6. පාටිදෙසනීයකණ්ඩං
1. පඨමපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදං
ඉමෙ
ධම්මා උද්දෙසං ආගච්ඡන්ති.
552. තෙන
අස්සොසුං
553. ‘‘යො පන භික්ඛු අඤ්ඤාතිකාය භික්ඛුනියා අන්තරඝරං පවිට්ඨාය හත්ථතො ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා ඛාදෙය්ය වා භුඤ්ජෙය්ය වා, පටිදෙසෙතබ්බං තෙන භික්ඛුනා – ‘ගාරය්හං, ආවුසො, ධම්මං ආපජ්ජිං අසප්පායං පාටිදෙසනීයං, තං පටිදෙසෙමී’’’ති.
554. යො පනාති යො යාදිසො…පෙ.… භික්ඛූති…පෙ.… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතො භික්ඛූති.
අඤ්ඤාතිකා නාම මාතිතො වා
භික්ඛුනී නාම උභතොසඞ්ඝෙ උපසම්පන්නා.
අන්තරඝරං නාම රථිකා බ්යූහං සිඞ්ඝාටකං ඝරං.
ඛාදනීයං නාම පඤ්ච භොජනානි – යාමකාලිකං සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං ඨපෙත්වා අවසෙසං ඛාදනීයං නාම.
භොජනීයං නාම පඤ්ච භොජනානි – ඔදනො, කුම්මාසො, සත්තු, මච්ඡො, මංසං. ‘‘ඛාදිස්සාමි භුඤ්ජිස්සාමී’’ති පටිග්ගණ්හාති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙ ආපත්ති පාටිදෙසනීයස්ස.
555. අඤ්ඤාතිකාය අඤ්ඤාතිකසඤ්ඤී අන්තරඝරං පවිට්ඨාය හත්ථතො ඛාදනීයං වා භොජනීයං
යාමකාලිකං සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං ආහාරත්ථාය පටිග්ගණ්හාති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙ ආපත්ති දුක්කටස්ස. එකතොඋපසම්පන්නාය හත්ථතො ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා – ‘‘ඛාදිස්සාමි භුඤ්ජිස්සාමී’’ති පටිග්ගණ්හාති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙ ආපත්ති දුක්කටස්ස. ඤාතිකාය අඤ්ඤාතිකසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ඤාතිකාය වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. ඤාතිකාය
556. අනාපත්ති ඤාතිකාය, දාපෙති න දෙති, උපනික්ඛිපිත්වා දෙති අන්තරාරාමෙ, භික්ඛුනුපස්සයෙ, තිත්ථියසෙය්යාය, පටික්කමනෙ
පඨමපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
2. දුතියපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදං
557. තෙන
558. ‘‘භික්ඛූ පනෙව කුලෙසු නිමන්තිතා භුඤ්ජන්ති, තත්ර චෙ සා තත්ර චෙ (ස්යා.) භික්ඛුනී වොසාසමානරූපා ඨිතා හොති – ‘ඉධ සූපං දෙථ, ඉධ ඔදනං දෙථා’ති, තෙහි භික්ඛූහි සා භික්ඛුනී අපසාදෙතබ්බා – ‘අපසක්ක තාව, භගිනි, යාව භික්ඛූ භුඤ්ජන්තී’ති. එකස්ස චෙපි එකස්සපි චෙ (සී. ස්යා.) භික්ඛුනො න පටිභාසෙය්ය තං භික්ඛුනිං අපසාදෙතුං – ‘අපසක්ක තාව, භගිනි, යාව භික්ඛූ භුඤ්ජන්තී’ති පටිදෙසෙතබ්බං තෙහි භික්ඛූහි – ‘ගාරය්හං, ආවුසො, ධම්මං ආපජ්ජිම්හා අසප්පායං පාටිදෙසනීයං, තං පටිදෙසෙමා’’’ති.
559. භික්ඛූ පනෙව කුලෙසු නිමන්තිතා භුඤ්ජන්තීති කුලං නාම චත්තාරි කුලානි – ඛත්තියකුලං, බ්රාහ්මණකුලං, වෙස්සකුලං, සුද්දකුලං.
නිමන්තිතා භුඤ්ජන්තීති පඤ්චන්නං භොජනානං අඤ්ඤතරෙන භොජනෙන නිමන්තිතා භුඤ්ජන්ති.
භික්ඛුනී නාම උභතොසඞ්ඝෙ උපසම්පන්නා.
වොසාසන්තී
තෙහි භික්ඛූහීති භුඤ්ජමානෙහි භික්ඛූහි.
සා භික්ඛුනීති යා සා වොසාසන්තී භික්ඛුනී.
