<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">६. छट्ठवग्गो</p>

<p rend="subhead">(५३) १. नियामकथा</p>

<p rend="bodytext" n="445"><hi rend="paranum">४४५</hi><hi rend="dot">.</hi> नियामो <pb ed="M" n="0.0239"/> <pb ed="P" n="0.0317"/> <pb ed="V" n="0.0266"/> असङ्खतोति? आमन्ता। निब्बानं ताणं लेणं सरणं परायनं अच्‍चुतं अमतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">नियामो असङ्खतो, निब्बानं असङ्खतन्ति? आमन्ता। द्वे असङ्खतानीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">द्वे असङ्खतानीति? आमन्ता। द्वे ताणानि द्वे लेणानि द्वे सरणानि द्वे परायनानि द्वे अच्‍चुतानि द्वे अमतानि द्वे निब्बानानीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">द्वे निब्बानानीति? आमन्ता। अत्थि द्विन्‍नं निब्बानानं उच्‍चनीचता हीनपणीतता उक्‍कंसावकंसो सीमा वा भेदो वा राजि वा अन्तरिका वाति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">नियामो असङ्खतोति? आमन्ता। अत्थि केचि नियामं ओक्‍कमन्ति पटिलभन्ति उप्पादेन्ति समुप्पादेन्ति उट्ठापेन्ति समुट्ठापेन्ति निब्बत्तेन्ति अभिनिब्बत्तेन्ति जनेन्ति सञ्‍जनेन्तीति? आमन्ता। अत्थि केचि असङ्खतं ओक्‍कमन्ति पटिलभन्ति उप्पादेन्ति समुप्पादेन्ति उट्ठापेन्ति समुट्ठापेन्ति निब्बत्तेन्ति अभिनिब्बत्तेन्ति जनेन्ति <pb ed="T" n="0.0346"/> सञ्‍जनेन्तीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext" n="446"><hi rend="paranum">४४६</hi><hi rend="dot">.</hi> नियामो असङ्खतोति? आमन्ता। मग्गो असङ्खतोति? न <pb ed="P" n="0.0318"/> हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">मग्गो सङ्खतोति? आमन्ता। नियामो सङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">सोतापत्तिनियामो <pb ed="V" n="0.0267"/> असङ्खतोति? आमन्ता। सोतापत्तिमग्गो असङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">सोतापत्तिमग्गो सङ्खतोति? आमन्ता। सोतापत्तिनियामो सङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">सकदागामिनियामो…पे॰… अनागामिनियामो…पे॰… अरहत्तनियामो असङ्खतोति? आमन्ता। अरहत्तमग्गो असङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे <pb ed="M" n="0.0240"/> …पे॰… अरहत्तमग्गो सङ्खतोति? आमन्ता। अरहत्तनियामो सङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">सोतापत्तिनियामो असङ्खतो…पे॰… अरहत्तनियामो असङ्खतो, निब्बानं असङ्खतन्ति? आमन्ता। पञ्‍च असङ्खतानीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… पञ्‍च असङ्खतानीति? आमन्ता। पञ्‍च ताणानि…पे॰… अन्तरिका वाति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">नियामो असङ्खतोति? आमन्ता। मिच्छत्तनियामो असङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… मिच्छत्तनियामो सङ्खतोति? आमन्ता। सम्मत्तनियामो सङ्खतोति? न <pb ed="P" n="0.0319"/> हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext" n="447"><hi rend="paranum">४४७</hi><hi rend="dot">.</hi> न वत्तब्बं – ‘‘नियामो असङ्खतो’’ति? आमन्ता। नियामे उप्पज्‍ज निरुद्धे अनियतो होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…। तेन <pb ed="T" n="0.0347"/> हि नियामो असङ्खतोति। मिच्छत्तनियामे उप्पज्‍ज निरुद्धे अनियतो होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… तेन हि मिच्छत्तनियामो असङ्खतोति।</p>

