<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">१. सन्धिकप्प</p>

<p rend="title">पठमकण्ड</p>

<p rend="bodytext">(क)</p>

<p rend="gatha1">सेट्ठं <pb ed="M" n="0.0039"/> तिलोकमहितं अभिवन्दियग्गं,</p>

<p rend="gatha2">बुद्धञ्‍च धम्मममलं गणमुत्तमञ्‍च।</p>

<p rend="gatha3">सत्थुस्स तस्स वचनत्थवरं सुबुद्धुं,</p>

<p rend="gathalast">वक्खामि सुत्तहितमेत्थ सुसन्धिकप्पं॥</p>

<p rend="bodytext">(ख)</p>

<p rend="gatha1">सेय्यं जिनेरितनयेन बुधा लभन्ति,</p>

<p rend="gatha2">तञ्‍चापि तस्स वचनत्थसुबोधनेन।</p>

<p rend="gatha3">अत्थञ्‍च अक्खरपदेसु अमोहभावा,</p>

<p rend="gathalast">सेय्यत्थिको पदमतो विविधं सुणेय्यं॥</p>

<p rend="bodytext" n="1"><hi rend="paranum">१</hi>, १<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">अत्थो अक्खरसञ्‍ञातो</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सब्बवचनानमत्थो अक्खरेहेव सञ्‍ञायते। अक्खरविपत्तियं हि अत्थस्स दुन्‍नयथा होति, तस्मा अक्खरकोसल्‍लं बहूपकारं सुत्तन्तेसु।</p>

<p rend="bodytext" n="2"><hi rend="paranum">२</hi>, २<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">अक्खरापादयो</hi> <pb ed="M" n="0.0040"/> <hi rend="bold">एकचत्तालीसं</hi>।</p>

<p rend="bodytext">ते च खो अक्खरा अपि <hi rend="bold">अ</hi>कारादयो एकचत्ता लीस सुत्तन्तेसु सोपकारा।</p>

<p rend="bodytext">तं यथा? अ आ इ ई उ ऊ ए ओ, क ख ग घ ङ, च छ ज झ ञ, ट ठ ड ढ ण, त थ द ध न, प फ ब भ म, य र ल व स ह ळ अं, इति <hi rend="bold">अक्खरा</hi> नाम।</p>

<p rend="bodytext">तेन क्‍वत्थो? अत्थो अक्खरसञ्‍ञातो।</p>

<p rend="bodytext" n="3"><hi rend="paranum">३</hi>, ३<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">तत्थोदन्ता सरा अट्ठ</hi>।</p>

<p rend="bodytext">तत्थ अक्खरेसु <hi rend="bold">अ</hi>कारादीसु <hi rend="bold">ओ</hi>दन्ता अट्ठ अक्खरा सरा नाम होन्ति।</p>

<p rend="bodytext">तं यथा? अ आ इ ई उ ऊ ए ओ, इति <hi rend="bold">सरा</hi> नाम।</p>

<p rend="bodytext">तेन क्‍वत्थो? सरा सरे लोपं।</p>

<p rend="bodytext" n="4"><hi rend="paranum">४</hi>, ४<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">लहुमत्ता तयो रस्सा</hi>।</p>

<p rend="bodytext">तत्थ अट्ठसु सरेसु लहुमत्ता तयो सरा रस्सा नाम होन्ति।</p>

<p rend="bodytext">तं यथा? अ इ उ, इति <hi rend="bold">रस्सा</hi> नाम।</p>

<p rend="bodytext">तेन क्‍वत्थो? रस्सं।</p>

<p rend="bodytext" n="5"><hi rend="paranum">५</hi>, ५<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">अञ्‍ञे</hi> <pb ed="M" n="0.0041"/> <hi rend="bold">दीघा</hi>।</p>

<p rend="bodytext">तत्थ अट्ठसु सरेसु रस्सेहि अञ्‍ञे पञ्‍च सरा दीघा नाम होन्ति।</p>

<p rend="bodytext">तं यथा? आ ई ऊ ए ओ, इति <hi rend="bold">दीघा</hi> नाम।</p>

<p rend="bodytext">तेन क्‍वत्थो? दीघं।</p>

<p rend="bodytext" n="6"><hi rend="paranum">६</hi>, ८<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">सेसा ब्यञ्‍जना</hi>।</p>