තෙහි භික්ඛූහි සා භික්ඛුනී අපසාදෙතබ්බා – ‘‘අපසක්ක තාව, භගිනි, යාව භික්ඛූ භුඤ්ජන්තී’’ති. එකස්ස චෙපි
560. උපසම්පන්නාය උපසම්පන්නසඤ්ඤී වොසාසන්තියා න නිවාරෙති, ආපත්ති පාටිදෙසනීයස්ස
එකතොඋපසම්පන්නාය
561. අනාපත්ති අත්තනො භත්තං දාපෙති න දෙති, අඤ්ඤෙසං භත්තං දෙති න දාපෙති, යං න දින්නං තං දාපෙති, යත්ථ න දින්නං තත්ථ දාපෙති, සබ්බෙසං සමකං දාපෙති, සික්ඛමානා වොසාසති, සාමණෙරී වොසාසති, පඤ්ච භොජනානි ඨපෙත්වා සබ්බත්ථ, අනාපත්ති, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.
දුතියපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
3. තතියපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදං
562. තෙන
563. ‘‘සුණාතු මෙ, භන්තෙ, සඞ්ඝො. ඉත්ථන්නාමං කුලං සද්ධාය වඩ්ඪති, භොගෙන හායති. යදි සඞ්ඝස්ස පත්තකල්ලං, සඞ්ඝො ඉත්ථන්නාමස්ස කුලස්ස සෙක්ඛසම්මුතිං දදෙය්ය. එසා ඤත්ති.
‘‘සුණාතු
‘‘දින්නා සඞ්ඝෙන ඉත්ථන්නාමස්ස කුලස්ස සෙක්ඛසම්මුති. ඛමති සඞ්ඝස්ස, තස්මා තුණ්හී, එවමෙතං ධාරයාමී’’ති.
එවඤ්ච පන, භික්ඛවෙ, ඉමං සික්ඛාපදං උද්දිසෙය්යාථ –
‘‘යානි ඛො පන තානි සෙක්ඛසම්මතානි කුලානි, යො පන භික්ඛු තථාරූපෙසු සෙක්ඛසම්මතෙසු කුලෙසු ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා ඛාදෙය්ය වා භුඤ්ජෙය්ය වා, පටිදෙසෙතබ්බං තෙන භික්ඛුනා – ‘ගාරය්හං, ආවුසො, ධම්මං ආපජ්ජිං අසප්පායං පාටිදෙසනීයං තං පටිදෙසෙමී’’’ති.
එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.
564. තෙන ඛො පන සමයෙන සාවත්ථියං උස්සවො හොති. මනුස්සා භික්ඛූ නිමන්තෙත්වා භොජෙන්ති. තම්පි ඛො කුලං භික්ඛූ නිමන්තෙසි. භික්ඛූ කුක්කුච්චායන්තා නාධිවාසෙන්ති – ‘‘පටික්ඛිත්තං භගවතා සෙක්ඛසම්මතෙසු කුලෙසු ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා ඛාදිතුං භුඤ්ජිතු’’න්ති. තෙ උජ්ඣායන්ති ඛිය්යන්ති විපාචෙන්ති – ‘‘කිං නු ඛො නාම අම්හාකං ජීවිතෙන යං අය්යා අම්හාකං න පටිග්ගණ්හන්තී’’ති! අස්සොසුං ඛො භික්ඛූ තෙසං මනුස්සානං උජ්ඣායන්තානං ඛිය්යන්තානං විපාචෙන්තානං. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, නිමන්තිතෙන සෙක්ඛසම්මතෙසු කුලෙසු ඛාදනීයං වා භොජනීයං
‘‘යානි ඛො පන තානි සෙක්ඛසම්මතානි කුලානි, යො පන භික්ඛු තථාරූපෙසු සෙක්ඛසම්මතෙසු කුලෙසු පුබ්බෙ අනිමන්තිතො ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා ඛාදෙය්ය වා භුඤ්ජෙය්ය වා පටිදෙසෙතබ්බං තෙන භික්ඛුනා – ‘ගාරය්හං, ආවුසො, ධම්මං ආපජ්ජිං අසප්පායං පාටිදෙසනීයං, තං පටිදෙසෙමී’’’ති.
එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.
565. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු තස්ස කුලස්ස කුලූපකො හොති. අථ ඛො සො භික්ඛු පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන තං කුලං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. තෙන ඛො පන සමයෙන සො භික්ඛු ගිලානො හොති. අථ ඛො තෙ මනුස්සා තං භික්ඛුං එතදවොචුං – ‘‘භුඤ්ජථ, භන්තෙ’’ති. අථ ඛො සො භික්ඛු – ‘‘භගවතා පටික්ඛිත්තං අනිමන්තිතෙන සෙක්ඛසම්මතෙසු කුලෙසු ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා ඛාදිතුං භුඤ්ජිතු’’න්ති කුක්කුච්චායන්තො න පටිග්ගහෙසි; නාසක්ඛි පිණ්ඩාය චරිතුං; ඡින්නභත්තො අහොසි. අථ ඛො සො භික්ඛු ආරාමං ගන්ත්වා භික්ඛූනං එතමත්ථං ආරොචෙසි. භික්ඛූ භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. අථ ඛො භගවා එතස්මිං නිදානෙ එතස්මිං පකරණෙ ධම්මිං කථං කත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, ගිලානෙන භික්ඛුනා සෙක්ඛසම්මතෙසු කුලෙසු ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා ඛාදිතුං
566. ‘‘යානි ඛො පන තානි සෙක්ඛසම්මතානි කුලානි, යො පන භික්ඛු තථාරූපෙසු සෙක්ඛසම්මතෙසු කුලෙසු පුබ්බෙ අනිමන්තිතො අගිලානො ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා ඛාදෙය්ය වා භුඤ්ජෙය්ය වා, පටිදෙසෙතබ්බං තෙන භික්ඛුනා – ‘ගාරය්හං, ආවුසො, ධම්මං ආපජ්ජිං අසප්පායං පාටිදෙසනීයං, තං පටිදෙසෙමී’’ති.
567. යානි ඛො පන තානි සෙක්ඛසම්මතානි කුලානීති සෙක්ඛසම්මතං නාම කුලං යං කුලං සද්ධාය වඩ්ඪති, භොගෙන හායති. එවරූපස්ස කුලස්ස ඤත්තිදුතියෙන කම්මෙන සෙක්ඛසම්මුති දින්නා හොති.
යො පනාති යො යාදිසො…පෙ.… භික්ඛූති…පෙ.… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතො භික්ඛූති.
තථාරූපෙසු සෙක්ඛසම්මතෙසු කුලෙසූති එවරූපෙසු සෙක්ඛසම්මතෙසු කුලෙසු.
අනිමන්තිතො
නිමන්තිතො
අගිලානො නාම සක්කොති පිණ්ඩාය චරිතුං.
ගිලානො නාම න සක්කොති පිණ්ඩාය චරිතුං.
ඛාදනීයං නාම පඤ්ච භොජනානි – යාමකාලිකං සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං ඨපෙත්වා අවසෙසං ඛාදනීයං නාම.
භොජනීයං නාම පඤ්ච භොජනානි – ඔදනො, කුම්මාසො, සත්තු, මච්ඡො, මංසං.
අනිමන්තිතො අගිලානො ‘‘ඛාදිස්සාමි භුඤ්ජිස්සාමී’’ති පටිග්ගණ්හාති, ආපත්ති දුක්කටස්ස
568. සෙක්ඛසම්මතෙ සෙක්ඛසම්මතසඤ්ඤී අනිමන්තිතො අගිලානො ඛාදනීයං වා භොජනීයංව සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා ඛාදති වා භුඤ්ජති වා, ආපත්ති පාටිදෙසනීයස්ස. සෙක්ඛසම්මතෙ වෙමතිකො…පෙ.… සෙක්ඛසම්මතෙ අසෙක්ඛසම්මතසඤ්ඤී අනිමන්තිතො අගිලානො ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා ඛාදති වා භුඤ්ජති වා, ආපත්ති පාටිදෙසනීයස්ස.
යාමකාලිකං සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං ආහාරත්ථාය පටිග්ගණ්හාති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙ ආපත්ති දුක්කටස්ස. අසෙක්ඛසම්මතෙ සෙක්ඛසම්මතසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අසෙක්ඛසම්මතෙ වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අසෙක්ඛසම්මතෙ අසෙක්ඛසම්මතසඤ්ඤී, අනාපත්ති.
569. අනාපත්ති නිමන්තිතස්ස, ගිලානස්ස, නිමන්තිතස්ස වා ගිලානස්ස වා සෙසකං භුඤ්ජති
තතියපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
4. චතුත්ථපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදං
570. තෙන
‘‘යානි ඛො පන තානි ආරඤ්ඤකානි සෙනාසනානි සාසඞ්කසම්මතානි සප්පටිභයානි, යො පන භික්ඛු තථාරූපෙසු සෙනාසනෙසු පුබ්බෙ අප්පටිසංවිදිතං ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා අජ්ඣාරාමෙ සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා ඛාදෙය්ය වා භුඤ්ජෙය්ය වා, පටිදෙසෙතබ්බං තෙන භික්ඛුනා – ‘ගාරය්හං, ආවුසො, ධම්මං ආපජ්ජිං අසප්පායං පාටිදෙසනීයං තං පටිදෙසෙමී’’’ති.
එවඤ්චිදං භගවතා භික්ඛූනං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං හොති.
571. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු ආරඤ්ඤකෙසු සෙනාසනෙසු ගිලානො හොති
572. ‘‘යානි ඛො පන තානි ආරඤ්ඤකානි සෙනාසනානි සාසඞ්කසම්මතානි සප්පටිභයානි, යො පන භික්ඛු තථාරූපෙසු සෙනාසනෙසු පුබ්බෙ අප්පටිසංවිදිතං ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා අජ්ඣාරාමෙ සහත්ථා පටිග්ගහෙත්වා අගිලානො ඛාදෙය්ය වා භුඤ්ජෙය්ය වා, පටිදෙසෙතබ්බං තෙන භික්ඛුනා – ‘ගාරය්හං, ආවුසො, ධම්මං ආපජ්ජිං අසප්පායං පාටිදෙසනීයං, තං පටිදෙසෙමී’’’ති.
573. යානි ඛො පන තානි ආරඤ්ඤකානි සෙනාසනානීති ආරඤ්ඤකං නාම සෙනාසනං පඤ්චධනුසතිකං පච්ඡිමං.
සාසඞ්කං නාම ආරාමෙ ආරාමූපචාරෙ චොරානං නිවිට්ඨොකාසො දිස්සති, භුත්තොකාසො දිස්සති, ඨිතොකාසො දිස්සති, නිසින්නොකාසො දිස්සති, නිපන්නොකාසො දිස්සති.
සප්පටිභයං නාම ආරාමෙ ආරාමූපචාරෙ චොරෙහි මනුස්සා හතා දිස්සන්ති, විලුත්තා දිස්සන්ති, ආකොටිතා දිස්සන්ති.
යො පනාති යො යාදිසො…පෙ.… භික්ඛූති…පෙ.… අයං ඉමස්මිං අත්ථෙ අධිප්පෙතො භික්ඛූති.
තථාරූපෙසු සෙනාසනෙසූති එවරූපෙසු සෙනාසනෙසු.
අප්පටිසංවිදිතං
පටිසංවිදිතං
ඛාදනීයං නාම පඤ්ච භොජනානි – යාමකාලිකං සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං ඨපෙත්වා අවසෙසං ඛාදනීයං නාම.
භොජනීයං නාම පඤ්ච භොජනානි – ඔදනො, කුම්මාසො, සත්තු, මච්ඡො, මංසං.
අජ්ඣාරාමො නාම පරික්ඛිත්තස්ස ආරාමස්ස අන්තොආරාමො. අපරික්ඛිත්තස්ස උපචාරො.
අගිලානො නාම සක්කොති පිණ්ඩාය චරිතුං
ගිලානො නාම න සක්කොති පිණ්ඩාය චරිතුං
අප්පටිසංවිදිතං
574. අප්පටිසංවිදිතෙ අප්පටිසංවිදිතසඤ්ඤී ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා අජ්ඣාරාමෙ සහත්ථා
යාමකාලිකං සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං ආහාරත්ථාය පටිග්ගණ්හාති, ආපත්ති දුක්කටස්ස. අජ්ඣොහාරෙ අජ්ඣොහාරෙ ආපත්ති දුක්කටස්ස. පටිසංවිදිතෙ අප්පටිසංවිදිතසඤ්ඤී, ආපත්ති දුක්කටස්ස. පටිසංවිදිතෙ වෙමතිකො, ආපත්ති දුක්කටස්ස. පටිසංවිදිතෙ පටිසංවිදිතසඤ්ඤී, අනාපත්ති.
575. අනාපත්ති පටිසංවිදිතෙ, ගිලානස්ස, පටිසංවිදිතෙ වා ගිලානස්ස වා සෙසකං භුඤ්ජති, බහාරාමෙ පටිග්ගහෙත්වා අන්තොආරාමෙ භුඤ්ජති, තත්ථ ජාතකං මූලං වා තචං වා පත්තං වා පුප්ඵං වා ඵලං වා භුඤ්ජති, යාමකාලිකං සත්තාහකාලිකං යාවජීවිකං සති පච්චයෙ පරිභුඤ්ජති, උම්මත්තකස්ස, ආදිකම්මිකස්සාති.
චතුත්ථපාටිදෙසනීයසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
උද්දිට්ඨා ඛො, ආයස්මන්තො, චත්තාරො පාටිදෙසනීයා ධම්මා. තත්ථායස්මන්තෙ පුච්ඡාමි – ‘‘කච්චිත්ථ පරිසුද්ධා’’? දුතියම්පි පුච්ඡාමි – ‘‘කච්චිත්ථ පරිසුද්ධා’’? තතියම්පි පුච්ඡාමි – ‘‘කච්චිත්ථ පරිසුද්ධා’’? පරිසුද්ධෙත්ථායස්මන්තො, තස්මා තුණ්හී, එවමෙතං ධාරයාමීති.
පාටිදෙසනීයකණ්ඩං නිට්ඨිතං.