<p rend="centre">नियामकथा निट्ठिता।</p>

<p rend="title">६. छट्ठवग्गो</p>

<p rend="subhead">(५४) २. पटिच्‍चसमुप्पादकथा</p>

<p rend="bodytext" n="448"><hi rend="paranum">४४८</hi><hi rend="dot">.</hi> पटिच्‍चसमुप्पादो <pb ed="V" n="0.0268"/> असङ्खतोति? आमन्ता। निब्बानं ताणं लेणं सरणं परायनं अच्‍चुतं अमतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… पटिच्‍चसमुप्पादो असङ्खतो, निब्बानं असङ्खतन्ति? आमन्ता। द्वे असङ्खतानीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… द्वे असङ्खतानीति? आमन्ता। द्वे ताणानि द्वे लेणानि द्वे सरणानि द्वे परायनानि द्वे अच्‍चुतानि द्वे अमतानि द्वे निब्बानानीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… द्वे निब्बानानीति? आमन्ता। अत्थि द्विन्‍नं निब्बानानं उच्‍चनीचता हीनपणीतता उक्‍कंसावकंसो सीमा वा भेदो वा राजि वा अन्तरिका वाति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext" n="449"><hi rend="paranum">४४९</hi><hi rend="dot">.</hi> पटिच्‍चसमुप्पादो <pb ed="P" n="0.0320"/> असङ्खतोति? आमन्ता। अविज्‍जा असङ्खताति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… अविज्‍जा सङ्खताति? आमन्ता। पटिच्‍चसमुप्पादो सङ्खतोति <pb ed="M" n="0.0241"/>? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… पटिच्‍चसमुप्पादो <pb ed="T" n="0.0348"/> असङ्खतोति? आमन्ता। अविज्‍जापच्‍चया सङ्खारा असङ्खताति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… अविज्‍जापच्‍चया सङ्खारा सङ्खताति? आमन्ता। पटिच्‍चसमुप्पादो सङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… पटिच्‍चसमुप्पादो असङ्खतोति? आमन्ता। सङ्खारपच्‍चया विञ्‍ञाणं असङ्खतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… सङ्खारपच्‍चया विञ्‍ञाणं सङ्खतन्ति? आमन्ता। पटिच्‍चसमुप्पादो सङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… पटिच्‍चसमुप्पादो असङ्खतोति? आमन्ता। विञ्‍ञाणपच्‍चया नामरूपं असङ्खतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… विञ्‍ञाणपच्‍चया नामरूपं सङ्खतन्ति? आमन्ता। पटिच्‍चसमुप्पादो सङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… पटिच्‍चसमुप्पादो असङ्खतोति? आमन्ता। जातिपच्‍चया जरामरणं असङ्खतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… जातिपच्‍चया जरामरणं सङ्खतन्ति? आमन्ता। पटिच्‍चसमुप्पादो <pb ed="P" n="0.0321"/> सङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext" n="450"><hi rend="paranum">४५०</hi><hi rend="dot">.</hi> न वत्तब्बं – ‘‘पटिच्‍चसमुप्पादो असङ्खतो’’ति? आमन्ता। ननु वुत्तं भगवता – ‘‘जातिपच्‍चया, भिक्खवे, जरामरणं। उप्पादा वा तथागतानं अनुप्पादा वा तथागतानं ठिताव सा धातु धम्मट्ठितता धम्मनियामता इदप्पच्‍चयता। तं तथागतो अभिसम्बुज्झति <pb ed="V" n="0.0269"/> अभिसमेति। अभिसम्बुज्झित्वा अभिसमेत्वा आचिक्खति देसेति पञ्‍ञापेति पट्ठपेति विवरति विभजति उत्तानिं करोति। ‘पस्सथा’ति चाह – जातिपच्‍चया, भिक्खवे, जरामरणं <pb ed="T" n="0.0349"/>। भवपच्‍चया, भिक्खवे, जाति…पे॰… अविज्‍जापच्‍चया, भिक्खवे, सङ्खारा। उप्पादा वा तथागतानं अनुप्पादा वा तथागतानं ठिताव सा धातु…पे॰… ‘पस्सथा’ति चाह – अविज्‍जापच्‍चया, भिक्खवे, सङ्खारा। इति खो, भिक्खवे, या तत्र तथता अवितथता अनञ्‍ञथता इदप्पच्‍चयता – अयं वुच्‍चति, भिक्खवे, पटिच्‍चसमुप्पादो’’ति <note>सं॰ नि॰ २.२०</note>। अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता। तेन हि पटिच्‍चसमुप्पादो असङ्खतोति।</p>