<p rend="bodytext">ठपेत्वा अट्ठ सरे सेसा अक्खरा <hi rend="bold">क</hi>कारादयो <hi rend="bold">निग्गहित</hi>न्ता ब्यञ्‍जना नाम होन्ति।</p>

<p rend="bodytext">तं यथा? क ख ग घ ङ, च छ ज झ ञ, ट ठ ड ढ ण, त थ द ध न, प फ ब भ म, य र ल व स ह ळ अं, इति <hi rend="bold">ब्यञ्‍जना</hi> नाम।</p>

<p rend="bodytext">तेन क्‍वत्थो? सरा पकति ब्यञ्‍जने।</p>

<p rend="bodytext" n="7"><hi rend="paranum">७</hi>, ९<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">वग्गा पञ्‍चपञ्‍चसो मन्ता</hi>।</p>

<p rend="bodytext">तेसं खो ब्यञ्‍जनानं <hi rend="bold">क</hi>कारादयो मकारन्ता पञ्‍चपञ्‍चसो अक्खरवन्तो वग्गा नाम होन्ति।</p>

<p rend="bodytext">तं यथा? क ख ग घ ङ, च छ ज झ ञ, ट ठ ड ढ ण, त थ द ध न, प फ ब भ म, इति <hi rend="bold">वग्गा</hi> नाम।</p>

<p rend="bodytext">तेन क्‍वत्थो? वग्गन्तं वा वग्गे।</p>

<p rend="bodytext" n="8"><hi rend="paranum">८</hi>, १०<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">अं</hi> <pb ed="M" n="0.0042"/> <hi rend="bold">इति निग्गहितं</hi>।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">अं इति निग्गहितं</hi> नाम होति।</p>

<p rend="bodytext">तेन क्‍वत्थो? अं ब्यञ्‍जने निग्गहितं।</p>

<p rend="bodytext" n="9"><hi rend="paranum">९</hi>, ११<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">परसमञ्‍ञा पयोगे</hi>।</p>

<p rend="bodytext">या च पन परेसु सक्‍कतगन्थेसु समञ्‍ञा घोसाति वा अघोसाति वा, ता पयोगे सति एत्थापि युज्‍जन्ते।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">तत्थ</hi> घोसा नाम-ग घ ङ, ज झ ञ, ड ढ ण, द ध न, ब भ म, य र ल व ह ळ, इति <hi rend="bold">घोसा</hi> नाम। अघोसा नाम-क ख, च छ, ट ठ, त थ, प फ, स, इति <hi rend="bold">अघोसा</hi> नाम।</p>

<p rend="bodytext">तेन क्‍वत्थो? वग्गे घोसाघोसानं ततियपठमा।</p>

<p rend="bodytext" n="10"><hi rend="paranum">१०</hi>, १२<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">पुब्बमधोठित मस्सरं सरेन वियोजये</hi>।</p>

<p rend="bodytext">तत्थ सन्धिं कत्तुकामो पुब्बब्यञ्‍जनं अधोठितं अस्सरं कत्वा सरञ्‍च उपरि कत्वा सरेन वियोजये।</p>

<p rend="bodytext">तत्रायमादि।</p>

<p rend="bodytext" n="11"><hi rend="paranum">११</hi>, १४<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">नये</hi> <pb ed="M" n="0.0043"/> <hi rend="bold">परं युत्ते</hi>।</p>

<p rend="bodytext">अस्सरं खो ब्यञ्‍जनं अधोठतं परक्खरं नये युत्ते। तत्राभिरतिमिच्छेय्य।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">युत्ते</hi>तिकस्मा? अक्‍कोच्छि मं अवधि मं, अजिनि मं अहासि मे। एत्थ पन युत्तं न होति।</p>

<p rend="centre">इति सन्धिकप्पे पठमो कण्डो।</p>

<p rend="subhead">दुतियकण्ड</p>

<p rend="bodytext" n="12"><hi rend="paranum">१२</hi>, १३<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">सरा सरे लोपं</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सरा खो सरे परे लोपं पप्पोन्ति।</p>

<p rend="bodytext">यस्सिन्द्रियानि समथङ्गतानि। नो हेतं भन्ते समेतायस्मा सङ्घेन।</p>

