<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">पण्डितकण्ड</p>

<p rend="hangnum" n="3"><hi rend="paranum">३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नीति <pb ed="M" n="0.0002"/> सारो मनुस्सानं, मित्तो आचरियोपि च।</p>

<p rend="gathalast">माता पिता च नीतिमा, सुतवा गन्थकारको॥</p>

<p rend="hangnum" n="4"><hi rend="paranum">४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अलसस्स <pb ed="M" n="0.0003"/> कुतो सिप्पं, असिप्पस्स कुतो धनं।</p>

<p rend="gatha2">अधनस्स कुतो मित्तं, अमित्तस्स कुतो सुखं।</p>

<p rend="gathalast">असुखस्स कुतो पुञ्‍ञं, अपुञ्‍ञस्स कुतो वरं॥</p>

<p rend="hangnum" n="5"><hi rend="paranum">५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुचिन्तितचिन्ती <pb ed="M" n="0.0004"/> चेव, सुभासितभासीपि च।</p>

<p rend="gathalast">सुकतकम्मकारी च, पण्डितो साधुमानुसो॥</p>

<p rend="hangnum" n="6"><hi rend="paranum">६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कविहेरञ्‍ञका <pb ed="M" n="0.0005"/> कत्वा, उत्तत्तं सत्थकञ्‍चनं।</p>

<p rend="gathalast">भूसनं गज्‍जपज्‍जादिं, करोन्ति च मनोहरं॥</p>

<p rend="hangnum" n="7"><hi rend="paranum">७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> बहुं <pb ed="M" n="0.0006"/> लहुञ्‍च गहणं, सम्मूपधारणम्पि च।</p>

<p rend="gathalast">गहित असम्मुस्सनं, एतं सुविञ्‍ञुलक्खणं॥</p>

<p rend="hangnum" n="8"><hi rend="paranum">८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अजरामरंव पञ्‍ञो, विज्‍जमत्थञ्‍च चिन्तये।</p>

<p rend="gathalast">गहितो इव केसेसु, मच्‍चुना धम्ममाचरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="9"><hi rend="paranum">९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सिप्पसमं <pb ed="M" n="0.0007"/> धनं नत्थि, सिप्पं चोरा न गण्हरे।</p>

<p rend="gathalast">इध लोके सिप्पं मित्तं, परलोके सुखावहं॥</p>

<p rend="hangnum" n="10"><hi rend="paranum">१०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> भुञ्‍जनत्थं <pb ed="M" n="0.0008"/> कथनत्थं, मुखं होतीति नो वदे।</p>

<p rend="gathalast">यं वातं वा मुखारुळ्हं, वचनं पण्डितो नरो॥</p>

<p rend="hangnum" n="11"><hi rend="paranum">११</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दुम्मेधेहि पसंसा च, विञ्‍ञूहि गरहा च या।</p>

<p rend="gathalast">गरहाव सेय्यो विञ्‍ञूहि, यञ्‍चे बालप्पसंसना॥</p>

<p rend="hangnum" n="12"><hi rend="paranum">१२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अचिन्तिये <pb ed="M" n="0.0009"/> साट्ठकथे, पण्डितो जिनभासिते।</p>

<p rend="gathalast">उपदेसं सदा गण्हे, गरुं सम्मा उपट्ठहं॥</p>

<p rend="gatha1">तस्मा साट्ठकथे धीरो, गम्भीरे जिनभासिते।</p>

<p rend="gathalast">उपदेसं सदा गण्हे, गरुं सम्मा उपट्ठहं॥</p>

<p rend="hangnum" n="13"><hi rend="paranum">१३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> गरूपदेसहीनो <pb ed="M" n="0.0010"/> हि, अत्थसारं न विन्दति।</p>

<p rend="gathalast">अत्थसारविहीनो सो, सद्धम्मा परिहायति॥</p>

<p rend="hangnum" n="14"><hi rend="paranum">१४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> गरूपदेसलाभी च, अत्थसारसमायुतो।</p>

<p rend="gathalast">सद्धम्मं परिपालेन्तो, सद्धम्मस्मा न हायति॥</p>

<p rend="hangnum" n="15"><hi rend="paranum">१५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सब्बदब्बेसु <pb ed="M" n="0.0011"/> विज्‍जेव, दब्बमाहु अनुत्तरं।</p>

<p rend="gathalast">अहारत्ता अनग्घत्ता, अक्खयत्ता च सब्बदा॥</p>

<p rend="hangnum" n="16"><hi rend="paranum">१६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अप्पकेनपि मेधावी, पाभतेन विचक्खणो।</p>

<p rend="gathalast">समुट्ठापेति अत्तानं, अणुं अग्गिंव सन्धमं॥</p>

<p rend="hangnum" n="17"><hi rend="paranum">१७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पण्डिते <pb ed="M" n="0.0012"/> च गुणा सब्बे, मूळ्हे दोसा हि केवलं।</p>

<p rend="gathalast">तस्मा मूळ्हसहस्सेसु, पञ्‍ञो एको विसेसियते॥</p>

<p rend="hangnum" n="18"><hi rend="paranum">१८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> बाला <pb ed="M" n="0.0013"/> इस्सन्ति दुम्मेधा, गुणी निद्दोसकारिनो।</p>

<p rend="gathalast">गरुको पण्डितो एतस-मिस्सं तेह्यविद्वा समो॥</p>

<p rend="hangnum" n="19"><hi rend="paranum">१९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मनुञ्‍ञमेव <pb ed="M" n="0.0014"/> भासेय्य, नामनुञ्‍ञं कुदाचनं।</p>

<p rend="gatha2">मनुञ्‍ञं भासमानस्स, गरुं भारं उदद्धरि।</p>

<p rend="gathalast">धनञ्‍च नं अलाभेसि, तेन चत्तमनो अहु॥</p>

<p rend="hangnum" n="20"><hi rend="paranum">२०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विज्‍जा <pb ed="M" n="0.0015"/> ददाति विनयं, विनया याति पत्ततं।</p>

<p rend="gathalast">पत्तत्ता धनं पप्पोति, धना धम्मं ततो सुखं॥</p>

<p rend="hangnum" n="21"><hi rend="paranum">२१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ये वुड्ढमपचयन्ति, नरा धम्मस्स कोविदा।</p>

<p rend="gathalast">दिट्ठेव धम्मे पासंसा, सम्पराये च सुग्गतिं॥</p>

<p rend="hangnum" n="22"><hi rend="paranum">२२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मातरिव <pb ed="M" n="0.0016"/> परदारेसु, परदब्बेसु लेद्दुंव।</p>