<p rend="bodytext" n="451"><hi rend="paranum">४५१</hi><hi rend="dot">.</hi> अविज्‍जापच्‍चया सङ्खाराति या तत्थ धम्मट्ठितता धम्मनियामता असङ्खता, निब्बानं असङ्खतन्ति? आमन्ता। द्वे असङ्खतानीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… द्वे असङ्खतानीति? आमन्ता। द्वे ताणानि…पे॰… अन्तरिका वाति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">अविज्‍जापच्‍चया <pb ed="M" n="0.0242"/> सङ्खाराति या तत्थ धम्मट्ठितता धम्मनियामता असङ्खता, सङ्खारपच्‍चया विञ्‍ञाणन्ति या तत्थ धम्मट्ठितता धम्मनियामता असङ्खता, निब्बानं असङ्खतन्ति? आमन्ता। तीणि असङ्खतानीति? न <pb ed="P" n="0.0322"/> हेवं वत्तब्बे…पे॰…। तीणि असङ्खतानीति? आमन्ता। तीणि ताणानि…पे॰… अन्तरिका वाति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">अविज्‍जापच्‍चया सङ्खाराति या तत्थ धम्मट्ठितता धम्मनियामता असङ्खता, सङ्खारपच्‍चया विञ्‍ञाणन्ति या तत्थ धम्मट्ठितता धम्मनियामता असङ्खता…पे॰… जातिपच्‍चया जरामरणन्ति या <pb ed="T" n="0.0350"/> तत्थ धम्मट्ठितता धम्मनियामता असङ्खता, निब्बानं असङ्खतन्ति? आमन्ता। द्वादस असङ्खतानीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… द्वादस असङ्खतानीति? आमन्ता। द्वादस ताणानि द्वादस लेणानि…पे॰… अन्तरिका वाति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="centre">पटिच्‍चसमुप्पादकथा निट्ठिता।</p>

<p rend="title">६. छट्ठवग्गो</p>

<p rend="subhead">(५५) ३. सच्‍चकथा</p>

<p rend="bodytext" n="452"><hi rend="paranum">४५२</hi><hi rend="dot">.</hi> चत्तारि <pb ed="V" n="0.0270"/> सच्‍चानि असङ्खतानीति? आमन्ता। चत्तारि ताणानि चत्तारि लेणानि चत्तारि सरणानि चत्तारि परायनानि चत्तारि अच्‍चुतानि चत्तारि अमतानि चत्तारि निब्बानानीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… चत्तारि निब्बानानीति? आमन्ता। अत्थि चतुन्‍नं निब्बानानं उच्‍चनीचता हीनपणीतता उक्‍कंसावकंसो सीमा वा भेदो वा राजि वा अन्तरिका वाति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">दुक्खसच्‍चं असङ्खतन्ति? आमन्ता <pb ed="P" n="0.0323"/>। दुक्खं असङ्खतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… दुक्खसच्‍चं असङ्खतन्ति? आमन्ता। कायिकं दुक्खं चेतसिकं दुक्खं सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सउपायासा असङ्खताति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… समुदयसच्‍चं असङ्खतन्ति? आमन्ता। समुदयो असङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… समुदयसच्‍चं असङ्खतन्ति? आमन्ता। कामतण्हा भवतण्हा विभवतण्हा <pb ed="T" n="0.0351"/> असङ्खताति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… मग्गसच्‍चं असङ्खतन्ति? आमन्ता। मग्गो असङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… मग्गसच्‍चं असङ्खतन्ति? आमन्ता। सम्मादिट्ठि…पे॰… सम्मासमाधि असङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">दुक्खं <pb ed="M" n="0.0243"/> सङ्खतन्ति? आमन्ता। दुक्खसच्‍चं सङ्खतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… कायिकं दुक्खं चेतसिकं दुक्खं सोकपरिदेवदुक्खदोमनस्सउपायासा सङ्खताति? आमन्ता। दुक्खसच्‍चं सङ्खतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… समुदयो सङ्खतोति? आमन्ता। समुदयसच्‍चं सङ्खतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… कामतण्हा भवतण्हा विभवतण्हा सङ्खताति? आमन्ता <pb ed="P" n="0.0324"/>। समुदयसच्‍चं सङ्खतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… मग्गो सङ्खतोति? आमन्ता। मग्गसच्‍चं सङ्खतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… सम्मादिट्ठि…पे॰… सम्मासमाधि सङ्खतोति? आमन्ता। मग्गसच्‍चं सङ्खतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext" n="453"><hi rend="paranum">४५३</hi><hi rend="dot">.</hi> निरोधसच्‍चं असङ्खतं, निरोधो असङ्खतोति? आमन्ता। दुक्खसच्‍चं असङ्खतं, दुक्खं <pb ed="V" n="0.0271"/> असङ्खतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… निरोधसच्‍चं असङ्खतं, निरोधो असङ्खतोति? आमन्ता। समुदयसच्‍चं असङ्खतं, समुदयो असङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… निरोधसच्‍चं असङ्खतं, निरोधो असङ्खतोति? आमन्ता। मग्गसच्‍चं असङ्खतं, मग्गो असङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">दुक्खसच्‍चं <pb ed="T" n="0.0352"/> असङ्खतं, दुक्खं सङ्खतन्ति? आमन्ता। निरोधसच्‍चं असङ्खतं, निरोधो सङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… समुदयसच्‍चं असङ्खतं, समुदयो सङ्खतोति? आमन्ता। निरोधसच्‍चं असङ्खतं, निरोधो सङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… मग्गसच्‍चं असङ्खतं, मग्गो सङ्खतोति? आमन्ता। निरोधसच्‍चं असङ्खतं, निरोधो सङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext" n="454"><hi rend="paranum">४५४</hi><hi rend="dot">.</hi> न वत्तब्बं – ‘‘चत्तारि सच्‍चानि असङ्खतानी’’ति? आमन्ता <pb ed="P" n="0.0325"/>। ननु वुत्तं भगवता – ‘‘चत्तारिमानि, भिक्खवे, तथानि अवितथानि अनञ्‍ञथानि! कतमानि चत्तारि? ‘इदं दुक्ख’न्ति, भिक्खवे, तथमेतं अवितथमेतं अनञ्‍ञथमेतं…पे॰… ‘अयं दुक्खसमुदयो’ति…पे॰… ‘अयं दुक्खनिरोधो’ति…पे॰… ‘अयं दुक्खनिरोधगामिनी पटिपदा’ति तथमेतं अवितथमेतं अनञ्‍ञथमेतं। इमानि खो, भिक्खवे, चत्तारि तथानि अवितथानि अनञ्‍ञथानी’’ति <note>सं॰ नि॰ ५.१०९०</note>। अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता। तेन हि चत्तारि सच्‍चानि असङ्खतानीति।</p>