<p rend="bodytext" n="13"><hi rend="paranum">१३</hi>, १५<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">वा परो असरूपा</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सरम्हा असरूपा परो सरो लोपं पप्पोति वा।</p>

<p rend="bodytext">चत्तारो’मे भिक्खवे धम्मा, किन्‍नु’ मावसमणियो। वाति कस्मा? पञ्‍चिन्द्रियानि, तयस्सु धम्मा जहिता भवन्ति।</p>

<p rend="bodytext" n="14"><hi rend="paranum">१४</hi>, १६<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">क्‍वचासचण्णं</hi> <pb ed="M" n="0.0044"/> <hi rend="bold">लुत्ते</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सरो खो परो पुब्बसरे लुत्ते क्‍वचि असवण्णं पप्पोति।</p>

<p rend="bodytext">सङ्ख्यं नोपेति वेदगू, बन्धुस्सेव समागमो।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? यस्सिन्द्रियानि, तथूपमं धम्मवरं अदेसयि।</p>

<p rend="bodytext" n="15"><hi rend="paranum">१५</hi>, १७<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">दीघं</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सरो खो परो पुब्बसरे लुत्ते क्‍वचि दीघं पप्पोति। सद्धीध वित्तं पुरिसस्स सेट्ठं, अनागारेहि चूभयं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? पञ्‍चहुपालि अङ्गेहि समन्‍नागतो। नत्थञ्‍ञं किञ्‍चि।</p>

<p rend="bodytext" n="16"><hi rend="paranum">१६</hi>, १८<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">पुब्बो च</hi>।</p>

<p rend="bodytext">पुब्बो च सरो परसरलोपे कते क्‍वचि दीघं पप्पोति।</p>

<p rend="bodytext">किंसूध वित्तं पुरिसस्स सेट्ठं, साधूति पटिस्सुणित्वा, <hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? इतिस्स मुहुत्तम्पि।</p>

<p rend="bodytext" n="17"><hi rend="paranum">१७</hi>, १९<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">यमेदन्तस्सादेसो</hi> <pb ed="M" n="0.0045"/>।</p>

<p rend="bodytext">एकारस्स अन्तभूतस्स सरे परे क्‍वचि <hi rend="bold">य</hi>कारादेसो होति।</p>

<p rend="bodytext">अधिगतो खो म्यायं धम्मो, त्याहं एवं वदेय्यं, त्यास्स पहीना होन्ति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? ने’नागता, इति नेत्थ।</p>

<p rend="bodytext" n="18"><hi rend="paranum">१८</hi>, २०<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">वमोदुदन्तानं</hi>।</p>

<p rend="bodytext">ओकारुकारानं अन्तभूतानं सरे परे क्‍वचि वकारादेसो होति।</p>

<p rend="bodytext">अथ ख्वस्स, स्वस्स होति, बह्वाबाधो, वत्थ्वेत्थ विहितं निच्‍चं चक्खापाथमागच्छति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>तिकस्मा? चत्तारो’मे भिक्खवे धम्मा, किन्‍नुमाव समणियो।</p>

<p rend="bodytext" n="19"><hi rend="paranum">१९</hi>, २२<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">सब्बो चंति</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सब्बो इच्‍चेसो <hi rend="bold">ति</hi>सद्दो ब्यञ्‍जनो सरे परे क्‍वचि <hi rend="bold">च</hi>कारं पप्पोति।</p>

<p rend="bodytext">इच्‍चेतं <pb ed="M" n="0.0046"/> कुसलं, इच्‍चस्स वचनीयं, पच्‍चुत्तरित्वा, पच्‍चाहरति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? इतिस्स मुहुत्तम्पि।</p>

<p rend="bodytext" n="20"><hi rend="paranum">२०</hi>, २७<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">दो धस्स च</hi>।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">ध</hi>इच्‍चेतस्स सरे परे क्‍वचि <hi rend="bold">द</hi>कारादेसो होति।</p>

<p rend="bodytext">एकमिदाहं भिक्खवे समयं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? इधेव मरणं भविस्सति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">वग्गहणेन ध</hi>कारस्स <hi rend="bold">ह</hi>कारादेसो होति साहु दस्सन मरियानं।</p>

<p rend="bodytext">सुत्तविभागेन बहुधा सिया-</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">तो</hi> दस्स, यथा? सुगतो।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">टो</hi> तस्स, यथा? दुक्‍कटं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">धो</hi> तस्स, यथा? गन्धब्बो।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">त्रो</hi> त्तस्स, यथा? अत्रजो।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">को</hi> गस्स, यथा? कुलूपको।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">लो</hi> <pb ed="M" n="0.0047"/> रस्स, यथा? महासालो।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">जो</hi> यस्स, यथा? गवजो।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">ब्बो</hi> वस्स, यथा? कुब्बतो।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">को</hi> यस्स, यथा? सके।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">यो</hi> जस्स, यथा? नियंपुत्तं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">को</hi> तस्स, यथा? नियको।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">च्‍चो</hi> त्तस्स, यथा भच्‍चो।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">फो</hi> पस्स, यथा? निप्फत्ति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">खो</hi> कस्स, यथा? निक्खमति। इच्‍चेवमादी योजेतब्बा।</p>

<p rend="bodytext" n="21"><hi rend="paranum">२१</hi>, २१<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">इवण्णो यं नवा</hi>।</p>

<p rend="bodytext">पुब्बो इवण्णो सरे परे <hi rend="bold">य</hi>कारं पप्पोति नवा। पटिसुन्थारवुत्यस्स, सब्बा वित्यानुभूयते।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">नवा</hi>ति कस्मा? पञ्‍चहङ्गेहि समन्‍नागतो, मुत्तचागी अनुद्धतो।</p>

<p rend="bodytext" n="22"><hi rend="paranum">२२</hi>, २८<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">एवादिस्स रि पुब्बो च रस्सो</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सरम्हा परस्स एवस्स एकारस्स आदिस्स <hi rend="bold">रि</hi>कारो होति, पुब्बो च सरो रस्सो होति नवा।</p>

<p rend="bodytext">यथरिव <pb ed="M" n="0.0048"/> वसुधातलञ्‍च सब्बं, तथरिव गुणवा सुपूजनियो।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">नवा</hi>ति कस्मा? यथा एव, तथा एव।</p>

<p rend="centre">इति सन्धिकप्पे दुतियो कण्डो।</p>

<p rend="subhead">ततियकण्ड</p>

<p rend="bodytext" n="23"><hi rend="paranum">२३</hi>, २६<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">सरा पकति ब्यञ्‍जने</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सरा खो ब्यञ्‍जने परे पकतिरूपानि होन्ति।</p>

<p rend="bodytext">मनोपुब्बङ्गमा धम्मा, पमादो मच्‍चुनो पदं, तिण्णो पारङ्गतो अहु।</p>

<p rend="bodytext" n="24"><hi rend="paranum">२४</hi>, ३५<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">सरे क्‍वचि</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सरा खो सरे परे क्‍वचि पकतिरूपानि होन्ति।</p>

<p rend="bodytext">को इमं पथविं विचेस्सति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? अप्पस्सुतायं पुरिसो।</p>

<p rend="bodytext" n="25"><hi rend="paranum">२५</hi>, ३७<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">दीघं</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सरा खो ब्यञ्‍जने परे क्‍वचि दीघं पप्पोन्ति।</p>

<p rend="bodytext">सम्मा <pb ed="M" n="0.0049"/> धम्मं विपस्सतो, एवं गामे मुनी चरे, खन्ती परमं तपो तितिक्खा।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? इध मोदति पेच्‍च मोदति, पतिलीयति, पटिहञ्‍ञति।</p>

<p rend="bodytext" n="26"><hi rend="paranum">२६</hi>, ३८<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">रस्सं</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सरा खो ब्यञ्‍जने परे क्‍वचि रस्सं पप्पोन्ति।</p>

<p rend="bodytext">भोवादिनाम सो होति, यथाभावि गुणेन सो।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? सम्मासमाधि, सावित्ती छन्दसो मुखं, उपनीयति जीवितमप्पमायु।</p>

<p rend="bodytext" n="27"><hi rend="paranum">२७</hi>, ३९<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">लोपञ्‍च तत्राकारो</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सरा खो ब्यञ्‍जने परे क्‍वचि लोपं पप्पोन्ति। तत्र च लोपे कते अकारागमो होति।</p>