<p rend="gathalast">अत्तनीव सब्बभूतेसु, यो पस्सति सो पण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="23"><hi rend="paranum">२३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> आसीसेथेव <pb ed="M" n="0.0017"/> पुरिसो, न निब्बिन्देय्य पण्डितो।</p>

<p rend="gathalast">अनवज्‍जेसु कम्मेसु, पसंसितेसु साधुभि॥</p>

<p rend="gatha1">आसीसेथेव <pb ed="M" n="0.0018"/> पुरिसो, न निब्बिन्देय्य पण्डितो।</p>

<p rend="gathalast">पस्सामि वोहं अत्तानं, यथा इच्छिं तथा अहु॥</p>

<p rend="hangnum" n="24"><hi rend="paranum">२४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> वायमेथेव पुरिसो, न निब्बिन्देय्य पण्डितो।</p>

<p rend="gathalast">पुञ्‍ञक्रियवत्थूसु, पसंसितेसु विञ्‍ञुभि॥</p>

<p rend="hangnum" n="25"><hi rend="paranum">२५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> लोके <pb ed="M" n="0.0019"/> उस्साहवन्तानं, जनानं किमसाधियं।</p>

<p rend="gathalast">सागरेपि महासेतुं, कपियूथेहि बन्धति॥</p>

<p rend="hangnum" n="26"><hi rend="paranum">२६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> किं कुलेन विसालेन, गुणहीनो तु यो नरो।</p>

<p rend="gathalast">अकुलिनोपि सत्थञ्‍ञो, देवताहिपि पुज्‍जते॥</p>

<p rend="hangnum" n="27"><hi rend="paranum">२७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उक्‍कट्ठे <pb ed="M" n="0.0020"/> सूरमिच्छन्ति, मन्तीसु अकुतूहलं।</p>

<p rend="gathalast">पियञ्‍च अन्‍नपानम्हि, अत्थे जाते च पण्डितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="28"><hi rend="paranum">२८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> रूपयोब्बन्‍नसम्पन्‍ना <pb ed="M" n="0.0021"/>, विसालकुलसम्भवा।</p>

<p rend="gathalast">विज्‍जाहीना न सोभन्ते, निग्गन्धा इव किं सुका॥</p>

<p rend="hangnum" n="29"><hi rend="paranum">२९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> वुत्यं <pb ed="M" n="0.0022"/> विसदञाणस्स, ञातो अत्थो तरस्सन।</p>

<p rend="gathalast">सूरप्पभाय आदासो, छायं दिस्से न माकरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="30"><hi rend="paranum">३०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अवेय्याकरणो त्वन्धो, बधिरो कोसवज्‍जितो।</p>

<p rend="gathalast">साहिच्‍चरहितो पङ्गु, मूगो तक्‍कविवज्‍जितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="31"><hi rend="paranum">३१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धीरो <pb ed="M" n="0.0023"/> च विविधानञ्‍ञू, परेसं विवरानुगू।</p>

<p rend="gathalast">सब्बामित्ते वसीकत्वा, कोसियोव सुखी सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="32"><hi rend="paranum">३२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> महातेजोपि <pb ed="M" n="0.0024"/> तेजोयं, मत्तिकं न मुदुं करे।</p>

<p rend="gathalast">आपो आपेसि मुदुकं, साधुवाचाव कक्खळं॥</p>

<p rend="hangnum" n="33"><hi rend="paranum">३३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कोत्थो पुत्तेन जातेन, यो न विदू न धम्मिको।</p>

<p rend="gathalast">काणेन चक्खुना किं वा, चक्खु पीळेव केवलं॥</p>

<p rend="hangnum" n="34"><hi rend="paranum">३४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मुदुनाव <pb ed="M" n="0.0025"/> रिपुं जेति, मुदुना जेति दारुणं।</p>

<p rend="gathalast">नो न सिद्धं मुदु किञ्‍चि, ततो च मुदुना जये॥</p>

<p rend="hangnum" n="35"><hi rend="paranum">३५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सजातो येन जातेन, याति वंसो समुन्‍नतिं।</p>

<p rend="gathalast">परिवत्तिनिसंसारे, मतो को वा न जायते॥</p>

<p rend="hangnum" n="36"><hi rend="paranum">३६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दाने <pb ed="M" n="0.0026"/> तपसि सूरे च, यस्स न पत्थितो यसो।</p>

<p rend="gathalast">विज्‍जाय मत्थलाभे च, केवलं अधिकोवसो॥</p>

<p rend="hangnum" n="37"><hi rend="paranum">३७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> वरो एको गुणी पुत्तो, न च मूळ्हसतान्यपि।</p>

<p rend="gathalast">एको चन्दो तमो हनति, न च तारागणो तथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="38"><hi rend="paranum">३८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पुञ्‍ञतित्थकतो येन, तपो क्‍वापि सुदुक्‍करो।</p>

<p rend="gathalast">तस्स पुत्तो भवे वस्सो, समिद्धो धम्मिको सुद्धे॥</p>

<p rend="hangnum" n="39"><hi rend="paranum">३९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> लालये पञ्‍चवस्सानि, दसवस्सानि तालये।</p>

<p rend="gathalast">पत्तेतु सोळसे वस्से, पुत्तं मित्तंव आचरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="40"><hi rend="paranum">४०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> लालने <pb ed="M" n="0.0028"/> बहवो दोसा, तालने बहवो गुणा।</p>

<p rend="gathalast">तस्मा पुत्तञ्‍च सिस्सञ्‍च, तालये न तु लालये॥</p>

<p rend="hangnum" n="41"><hi rend="paranum">४१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मागधा पाकता चेव, सक्‍कतवोहारोपि च।</p>

<p rend="gathalast">एतेसु कोविदो पञ्‍ञो, धीरो पाळिं विसोधये॥</p>

<p rend="hangnum" n="42"><hi rend="paranum">४२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सक्‍कतं <pb ed="M" n="0.0029"/> पाकतञ्‍चेव-पभंसो च पिसाचिकी।</p>

<p rend="gathalast">मागधी सोरसेनीव, छ भासा परिकित्तिता॥</p>

<p rend="hangnum" n="43"><hi rend="paranum">४३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> चन्दनं <pb ed="M" n="0.0030"/> सीतलं लोके, चन्दिका सीतला ततो।</p>

<p rend="gathalast">चन्दन चन्दिकातोपि, वाक्यं साधु सुभासितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="44"><hi rend="paranum">४४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पत्तकालोदितं अप्पं, वाक्यं सुभासितं भवे।</p>

<p rend="gathalast">खुदितस्स कदन्‍नम्पि, भुत्तं सादुरसं सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="45"><hi rend="paranum">४५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सत्थकापि <pb ed="M" n="0.0031"/> बहूवाचा, नादरा बहुभाणिनो।</p>