<p rend="centre">सच्‍चकथा निट्ठिता।</p>

<p rend="title">६. छट्ठवग्गो</p>

<p rend="subhead">(५६) ४. आरुप्पकथा</p>

<p rend="bodytext" n="455"><hi rend="paranum">४५५</hi><hi rend="dot">.</hi> आकासानञ्‍चायतनं <pb ed="M" n="0.0244"/> असङ्खतन्ति? आमन्ता। निब्बानं ताणं <pb ed="T" n="0.0353"/> लेणं सरणं परायनं अच्‍चुतं अमतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… आकासानञ्‍चायतनं असङ्खतं, निब्बानं <pb ed="V" n="0.0272"/> असङ्खतन्ति? आमन्ता। द्वे असङ्खतानीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… द्वे असङ्खतानीति? आमन्ता। द्वे ताणानि…पे॰… अन्तरिका वाति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">आकासानञ्‍चायतनं असङ्खतन्ति? आमन्ता। आकासानञ्‍चायतनं भवो गति सत्तावासो संसारो योनि विञ्‍ञाणट्ठिति अत्तभावपटिलाभोति? आमन्ता। असङ्खतं <pb ed="P" n="0.0326"/> भवो गति सत्तावासो संसारो योनि विञ्‍ञाणट्ठिति अत्तभावपटिलाभोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">अत्थि आकासानञ्‍चायतनूपगं कम्मन्ति? आमन्ता। अत्थि असङ्खतूपगं कम्मन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… अत्थि आकासानञ्‍चायतनूपगा सत्ताति? आमन्ता। अत्थि असङ्खतूपगा सत्ताति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">आकासानञ्‍चायतने सत्ता जायन्ति जीयन्ति मीयन्ति चवन्ति उपपज्‍जन्तीति? आमन्ता। असङ्खते सत्ता जायन्ति जीयन्ति मीयन्ति चवन्ति उपपज्‍जन्तीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… आकासानञ्‍चायतने अत्थि वेदना सञ्‍ञा सङ्खारा विञ्‍ञाणन्ति? आमन्ता। असङ्खते अत्थि वेदना सञ्‍ञा सङ्खारा विञ्‍ञाणन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… आकासानञ्‍चायतनं चतुवोकारभवोति? आमन्ता। असङ्खतं चतुवोकारभवोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext" n="456"><hi rend="paranum">४५६</hi><hi rend="dot">.</hi> न <pb ed="T" n="0.0354"/> वत्तब्बं – ‘‘चत्तारो आरुप्पा असङ्खता’’ति? आमन्ता। ननु चत्तारो आरुप्पा अनेजा वुत्ता भगवताति? आमन्ता। हञ्‍चि चत्तारो आरुप्पा अनेजा वुत्ता भगवता, तेन वत रे वत्तब्बे ‘‘चत्तारो आरुप्पा असङ्खता’’ति।</p>