<p rend="bodytext">स सीलवा। स पञ्‍ञवा एस धम्मो सनन्तनो, स वे कसावमरहति, स मानकामोपि भवेय्य, स वे मुनि जातिभयं अदस्सि।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति <pb ed="M" n="0.0050"/> कस्मा? सो मुनि, एसो धम्मो पदिस्सति, न सो कासावमरहति।</p>

<p rend="bodytext" n="28"><hi rend="paranum">२८</hi>, ४०<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">पर द्वेभावो ठाने</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सरम्हा परस्स ब्यञ्‍जनस्स द्वेभावो होति ठाने।</p>

<p rend="bodytext">इधप्पमादो, पुरिसस्स जन्तुनो, पब्बज्‍जं कित्तयिस्सामि, चातुद्दसि, पञ्‍चद्दसि, अभिक्‍कन्ततरो चन्दो।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">ठाने</hi>ति कस्मा? इध मोदति पेच्‍च मोदति।</p>

<p rend="bodytext" n="29"><hi rend="paranum">२९</hi>, ४२<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">वग्गे घोसाघोसानं ततियपठमा</hi>।</p>

<p rend="bodytext">वग्गे खो पुब्बेसं ब्यञ्‍जनानं घोसाघोसभूतानं सरम्हा यथासङ्ख्यं ततियपठमक्खरा द्वेभावं गच्छन्ति ठाने।</p>

<p rend="bodytext">एसेव चज्झानप्फलो, यत्रट्ठितं नप्पसहेय्य मच्‍चु, सेले यथा पब्बतमुद्धनिट्ठितो, चत्तारिट्ठानानि नरो पमत्तो।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">ठाने</hi>ति कस्मा? इध चेतसो दळ्हं गण्हाति थामसा।</p>

<p rend="centre">इति सन्धिकप्पे ततियो कण्डो।</p>

<p rend="subhead">चतुत्थकण्ड</p>

<p rend="bodytext" n="30"><hi rend="paranum">३०</hi>, ५८<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">अं</hi> <pb ed="M" n="0.0051"/> <hi rend="bold">ब्यञ्‍जने निग्गहितं</hi>।</p>

<p rend="bodytext">निग्गहितं खो ब्यञ्‍जने परे अं इति होति।</p>

<p rend="bodytext">एवं वुत्ते, तं साधूति पटिस्सुणित्वा।</p>

<p rend="bodytext" n="31"><hi rend="paranum">३१</hi>, ४९<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">वग्गन्तं वा वग्गे</hi>।</p>

<p rend="bodytext">वग्गभूते ब्यञ्‍जने परे निग्गहितं खो वग्गन्तं वा पप्पोति।</p>

<p rend="bodytext">तन्‍निच्‍चुतं, धम्मञ्‍चरे सुचरितं, चिरप्पवासिं पुरिसं। सन्तन्तस्स मनं होति, तङ्कारुणिकं, एवङ्खो भिक्खवे सिक्खितब्बं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">वाग्गहणेन</hi>निग्गहितं खो <hi rend="bold">ल</hi>कारादेसो होति। पुग्गलं।</p>

<p rend="bodytext">वाति कस्मा? न तं कम्मं कतं साधु।</p>

<p rend="bodytext" n="32"><hi rend="paranum">३२</hi>, ५०<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">एहे उं</hi>।</p>

<p rend="bodytext">एकारहकारे परे निग्गहितं खो ञकारं पप्पोति वा।</p>

<p rend="bodytext">पच्‍चत्तञ्‍ञेव परिनिब्बायिस्सामि, तञ्‍ञेवेत्थ पटिपुच्छिस्सामि, एवञ्हि वो भिक्खवे सिक्खितब्बं। तञ्हि तस्स मुसा होति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">वा</hi>ति <pb ed="M" n="0.0052"/> कस्मा? एवमेतं अभिञ्‍ञाय, एवं होति सुभासितं।</p>

<p rend="bodytext" n="33"><hi rend="paranum">३३</hi>, ५०<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">सये च</hi>।</p>

<p rend="bodytext">निग्गहितं खो <hi rend="bold">य</hi>कारे परे सह <hi rend="bold">य</hi>कारेन <hi rend="bold">ञ</hi>कारं पप्पोति वा।</p>