<p rend="gathalast">सोपकारमुदासिना, ननु दिट्ठं नदीजलं॥</p>

<p rend="hangnum" n="46"><hi rend="paranum">४६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पासाणछत्तं गरुकं, ततो देवानाचिक्खना।</p>

<p rend="gathalast">ततो वुड्ढानमोवादो, ततो बुद्धस्स सासनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="47"><hi rend="paranum">४७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तूलं <pb ed="M" n="0.0032"/> सल्‍लहुकं लोके, ततो चपलजातिको।</p>

<p rend="gathalast">ततोनोसावको ततो, यति धम्मपमादको॥</p>

<p rend="hangnum" n="48"><hi rend="paranum">४८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पण्डितस्स पसंसाय, दण्डो बालेन दीयते।</p>

<p rend="gathalast">पण्डितो पण्डितेनेव, वण्णितोव सुवण्णितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="49"><hi rend="paranum">४९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सतेसु जायते सूरो, सहस्सेसु च पण्डितो।</p>

<p rend="gathalast">वुत्ता सतसहस्सेसु, दाता भवति वा न वा॥</p>

<p rend="hangnum" n="50"><hi rend="paranum">५०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विद्वत्तञ्‍च राजत्तञ्‍च, नेव तुल्यं कदाचिपि।</p>

<p rend="gathalast">सदेसे पूजितो राजा, विद्वा सब्बत्थ पूजितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="51"><hi rend="paranum">५१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सतं <pb ed="M" n="0.0034"/> दीघायुकं सब्ब-सत्तानं सुखकारणं।</p>

<p rend="gathalast">असतं पन सब्बेसं, दुक्खहेतु न संसयो॥</p>

<p rend="hangnum" n="52"><hi rend="paranum">५२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पण्डिते सुजने सन्ते, सब्बेपि सुजना जना।</p>

<p rend="gathalast">जातेकस्मिं सारगन्धे, सब्बे गन्धमया दुमा॥</p>

<p rend="hangnum" n="53"><hi rend="paranum">५३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अत्ताव यदि विनीतो, निजस्सिता महाजना।</p>

<p rend="gathalast">विनीतं यन्ति सब्बेपि, को तं नासेय्य पण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="54"><hi rend="paranum">५४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सरीरस्स गुणानञ्‍च, दूरमच्‍चन्तमन्तरं।</p>

<p rend="gathalast">सरीरं खणविद्धंसी, कप्पन्तट्ठायिनो गुणा॥</p>

<p rend="hangnum" n="55"><hi rend="paranum">५५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अम्बुं पिवन्ति नो नज्‍जो, रुक्खो खादति नो फलं।</p>

<p rend="gathalast">मेघो क्‍वचिपि नो सस्सं, परत्थाय सतं धनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="56"><hi rend="paranum">५६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सच्‍चं पुनपि सच्‍चन्ति, भुजमुक्खिप्प मुच्‍चते।</p>

<p rend="gathalast">सकत्थो नत्थि नत्थेव, परस्सत्थ मकुब्बतो॥</p>

<p rend="hangnum" n="57"><hi rend="paranum">५७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सतं <pb ed="M" n="0.0037"/> फरुसवाचाहि, न याति विकतिं मनो।</p>

<p rend="gathalast">तिणुक्‍काहि न सक्‍काव, तापेतुं सागरे जलं॥</p>

<p rend="hangnum" n="58"><hi rend="paranum">५८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सेलो यथा एकघनो, वातेन न समीरति।</p>

<p rend="gathalast">एवं निन्दापसंसासु, न समिञ्‍जन्ति पण्डिता॥</p>

<p rend="hangnum" n="59"><hi rend="paranum">५९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धम्मत्थकाममोक्खानं <pb ed="M" n="0.0038"/>, यस्सेकोपि न विज्‍जति।</p>

<p rend="gathalast">अजगलथनस्सेव, तस्स जाति निरत्थका॥</p>

<p rend="hangnum" n="60"><hi rend="paranum">६०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न कम्ममपि चिन्तेत्वा, चजे उय्योगमत्तनो।</p>

<p rend="gathalast">अनुय्योगेन तेलानि, तिलेहि न सक्‍का लद्धुं॥</p>

<p rend="hangnum" n="61"><hi rend="paranum">६१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यथा <pb ed="M" n="0.0039"/> ह्येकेन चक्‍केन, न रथस्स पति भवे।</p>

<p rend="gathalast">एवं पुरिसकारेन, विना कम्मं न सिज्झति॥</p>

<p rend="hangnum" n="62"><hi rend="paranum">६२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उय्यामेन हि सिज्झन्ति, कारियानि न मनोरथं।</p>

<p rend="gathalast">न हि सुत्तस्स सीहस्स, पविसन्ति मिगामुखे॥</p>

<p rend="hangnum" n="63"><hi rend="paranum">६३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मातापितु <pb ed="M" n="0.0040"/> कताभ्यासो, गुणितमेति बालको।</p>

<p rend="gathalast">न गब्भजातिमत्तेन, पुत्तो भवति पण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="64"><hi rend="paranum">६४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> माता सत्तु पिता वेरी, येन बालो न पाठितो।</p>

<p rend="gathalast">न सोभते सभामज्झे, हंसमज्झे बको यथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="65"><hi rend="paranum">६५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> काचो <pb ed="M" n="0.0041"/> कञ्‍चनसंसग्गो, धत्ते मरकतिं जुतिं।</p>

<p rend="gathalast">तथा सब्भिसन्‍निधाना, मूळ्हो याति पवीणतं॥</p>

<p rend="hangnum" n="66"><hi rend="paranum">६६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तस्मा अक्खरकोसल्‍लं, सम्मादेय्य हितत्थिको।</p>

<p rend="gathalast">उपट्ठहं गरुं सम्मा, उट्ठानादीहि पञ्‍चहि॥</p>

<p rend="hangnum" n="67"><hi rend="paranum">६७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उट्ठाना <pb ed="M" n="0.0042"/> उपट्ठाना, च, सुस्सूसा पारिचरीया।</p>

<p rend="gathalast">सक्‍कच्‍चं सिप्पुग्गहणा, गरुं आराधये बुधो॥</p>

<p rend="hangnum" n="68"><hi rend="paranum">६८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> काब्यसत्थ <pb ed="M" n="0.0043"/> विनोदेन, कालो गच्छति धीमतं।</p>

<p rend="gathalast">ब्यसनेन च मूळ्हानं, निदाय कलहेन वा॥</p>

<p rend="hangnum" n="69"><hi rend="paranum">६९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> छ दोसा पुरिसेनेह, हातब्बा भूतिमिच्छता।</p>