<p rend="centre">आरुप्पकथा निट्ठिता।</p>

<p rend="title">६. छट्ठवग्गो</p>

<p rend="subhead">(५७) ५. निरोधसमापत्तिकथा</p>

<p rend="bodytext" n="457"><hi rend="paranum">४५७</hi><hi rend="dot">.</hi> निरोधसमापत्ति <pb ed="M" n="0.0245"/> <pb ed="P" n="0.0327"/> <pb ed="V" n="0.0273"/> असङ्खताति? आमन्ता। निब्बानं ताणं लेणं सरणं परायनं अच्‍चुतं अमतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… निरोधसमापत्ति असङ्खता, निब्बानं असङ्खतन्ति? आमन्ता। द्वे असङ्खतानीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… द्वे असङ्खतानीति? आमन्ता। द्वे ताणानि…पे॰… अन्तरिका वाति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">निरोधसमापत्ति असङ्खताति? आमन्ता। अत्थि केचि निरोधं समापज्‍जन्ति पटिलभन्ति उप्पादेन्ति समुप्पादेन्ति उट्ठपेन्ति समुट्ठपेन्ति निब्बत्तेन्ति अभिनिब्बत्तेन्ति जनेन्ति सञ्‍जनेन्तीति? आमन्ता। अत्थि केचि असङ्खतं समापज्‍जन्ति पटिलभन्ति उप्पादेन्ति समुप्पादेन्ति उट्ठपेन्ति समुट्ठपेन्ति निब्बत्तेन्ति अभिनिब्बत्तेन्ति जनेन्ति सञ्‍जनेन्तीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext" n="458"><hi rend="paranum">४५८</hi><hi rend="dot">.</hi> निरोधा वोदानं वुट्ठानं पञ्‍ञायतीति? आमन्ता। असङ्खता वोदानं वुट्ठानं पञ्‍ञायतीति <pb ed="T" n="0.0355"/>? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… निरोधं समापज्‍जन्तस्स पठमं निरुज्झति वचीसङ्खारो, ततो कायसङ्खारो, ततो चित्तसङ्खारोति? आमन्ता। असङ्खतं समापज्‍जन्तस्स पठमं निरुज्झति वचीसङ्खारो, ततो कायसङ्खारो, ततो चित्तसङ्खारोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… निरोधा वुट्ठहन्तस्स पठमं उप्पज्‍जति चित्तसङ्खारो, ततो कायसङ्खारो, ततो वचीसङ्खारोति? आमन्ता <pb ed="P" n="0.0328"/>। असङ्खता वुट्ठहन्तस्स पठमं उप्पज्‍जति चित्तसङ्खारो, ततो कायसङ्खारो, ततो वचीसङ्खारोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">निरोधा वुट्ठितं तयो फस्सा फुसन्ति – सुञ्‍ञतो फस्सो, अनिमित्तो फस्सो, अप्पणिहितो फस्सोति? आमन्ता। असङ्खता वुट्ठितं तयो फस्सा फुसन्ति – सुञ्‍ञतो फस्सो, अनिमित्तो फस्सो, अप्पणिहितो फस्सोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">निरोधा वुट्ठितस्स विवेकनिन्‍नं चित्तं होति विवेकपोणं विवेकपब्भारन्ति? आमन्ता। असङ्खता <pb ed="V" n="0.0274"/> वुट्ठितस्स विवेकनिन्‍नं चित्तं होति विवेकपोणं विवेकपब्भारन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext" n="459"><hi rend="paranum">४५९</hi><hi rend="dot">.</hi> न <pb ed="M" n="0.0246"/> वत्तब्बं – ‘‘निरोधसमापत्ति असङ्खता’’ति? आमन्ता। सङ्खताति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… तेन हि निरोधसमापत्ति असङ्खताति।</p>