<p rend="bodytext">सञ्‍ञोगो, सञ्‍ञुत्तं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">वा</hi>ति कस्मा? संयोगो, संयुत्तं।</p>

<p rend="bodytext" n="34"><hi rend="paranum">३४</hi>, ५२<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">मदा सरे</hi>।</p>

<p rend="bodytext">निग्गहितस्स खो सरे परे <hi rend="bold">म</hi>कार<hi rend="bold">द</hi>कारादेसा होन्ति वा।</p>

<p rend="bodytext">तमहं ब्रूमि ब्राह्मणं, एतदवोच सत्था।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">वा</hi>ति कस्मा? अक्‍कोच्छि मं अवधि मं, अजिनि मं अहासि मे।</p>

<p rend="bodytext" n="35"><hi rend="paranum">३५</hi>, ३४<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">य व म द न त र ला चागमा</hi>।</p>

<p rend="bodytext">सरे परे <hi rend="bold">य</hi>कारो <hi rend="bold">व</hi>कारो <hi rend="bold">म</hi>कारो <hi rend="bold">द</hi>कारो <hi rend="bold">न</hi>कारो <hi rend="bold">त</hi>कारो <hi rend="bold">र</hi>कारो <hi rend="bold">ल</hi>कारो इमे आगमा होन्ति वा।</p>

<p rend="bodytext">नयिमस्स विज्‍जा, यथयिदं चित्तं। मिगी भन्ता वुदिक्खति, सित्ता ते लहु मेस्सति, असित्ता ते गरु मेस्सति। अस्सो <pb ed="M" n="0.0053"/> भद्रो कसामिव, सम्मदञ्‍ञा विमुत्तानं। मनसादञ्‍ञा विमुत्तानं, अत्तदत्थमभिञ्‍ञाय। चिरंनायति, इतो नायति। यस्मातिह भिक्खवे, तस्मातिह भिक्खवे, अज्‍जतग्गे पाणुपेतं। सब्भिरेव समासेथ, आरग्गेरिव सासपो, सासपोरिव आरग्गा। छळभिञ्‍ञा, सळायतनं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">वा</hi>ति कस्मा? एवं महिद्धिया एसा, अक्‍कोच्छि मं अवधि मं, अजिनि मं अहासि मे, अजेय्यो अनुगामिको।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">चग्गहणेन</hi> इधेव <hi rend="bold">म</hi>कारस्स <hi rend="bold">प</hi>कारो होति। चिरप्पवासिं पुरिसं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क</hi>कारस्स च <hi rend="bold">द</hi>कारो होति। सदत्थपसुतो सिया।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">द</hi>कारस्स च <hi rend="bold">त</hi>कारो होति, सुगतो।</p>

<p rend="bodytext" n="36"><hi rend="paranum">३६</hi>, ४७<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">क्‍वचि ओ ब्यञ्‍जने</hi>।</p>

<p rend="bodytext">ब्यञ्‍जने परे क्‍वचि <hi rend="bold">ओ</hi>कारागमो होति।</p>

<p rend="bodytext">अतिप्पगो खो ताव सावत्थियं पिण्डाय चरितुं। परोसहस्सं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>कि <pb ed="M" n="0.0054"/> कस्मा? एथ पस्सथिमं लोकं, अन्धीभूतो अयं लोको।</p>

<p rend="bodytext" n="37"><hi rend="paranum">३७</hi>, ५७<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">निग्गहितञ्‍च</hi>।</p>

<p rend="bodytext">निग्गहितञ्‍चागमो होति सरे वा ब्यञ्‍जने वा परे क्‍वचि।</p>

<p rend="bodytext">चक्खुंउदपादि, अवंसिरो, यावञ्‍चिध भिक्खवे पुरिमं जातिं सरामि, अणुंथूलानि सब्बसो, मनोपुब्बङ्गमा धम्मा।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? इधेव नं पसंसन्ति, पेच्‍च सग्गे पमोदति, न हि एतेहि यानेहि, गच्छेय्य अगतं दिसं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">चग्गहणेन</hi> विसद्दस्स च पकारो होति। पचेस्सति, विचेस्सति वा।</p>