<p rend="gathalast">निद्दातन्दी भयं कोधो, आलस्यं दीघसुत्तता॥</p>

<p rend="gatha1">निद्दासीली <pb ed="M" n="0.0044"/> सभासीली, अनुट्ठाता च यो नरो।</p>

<p rend="gathalast">अलसो कोधपञ्‍ञाणो, तं पराभवतो मुखं॥</p>

<p rend="hangnum" n="70"><hi rend="paranum">७०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> निग्गुणेसुपि सत्तेसु, दया कुब्बन्ति साधवो।</p>

<p rend="gathalast">न हि संहरते जुतिं, चन्दो चण्डालवेस्मे॥</p>

<p rend="hangnum" n="71"><hi rend="paranum">७१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यत्र <pb ed="M" n="0.0045"/> विद्वज्‍जनो नत्थि, सीलाघ्यो तत्र अप्पधिपि।</p>

<p rend="gathalast">निरत्थपादमे देसे, एरण्डोपि दुमायते॥</p>

<p rend="hangnum" n="72"><hi rend="paranum">७२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ठानभट्ठा न सोभन्ते, दन्ता केसा नखा नरा।</p>

<p rend="gathalast">इतिविञ्‍ञाय मतिमा, सट्ठानं न परिच्‍चजे॥</p>

<p rend="hangnum" n="73"><hi rend="paranum">७३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> परोपदेसे <pb ed="M" n="0.0046"/> पण्डिच्‍चं, सब्बेसं सुकरञ्हि खो।</p>

<p rend="gathalast">धम्मे सयमनुट्ठानं, कस्सचिसुमहत्तनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="74"><hi rend="paranum">७४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अप्पमादं पसंसन्ति, पुञ्‍ञकिरियासु पण्डिता।</p>

<p rend="gathalast">अप्पमत्तो उभो अत्थे, अधिग्गण्हाति पण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="75"><hi rend="paranum">७५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> निधीनंव <pb ed="M" n="0.0047"/> पवत्तारं, यं पस्से वज्‍जदस्सिनं।</p>

<p rend="gatha2">निग्गय्हवादिं मेधाविं, तादिसं पण्डितं भजे।</p>

<p rend="gathalast">तादिसं भजमानस्स, सेय्यो होति न पापियो॥</p>

<p rend="hangnum" n="76"><hi rend="paranum">७६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मुहुत्तमपि <pb ed="M" n="0.0048"/> चे विञ्‍ञू, पण्डितं पयिरुपासति।</p>

<p rend="gathalast">खिप्पं धम्मं विजानाति, जिव्हा सूपरसं यथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="77"><hi rend="paranum">७७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दुल्‍लभो पुरिसाजञ्‍ञो, न सो सब्बत्थ जायति।</p>

<p rend="gathalast">यत्थ सो जायती धीरो, तं कुलं सुख मेधति॥</p>

<p rend="hangnum" n="78"><hi rend="paranum">७८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तगरञ्‍च <pb ed="M" n="0.0049"/> पलासेन, यो नरो उपनय्हति।</p>

<p rend="gathalast">पत्तापि सुरति वायन्ति, एवं धीरूपसेवना॥</p>

<p rend="hangnum" n="79"><hi rend="paranum">७९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> निपुणे सुतमेसेय्य, विचिनित्वा सुतत्थिको।</p>

<p rend="gathalast">भत्तं उक्खलियं पक्‍कं, भाजनेपि तथा भवे॥</p>

<p rend="hangnum" n="80"><hi rend="paranum">८०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अप्पकं <pb ed="M" n="0.0050"/> नातिमञ्‍ञेय्य, चित्ते सुतं निधापये।</p>

<p rend="gathalast">वम्मिकोदकबिन्दूव, चिरेन परिपूरति॥</p>

<p rend="hangnum" n="81"><hi rend="paranum">८१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> गच्छं <pb ed="M" n="0.0051"/> किपिल्‍लिको याति, योजनानं सतानिपि।</p>

<p rend="gathalast">अगच्छं वेनय्योअपि, पदमेकं न गच्छति॥</p>

<p rend="hangnum" n="82"><hi rend="paranum">८२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सेले सेले न मणिकं, गजे गजे न मुत्तिकं।</p>

<p rend="gathalast">वने वने न चन्दनं, ठाने ठाने न पण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="83"><hi rend="paranum">८३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पण्डितो <pb ed="M" n="0.0052"/> सुतसम्पन्‍नो, यत्थ अत्थीति चे सुतो।</p>

<p rend="gathalast">महुस्साहेन तं ठानं, गन्तब्बंव सुतेसिना॥</p>

<p rend="hangnum" n="84"><hi rend="paranum">८४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पोत्थकेसु च यं सिप्पं, परहत्थेसु यं धनं।</p>

<p rend="gathalast">यथाकिच्‍चे समुप्पन्‍ने, न तं सिप्पं न तं धनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="85"><hi rend="paranum">८५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उप्पलेन <pb ed="M" n="0.0053"/> जलं जञ्‍ञा, किरियाय कुलं नरो।</p>

<p rend="gathalast">ब्यत्तिप्पमाण वाचाय, जञ्‍ञा तिणेन मेदनिं॥</p>

<p rend="gatha1">जलप्पमाणं कुमुदमालं,</p>

<p rend="gatha2">कुलप्पमाणं विनयोपमाणं।</p>

<p rend="gatha3">ब्यत्तिप्पमाणं कथितवाक्यं,</p>

<p rend="gathalast">पथविया पमाणं तिणमिलातं –</p>

<p rend="hangnum" n="86"><hi rend="paranum">८६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अप्पस्सुतो <pb ed="M" n="0.0054"/> सुतं अप्पं, बहुं मञ्‍ञति मानवा।</p>

<p rend="gathalast">सिन्धुदकमपस्सन्तो, कूपे तोयंव मण्डुको॥</p>

<p rend="hangnum" n="87"><hi rend="paranum">८७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पठमे सिप्पं गण्हेय्य, एसेय्य दुतिये धनं।</p>

<p rend="gathalast">चरेय्य ततिये धम्मं, एसा जनान धम्मता॥</p>

<p rend="hangnum" n="88"><hi rend="paranum">८८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुस्सूसा <pb ed="M" n="0.0055"/> सुत्तवद्धनी, सुतं पञ्‍ञाय वद्धनं।</p>

<p rend="gathalast">पञ्‍ञाय अत्थं जानाति, अत्थो ञातो सुखावहो॥</p>

<p rend="hangnum" n="89"><hi rend="paranum">८९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नत्थि <pb ed="M" n="0.0056"/> विज्‍जासमं मित्तं, न च ब्याधिसमो रिपु।</p>