<p rend="centre">निरोधसमापत्तिकथा निट्ठिता।</p>

<p rend="title">६. छट्ठवग्गो</p>

<p rend="subhead">(५८) ६. आकासकथा</p>

<p rend="bodytext" n="460"><hi rend="paranum">४६०</hi><hi rend="dot">.</hi> आकासो <pb ed="T" n="0.0356"/> असङ्खतोति? आमन्ता। निब्बानं ताणं लेणं सरणं परायनं अच्‍चुतं अमतन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… आकासो असङ्खतो, निब्बानं असङ्खतन्ति? आमन्ता। द्वे असङ्खतानीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…। द्वे असङ्खतानीति? आमन्ता <pb ed="P" n="0.0329"/>। द्वे ताणानि…पे॰… अन्तरिका वाति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">आकासो असङ्खतोति? आमन्ता। अत्थि केचि अनाकासं आकासं करोन्तीति? आमन्ता। अत्थि केचि सङ्खतं असङ्खतं करोन्तीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… अत्थि केचि आकासं अनाकासं करोन्तीति? आमन्ता। अत्थि केचि असङ्खतं सङ्खतं करोन्तीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">आकासे पक्खिनो गच्छन्ति, चन्दिमसूरिया गच्छन्ति, तारकरूपानि गच्छन्ति, इद्धिं विकुब्बन्ति, बाहुं चालेन्ति, पाणिं चालेन्ति, लेड्डुं खिपन्ति, लगुळं खिपन्ति, इद्धिं <note>सत्तिं (?)</note> खिपन्ति, उसुं खिपन्तीति? आमन्ता। असङ्खते पक्खिनो गच्छन्ति, चन्दिमसूरिया गच्छन्ति, तारकरूपानि <pb ed="V" n="0.0275"/> गच्छन्ति, इद्धिं विकुब्बन्ति, बाहुं चालेन्ति, पाणिं चालेन्ति, लेड्डुं खिपन्ति, लगुळं खिपन्ति, इद्धिं खिपन्ति, उसुं खिपन्तीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext" n="461"><hi rend="paranum">४६१</hi><hi rend="dot">.</hi> आकासं <pb ed="T" n="0.0357"/> परिवारेत्वा घरानि करोन्ति कोट्ठानि करोन्तीति? आमन्ता। असङ्खतं परिवारेत्वा घरानि करोन्ति कोट्ठानि करोन्तीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">उदपाने <pb ed="M" n="0.0247"/> खञ्‍ञमाने अनाकासो आकासो होतीति? आमन्ता। सङ्खतं असङ्खतं होतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">तुच्छउदपाने पूरियमाने, तुच्छकोट्ठे पूरियमाने, तुच्छकुम्भिया पूरियमानाय आकासो अन्तरधायतीति? आमन्ता। असङ्खतं <pb ed="P" n="0.0330"/> अन्तरधायतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext" n="462"><hi rend="paranum">४६२</hi><hi rend="dot">.</hi> न वत्तब्बं – ‘‘आकासो असङ्खतो’’ति? आमन्ता। आकासो सङ्खतोति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰… तेन हि आकासो असङ्खतोति।</p>

