<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">धम्मपदट्ठकथाकरणं</p>

<p rend="bodytext">अपरापि तिस्सो अट्ठकथायो सन्ति खुद्दकपाठट्ठकथा धम्मपदट्ठकथा सुत्तनिपातट्ठकथा चाति, या तासु दिस्समाननिगमनवसेन आचरियबुद्धघोसेनेव कताति पञ्‍ञायन्ति। तत्थ पन वुत्तवचनानि कानिचि <pb ed="M" n="0.0056"/> कानिचि आगमट्ठकथासु वुत्ताकारेन न होन्ति। तस्मा एके वदन्ति ‘‘नेता आचरियबुद्धघोसस्सा’’ति। एकच्‍चे पन ‘‘आचरियस्स उपथम्भकत्थेरेहि पठमं कता, पच्छा आचरियेन ओसानसोधनवसेन परियोसापिता वा भवेय्युं, अभिधम्मट्ठकथं आयाचन्तेन चूळबुद्धघोसेन वा कता भवेय्यु’’न्ति वदन्ति।</p>

<p rend="bodytext">तं तथा वा होतु अञ्‍ञथा वा, इदानि एकन्ततो विनिच्छिनितुं न सुकरमेव। तस्मा तासं निगमनवचनवसेनेव एत्थ पकासयिस्साम। तासु हि <hi rend="bold">धम्मपदट्ठकथं कुमारकस्सपत्थेरेन</hi> आयाचितो <hi rend="bold">सिरिकूटस्स</hi> (सिरिकुड्डस्स) रञ्‍ञो पासादे विहरन्तो परम्पराभतं सीहळभासाय सण्ठितं पोराणट्ठकथं पाळिभासाय आरोपेत्वा वित्थारगतञ्‍च वचनक्‍कमं समासेत्वा गाथासु असंवण्णितपदब्यञ्‍जनानि संवण्णेत्वा अकासि। वुत्तञ्हि तत्थ गन्थारम्भे –</p>

<p rend="gatha1">‘‘परम्पराभता तस्स, निपुणा अत्थवण्णना।</p>

<p rend="gathalast">या तम्बपण्णिदीपम्हि, दीपभासाय सण्ठिता…पे॰…</p>

<p rend="gatha1"><hi rend="bold">कुमारकस्सपेना</hi>हं, थेरेन थिरचेतसा।</p>

<p rend="gathalast">सद्धम्मट्ठितिकामेन, सक्‍कच्‍चं अभियाचितो…पे॰…</p>

<p rend="gatha1">तं भासं अतिवित्थार, गतञ्‍च वचनक्‍कमं।</p>

<p rend="gathalast">पहायारोपयित्वान, तन्तिभासं मनोरमं॥</p>

<p rend="gatha1">गाथानं ब्यञ्‍जनपदं, यं तत्थ न विभावितं।</p>

<p rend="gathalast">केवलं तं विभावेत्वा, सेसं तमेव अत्थतो॥</p>

<p rend="bodytext">भासन्तरेन भासिस्स’’न्ति <note>ध॰ प॰ अट्ठ॰ १.गन्थारम्भकथा</note> –</p>

<p rend="bodytext">निगमने च वुत्तं –</p>

<p rend="gatha1">‘‘विहारे अधिराजेन, कारितम्हि कतञ्‍ञुना।</p>

<p rend="gathalast">पासादे <hi rend="bold">सिरिकूटस्स,</hi> रञ्‍ञो विहरता मया’’ति <note>ध॰ प॰ अट्ठ॰ २.निगमनकथा</note>॥</p>

<p rend="bodytext">एत्थ च <hi rend="bold">सिरिकूटो</hi> नाम समन्तपासादिकानिगमने <hi rend="bold">सिरिपालो</hi>ति वुत्तो <hi rend="bold">महानामो</hi>येव राजाति वदन्ति। एवं सति महेसिया आनयनं समादापनमारब्भ तेन रञ्‍ञा दिन्‍ने धूमरक्खपब्बतविहारे वसन्तेन सा कताति वेदितब्बा। वुत्तञ्हेतं महावंसे –</p>

<p rend="hangnum" n="37-212"><hi rend="paranum">३७-२१२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘लोहद्वार-रलग्गाम-कोटिपस्सावनव्हये।</p>

<p rend="gathalast">तयो <pb ed="M" n="0.0057"/> विहारे कारेत्वा, भिक्खूनं अभयुत्तरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="213"><hi rend="paranum">२१३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विहारं कारयित्वान, धूमरक्खम्हि पब्बते।</p>

<p rend="gathalast">महेसिया’नयेना’दा, भिक्खूनं थेरवादिन’’न्ति॥</p>

<p rend="bodytext">तस्स पन रञ्‍ञो काले सा निट्ठापिताति न सक्‍का गहेतुं। तस्स हि रञ्‍ञो एकवीसतिमवस्से समन्तपासादिकं निट्ठापेसि। सो च राजा द्वावीसतिमवस्से दिवङ्गतो। एत्थन्तरे साधिकएकवस्सेन ‘‘चतस्सो च आगमट्ठकथायो तिस्सो च अभिधम्मट्ठकथायो अयञ्‍च धम्मपदट्ठकथा’’ति सब्बा एता न सक्‍का निट्ठापेतुन्ति।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