<p rend="gathalast">न च अत्थसमं पेमं, न च कम्मसमं बलं॥</p>

<p rend="hangnum" n="90"><hi rend="paranum">९०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विना सत्थं न गच्छेय्य, सूरो सङ्गामभूमियं।</p>

<p rend="gathalast">पण्डित्वद्धगू वाणिजो, विदेसगमनो तथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="91"><hi rend="paranum">९१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धननासं <pb ed="M" n="0.0057"/> मनोतापं, घरे दुच्‍चरितानि च।</p>

<p rend="gathalast">वञ्‍चनञ्‍च अवमानं, पण्डितो न पकासये॥</p>

<p rend="hangnum" n="92"><hi rend="paranum">९२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अनव्हायं गमयन्तो, अपुच्छा बहुभासको।</p>

<p rend="gathalast">अत्तगुणं पकासन्तो, तिविधो हीनपुग्गलो॥</p>

<p rend="hangnum" n="93"><hi rend="paranum">९३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> हंसो <pb ed="M" n="0.0058"/> मज्झे न काकानं, सीहो गुन्‍नं न सोभते।</p>

<p rend="gathalast">गद्रभमज्झे तुरङ्गो, बालमज्झेव पण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="94"><hi rend="paranum">९४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पत्तानुरूपकं वाक्यं, सभावानुरूपं पियं।</p>

<p rend="gathalast">अत्तानुरूपकं कोधं, यो जानाति स पण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="95"><hi rend="paranum">९५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अप्परूपो <pb ed="M" n="0.0056"/> बहुंभासो, अप्पपञ्‍ञो पकासको।</p>

<p rend="gathalast">अप्पपूरो घटो खोभे, अप्पखीरा गावी चले॥</p>

<p rend="hangnum" n="96"><hi rend="paranum">९६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न तित्ति राजा धनम्हि, पण्डितोपि सुभासिते।</p>

<p rend="gathalast">चक्खुपि पियदस्सने, न तित्ति सागरो जले॥</p>

<p rend="hangnum" n="97"><hi rend="paranum">९७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> हीनपुत्तो <pb ed="M" n="0.0060"/> राजमच्‍चो, बालपुत्तो च पण्डितो।</p>

<p rend="gathalast">अधनस्स धनंबहु, पुरिसानं न मञ्‍ञथ॥</p>

<p rend="hangnum" n="98"><hi rend="paranum">९८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो <pb ed="M" n="0.0061"/> सिस्सो सिप्पलोभेन, बहुं गण्हाति तं सिप्पं।</p>

<p rend="gathalast">मूगोव सुपिनं पस्सं, कथेतुम्पि न उस्सहे॥</p>

<p rend="hangnum" n="99"><hi rend="paranum">९९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न भिज्‍जेतुं कुम्भकारो, सोभेतुं कुम्भ घटति।</p>

<p rend="gathalast">न खिपितुं अपायेसु, सिस्सानं वुड्ढिकारणा॥</p>

<p rend="hangnum" n="100"><hi rend="paranum">१००</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अधनस्स <pb ed="M" n="0.0062"/> रसंखादो, अबलस्स हतो नरो।</p>

<p rend="gathalast">अप्पञ्‍ञस्स वाक्यकरो, उम्मत्तक समाहिखो॥</p>

<p rend="hangnum" n="101"><hi rend="paranum">१०१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एकेनापि सुरुक्खेन, पुप्फितेन सुगन्धिना।</p>

<p rend="gathalast">वासितं काननं सब्बं, सुपुत्तेन कुलं यथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="102"><hi rend="paranum">१०२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> इणकत्ता <pb ed="M" n="0.0063"/> पिता सत्तु, माता च ब्यभिचारिनी।</p>

<p rend="gathalast">भरिया रूपवती सत्तु, पुत्तो सत्तु अपण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="103"><hi rend="paranum">१०३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> गुणदोसमसत्थञ्‍ञू, जनो विभजते कथं।</p>

<p rend="gathalast">अधिकारो किमन्धस्स, रूपभेदोपलद्धियं॥</p>

<p rend="hangnum" n="104"><hi rend="paranum">१०४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सब्बत्थ <pb ed="M" n="0.0064"/> सत्थतोयेव, गुणदोसविचेचनं।</p>

<p rend="gathalast">यं करोति विनासत्थं, साहसं किमतोधिकं॥</p>

<p rend="hangnum" n="105"><hi rend="paranum">१०५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> निहीयति <pb ed="M" n="0.0065"/> पुरिसो निहीनसेवी,</p>

<p rend="gatha2">न च हायेथ कदाचि तुल्यसेवी।</p>

<p rend="gatha3">सेट्ठमुपनमं उदेति खिप्पं,</p>

<p rend="gathalast">तस्मा अत्तनो उत्तरिं भजे॥</p>

<p rend="hangnum" n="106"><hi rend="paranum">१०६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पच्‍चुप्पन्‍नञ्‍च <pb ed="M" n="0.0066"/> यो धम्मं, तत्थ तत्थ विपस्सति।</p>

<p rend="gathalast">असंहीरं असंकुप्पं, तं विद्वा मनुब्रूहये॥</p>

<p rend="hangnum" n="107"><hi rend="paranum">१०७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> छन्दा दोसा भया मोहा, यो धम्मं नातिवत्तति।</p>

<p rend="gathalast">आपूरति तस्स यसो, सुक्‍कपक्खेव चन्दिमा॥</p>

<p rend="hangnum" n="108"><hi rend="paranum">१०८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पण्डितो <pb ed="M" n="0.0067"/> सीलसम्पन्‍नो, सण्हो च पटिभानवा।</p>

<p rend="gathalast">निवातवुत्ति अथद्धो, तादिसो लभते यसं॥</p>

<p rend="hangnum" n="109"><hi rend="paranum">१०९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दुल्‍लभं <pb ed="M" n="0.0068"/> पाकतिकं वाक्यं, दुल्‍लभो खेमकरो सुतो।</p>

<p rend="gathalast">दुल्‍लभा सदिसी जाया, दुल्‍लभो सजनो पियो॥</p>

<p rend="hangnum" n="110"><hi rend="paranum">११०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अत्थं महन्तमापज्‍ज, विज्‍जं सम्पत्तिमेव च।</p>

<p rend="gathalast">चरेय्यामानथद्धो यो, पण्डितो सो पवुच्‍चति॥</p>

<p rend="hangnum" n="111"><hi rend="paranum">१११</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुतसन्‍निच्‍चया <pb ed="M" n="0.0069"/> धीरा, तुण्हीभूता अपुच्छिता।</p>