<p rend="centre">आकासकथा निट्ठिता।</p>

<p rend="title">६. छट्ठवग्गो</p>

<p rend="subhead">(५९) ७. आकासो सनिदस्सनोतिकथा</p>

<p rend="bodytext" n="463"><hi rend="paranum">४६३</hi><hi rend="dot">.</hi> आकासो सनिदस्सनोति? आमन्ता। रूपं रूपायतनं रूपधातु नीलं पीतकं लोहितकं ओदातं चक्खुविञ्‍ञेय्यं चक्खुस्मिं पटिहञ्‍ञति चक्खुस्स आपाथं आगच्छतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">आकासो <pb ed="V" n="0.0276"/> सनिदस्सनोति? आमन्ता। चक्खुञ्‍च पटिच्‍च आकासञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाणन्ति? न हेवं वत्तब्बे <pb ed="T" n="0.0358"/> …पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">चक्खुञ्‍च पटिच्‍च आकासञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाणन्ति? आमन्ता। ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च आकासञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति – अत्थेव <note>अत्थि (?)</note> सुत्तन्तोति? नत्थि। ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च रूपे च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति <note>म॰ नि॰ १.४००; ३.४२१; सं॰ नि॰ ४.६०</note> – अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता। हञ्‍चि ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च रूपे च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तो, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘चक्खुञ्‍च <pb ed="P" n="0.0331"/> पटिच्‍च आकासञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext" n="464"><hi rend="paranum">४६४</hi><hi rend="dot">.</hi> न वत्तब्बं – ‘‘आकासो सनिदस्सनो’’ति? आमन्ता। ननु पस्सति द्विन्‍नं रुक्खानं अन्तरं, द्विन्‍नं थम्भानं अन्तरं, ताळच्छिद्दं वातपानच्छिद्दन्ति? आमन्ता <pb ed="M" n="0.0248"/>। हञ्‍चि पस्सति द्विन्‍नं रुक्खानं अन्तरं, द्विन्‍नं थम्भानं अन्तरं, ताळच्छिद्दं वातपानच्छिद्दं, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘आकासो सनिदस्सनो’’ति।</p>

<p rend="centre">आकासो सनिदस्सनोतिकथा निट्ठिता।</p>

<p rend="title">६. छट्ठवग्गो</p>

<p rend="subhead">(६०) ८. पथवीधातु सनिदस्सनातिआदिकथा</p>

<p rend="bodytext" n="465"><hi rend="paranum">४६५</hi><hi rend="dot">.</hi> पथवीधातु सनिदस्सनाति? आमन्ता। रूपं रूपायतनं रूपधातु नीलं पीतकं लोहितकं ओदातं चक्खुविञ्‍ञेय्यं चक्खुस्मिं पटिहञ्‍ञति चक्खुस्स <pb ed="T" n="0.0359"/> आपाथं आगच्छतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">पथवीधातु सनिदस्सनाति? आमन्ता। चक्खुञ्‍च पटिच्‍च पथवीधातुञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाणन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">चक्खुञ्‍च <pb ed="V" n="0.0277"/> पटिच्‍च पथवीधातुञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाणन्ति? आमन्ता। ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च पथवीधातुञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तोति? नत्थि। ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च रूपे च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता। हञ्‍चि <pb ed="P" n="0.0332"/> ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च रूपे च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तो, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च पथवीधातुञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext" n="466"><hi rend="paranum">४६६</hi><hi rend="dot">.</hi> न वत्तब्बं – ‘‘पथवीधातु सनिदस्सना’’ति? आमन्ता। ननु पस्सति भूमिं पासाणं पब्बतन्ति? आमन्ता। हञ्‍चि पस्सति <note>पस्ससि (सी॰ स्या॰ क॰) एवमुपरिपि</note> भूमिं पासाणं पब्बतं, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘पथवीधातु सनिदस्सना’’ति…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">न वत्तब्बं – ‘‘आपोधातु सनिदस्सना’’ति? आमन्ता। ननु पस्सति उदकन्ति? आमन्ता। हञ्‍चि पस्सति उदकं, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘आपोधातु सनिदस्सनाति…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">न वत्तब्बं – तेजोधातु सनिदस्सनाति? आमन्ता। ननु पस्सति अग्गिं जलन्तन्ति? आमन्ता। हञ्‍चि पस्सति अग्गिं जलन्तं, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘तेजोधातु सनिदस्सना’’ति…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">न <pb ed="M" n="0.0249"/> वत्तब्बं – ‘‘वायोधातु <pb ed="T" n="0.0360"/> सनिदस्सना’’ति? आमन्ता। ननु पस्सति वातेन रुक्खे सञ्‍चालियमानेति? आमन्ता। हञ्‍चि पस्सति वातेन रुक्खे सञ्‍चालियमाने, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘वायोधातु सनिदस्सना’’ति…पे॰…।</p>

