೧೪. ಚುದ್ದಸಮವಗ್ಗೋ
(೧೩೬) ೧. ಕುಸಲಾಕುಸಲಪಟಿಸನ್ದಹನಕಥಾ
೬೮೬. ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಕುಸಲಮೂಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಯಾ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧಿ, ಸಾವ ಕುಸಲಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಕುಸಲಮೂಲಂ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಯಾ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧಿ, ಸಾವ ಕುಸಲಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕುಸಲಂ ಅನಾವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಅನಾವಟ್ಟನ್ತಸ್ಸ (ಸೀ॰ ಪೀ॰ ಕ॰), ಅನಾವಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰) ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ …ಪೇ॰… ಅಪ್ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ನನು ಕುಸಲಂ ಆವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಕುಸಲಂ ಆವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಕುಸಲಮೂಲ’’ನ್ತಿ।
೬೮೭. ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಕುಸಲಮೂಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕುಸಲಂ ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ನನು ಕುಸಲಂ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಕುಸಲಂ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಕುಸಲಮೂಲ’’ನ್ತಿ।
ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಕುಸಲಮೂಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕಾಮಸಞ್ಞಾಯ ಅನನ್ತರಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಞ್ಞಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಬ್ಯಾಪಾದಸಞ್ಞಾಯ ಅನನ್ತರಾ ಅಬ್ಯಾಪಾದಸಞ್ಞಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ವಿಹಿಂಸಾಸಞ್ಞಾಯ ಅನನ್ತರಾ ಅವಿಹಿಂಸಾಸಞ್ಞಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಮೇತ್ತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ವಿಹಿಂಸಾಯ ಅನನ್ತರಾ ಕರುಣಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅರತಿಯಾ ಅನನ್ತರಾ ಮುದಿತಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಪಟಿಘಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
೬೮೮. ಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಅಕುಸಲಮೂಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಯಾ ಕುಸಲಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧಿ, ಸಾವ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಯಾ ಕುಸಲಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧಿ, ಸಾವ ಅಕುಸಲಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಕುಸಲಂ ಅನಾವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಅಪ್ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ನನು ಅಕುಸಲಂ ಆವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಅಕುಸಲಂ ಆವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಅಕುಸಲಮೂಲ’’ನ್ತಿ।
೬೮೯. ಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಅಕುಸಲಮೂಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕುಸಲಂ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಕುಸಲಂ ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ನನು ಅಕುಸಲಂ ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಅಕುಸಲಂ ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಅಕುಸಲಮೂಲ’’ನ್ತಿ।
ಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಅಕುಸಲಮೂಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಞ್ಞಾಯ ಅನನ್ತರಾ ಕಾಮಸಞ್ಞಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅಬ್ಯಾಪಾದಸಞ್ಞಾಯ ಅನನ್ತರಾ ಬ್ಯಾಪಾದಸಞ್ಞಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅವಿಹಿಂಸಾಸಞ್ಞಾಯ ಅನನ್ತರಾ ವಿಹಿಂಸಾಸಞ್ಞಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಮೇತ್ತಾಯ ಅನನ್ತರಾ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಕರುಣಾಯ ಅನನ್ತರಾ ವಿಹಿಂಸಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಮುದಿತಾಯ ಅನನ್ತರಾ ಅರತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪೇಕ್ಖಾಯ ಅನನ್ತರಾ ಪಟಿಘಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
೬೯೦. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಕುಸಲಮೂಲಂ, ಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಅಕುಸಲಮೂಲ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ಯಸ್ಮಿಂಯೇವ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ರಜ್ಜತಿ ತಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಿರಜ್ಜತಿ, ಯಸ್ಮಿಂಯೇವ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಿರಜ್ಜತಿ ತಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ರಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಯಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ರಜ್ಜತಿ ತಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಿರಜ್ಜತಿ, ಯಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ವಿರಜ್ಜತಿ ತಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ರಜ್ಜತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಕುಸಲಮೂಲಂ, ಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಅಕುಸಲಮೂಲ’’ನ್ತಿ।