<p rend="gathalast">पुण्णासुभासितेनापि, घण्टादी घट्टिता यथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="112"><hi rend="paranum">११२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अपुट्ठो पण्डितो भेरी, पज्‍जुन्‍नो होति पुच्छितो।</p>

<p rend="gathalast">बालो पुट्ठो अपुट्ठो च, बहुं विकत्थते सदा॥</p>

<p rend="hangnum" n="113"><hi rend="paranum">११३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> परूपवादे <pb ed="M" n="0.0070"/> बधिरो, परवज्‍जे अलोचनो।</p>

<p rend="gathalast">पङ्गुलो अञ्‍ञनारीसु, दुस्सतक्‍के अचेतनो॥</p>

<p rend="gatha1">चक्खुमास्स यथा अन्धो, सोतवा बधिरो यथा।</p>

<p rend="gatha2">पञ्‍ञवास्स यथामूगो, बलवा दुब्बलोरिव।</p>

<p rend="gathalast">अथ अत्थे समुप्पन्‍ने, सयेथ मतसायितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="114"><hi rend="paranum">११४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पापमित्ते <pb ed="M" n="0.0071"/> विवज्‍जेत्वा, भजेय्युत्तमपुग्गलं।</p>

<p rend="gathalast">ओवादे चस्स तिट्ठेय्य, पत्थेन्तो अचलं सुखं॥</p>

<p rend="hangnum" n="115"><hi rend="paranum">११५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अतिसीतं अतिउण्हं, अतिसायमिदं अहु।</p>

<p rend="gathalast">इति विस्सट्ठकम्मन्ते, अत्था अच्‍चेन्ति माणवे॥</p>

<p rend="hangnum" n="116"><hi rend="paranum">११६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो <pb ed="M" n="0.0072"/> च सीतञ्‍च उण्हञ्‍च, तिणाभिय्यो न मञ्‍ञति।</p>

<p rend="gathalast">करं पुरिसकिच्‍चानि, सो सुखं न विहायति॥</p>

<p rend="hangnum" n="117"><hi rend="paranum">११७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यस्मिंदेसे <pb ed="M" n="0.0073"/> न सम्मानो, न पियो न च बन्धवो।</p>

<p rend="gathalast">न च विज्‍जागमो कोचि, न तत्थ दिवसं वसे॥</p>

<p rend="hangnum" n="118"><hi rend="paranum">११८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धनवा सुतवा राजा, नदी वज्‍जो इमे पञ्‍च।</p>

<p rend="gathalast">यत्थ देसे न विज्‍जन्ति, न तत्थ दिवसं वसे॥</p>

<p rend="hangnum" n="119"><hi rend="paranum">११९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नभस्स <pb ed="M" n="0.0074"/> भूसनं चन्दो, नारीनं भूसनं पति।</p>

<p rend="gathalast">छमाय भूसनं राजा, विज्‍जा सब्बस्स भूसनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="120"><hi rend="paranum">१२०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुखत्थिको सचे विज्‍जं, विज्‍जत्थिको चजे सुखं।</p>

<p rend="gathalast">सुखत्थिनो कुतो विज्‍जा, कुतो विज्‍जत्थिनो सुखं॥</p>

<p rend="hangnum" n="121"><hi rend="paranum">१२१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> खणेन <pb ed="M" n="0.0075"/> कणेन चेव, विज्‍जामत्थञ्‍च साधये।</p>

<p rend="gathalast">खणचागे कुतो विज्‍जा, कणचागे कतो धनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="122"><hi rend="paranum">१२२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> आचरिया पादमादत्ते, पादं सिस्सो सजानना।</p>

<p rend="gathalast">पादं सब्रह्मचारीहि, पादं कालक्‍कमेन च॥</p>

<p rend="hangnum" n="123"><hi rend="paranum">१२३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धम्मो <pb ed="M" n="0.0076"/> जये नो अधम्मो, सच्‍चं जयति नासच्‍चं।</p>

<p rend="gathalast">खमा जयति नो कोधो, देवो जयति नासूरो॥</p>

<p rend="hangnum" n="124"><hi rend="paranum">१२४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> हत्थस्स भूसनं दानं, सच्‍चं कण्ठस्स भूसनं।</p>

<p rend="gathalast">सोतस्स भूसनं सत्थं, भूसने किं पयोजनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="125"><hi rend="paranum">१२५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विदेसेतु <pb ed="M" n="0.0077"/> धनं विज्‍जा, ब्यसनेसु धनं मति।</p>

<p rend="gathalast">परलोके धनं धम्मो, सीलं सब्बत्थ वे धनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="126"><hi rend="paranum">१२६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पदोसे <pb ed="M" n="0.0078"/> दीपको चन्दो, पभाते दीपको रवि।</p>

<p rend="gathalast">तिलोके दीपको धम्मो, सुपुत्तो कुलदीपको॥</p>

<p rend="hangnum" n="127"><hi rend="paranum">१२७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विद्वा एव विजानाति, विद्वज्‍जनपरिस्समं।</p>

<p rend="gathalast">न हि वञ्झा विजानाति, गुरुं पसववेदनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="128"><hi rend="paranum">१२८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यस्स <pb ed="M" n="0.0079"/> नत्थि सयं पञ्‍ञा, सत्थं तस्स करोति किं।</p>

<p rend="gathalast">लोचनेहि विहीनस्स, दप्पणो किं करिस्सति॥</p>

<p rend="hangnum" n="129"><hi rend="paranum">१२९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> किं करिस्सन्ति वत्तारो, सोतं यत्थ न विज्‍जते।</p>

<p rend="gathalast">नग्गकपणके देसे, रजको किं करिस्सति॥</p>

<p rend="hangnum" n="130"><hi rend="paranum">१३०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मूळ्हसिधस्सापदेसेन, <pb ed="M" n="0.0080"/> कुनारीभरणेन च।</p>

<p rend="gathalast">खलसत्तूहि संयोगा, पण्डितोप्यावसीदति॥</p>

<p rend="hangnum" n="131"><hi rend="paranum">१३१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नत्थि अत्तसमं पेमं, नत्थि धञ्‍ञसमं धनं।</p>

<p rend="gathalast">नत्थि पञ्‍ञासमा आभा, वुट्ठि वे परमा सरा॥</p>

<p rend="hangnum" n="132"><hi rend="paranum">१३२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> भुजङ्गमं <pb ed="M" n="0.0081"/> पावकञ्‍च खत्तियञ्‍च यसस्सिनं।</p>