<p rend="centre">पथवीधातु सनिदस्सनातिआदिकथा निट्ठिता।</p>

<p rend="title">६. छट्ठवग्गो</p>

<p rend="subhead">(६१) ९. चक्खुन्द्रियं सनिदस्सनन्तिआदिकथा</p>

<p rend="bodytext" n="467"><hi rend="paranum">४६७</hi><hi rend="dot">.</hi> चक्खुन्द्रियं <pb ed="V" n="0.0278"/> सनिदस्सनन्ति? आमन्ता। रूपं रूपायतनं रूपधातु…पे॰… चक्खुस्स आपाथं आगच्छतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">चक्खुन्द्रियं सनिदस्सनन्ति? आमन्ता। चक्खुञ्‍च पटिच्‍च चक्खुन्द्रियञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाणन्ति? न <pb ed="P" n="0.0333"/> हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">चक्खुञ्‍च पटिच्‍च चक्खुन्द्रियञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाणन्ति? आमन्ता। ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च चक्खुन्द्रियञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तोति? नत्थि। ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च रूपे च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता। हञ्‍चि ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च रूपे च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तो, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च चक्खुन्द्रियञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext" n="468"><hi rend="paranum">४६८</hi><hi rend="dot">.</hi> न <pb ed="T" n="0.0361"/> वत्तब्बं – ‘‘पञ्‍चिन्द्रियानि सनिदस्सनानी’’ति? आमन्ता। ननु पस्सति चक्खुं सोतं घानं जिव्हं कायन्ति? आमन्ता। हञ्‍चि पस्सति चक्खुं सोतं घानं जिव्हं कायं, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘पञ्‍चिन्द्रियानि सनिदस्सनानी’’ति…पे॰…।</p>

<p rend="centre">चक्खुन्द्रियं सनिदस्सनन्तिआदिकथा निट्ठिता।</p>

<p rend="title">६. छट्ठवग्गो</p>

<p rend="subhead">(६२) १०. कायकम्मं सनिदस्सनन्तिकथा</p>

<p rend="bodytext" n="469"><hi rend="paranum">४६९</hi><hi rend="dot">.</hi> कायकम्मं सनिदस्सनन्ति? आमन्ता। रूपं रूपायतनं रूपधातु नीलं पीतकं लोहितकं <pb ed="V" n="0.0279"/> ओदातं चक्खुविञ्‍ञेय्यं चक्खुस्मिं पटिहञ्‍ञति चक्खुस्स आपाथं आगच्छतीति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">कायकम्मं <pb ed="M" n="0.0250"/> सनिदस्सनन्ति? आमन्ता। चक्खुञ्‍च पटिच्‍च कायकम्मञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाणन्ति? न हेवं वत्तब्बे…पे॰…।</p>

<p rend="bodytext">चक्खुञ्‍च पटिच्‍च कायकम्मञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाणन्ति? आमन्ता। ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च कायकम्मञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तोति? नत्थि। ‘‘चक्खुञ्‍च <pb ed="P" n="0.0334"/> पटिच्‍च रूपे च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तोति? आमन्ता। हञ्‍चि ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च रूपे च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति – अत्थेव सुत्तन्तो, नो च वत रे वत्तब्बे – ‘‘चक्खुञ्‍च पटिच्‍च कायकम्मञ्‍च उप्पज्‍जति चक्खुविञ्‍ञाण’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext" n="470"><hi rend="paranum">४७०</hi><hi rend="dot">.</hi> न <pb ed="T" n="0.0362"/> वत्तब्बं – ‘‘कायकम्मं सनिदस्सन’’न्ति? आमन्ता। ननु पस्सति अभिक्‍कमन्तं पटिक्‍कमन्तं आलोकेन्तं विलोकेन्तं समिञ्‍जेन्तं पसारेन्तन्ति? आमन्ता। हञ्‍चि पस्सति अभिक्‍कमन्तं पटिक्‍कमन्तं आलोकेन्तं विलोकेन्तं समिञ्‍जेन्तं पसारेन्तं, तेन वत रे वत्तब्बे – ‘‘कायकम्मं सनिदस्सन’’न्ति।</p>

<p rend="centre">कायकम्मं सनिदस्सनन्तिकथा निट्ठिता।</p>

<p rend="centre">छट्ठवग्गो।</p>

<p rend="bodytext">तस्सुद्दानं –</p>

<p rend="bodytext">नियमो असङ्खतो, पटिच्‍चसमुप्पादो असङ्खतो, चत्तारि सच्‍चानि असङ्खतानि, चत्तारो आरुप्पा असङ्खता, निरोधसमापत्ति असङ्खता, आकासो असङ्खतो, आकासो सनिदस्सनो, चत्तारो महाभूता, पञ्‍चिन्द्रियानि, तथेव कायकम्मन्ति।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