ಕುಸಲಾಕುಸಲಪಟಿಸನ್ದಹನಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೪. ಚುದ್ದಸಮವಗ್ಗೋ
(೧೩೭) ೨. ಸಳಾಯತನುಪ್ಪತ್ತಿಕಥಾ
೬೯೧. ಸಳಾಯತನಂ ಅಪುಬ್ಬಂ ಅಚರಿಮಂ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸಬ್ಬಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗೀ ಅಹೀನಿನ್ದ್ರಿಯೋ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಓಕ್ಕಮತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಹತ್ಥಾ ಸಣ್ಠನ್ತಿ, ಪಾದಾ ಸಣ್ಠನ್ತಿ, ಸೀಸಂ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಕಣ್ಣೋ ಸಣ್ಠಾತಿ, ನಾಸಿಕಾ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಮುಖಂ ಸಣ್ಠಾತಿ, ದನ್ತಾ ಸಣ್ಠನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸೋತಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಘಾನಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಜಿವ್ಹಾಯತನಂ ಸಣ್ಠಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಹತ್ಥಾ ಸಣ್ಠನ್ತಿ, ಪಾದಾ ಸಣ್ಠನ್ತಿ, ಸೀಸಂ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಕಣ್ಣೋ ಸಣ್ಠಾತಿ, ನಾಸಿಕಾ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಮುಖಂ ಸಣ್ಠಾತಿ, ದನ್ತಾ ಸಣ್ಠನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
೬೯೨. ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಚಕ್ಖುಪಟಿಲಾಭಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ಸೋತಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಘಾನಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಜಿವ್ಹಾಯತನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಜಿವ್ಹಾಪಟಿಲಾಭಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ ನಖಾ ದನ್ತಾ ಅಟ್ಠೀ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಅಟ್ಠಿಪಟಿಲಾಭಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ ನಖಾ ದನ್ತಾ ಅಟ್ಠೀ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –
‘‘ಪಠಮಂ ಕಲಲಂ ಹೋತಿ, ಕಲಲಾ ಹೋತಿ ಅಬ್ಬುದಂ।
ಅಬ್ಬುದಾ ಜಾಯತೇ ಪೇಸಿ ಪೇಸೀ (ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰), ಪೇಸಿ ನಿಬ್ಬತ್ತತೇ ನಿಬ್ಬತ್ತತೀ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰, ಸಂ॰ ನಿ॰ ೧.೨೩೫), ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ (ಪೀ॰ ಕ॰) ಘನೋ।
ಘನಾ ಪಸಾಖಾ ಜಾಯನ್ತಿ, ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ ನಖಾಪಿ ಚ॥
‘‘ಯಞ್ಚಸ್ಸ ಭುಞ್ಜತಿ ಮಾತಾ, ಅನ್ನಂ ಪಾನಞ್ಚ ಭೋಜನಂ।
ತೇನ ಸೋ ತತ್ಥ ಯಾಪೇತಿ, ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತೋ ನರೋ’’ತಿ ಸಂ॰ ನಿ॰ ೧.೨೩೫॥
ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಸ್ಸ ಪಚ್ಛಾ ಕೇಸಾ ಲೋಮಾ ನಖಾ ದನ್ತಾ ಅಟ್ಠೀ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀತಿ।
ಸಳಾಯತನುಪ್ಪತ್ತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೪. ಚುದ್ದಸಮವಗ್ಗೋ
(೧೩೮) ೩. ಅನನ್ತರಪಚ್ಚಯಕಥಾ
೬೯೩. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಯಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧಿ, ಸಾವ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಯಾ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧಿ, ಸಾವ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಾವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಅಪ್ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…। ನನು ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ ಆವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ, ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ ಆವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ।
೬೯೪. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ರೂಪನಿಮಿತ್ತಂ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ? ಆಮನ್ತಾ। ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ ರೂಪನಿಮಿತ್ತಂ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ನತ್ಥಿ। ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಚಕ್ಖುಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರೂಪೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ।
ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತಞ್ಞೇವ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಂ ತಂ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
೬೯೫. ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಘಾನವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಘಾನವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಯಾ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧಿ, ಸಾವ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀತಿ ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಯಾ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧಿ, ಸಾವ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಆವಟ್ಟನಾ…ಪೇ॰… ಪಣಿಧೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಾವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಅಪ್ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ನನು ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ ಆವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ ಆವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ।