<p rend="gathalast">भिक्खुञ्‍च सीलसम्पन्‍नं, सम्मदेव समाचरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="133"><hi rend="paranum">१३३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तस्मा हि पण्डितो पोसो, सम्पस्सं अत्थमत्तनो।</p>

<p rend="gathalast">बुद्धे धम्मे च सङ्घे च, धीरो सद्धं निवेसये॥</p>

<p rend="hangnum" n="134"><hi rend="paranum">१३४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> गुणो <pb ed="M" n="0.0082"/> सेट्ठङ्गतं याति, न उच्‍चे सयने वसे।</p>

<p rend="gathalast">पासादसिखरे वासो, काको किं गरुळो सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="135"><hi rend="paranum">१३५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अनागतं भयं दिस्वा, दूरतो परिवज्‍जये।</p>

<p rend="gathalast">आगतञ्‍च भयं दिस्वा, अभीतो होति पण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="136"><hi rend="paranum">१३६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> असज्‍जाय मलामन्ता, अनुट्ठानमला घरा।</p>

<p rend="gathalast">मलं वण्णस्स कोसज्‍जं, पमादो रक्खतो मलं॥</p>

<p rend="hangnum" n="137"><hi rend="paranum">१३७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अनुपुब्बेन <pb ed="M" n="0.0083"/> मेधावी, थोकं थोकं खणे खणे।</p>

<p rend="gathalast">कम्मारो रजतस्सेव, निद्धमे मलमत्तनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="138"><hi rend="paranum">१३८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यञ्हि <pb ed="M" n="0.0084"/> कयिरा तञ्हि वदे, यं न कयिरा न तं वदे।</p>

<p rend="gathalast">अकरोन्तं भासमानं, परिजानन्ति पण्डिता॥</p>

<p rend="hangnum" n="139"><hi rend="paranum">१३९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विसमं सभयं अतिवातो, पटिच्छन्‍नं देवनिस्सितं।</p>

<p rend="gathalast">पन्थो च सङ्गामो तित्थं, अट्ठेते परिवज्‍जिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="140"><hi rend="paranum">१४०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> रत्तोदुट्ठो <pb ed="M" n="0.0085"/> च मुळ्हो च, मानी लुद्धो तथालसो।</p>

<p rend="gathalast">एकचिन्ती च बालो च, एते अत्थविनासका॥</p>

<p rend="hangnum" n="141"><hi rend="paranum">१४१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> रत्तो दुट्ठो च मूळ्हो च, भीरु आमिसगरुको।</p>

<p rend="gathalast">इत्थी सोण्डो पण्डको च, नवमो दारकोपि च॥</p>

<p rend="hangnum" n="142"><hi rend="paranum">१४२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नवते पुग्गला लोके, इत्तरा चलिता चला।</p>

<p rend="gathalast">एतेहि मन्तितं गुय्हं, खिप्पं भवति पाकटं॥</p>

<p rend="hangnum" n="143"><hi rend="paranum">१४३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो <pb ed="M" n="0.0086"/> निरुत्तिं न सिक्खेय्य, सिक्खन्तो पिटकत्तयं।</p>

<p rend="gathalast">पदे पदे विकङ्खेय्य, वने अन्धगजो यथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="144"><hi rend="paranum">१४४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुत्तं <pb ed="M" n="0.0087"/> धातु गणोण्वादि, नामलिङ्गानुसासनं।</p>

<p rend="gathalast">यस्स तिट्ठति जिव्हग्गे, सब्याकरणकेसरी॥</p>

<p rend="hangnum" n="145"><hi rend="paranum">१४५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सद्दत्थलक्खणे भेदी, यो यो निच्छितलक्खणे।</p>

<p rend="gathalast">सो सो ञातुमकिच्छेन, पहोति पिटकत्तये॥</p>

<p rend="hangnum" n="146"><hi rend="paranum">१४६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो <pb ed="M" n="0.0088"/> सद्दसत्थकुसलो कुसलो निघण्डु,</p>

<p rend="gatha2">छन्दो अलङ्कतिसु निच्‍चकताभियोगो।</p>

<p rend="gatha3">सो यं कवित्तविकलोपि कवीसु सङ्ख्यं,</p>

<p rend="gathalast">मोग्गय्ह विन्दति हि कित्ति’ ममन्दरूपं॥</p>

<p rend="hangnum" n="147"><hi rend="paranum">१४७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुक्खोपि <pb ed="M" n="0.0089"/> चन्दनतरु न जहाति गन्धं,</p>

<p rend="gatha2">नागो गतो नरमुखे न जहाति लीळं।</p>

<p rend="gatha3">यन्तगतो मधुरसं न जहाति उच्छु,</p>

<p rend="gathalast">दुक्खोपि पण्डितजनो न जहाति धम्मं॥</p>

<p rend="hangnum" n="148"><hi rend="paranum">१४८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धनधञ्‍ञप्पयोगेसु, तथा विज्‍जागमेसु च।</p>

<p rend="gathalast">आहारे ब्यवहारे च, चत्तलज्‍जो सदा भवे॥</p>

<p rend="hangnum" n="149"><hi rend="paranum">१४९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> साभाविकी <pb ed="M" n="0.0090"/> च पटिभा, सुतञ्‍च बहुनिम्मलं।</p>

<p rend="gathalast">अमन्दो चाभियोगोयं, हेतु होतिह बन्धने॥</p>

<p rend="hangnum" n="150"><hi rend="paranum">१५०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> जहेय्य <pb ed="M" n="0.0091"/> पापके मित्ते, भजेय्य पण्डिते जने।</p>

<p rend="gathalast">साधवो अभिसेवेय्य, सुणेय्य धम्ममुत्तमं॥</p>

<p rend="hangnum" n="151"><hi rend="paranum">१५१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कल्याणकारी कल्याणं, पापकारी च पापकं।</p>

<p rend="gathalast">यादिसं वप्पते बीजं, तादिसं हरते फलं॥</p>

<p rend="hangnum" n="152"><hi rend="paranum">१५२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> छन्दो <pb ed="M" n="0.0092"/> निदानं गाथानं, अक्खरा तासं वियञ्‍जनं।</p>

<p rend="gathalast">नामसन्‍निस्सिता गाथा, कवि गाथानमासयो॥</p>

<p rend="hangnum" n="153"><hi rend="paranum">१५३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तस्मा <pb ed="M" n="0.0093"/> हि पण्डितो पोसो, सम्पस्सं हितमत्तनो।</p>

<p rend="gathalast">पञ्‍ञवन्तंभिपूजेय्य, चेतियं विय सादरो॥</p>

<p rend="hangnum" n="154"><hi rend="paranum">१५४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धीरं पस्से सुणे धीरं, धीरेन सहसंवसे।</p>

