<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">३. गुणावबोध-ततियपरिच्छेद</p>

<p rend="title">अनुसन्धि</p>

<p rend="hangnum" n="116"><hi rend="paranum">११६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सम्भवन्ति <pb ed="M" n="0.0166"/> गुणा यस्मा, दोसाने’व’मतिक्‍कमे।</p>

<p rend="gathalast">दस्सेस्सं ते ततो दानि, सद्दे सम्भूसयन्ति ये॥</p>

<p rend="title">सद्दालङ्कार उद्देस</p>

<p rend="hangnum" n="117"><hi rend="paranum">११७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पसादो’जो, मधुरता, समता, सुखुमालता।</p>

<p rend="gathalast">सिलेसो’दरता, कन्ति, अत्थब्यत्ति, समाधयो॥</p>

<p rend="title">सद्दालङ्कार पयोजन</p>

<p rend="hangnum" n="118"><hi rend="paranum">११८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> गुणेहे’तेहि सम्पन्‍नो, बन्धो कविमनोहरो।</p>

<p rend="gathalast">सम्पादियति कत्तूनं, कित्ति मच्‍चन्तनिम्मलं॥</p>

<p rend="title">सद्दालङ्कार निद्देस</p>

<p rend="hangnum" n="119"><hi rend="paranum">११९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अदूराहितसम्बन्ध, सुभगा या पदा’वलि।</p>

<p rend="gathalast">सुपसिद्धा’भिधेय्या’यं, <hi rend="bold">पसादं</hi> जनये यथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="120"><hi rend="paranum">१२०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अलङ्करोन्ता <hi rend="bold">वदनं, मुनिनो’धररंसियो।</hi></p>

<p rend="gathalast">सोभन्ते’रुणरंसी’व, सम्पतन्ता’म्बुजो’दरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="121"><hi rend="paranum">१२१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">ओजो</hi> समासबाहुल्य, मेसो गज्‍जस्स जीवितं।</p>

<p rend="gatha2">पज्‍जेप्य’ना’कुलो सो’यं,</p>

<p rend="gathalast">कन्तो कामीयते यथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="122"><hi rend="paranum">१२२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">मुनिन्द मन्द सञ्‍जात, हास चन्दन लिम्पिता।</hi></p>

<p rend="gathalast">पल्‍लवा धवला तस्से, वेको ना’धरपल्‍लवो॥</p>

<p rend="hangnum" n="123"><hi rend="paranum">१२३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पदा’भिधेय्यविसयं, समास ब्यास सम्भवं।</p>

<p rend="gathalast">यं पारिणत्यं होती’ह, सोपि <hi rend="bold">ओजो’</hi>व तं यथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="124"><hi rend="paranum">१२४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">जोतयित्वान सद्धम्मं, सन्तारेत्वा सदेवके।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">जलित्वा अग्गिखन्धो’व, निब्बुतो सो ससावको॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="125"><hi rend="paranum">१२५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">मत्थकट्ठी मतस्सा’पि, रजोभावं वजन्तु मे।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">यतो पुञ्‍ञेन ते सेन्तु, जिन पाद’म्बुजद्वये॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="126"><hi rend="paranum">१२६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> इच्‍चत्र <pb ed="M" n="0.0167"/> निच्‍चप्पणति, गेधो साधु पदिस्सति।</p>

<p rend="gathalast">जायते’यं गुणो तिक्ख, पञ्‍ञानमभियोगतो॥</p>

<p rend="hangnum" n="127"><hi rend="paranum">१२७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">मधुरत्तं</hi> पदासत्ति, र’नुप्पासवसा द्विधा।</p>

<p rend="gathalast">सिया समसुति पुब्बा, वण्णा’वुत्ति परो यथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="128"><hi rend="paranum">१२८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">यदा एसो’भिसम्बोधिं, सम्पत्तो मुनिपुङ्गवो।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">तदा पभुति धम्मस्स, लोके जातो महु’स्सवो॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="129"><hi rend="paranum">१२९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मुनि<hi rend="bold">न्द</hi>म<hi rend="bold">न्द</hi>हासा ते, कु<hi rend="bold">न्द</hi> स<hi rend="bold">न्दो</hi>हविब्भमा।</p>

<p rend="gathalast">दिस<hi rend="bold">न्त</hi> मनुधाव<hi rend="bold">न्ति,</hi> हस<hi rend="bold">न्ता</hi> च<hi rend="bold">न्द</hi>क<hi rend="bold">न्ति</hi>यो॥</p>

<p rend="hangnum" n="130"><hi rend="paranum">१३०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सब्बकोमलवण्णेहि, ना’<hi rend="bold">नुप्पासो</hi> पसंसियो।</p>

<p rend="gathalast">यथा’<hi rend="bold">यं मालतीमाला, लिन लोला’लिमालिनी॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="131"><hi rend="paranum">१३१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मुदूहि वा केवलेहि, केवलेहि फुटेहि वा,</p>

<p rend="gathalast">मिस्सेहि वा <hi rend="bold">तिधा</hi> होति, वण्णेहि <hi rend="bold">समता</hi> यथा॥</p>

<p rend="title">केवलमुदुसमता</p>

<p rend="hangnum" n="132"><hi rend="paranum">१३२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">कोकिला’लापसंवादी, मुनिन्दा’लापविब्भमो।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">हदयङ्गमतं याति, सतं देति च निब्बुतिं॥</hi></p>

<p rend="title">केवलफुटसमता</p>

<p rend="hangnum" n="133"><hi rend="paranum">१३३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">सम्भावनीयसम्भावं, भगवन्तं भवन्तगुं।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">भवन्तसाधना’कङ्खी, को न सम्भावये विभुं॥</hi></p>

<p rend="title">मिस्सकसमता</p>

<p rend="hangnum" n="134"><hi rend="paranum">१३४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">लद्धचन्दनसंसग्ग, सुगन्धि मलया’निलो।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">मन्द मायाति भीतो’व, मुनिन्दमुखमारुता॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="135"><hi rend="paranum">१३५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अनिट्ठुर’क्खर’प्पाया, सब्बकोमल निस्सटा।</p>

<p rend="gathalast">किच्छमुच्‍चारणा’पेत, ब्यञ्‍जना <hi rend="bold">सुखुमालता॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="136"><hi rend="paranum">१३६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">पस्सन्ता रूपविभवं, सुणन्ता मधुरं गिरं।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">चरन्ति साधू</hi> <note>साधु (सी-छन्धानुरक्खणत्थं)</note> <hi rend="bold">सम्बुद्ध, काले केळिपरम्मुखा॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="137"><hi rend="paranum">१३७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अलङ्कारविहीना’पि, सतं सम्मुखते’दिसी।</p>

<p rend="gathalast">आरोहति विसेसेन, रमणीया त’दुज्‍जला॥</p>

<p rend="hangnum" n="138"><hi rend="paranum">१३८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">रोमञ्‍च</hi> <pb ed="M" n="0.0168"/> <hi rend="bold">पिञ्छ रचना, साधु वादाहितद्धनी।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">लळन्ति’मे मुनिमेघु, म्मदा साधु सिखावला॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="139"><hi rend="paranum">१३९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुखुमालत्त मत्थे’व, पदत्थविसयम्पि च।</p>

<p rend="gathalast">यथा मतादिसद्देसु, <hi rend="bold">कित्तिसेसा</hi>दिकित्तनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="140"><hi rend="paranum">१४०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सिलिट्ठ पद संसग्ग, रमणीय गुणा’लयो।</p>

<p rend="gathalast">सबन्धगारवो सो’यं, <hi rend="bold">सिलेसो</hi> नाम तं यथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="141"><hi rend="paranum">१४१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">बालि’न्दुविब्भम’च्छेदि, नखरा’वलि कन्तिभि।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">सा मुनिन्दपद’म्भोज, कन्ति वो वलिता’वतं॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="142"><hi rend="paranum">१४२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उक्‍कंसवन्तो योकोचि, गुणो यदि पतीयते।</p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">उदारो’</hi>यं भवे तेन, सनाथा बन्धपद्धति॥</p>

<p rend="hangnum" n="143"><hi rend="paranum">१४३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">पादम्भोज रजो लित्त, गत्ता ये तव गोतम।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">अहो! ते जन्तवो यन्ति, सब्बथा निरजत्तनं॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="144"><hi rend="paranum">१४४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एवं जिना’नुभावस्स, समुक्‍कंसो’त्र दिस्सति।</p>

<p rend="gathalast">पञ्‍ञवा विधिना’नेन, चिन्तये पर मीदिसं॥</p>

<p rend="hangnum" n="145"><hi rend="paranum">१४५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">उदारो</hi> सोपि विञ्‍ञेय्यो, यं पसत्थ विसेसनं।</p>

<p rend="gathalast">यथा <hi rend="bold">कीळासरो लीला, हासो हेमङ्गदा’</hi>दयो॥</p>

<p rend="hangnum" n="146"><hi rend="paranum">१४६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> लोकिय’त्था’न’तिक्‍कन्ता, कन्ता सब्बजनानपि।</p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">कन्ति</hi> नामा’तिवुत्तस्स, वुत्ता सा परिहारतो॥</p>

<p rend="centre">यथा <hi rend="bold">मुनिन्द</hi> इच्‍चादि।</p>

<p rend="hangnum" n="147"><hi rend="paranum">१४७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">अत्थब्यत्ता’</hi>भिधेय्यस्सा,</p>

<p rend="gatha2">नेय्यता सद्दतो’त्थतो।</p>

<p rend="gatha3">सा’यं तदुभया नेय्य, परिहारे पदस्सिता।</p>

<p rend="gathalast">यथा <hi rend="bold">मरीचिच्‍चादि</hi> च, <hi rend="bold">मनोनुरञ्‍जनो</hi>च्‍चादि॥</p>

<p rend="centre">पुन अत्थेन यथा</p>

<p rend="hangnum" n="148"><hi rend="paranum">१४८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">सभावा’मलता धीर, मुधा पादनखेसु ते।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">यतो ते’वनता’नन्त, मोळिच्छाया जहन्ति नो॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="149"><hi rend="paranum">१४९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘बन्धसारो’ति मञ्‍ञन्ति, यं समग्गापि विञ्‍ञुनो।</p>

<p rend="gathalast">दस्सना’वसरं पत्तो, <hi rend="bold">समाधि</hi> नाम’यं गुणो॥</p>

<p rend="hangnum" n="150"><hi rend="paranum">१५०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अञ्‍ञधम्मो ततो’ञ्‍ञत्थ, लोकसीमा’नुरोधतो।</p>

<p rend="gathalast">सम्मा आधीयते’च्‍चे’सो, <hi rend="bold">‘समाधी’</hi>ति निरुच्‍चति॥</p>

<p rend="title">समाधि उद्देस</p>

<p rend="hangnum" n="151"><hi rend="paranum">१५१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अपाणे <pb ed="M" n="0.0169"/> पाणीनं धम्मो, सम्मा आधीयते क्‍वचि,।</p>

<p rend="gathalast">निरूपे रूपयुत्तस्स, निरसे सरसस्स, च॥</p>

<p rend="hangnum" n="152"><hi rend="paranum">१५२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अद्रवे द्रवयुत्तस्स, अकत्तरिपि कत्तुता,।</p>

<p rend="gathalast">कठिनस्सा’सरीरे,पि, रूपं तेसं कमा सिया॥</p>

<p rend="title">समाधिनिद्देस</p>

<p rend="title">अपाणे पाणीनं धम्मो</p>

<p rend="hangnum" n="153"><hi rend="paranum">१५३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उण्णा पुण्णि’न्दुना नाथ! दिवापि सह <hi rend="bold">सङ्गमा।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">विनिद्दा सम्पमोदन्ति,</hi> मञ्‍ञे कुमुदिनी तव॥</p>

<p rend="title">निरुपे रूपयुत्तस्स</p>

<p rend="hangnum" n="154"><hi rend="paranum">१५४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">दयारसेसु</hi> मुज्‍जन्ता, जना’<hi rend="bold">मतरसेस्वि’</hi>व।</p>

<p rend="gathalast">सुखिता हतदोसा ते, नाथ! पाद’म्बुजा’नता॥</p>

<p rend="title">निरसे सरसस्स</p>

<p rend="hangnum" n="155"><hi rend="paranum">१५५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">मधुरे</hi>पि <hi rend="bold">गुणे</hi> धीर, न’प्पसीदन्ति ये तव।</p>

<p rend="gathalast">कीदिसी मनसोवुत्ति, तेसं <hi rend="bold">खारगुणान</hi> भो’॥</p>

<p rend="title">अद्रवे द्रवयुत्तस्स</p>

<p rend="hangnum" n="156"><hi rend="paranum">१५६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सब्बत्थसिद्ध! <hi rend="bold">चूळक, पुटपेय्या महागुणा।</hi></p>

<p rend="gathalast">दिसा समन्ता धावन्ति, कुन्दसोभा स लक्खणा॥</p>

<p rend="title">अकत्तरिपि कत्तुता</p>

<p rend="hangnum" n="157"><hi rend="paranum">१५७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">मारा’रिबल</hi>विस्सट्ठा, कुण्ठा <hi rend="bold">नानाविधा’युधा।</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">लज्‍जमाना’</hi>ञ्‍ञवेसेन, जिन! <hi rend="bold">पादा’नता</hi> तव॥</p>

<p rend="title">कठिनस्सा सरीरे</p>

<p rend="hangnum" n="158"><hi rend="paranum">१५८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मुनिन्दभाणुमा कालो,</p>

<p rend="gatha2">दितो <hi rend="bold">बोधो’दया’चले।</hi></p>

<p rend="gathalast">सद्धम्मरंसिना भाति, भिन्द मन्दतमं परं॥</p>

<p rend="hangnum" n="159"><hi rend="paranum">१५९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">वमनु’ग्गिरनाद्ये’</hi>तं, गुणवुत्य’परिच्‍चुतं।</p>

<p rend="gathalast">अतिसुन्दर मञ्‍ञं तु, कामं विन्दति <hi rend="bold">गाम्मतं॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="160"><hi rend="paranum">१६०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कन्तीनं <hi rend="bold">वमनब्याजा,</hi> मुनिपादनखा’वली।</p>

<p rend="gathalast">चन्दकन्ती पिवन्ती’व, निप्पभं तं करोन्तियो॥</p>

<p rend="hangnum" n="161"><hi rend="paranum">१६१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अचित्तकत्तुकं <pb ed="M" n="0.0170"/> रुच्य <note>रुच्‍च (सी॰)</note>, मिच्‍चेवं गुणकम्मतं।</p>

<p rend="gathalast">सचित्तकत्तुकं पे’तं, गुणकम्मं यदु’त्तमं॥</p>

<p rend="hangnum" n="162"><hi rend="paranum">१६२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">उग्गिरन्तो’</hi>व <hi rend="bold">सस्नेह, रसं</hi> जिनवरो जने।</p>

<p rend="gathalast">भासन्तो मधुरं धम्मं, कं न सप्पीणये जनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="163"><hi rend="paranum">१६३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो सद्दसत्थकुसलो कुसलो निघण्डु,</p>

<p rend="gatha2">छन्दोअलङ्कतिसु निच्‍चकता’भियोगो।</p>

<p rend="gatha3">सो’यं कवित्तविकलोपि कवीसु सङ्ख्य,</p>

<p rend="gathalast">मोग्गय्ह विन्दति हि कित्ति’ ममन्दरूपं॥</p>

<p rend="centre">इति सङ्घरक्खितमहासामिविरचिते सुबोधालङ्कारे</p>

<p rend="centre">गुणावबोधो नाम</p>

<p rend="centre">ततियो परिच्छेदो।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