<p rend="bodytext" n="38"><hi rend="paranum">३८</hi>, ५३<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">क्‍वचि लोपं</hi>।</p>

<p rend="bodytext">निग्गहितं खो सरे परे क्‍वचि लोपं पप्पोति।</p>

<p rend="bodytext">तासाहं सन्तिके, विदूनग्गमिति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? अहमेव नून बालो एतमत्थं विदित्वान।</p>

<p rend="bodytext" n="39"><hi rend="paranum">३९</hi>, ५४<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">ब्यञ्‍जने</hi> <pb ed="M" n="0.0055"/> <hi rend="bold">च</hi>।</p>

<p rend="bodytext">निग्गहितं खो ब्यञ्‍जने परे क्‍वचि लोपं पप्पोति।</p>

<p rend="bodytext">अरियसच्‍चानदस्सनं, एतं बुद्धानसासनं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? एतं मङ्गलमुत्तमं, तं वो वदामि भद्दन्ते।</p>

<p rend="bodytext" n="40"><hi rend="paranum">४०</hi>, ५५<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">परो वासरो</hi>।</p>

<p rend="bodytext">निग्गहितम्हा परो सरो लोपं पप्पोति वा।</p>

<p rend="bodytext">भासितं अभिनन्दुन्ति, उत्तत्तंव, यथाबीजंव, यथाधञ्‍ञंव।</p>

<p rend="bodytext">वाति कस्मा? अहमेव नून बालो, एतदहोसि।</p>

<p rend="bodytext" n="41"><hi rend="paranum">४१</hi>, ५६<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">ब्यञ्‍जनो च विसञ्‍ञोगो</hi>।</p>

<p rend="bodytext">निग्गहितम्हा परस्मिं सरे लुत्ते यदि ब्यञ्‍जनो ससञ्‍ञोगो विसञ्‍ञोगो होति।</p>

<p rend="bodytext">एवंस ते आसवो, पुप्फंसा उप्पज्‍जि।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">लुत्ते</hi>ति कस्मा? एवमस्स विदूनग्गमिति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">चग्गहणेन</hi> <pb ed="M" n="0.0056"/> तिण्णं ब्यञ्‍जनानमन्तरे ये सरूपा, तेसम्पि लोपो होति। अग्यागारं, पटिसन्थारवुत्यस्स।</p>

<p rend="centre">इति सन्धिकप्पे चतुत्थो कण्डो।</p>

<p rend="subhead">पञ्‍चमकण्ड</p>

<p rend="bodytext" n="42"><hi rend="paranum">४२</hi>, ३२<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">गोसरे पुथस्सागमो क्‍वचि</hi>।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">पुथ</hi>इच्‍चेतस्स अन्ते सरे परे क्‍वचि <hi rend="bold">ग</hi>कारागमो होति।</p>

<p rend="bodytext">पुथगे व।</p>

<p rend="bodytext" n="43"><hi rend="paranum">४३</hi>, ३३<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">पास्स चन्तो रस्सो</hi>।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">पा</hi>इच्‍चेतस्स अन्ते सरे परे क्‍वचि <hi rend="bold">ग</hi>कारागमो होति, अन्तो च सरो रस्सो होति।</p>

<p rend="bodytext">पगेव वुत्यस्स।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? पा एव वुत्यस्स।</p>

<p rend="bodytext" n="44"><hi rend="paranum">४४</hi>, २४<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">अब्भो अभि</hi>।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">अभि</hi>इच्‍चेतस्स सरे परे <hi rend="bold">अब्भा</hi>देसो होति। अब्भुदीरितं, अब्भुग्गच्छति।</p>

<p rend="bodytext" n="45"><hi rend="paranum">४५</hi>, २५<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">अज्झो</hi> <pb ed="M" n="0.0057"/> <hi rend="bold">अधि</hi>।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">अधि</hi>इच्‍चेतस्स सरे परे <hi rend="bold">अज्झा</hi>देसो होति।</p>

<p rend="bodytext">अज्झोकासे, अज्झागमा।</p>

<p rend="bodytext" n="46"><hi rend="paranum">४६</hi>, २६<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">ते न वा इवण्णे</hi>।</p>

<p rend="bodytext">ते च खो <hi rend="bold">अभिअधि</hi>इच्‍चेते इवण्णे परे <hi rend="bold">अब्भो अज्झो</hi>इतिवुत्तरूपा नं होन्ति वा।</p>

<p rend="bodytext">अभिच्छितं, अधीरितं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">वा</hi>ति कस्मा? अब्भीरितं, अज्झिणमुत्तो।</p>

<p rend="bodytext" n="47"><hi rend="paranum">४७</hi>, २३<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">अतिस्स चन्तस्स</hi>।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">अति</hi>इच्‍चेतस्स अन्तभूतस्स <hi rend="bold">ति</hi>सद्दस्स इवण्णे परे ‘‘सब्बो चं ती’’ति वुत्तरूपं न होति।</p>

<p rend="bodytext">अतीसिगणो, अतीरितं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">इवण्णे</hi>ति कस्मा? अच्‍चन्तं।</p>

<p rend="bodytext" n="48"><hi rend="paranum">४८</hi>, ४३<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">क्‍वचि पटि पतिस्स</hi>।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">पति</hi>इच्‍चेतस्स सरे वा ब्यञ्‍जने वा परे क्‍वचि <hi rend="bold">पटि</hi>आदेसो होति।</p>

<p rend="bodytext">पटग्गि दातब्बो, पटिहञ्‍ञति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति <pb ed="M" n="0.0058"/> कस्मा? पच्‍चन्तिमेसु जनपदेसु, पतिलीयति, पतिरूपदेसवासो च।</p>

<p rend="bodytext" n="49"><hi rend="paranum">४९</hi>, ४४<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">पुथस्सु ब्यञ्‍जने</hi>।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">पुथ</hi>इच्‍चेतस्स अन्तो सरो ब्यञ्‍जने परे <hi rend="bold">उ</hi>कारो होति।</p>

<p rend="bodytext">पुथुज्‍जनो, पुथुभूतं।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">अन्तग्गहणेन</hi> अपुथस्सापि सरे परे अन्तस्स <hi rend="bold">उ</hi>कारो होति, मनुञ्‍ञं।</p>

<p rend="bodytext" n="50"><hi rend="paranum">५०</hi>, ४५<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">ओ अवस्स</hi>।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">अव</hi>इच्‍चेतस्स ब्यञ्‍जने परे क्‍वचि <hi rend="bold">ओ</hi>कारो होति।</p>

<p rend="bodytext">अन्धकारेन ओनद्धा।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">क्‍वची</hi>ति कस्मा? अवसुस्सतु मे सरीरे मंसलोहितं।</p>

<p rend="bodytext" n="51"><hi rend="paranum">५१</hi>, ५९<hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">अनुपदिट्ठानं वुत्तयोगतो</hi>।</p>

<p rend="bodytext">अनुपदिट्ठानं उपसग्गनिपातानं सरसन्धीहि ब्यञ्‍जनसन्धीहि वुत्तसन्धीहि च यथायोगं योजेतब्बं।</p>

<p rend="bodytext">पापनं <pb ed="M" n="0.0059"/>, परायणं, उपायनं, उपाहनं, न्यायोगो, निगुपधि, अनुबोधो, दुवूपसन्तं, सुवूपसन्तं, द्वालयो, स्वालयो, दुराख्यातं, स्वाख्यातो, उदीरितं, समुद्दिट्ठं, वियग्गं, विज्झग्गं, ब्यग्गं, अवयागमनं, अन्वेति, अनुपघातो, अनच्छरियं, परियेसना, परामासो, एवं सरे च होन्ति।</p>

<p rend="bodytext">परिग्गहो, पग्गहो, पक्‍कमो, परक्‍कमो, निक्‍कमो, निक्‍कसावो, निल्‍लयनं, दुल्‍लयनं, दुम्भिक्खं, दुब्बुत्तं, सन्दिट्ठं, दुग्गहो, विग्गहो, निग्गतो, अभिक्‍कमो, पटिक्‍कमो, एवं <hi rend="bold">ब्यञ्‍जने</hi> च। सेसा सब्बे योजेतब्बा।</p>

<p rend="centre">इति सन्धिकप्पे पञ्‍चमो कण्डो।</p>

<p rend="centre">सन्धिकप्पो निट्ठितो।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