<p rend="gathalast">धीरेनल्‍लापसल्‍लापं, तं करे तञ्‍च रोचये॥</p>

<p rend="hangnum" n="155"><hi rend="paranum">१५५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नयं <pb ed="M" n="0.0094"/> नयति मेधावी, अधुरायं न युञ्‍जति।</p>

<p rend="gatha2">सुनयो सेय्यसो होति, सम्मा वुत्तो न कुप्पति।</p>

<p rend="gathalast">विनयं सो पजानाति, साधु तेन समागमो॥</p>

<p rend="hangnum" n="156"><hi rend="paranum">१५६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सचे लभेथ निपकं सहायं,</p>

<p rend="gatha2">सद्धिं चरं साधुविहारि धीरं।</p>

<p rend="gatha3">अभिभुय्य सब्बानि परिस्सयानि,</p>

<p rend="gathalast">चरेय्य तेनत्तमनो सतिमा॥</p>

<p rend="hangnum" n="157"><hi rend="paranum">१५७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नो <pb ed="M" n="0.0095"/> चे लभेथ निपकं सहायं,</p>

<p rend="gatha2">सद्धिं चरं साधुविहारि धीरं।</p>

<p rend="gatha3">राजाव रट्ठं विजितं पहाय,</p>

<p rend="gathalast">एको चरे मातङ्गरञ्‍ञेव नागो॥</p>

<p rend="hangnum" n="158"><hi rend="paranum">१५८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सोकट्ठानसहस्सानि <pb ed="M" n="0.0096"/>, भयट्ठानसतानि च।</p>

<p rend="gathalast">दिवसे दिवसे मूळ्ह-माविसन्ति न पण्डितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="159"><hi rend="paranum">१५९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> जलबिन्दुनिपातेन, चिरेन पूरते घटो।</p>

<p rend="gathalast">तथा सकलविज्‍जानं, धम्मस्स च धनस्स च॥</p>

<p rend="hangnum" n="160"><hi rend="paranum">१६०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पण्डिता <pb ed="M" n="0.0097"/> दुक्खं पत्वान, न भवन्ति विसादिनो।</p>

<p rend="gathalast">पविस्स राहुनो मुखं, किं नो देति पुन ससी॥</p>

<p rend="hangnum" n="161"><hi rend="paranum">१६१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> जवेन अस्सं जानन्ति, वाहेन च बलिबद्धं।</p>

<p rend="gathalast">दुहेन धेनुं जानन्ति, भासमानेन पण्डितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="162"><hi rend="paranum">१६२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मनसा <pb ed="M" n="0.0098"/> चिन्तितं कम्मं, वचसा न पकासये।</p>

<p rend="gathalast">अञ्‍ञलक्खितकारियस्स, यतो सिद्धि न जायते॥</p>

<p rend="hangnum" n="163"><hi rend="paranum">१६३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अनभ्यासे विसं विज्‍जा, अजिण्णे भोजनं विसं।</p>

<p rend="gathalast">विसं सभा दलिद्दस्स, वुद्धस्स तरुणी विसं॥</p>

<p rend="gatha1">चत्तारो पञ्‍च आलोपे, आभुत्वा उदकं पिवे।</p>

<p rend="gathalast">अलं फासुविहाराय, पहितत्तस्स भिक्खुनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="164"><hi rend="paranum">१६४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यस्स एसो पसुतोपि, गुणवा पुज्‍जते नरो।</p>

<p rend="gathalast">धनु वंसविसुद्धोपि, निग्गुणो किं करिस्सति॥</p>

<p rend="hangnum" n="165"><hi rend="paranum">१६५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> इस्सी <pb ed="M" n="0.0100"/> दयी असंतुट्ठो, कोधनो निच्‍चसङ्कीतो।</p>

<p rend="gathalast">परभाग्योपजीवी च, छळेते दुक्खभागिनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="166"><hi rend="paranum">१६६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुमहन्तानि सत्तानी, धारयन्ता बहुस्सुता।</p>

<p rend="gathalast">छेत्तारो संसयानञ्‍च, कलिं यन्ति लोभमोहिता॥</p>

<p rend="hangnum" n="167"><hi rend="paranum">१६७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नदीतीरे <pb ed="M" n="0.0101"/> खते कूपे, अरणीतालवण्टके।</p>

<p rend="gathalast">न वदे दकादी नत्थीति, मुखे च वचनं तथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="168"><hi rend="paranum">१६८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सब्बं सुणाति सोतेन, सब्बं पस्सति चक्खुना।</p>

<p rend="gathalast">न च दिट्ठं सुतं धीरो, सब्बं उच्‍चितु मरहति॥</p>

<p rend="hangnum" n="169"><hi rend="paranum">१६९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> बालादपि <pb ed="M" n="0.0102"/> गहेतब्बं, युत्तमुत्तमनीसिभि।</p>

<p rend="gathalast">रविस्साविसये किं न, पदीपस्स पकासनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="170"><hi rend="paranum">१७०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तस्मा <pb ed="M" n="0.0103"/> हि पण्डितो पोसो, सम्पस्सं अत्तमत्तनो।</p>

<p rend="gathalast">योनिसो विचिने धम्मं, एवं तत्थ विसुज्झति॥</p>

<p rend="hangnum" n="171"><hi rend="paranum">१७१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> किं तेन जातुजातेन, मातुयोब्बन्‍नहारिना।</p>

<p rend="gathalast">आरोहति न यो सक-वंसअग्गे धजो यथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="172"><hi rend="paranum">१७२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सम्मा उपपरिक्खित्वा, अक्खरेसु पदेसु च।</p>

<p rend="gathalast">चोरघातो सिया सिस्सो, गुरु चोरट्टकारको॥</p>

<p rend="hangnum" n="173"><hi rend="paranum">१७३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अदन्तदमनं <pb ed="M" n="0.0104"/> सत्थं, खलानं कुरुते मदं।</p>

<p rend="gathalast">चक्खुसङ्खारकं तेजं, उलूकानंमिवन्धकं॥</p>

<p rend="hangnum" n="174"><hi rend="paranum">१७४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नरत्तं दुल्‍लभं लोके, विज्‍जा तत्र सुदुल्‍लभा।</p>

<p rend="gathalast">कवित्तं दुल्‍लभं तत्र, सत्ति तत्र सुदुल्‍लभा॥</p>

<p rend="hangnum" n="175"><hi rend="paranum">१७५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> येभुय्येन <pb ed="M" n="0.0105"/> हि सत्तानं, विनासे पच्‍चुपट्ठिते।</p>

<p rend="gathalast">अनयो नयरूपेन, बुद्धिमागम्म तिट्ठति॥</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