೬೯೬. ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಂ ರಸನಿಮಿತ್ತಂ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ ರಸನಿಮಿತ್ತಂ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಂ ರಸಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ ರಸಾರಮ್ಮಣಞ್ಞೇವ ನ ಅಞ್ಞಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಜಿವ್ಹಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರಸೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಜಿವ್ಹಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರಸೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಜಿವ್ಹಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರಸೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ‘‘ಜಿವ್ಹಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರಸೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ನತ್ಥಿ। ‘‘ಜಿವ್ಹಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರಸೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ‘‘ಜಿವ್ಹಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರಸೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ – ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಜಿವ್ಹಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ರಸೇ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣ’’ನ್ತಿ।
ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತಞ್ಞೇವ ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಂ ತಂ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
೬೯೭. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮನನ್ತರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ನಚ್ಚತಿ ಗಾಯತಿ ವಾದೇತಿ, ರೂಪಞ್ಚ ಪಸ್ಸತಿ, ಸದ್ದಞ್ಚ ಸುಣಾತಿ, ಗನ್ಧಞ್ಚ ಘಾಯತಿ, ರಸಞ್ಚ ಸಾಯತಿ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಞ್ಚ ಫುಸತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ನಚ್ಚತಿ ಗಾಯತಿ ವಾದೇತಿ, ರೂಪಞ್ಚ ಪಸ್ಸತಿ, ಸದ್ದಞ್ಚ ಸುಣಾತಿ, ಗನ್ಧಞ್ಚ ಘಾಯತಿ, ರಸಞ್ಚ ಸಾಯತಿ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಞ್ಚ ಫುಸತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಸಮನನ್ತರಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ।
ಅನನ್ತರಪಚ್ಚಯಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೪. ಚುದ್ದಸಮವಗ್ಗೋ
(೧೩೯) ೪. ಅರಿಯರೂಪಕಥಾ
೬೯೮. ಅರಿಯರೂಪಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅರಿಯರೂಪಂ ಕುಸಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಮಹಾಭೂತಾ ಕುಸಲಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ …ಪೇ॰… ಮಹಾಭೂತಾ ಅಬ್ಯಾಕತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅರಿಯರೂಪಂ ಅಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಅರಿಯರೂಪಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅರಿಯರೂಪಂ ಅನಾಸವಂ ಅಸಂಯೋಜನಿಯಂ ಅಗನ್ಥನಿಯಂ ಅನೋಘನಿಯಂ ಅಯೋಗನಿಯಂ ಅನೀವರಣಿಯಂ ಅಪರಾಮಟ್ಠಂ ಅನುಪಾದಾನಿಯಂ ಅಸಂಕಿಲೇಸಿಯನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಮಹಾಭೂತಾ ಅನಾಸವಾ…ಪೇ॰… ಅಸಂಕಿಲೇಸಿಯಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಮಹಾಭೂತಾ ಸಾಸವಾ ಸಂಯೋಜನಿಯಾ…ಪೇ॰… ಸಂಕಿಲೇಸಿಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅರಿಯರೂಪಂ ಸಾಸವಂ ಸಂಯೋಜನಿಯಂ…ಪೇ॰… ಸಂಕಿಲೇಸಿಯನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
೬೯೯. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅರಿಯರೂಪಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರೂಪಂ ಚತ್ತಾರಿ ಮಹಾಭೂತಾನಿ ಚತುನ್ನಞ್ಚ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯರೂಪ’’ನ್ತಿ ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೩೪೭; ಅ॰ ನಿ॰ ೧೧.೧೫! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ಅರಿಯರೂಪಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯಾತಿ।
ಅರಿಯರೂಪಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೪. ಚುದ್ದಸಮವಗ್ಗೋ
(೧೪೦) ೫. ಅಞ್ಞೋ ಅನುಸಯೋತಿಕಥಾ
೭೦೦. ಅಞ್ಞೋ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯೋ ಅಞ್ಞಂ ಕಾಮರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಞ್ಞೋ ಕಾಮರಾಗೋ ಅಞ್ಞಂ ಕಾಮರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಸ್ವೇವ ಕಾಮರಾಗೋ ತಂ ಕಾಮರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸ್ವೇವ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯೋ ತಂ ಕಾಮರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಅಞ್ಞೋ ಪಟಿಘಾನುಸಯೋ ಅಞ್ಞಂ ಪಟಿಘಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಞ್ಞಂ ಪಟಿಘಂ ಅಞ್ಞಂ ಪಟಿಘಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ತಞ್ಞೇವ ಪಟಿಘಂ ತಂ ಪಟಿಘಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸ್ವೇವ ಪಟಿಘಾನುಸಯೋ ತಂ ಪಟಿಘಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಅಞ್ಞೋ ಮಾನಾನುಸಯೋ ಅಞ್ಞಂ ಮಾನಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಞ್ಞೋ ಮಾನೋ ಅಞ್ಞಂ ಮಾನಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಸ್ವೇವ ಮಾನೋ ತಂ ಮಾನಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸ್ವೇವ ಮಾನಾನುಸಯೋ ತಂ ಮಾನಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಅಞ್ಞೋ ದಿಟ್ಠಾನುಸಯೋ ಅಞ್ಞಂ ದಿಟ್ಠಿಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಞ್ಞಾ ದಿಟ್ಠಿ ಅಞ್ಞಂ ದಿಟ್ಠಿಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಸಾವ ದಿಟ್ಠಿ ತಂ ದಿಟ್ಠಿಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸ್ವೇವ ದಿಟ್ಠಾನುಸಯೋ ತಂ ದಿಟ್ಠಿಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಅಞ್ಞೋ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನುಸಯೋ ಅಞ್ಞಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಞ್ಞಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಅಞ್ಞಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಸಾವ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ತಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸ್ವೇವ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನುಸಯೋ ತಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಅಞ್ಞೋ ಭವರಾಗಾನುಸಯೋ ಅಞ್ಞಂ ಭವರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಞ್ಞೋ ಭವರಾಗೋ ಅಞ್ಞಂ ಭವರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಸ್ವೇವ ಭವರಾಗೋ ತಂ ಭವರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸ್ವೇವ ಭವರಾಗಾನುಸಯೋ ತಂ ಭವರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಅಞ್ಞೋ ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯೋ ಅಞ್ಞಂ ಅವಿಜ್ಜಾಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಞ್ಞಾ ಅವಿಜ್ಜಾ ಅಞ್ಞಂ ಅವಿಜ್ಜಾಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಸಾವ ಅವಿಜ್ಜಾ ತಂ ಅವಿಜ್ಜಾಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸ್ವೇವ ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯೋ ತಂ ಅವಿಜ್ಜಾಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
೭೦೧. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅಞ್ಞೋ ಅನುಸಯೋ ಅಞ್ಞಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ । ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತೇ ಚಿತ್ತೇ ವತ್ತಮಾನೇ ‘‘ಸಾನುಸಯೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ‘‘ಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ। ತೇನ ಹಿ ಅಞ್ಞೋ ಅನುಸಯೋ ಅಞ್ಞಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ। ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕುಸಲಾಬ್ಯಾಕತೇ ಚಿತ್ತೇ ವತ್ತಮಾನೇ ‘‘ಸರಾಗೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ‘‘ಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ। ತೇನ ಹಿ ಅಞ್ಞೋ ರಾಗೋ ಅಞ್ಞಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನನ್ತಿ।
ಅಞ್ಞೋ ಅನುಸಯೋತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೪. ಚುದ್ದಸಮವಗ್ಗೋ
(೧೪೧) ೬. ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಚಿತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತನ್ತಿಕಥಾ
೭೦೨. ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಚಿತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ರೂಪಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಚಕ್ಖಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಚಿತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನತ್ಥಿ ಸರಾಗಂ ಚಿತ್ತಂ ಸದೋಸಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಮೋಹಂ ಚಿತ್ತಂ…ಪೇ॰… ಅಕುಸಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ನನು ಅತ್ಥಿ ಸರಾಗಂ ಚಿತ್ತಂ ಸದೋಸಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಮೋಹಂ ಚಿತ್ತಂ…ಪೇ॰… ಅಕುಸಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಚಿತ್ತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಸರಾಗಂ ಚಿತ್ತಂ ಸದೋಸಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಮೋಹಂ ಚಿತ್ತಂ…ಪೇ॰… ಅಕುಸಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ಚಿತ್ತಂ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಚಿತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ।
ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಚಿತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತನ್ತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೪. ಚುದ್ದಸಮವಗ್ಗೋ
(೧೪೨) ೭. ಪರಿಯಾಪನ್ನಕಥಾ
೭೦೩. ರೂಪರಾಗೋ ರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸಮಾಪತ್ತೇಸಿಯೋ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ, ಸಮಾಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸಹಗತೋ ಸಹಜಾತೋ ಸಂಸಟ್ಠೋ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಏಕುಪ್ಪಾದೋ ಏಕನಿರೋಧೋ ಏಕವತ್ಥುಕೋ ಏಕಾರಮ್ಮಣೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ನನು ನ ಸಮಾಪತ್ತೇಸಿಯೋ ನ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೋ ನ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ, ನ ಸಮಾಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ನ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ನ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸಹಗತೋ ಸಹಜಾತೋ ಸಂಸಟ್ಠೋ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಏಕುಪ್ಪಾದೋ ಏಕನಿರೋಧೋ ಏಕವತ್ಥುಕೋ ಏಕಾರಮ್ಮಣೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ನ ಸಮಾಪತ್ತೇಸಿಯೋ ನ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೋ ನ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ…ಪೇ॰… ಏಕಾರಮ್ಮಣೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ರೂಪರಾಗೋ ರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ’’ತಿ…ಪೇ॰…।
ರೂಪರಾಗೋ ರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸದ್ದರಾಗೋ ಸದ್ದಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ಸದ್ದಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ರೂಪರಾಗೋ ರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಗನ್ಧರಾಗೋ…ಪೇ॰… ರಸರಾಗೋ…ಪೇ॰… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬರಾಗೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಸದ್ದರಾಗೋ ಸದ್ದಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸದ್ದಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ರೂಪರಾಗೋ ರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ’’ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಗನ್ಧರಾಗೋ…ಪೇ॰… ರಸರಾಗೋ…ಪೇ॰… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬರಾಗೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ರೂಪರಾಗೋ ರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ’’ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
೭೦೪. ಅರೂಪರಾಗೋ ಅರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ಅರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ । ಸಮಾಪತ್ತೇಸಿಯೋ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ, ಸಮಾಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸಹಗತೋ ಸಹಜಾತೋ ಸಂಸಟ್ಠೋ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಏಕುಪ್ಪಾದೋ ಏಕನಿರೋಧೋ ಏಕವತ್ಥುಕೋ ಏಕಾರಮ್ಮಣೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…। ನನು ನ ಸಮಾಪತ್ತೇಸಿಯೋ ನ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೋ ನ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರೋ, ನ ಸಮಾಪತ್ತೇಸಿಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ…ಪೇ॰… ಏಕಾರಮ್ಮಣೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ನ ಸಮಾಪತ್ತೇಸಿಯೋ ನ ಉಪಪತ್ತೇಸಿಯೋ…ಪೇ॰… ಏಕಾರಮ್ಮಣೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅರೂಪರಾಗೋ ಅರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ಅರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ’’ತಿ।
ಅರೂಪರಾಗೋ ಅರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ಅರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಸದ್ದರಾಗೋ ಸದ್ದಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ಸದ್ದಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಅರೂಪರಾಗೋ ಅರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ಅರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಗನ್ಧರಾಗೋ…ಪೇ॰… ರಸರಾಗೋ…ಪೇ॰… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬರಾಗೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ಸದ್ದರಾಗೋ ಸದ್ದಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸದ್ದಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ । ಅರೂಪರಾಗೋ ಅರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ’’ತಿ, ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ಗನ್ಧರಾಗೋ…ಪೇ॰… ರಸರಾಗೋ…ಪೇ॰… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬರಾಗೋ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅರೂಪರಾಗೋ ಅರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ’’ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
೭೦೫. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ರೂಪರಾಗೋ ರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ ರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ, ಅರೂಪರಾಗೋ ಅರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ ಅರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ಕಾಮರಾಗೋ ಕಾಮಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ, ಕಾಮಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಕಾಮರಾಗೋ ಕಾಮಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ ಕಾಮಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ , ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ರೂಪರಾಗೋ ರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ ರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ, ಅರೂಪರಾಗೋ ಅರೂಪಧಾತುಂ ಅನುಸೇತಿ ಅರೂಪಧಾತುಪರಿಯಾಪನ್ನೋ’’ತಿ।
ಪರಿಯಾಪನ್ನಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೪. ಚುದ್ದಸಮವಗ್ಗೋ
(೧೪೩) ೮. ಅಬ್ಯಾಕತಕಥಾ
೭೦೬. ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ವಿಪಾಕಾಬ್ಯಾಕತಂ ಕಿರಿಯಾಬ್ಯಾಕತಂ ರೂಪಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಚಕ್ಖಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದಿಟ್ಠಿಗತಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಫಸ್ಸೋ ಅಬ್ಯಾಕತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದಿಟ್ಠಿಗತಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ವೇದನಾ…ಪೇ॰… ಸಞ್ಞಾ…ಪೇ॰… ಚೇತನಾ…ಪೇ॰… ಚಿತ್ತಂ ಅಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
ದಿಟ್ಠಿಗತಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಫಸ್ಸೋ ಅಕುಸಲೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಕುಸಲನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ದಿಟ್ಠಿಗತಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ ಚೇತನಾ ಚಿತ್ತಂ ಅಕುಸಲನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಕುಸಲನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
೭೦೭. ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಅಫಲಂ ಅವಿಪಾಕನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰… ನನು ಸಫಲಂ ಸವಿಪಾಕನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಸಫಲಂ ಸವಿಪಾಕಂ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ।
ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಪರಮಾನಿ ವಜ್ಜಾನಿ ಅಙ್ಗುತ್ತರನಿಕಾಯೇ ವುತ್ತಾನಿ ಭಗವತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಹಞ್ಚಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಪರಮಾನಿ ವಜ್ಜಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ ಭಗವತಾ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ।
ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅಕುಸಲಾ ಅಕುಸಲಂ (ಮ॰ ನಿ॰ ೨.೧೯೪), ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಕುಸಲಾ’’ ಕುಸಲಂ (ಮ॰ ನಿ॰ ೨.೧೦೪) ತಿ ಮ॰ ನಿ॰ ೨.೧೯೪! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ।
ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಸ್ಸ ಖೋ ಅಹಂ, ಪುಣ್ಣ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಗತೀನಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಗತಿಂ ವದಾಮಿ – ನಿರಯಂ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ವಾ’’ತಿ ಮ॰ ನಿ॰ ೨.೭೯! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ।
೭೦೮. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘‘ಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅಬ್ಯಾಕತಮೇತಂ, ‘ಅಸಸ್ಸತೋ ಲೋಕೋ’ತಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅಬ್ಯಾಕತಮೇತಂ, ‘ಅನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’ತಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅಬ್ಯಾಕತಮೇತಂ, ‘ಅನನ್ತವಾ ಲೋಕೋ’ತಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ…ಪೇ॰… ‘ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರ’ನ್ತಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ…ಪೇ॰… ‘ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರ’ನ್ತಿ ಖೋ , ವಚ್ಛ…ಪೇ॰… ‘ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ…ಪೇ॰… ‘ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ…ಪೇ॰… ‘ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ…ಪೇ॰… ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ವಚ್ಛ, ಅಬ್ಯಾಕತಮೇತ’’ನ್ತಿ ಸಂ॰ ನಿ॰ ೪.೪೧೬, ಥೋಕಂ ಪನ ವಿಸದಿಸಂ! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ।
ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಯಞ್ಚೇವ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಯಥಾದಿಟ್ಠಿಸಮತ್ತಂ ಸಮಾದಿನ್ನಂ, ಯಞ್ಚ ವಚೀಕಮ್ಮಂ…ಪೇ॰… ಯಞ್ಚ ಮನೋಕಮ್ಮಂ, ಯಾ ಚ ಚೇತನಾ, ಯಾ ಚ ಪತ್ಥನಾ, ಯೋ ಚ ಪಣಿಧಿ, ಯೇ ಚ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಅನಿಟ್ಠಾಯ ಅಕನ್ತಾಯ ಅಮನಾಪಾಯ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ ಅ॰ ನಿ॰ ೧.೩೦೬! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ।
ಅಬ್ಯಾಕತಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೪. ಚುದ್ದಸಮವಗ್ಗೋ
(೧೪೪) ೯. ಅಪರಿಯಾಪನ್ನಕಥಾ
೭೦೯. ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಮಗ್ಗೋ ಫಲಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ, ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ, ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ, ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ಅರಹತ್ತಫಲಂ, ಸತಿಪಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಂ ಇದ್ಧಿಪಾದೋ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ಬಲಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ॰…।
೭೧೦. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ಪುಥುಜ್ಜನೋ ‘‘ಕಾಮೇಸು ವೀತರಾಗೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ। ‘‘ವಿಗತದಿಟ್ಠಿಯೋ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ। ತೇನ ಹಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನನ್ತಿ।
ಅಪರಿಯಾಪನ್ನಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಚುದ್ದಸಮವಗ್ಗೋ।
ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –
ಅಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಕುಸಲಮೂಲಂ, ಕುಸಲಮೂಲಂ ಪಟಿಸನ್ದಹತಿ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ, ಸಳಾಯತನಂ ಛವಿಞ್ಞಾಣಕಾಯಾ, ಅರಿಯರೂಪಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯ, ಸ್ವೇವ ಅನುಸಯೋ ತಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ, ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಚಿತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತಂ, ಯಥಾಧಾತು ತಞ್ಞೇವ ಅನುಸೇತಿ, ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಬ್ಯಾಕತಂ, ದಿಟ್ಠಿಗತಂ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನನ್ತಿ।