ಪೇ॰… ಅರಹತ್ತಫಲಂ ನ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದಾನಫಲಂ ನ ವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಅರಹತ್ತಫಲಂ ನ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸೀಲಫಲಂ…ಪೇ॰… ಭಾವನಾಫಲಂ ನ ವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ದಾನಫಲಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ದಾನಫಲಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ…ಪೇ॰… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ…ಪೇ॰… ಅರಹತ್ತಫಲಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಸೀಲಫಲಂ…ಪೇ॰… ಭಾವನಾಫಲಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಭಾವನಾಫಲಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ…ಪೇ॰… ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ …ಪೇ॰… ಅರಹತ್ತಫಲಂ ವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

೪೯೯. ಕಾಮಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ ಸವಿಪಾಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಲೋಕುತ್ತರಂ ಕುಸಲಂ ಸವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ರೂಪಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ…ಪೇ॰… ಅರೂಪಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ ಸವಿಪಾಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಲೋಕುತ್ತರಂ ಕುಸಲಂ ಸವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಲೋಕುತ್ತರಂ ಕುಸಲಂ ಅವಿಪಾಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕಾಮಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ ಅವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಲೋಕುತ್ತರಂ ಕುಸಲಂ ಅವಿಪಾಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ । ರೂಪಾವಚರಂ…ಪೇ॰… ಅರೂಪಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ ಅವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

೫೦೦. ಕಾಮಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ ಸವಿಪಾಕಂ ಆಚಯಗಾಮೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಲೋಕುತ್ತರಂ ಕುಸಲಂ ಸವಿಪಾಕಂ ಆಚಯಗಾಮೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ರೂಪಾವಚರಂ…ಪೇ॰… ಅರೂಪಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ ಸವಿಪಾಕಂ ಆಚಯಗಾಮೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಲೋಕುತ್ತರಂ ಕುಸಲಂ ಸವಿಪಾಕಂ ಆಚಯಗಾಮೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಲೋಕುತ್ತರಂ ಕುಸಲಂ ಸವಿಪಾಕಂ ಅಪಚಯಗಾಮೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕಾಮಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ ಸವಿಪಾಕಂ ಅಪಚಯಗಾಮೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…। ಲೋಕುತ್ತರಂ ಕುಸಲಂ ಸವಿಪಾಕಂ ಅಪಚಯಗಾಮೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ರೂಪಾವಚರಂ…ಪೇ॰… ಅರೂಪಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ ಸವಿಪಾಕಂ ಅಪಚಯಗಾಮೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ಅರಿಯಧಮ್ಮವಿಪಾಕಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

೭. ಸತ್ತಮವಗ್ಗೋ

(೭೨) ೧೦. ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋತಿಕಥಾ

೫೦೧. ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತಸ್ಸ ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ತಸ್ಸ ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾ ನತ್ಥಿ ವಟ್ಟುಪಚ್ಛೇದೋ ನತ್ಥಿ ಅನುಪಾದಾಪರಿನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ವಿಪಾಕೋತಿ ವಾ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋತಿ ವಾ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋತಿ ವಾ ವಿಪಾಕೋತಿ ವಾ ಏಸೇಸೇ ಏಕಟ್ಠೇ ಸಮೇ ಸಮಭಾಗೇ ತಜ್ಜಾತೇತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ವಿಪಾಕೋ ಚ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋ ಚ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋ ಚ ವಿಪಾಕೋ ಚ ಸಹಗತಾ ಸಹಜಾತಾ ಸಂಸಟ್ಠಾ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಏಕುಪ್ಪಾದಾ ಏಕನಿರೋಧಾ ಏಕವತ್ಥುಕಾ ಏಕಾರಮ್ಮಣಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತಞ್ಞೇವ ಅಕುಸಲಂ ಸೋ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ವಿಪಾಕೋ, ತಞ್ಞೇವ ಕುಸಲಂ ಸೋ ಕುಸಲಸ್ಸ ವಿಪಾಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಯೇನೇವ ಚಿತ್ತೇನ ಪಾಣಂ ಹನತಿ ತೇನೇವ ಚಿತ್ತೇನ ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚತಿ, ಯೇನೇವ ಚಿತ್ತೇನ ದಾನಂ ದೇತಿ ತೇನೇವ ಚಿತ್ತೇನ ಸಗ್ಗೇ ಮೋದತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।

೫೦೨. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವಿಪಾಕಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ ಅರೂಪಿನೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ವಿಪಾಕಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ ಅರೂಪಿನೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಚ್ಚಯಾ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋ’’ತಿ।

ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಸತ್ತಮವಗ್ಗೋ।

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಸಙ್ಗಹೋ , ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ, ಚೇತಸಿಕೋ ಧಮ್ಮೋ, ಚೇತಸಿಕಂ ದಾನಂ, ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತಿ, ಇತೋ ದಿನ್ನೇನ ತತ್ಥ ಯಾಪೇನ್ತಿ, ಪಥವೀ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ, ಜರಾಮರಣಂ ವಿಪಾಕೋ, ನತ್ಥಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮವಿಪಾಕೋ, ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮೋತಿ।