<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">५. भावावबोध-पञ्‍चमपरिच्छेद</p>

<p rend="hangnum" n="338"><hi rend="paranum">३३८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पटिभानवता लोक, वोहार’मनुसारिना।</p>

<p rend="gathalast">ततो’चित्य समुल्‍लास, वेदिना कविना परं॥</p>

<p rend="hangnum" n="339"><hi rend="paranum">३३९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ठायिसम्बन्धिनो भाव, विभावा सा’नुभावका।</p>

<p rend="gathalast">सम्बज्झन्ति निबन्धा ते, रस’स्सादाय साधुनं॥</p>

<p rend="title">भावअधिप्पाय</p>

<p rend="hangnum" n="340"><hi rend="paranum">३४०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> चित्त वुत्ति विसेसा तु, भावयन्ति रसे यतो।</p>

<p rend="gathalast">रत्यादयो ततो भाव, सद्देन परिकित्तिता॥</p>

<p rend="title">ठायीभावअधिप्पाय</p>

<p rend="hangnum" n="341"><hi rend="paranum">३४१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विरोधिना’ञ्‍ञभावेन, यो भावो न तिरोहितो।</p>

<p rend="gathalast">सीलेन तिट्ठति’च्‍चेसो, <hi rend="bold">‘ठायीभावो’</hi>ति सद्दितो॥</p>

<p rend="title">ठायीभावप्पभेदउद्देस</p>

<p rend="hangnum" n="342"><hi rend="paranum">३४२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> रति, हस्सो, च सोको, च,</p>

<p rend="gatha2">कोधु, स्साहा, भयं,पि च।</p>

<p rend="gathalast">जिगुच्छा, विम्हयो, चेव, समो च नव <hi rend="bold">ठायिनो॥</hi></p>

<p rend="title">ब्यभिचारीभावअधिप्पाय</p>

<p rend="hangnum" n="343"><hi rend="paranum">३४३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तिरोभावा, विभावा’दि, विसेसना’भिमुख्यतो।</p>

<p rend="gathalast">ये ते चरन्ति सीलेन, ते होन्ति <hi rend="bold">ब्यभिचारिनो॥</hi></p>

<p rend="title">ब्यभिचारिभावपभेद</p>

<p rend="hangnum" n="344"><hi rend="paranum">३४४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> निब्बेदो <pb ed="M" n="0.0187"/>, तक्‍क, सङ्का, सम,</p>

<p rend="gatha2">धिति, जळता, दीनतु, ग्गा, लसत्तं,</p>

<p rend="gatha3">सुत्तं, तासो, गिलानु, स्सुक, हरिस,</p>

<p rend="gatha2">सति, स्सा, विसादा, बहित्था <note>बहिद्धा (क॰)</note>।</p>

<p rend="gatha3">चिन्ता, गब्बा, पमारो, मरिस, मद,</p>

<p rend="gatha2">मतु, म्माद, मोहा, विबोधो,</p>

<p rend="gatha3">निद्दा, वेगा, सबिलं, मरण,</p>

<p rend="gathalast">चपलता <note>सचपला (क॰)</note>, ब्याधि, <hi rend="bold">तेत्तिंस</hi> मेते॥</p>

<p rend="title">सत्तिकभावअधिप्पाय</p>

<p rend="hangnum" n="345"><hi rend="paranum">३४५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> समाहित’त्त’प्पभवं, <hi rend="bold">सत्तं</hi> <note>सत्वं (क॰)</note> तेनो’पपादिता।</p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">सत्तिका</hi> <note>सात्विका (क॰)</note> प्य’नुभावत्ते, विसुं <hi rend="bold">भावा</hi> भवन्ति ते॥</p>

<p rend="title">सत्तिकभावप्पभेद</p>

<p rend="hangnum" n="346"><hi rend="paranum">३४६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> थम्भो, पळय, रोमञ्‍चा, तथा सेद, स्सु, वेपथु।</p>

<p rend="gathalast">वेवण्णियं, विसरता, भावा’ट्ठे’ते तु सत्तिका॥</p>

<p rend="hangnum" n="347"><hi rend="paranum">३४७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा रत्यादयो भावा, ठितिसीला न होन्ति चे।</p>

<p rend="gathalast">तदा सब्बेपि ते भावा, भवन्ति ब्यभिचारिनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="348"><hi rend="paranum">३४८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">विभावो</hi> कारणं तेसु, प्पत्तियु’द्दीपने तथा।</p>

<p rend="gatha2">यो सिया बोधको तेसं,</p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">अनुभावो’</hi>य मीरितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="349"><hi rend="paranum">३४९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नेकहेतुं मनोवुत्ति, विसेसञ्‍च विभावितुं।</p>

<p rend="gathalast">भावं विभावा’नुभावा, वण्णिया बन्धने फुटं॥</p>

<p rend="hangnum" n="350"><hi rend="paranum">३५०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सविभावा’नुभावेहि, भावा ते ते यथारहं।</p>

<p rend="gathalast">वण्णनीया यथो’चित्यं, लोकरूपा’नुगामिना॥</p>

<p rend="hangnum" n="351"><hi rend="paranum">३५१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> चित्त <pb ed="M" n="0.0188"/> वुत्ति विसेसत्ता, मानसा सत्तिका’ङ्गतो।</p>

<p rend="gathalast">बहि निस्सट सेदादि, अनुभावेहि वण्णिया॥</p>

<p rend="title">रसअधिप्पाय</p>

<p rend="hangnum" n="352"><hi rend="paranum">३५२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सामाजिकान मानन्दो, यो बन्धत्था’नुसारिनं।</p>

<p rend="gathalast">रसीयतीति तञ्‍ञूहि, <hi rend="bold">रसो</hi> नामा’य’मीरितो॥</p>

<p rend="title">रसप्पभेद</p>

<p rend="hangnum" n="353"><hi rend="paranum">३५३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सविभावा, नुभावेहि, सत्तिक,ब्यभिचारिभि।</p>

<p rend="gathalast">अस्सादियत्त मानीय, मानो ठाये’व सो रसो॥</p>

<p rend="hangnum" n="354"><hi rend="paranum">३५४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सिङ्गार,हस्स,करुणा, रुद्द,वीर,भयानका।</p>

<p rend="gathalast">बीभच्छ,ब्भुत,सन्ता, च, रसा ठायीन नुक्‍कमा॥</p>

<p rend="hangnum" n="355"><hi rend="paranum">३५५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दुक्खरूपे’य’ मानन्दो, कथं नु करुणादिके?</p>

<p rend="gatha2"><hi rend="bold">सिया सोतूनमानन्दो,</hi></p>

<p rend="gathalast"><hi rend="bold">सोको वेस्सन्तरस्स हि॥</hi></p>

<p rend="title">ठायीभाव निद्देस रतिट्ठायीभाव</p>

<p rend="hangnum" n="356"><hi rend="paranum">३५६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> रम्म,देस, कला, काल, वेसादि, पटिसेवना।</p>

<p rend="gathalast">युवान’ञ्‍ञोञ्‍ञरत्तानं, पमोदो <hi rend="bold">रति</hi> रुच्‍चते॥</p>

<p rend="hangnum" n="357"><hi rend="paranum">३५७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> युत्या भावानुभावा ते, निबन्धा पोसयन्ति नं।</p>

<p rend="gathalast">सोप्य’योग, विप्पयोग, सम्भोगानं वसा <hi rend="bold">तिधा॥</hi></p>

<p rend="title">हस्सट्ठायीभाव</p>

<p rend="hangnum" n="358"><hi rend="paranum">३५८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विकारा’कतिआदीहि, अत्तनो थ परस्स वा।</p>

<p rend="gatha2">हस्सो निद्दा, समा’लस्य, मुच्छादि,ब्यभिचारिभि।</p>

<p rend="gathalast">परिपोसे सिया हस्सो, भिय्यो’त्थिपभुतीनं सो॥</p>

<p rend="title">हस्सप्पभेद</p>

<p rend="hangnum" n="359"><hi rend="paranum">३५९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सित मिह विकासि नयनं,</p>

<p rend="gatha2">किञ्‍चा’लक्खिय दिजं तु तं <hi rend="bold">हसितं।</hi></p>

<p rend="gathalast">मधुरस्सरं <hi rend="bold">विहसितं,</hi> अंससिरोकम्प<hi rend="bold">मुपहसितं॥</hi></p>

<p rend="hangnum" n="360"><hi rend="paranum">३६०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <hi rend="bold">अपहसितं</hi> <pb ed="M" n="0.0189"/> सजल’क्खि, विक्खित्तङ्गं भवत्य’<hi rend="bold">तिहसितं।</hi></p>

<p rend="gatha2">द्वे द्वे कथिता चे’सं,</p>

<p rend="gathalast">जेट्ठे <note>मज्झे’धमेति एत्थ मज्झे अधमेति पदच्छेदो</note> मज्झे’धमे च कमसो॥</p>

<p rend="title">करुणट्ठायीभाव</p>

<p rend="hangnum" n="361"><hi rend="paranum">३६१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सोकरूपो तु <hi rend="bold">करुणो,</hi> निट्ठप्पत्ति’ट्ठ नासतो।</p>

<p rend="gatha2">तत्था’<hi rend="bold">नुभावा</hi> रुदित, पळय,त्थम्भकादयो।</p>

<p rend="gathalast">विसादा,लस्य,मरण, चिन्ता’दी <hi rend="bold">ब्यभिचारिनो॥</hi></p>

<p rend="title">रुद्दट्ठायीभाव</p>

<p rend="hangnum" n="362"><hi rend="paranum">३६२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कोधो मच्छरिया’दीहि, पोसे तास, मदादिभि।</p>

<p rend="gathalast">नयना’रुणतादीहि, <hi rend="bold">रुद्दो</hi> नाम रसो भवे॥</p>

<p rend="title">वीरट्ठायीभाव</p>

<p rend="hangnum" n="363"><hi rend="paranum">३६३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पताप, विक्‍कमा’दीहु, स्साहो <hi rend="bold">‘वीरो’</hi>ति सञ्‍ञितो।</p>

<p rend="gatha2">रण,दान,दयायोगा, वीरो’यं <hi rend="bold">तिविधो</hi> भवे।</p>

<p rend="gathalast">तेवा’<hi rend="bold">नुभावा</hi> धिति,म, त्या’दयो <hi rend="bold">ब्यभिचारिनो॥</hi></p>

<p rend="title">भयट्ठायीभाव</p>

<p rend="hangnum" n="364"><hi rend="paranum">३६४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विकारा,सनि,सत्ता’दि, भयु’क्‍कंसो <hi rend="bold">भयानको।</hi></p>

<p rend="gathalast">सेदा’दयो <hi rend="bold">नुभावे’</hi>त्थ, तासा’दी <hi rend="bold">ब्यभिचारिनो॥</hi></p>

<p rend="title">जिगुच्छाट्ठायीभाव</p>

<p rend="hangnum" n="365"><hi rend="paranum">३६५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> जिगुच्छा रुधिरा’दीहि, पूत्या’दीहि विरागतो।</p>

<p rend="gatha2"><hi rend="bold">बीभच्छो</hi> खोभनु’ब्बेगी, कमेन करुणायुतो।</p>

<p rend="gathalast">नासा विकूणनादीहि, सङ्कादीहि’स्स पोसनं॥</p>

<p rend="title">विम्हयट्ठायीभाव</p>

<p rend="hangnum" n="366"><hi rend="paranum">३६६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अति लोक पदत्थेहि, विम्हयो’यं रसो’<hi rend="bold">ब्भुतो।</hi></p>

<p rend="gatha2">तस्सा’<hi rend="bold">नुभावा</hi> सेद,स्सु, साधुवादा’दयो सियुं।</p>

<p rend="gathalast">तासा,वेग,धिति,प्पञ्‍ञा, होन्ते’त्थ <hi rend="bold">ब्यभिचारिनो॥</hi></p>

<p rend="title">समट्ठायीभाव</p>

<p rend="hangnum" n="367"><hi rend="paranum">३६७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ठायीभावो समो मेत्ता, दया,मोदा’दि सम्भवो।</p>

<p rend="gathalast">भावादीहि त’दुक्‍कंसो, <hi rend="bold">सन्तो</hi> सन्त निसेवितो॥</p>

<p rend="centre">इति सङ्घरक्खित महासामिविरचिते सुबोधालङ्कारे</p>

<p rend="centre">रसभावा’वबोधो नाम</p>

<p rend="centre">पञ्‍चमो परिच्छेदो।</p>

<p rend="centre">सुबोधालङ्कारो समत्तो।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
