<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">पञ्‍ञा-निद्देस</p>

<p rend="hangnum" n="55"><hi rend="paranum">५५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पञ्‍ञं <pb ed="M" n="0.0144"/> पथममेसेहि,</p>

<p rend="gatha2">पञ्‍ञा-बलं बहुत्तमं।</p>

<p rend="gatha3">कुल-पुत्त बलं पञ्‍ञा,</p>

<p rend="gathalast">किंहिनाम न साध्यति॥</p>

<p rend="hangnum" n="56"><hi rend="paranum">५६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अनेक-संसयुच्छेदि <pb ed="M" n="0.0146"/>,</p>

<p rend="gatha2">परोक्खत्थस्स दस्सकं।</p>

<p rend="gatha3">सब्बस्स लोचनं सत्थं,</p>

<p rend="gathalast">यस्स नत्थ्यन्धमेव सो॥</p>

<p rend="hangnum" n="57"><hi rend="paranum">५७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पञ्‍ञा <pb ed="M" n="0.0148"/> सुतं विनिच्छिन्दि,</p>

<p rend="gatha2">कित्ति-सिलोक-वड्ढनी।</p>

<p rend="gatha3">पञ्‍ञासहितो नरो इध,</p>

<p rend="gathalast">अपि सुखानिविन्दति॥</p>

<p rend="hangnum" n="58"><hi rend="paranum">५८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सब्बञ्‍ञुबुद्ध-पच्‍चेक <pb ed="M" n="0.0149"/>,</p>

<p rend="gatha2">चतुसच्‍च-सुता इति।</p>

<p rend="gatha3">चतु-बुद्धेसु एकोव,</p>

<p rend="gathalast">बहुस्सुतो नरो भवे॥</p>

<p rend="hangnum" n="59"><hi rend="paranum">५९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> लेखछेको <pb ed="M" n="0.0150"/> वाचछेको,</p>

<p rend="gatha2">गन्थछेको सुवाचको।</p>

<p rend="gatha3">विधायकछेको सूरो,</p>

<p rend="gathalast">निद्दुक्खोव सकम्मनि॥</p>

<p rend="hangnum" n="60"><hi rend="paranum">६०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पञ्‍ञा <pb ed="M" n="0.0152"/> हि सेट्ठा कुसला वदन्ति,</p>

<p rend="gatha2">नक्खत्त-राजारिव तारकानं।</p>

<p rend="gatha3">सीलं सिरीचापि सतञ्‍च धम्मो,</p>

<p rend="gathalast">अन्वायिका पञ्‍ञावतो भवन्ति॥</p>

<p rend="hangnum" n="61"><hi rend="paranum">६१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सेवेथ <pb ed="M" n="0.0154"/> बुद्धे निपुणे बहुस्सुत्ते,</p>

<p rend="gatha2">उग्गाहको च परिपुच्छको।</p>

<p rend="gatha3">सुणेय्य सक्‍कच्‍चं सुभासितानि,</p>

<p rend="gathalast">एवं करो पञ्‍ञवा होति मच्‍चो॥</p>

<p rend="hangnum" n="62"><hi rend="paranum">६२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> वयेन <pb ed="M" n="0.0156"/> यस-पुच्छाहि,</p>

<p rend="gatha2">तिट्ठ-वासेन योनिसो।</p>

<p rend="gatha3">साकच्छा स्नेहसंसेवा,</p>

<p rend="gathalast">पतिरूप-वासेनच॥</p>

<p rend="hangnum" n="63"><hi rend="paranum">६३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एतानि अट्ठठानानि,</p>

<p rend="gatha2">बुद्धि-विसद-कारणा।</p>

<p rend="gatha3">येसं एतानि सम्भोन्ति,</p>

<p rend="gathalast">तेसं बुद्धि पभिज्‍जति॥</p>

<p rend="bodytext" n="64"><hi rend="paranum">६४</hi><hi rend="dot">.</hi> चत्तारोमे <pb ed="M" n="0.0158"/> भिक्खवे धम्मा पञ्‍ञावुद्धिया संवत्तन्ति। कतमे चत्तारो। सप्पुरिससंसेवो सद्धम्मसवनं योनिसो मनसिकारो धम्मानुधम्म-पटिपत्ति। इमे खो भिक्खवे चत्तारो धम्मा पञ्‍ञा-वुद्धिया संवत्तन्तीत्ति।</p>

<p rend="hangnum" n="65"><hi rend="paranum">६५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> चक्खुपसाद-सम्पन्‍नो <pb ed="M" n="0.0160"/>,</p>

<p rend="gatha2">अच्छिमन्तञ्‍च पस्सति।</p>

<p rend="gatha3">अन्धं काणं सु-पस्सन्तं,</p>

<p rend="gathalast">अन्धो सब्बं न पस्सति॥</p>

<p rend="hangnum" n="66"><hi rend="paranum">६६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पस्सत्ति <pb ed="M" n="0.0161"/> पस्सो पस्सन्तं,</p>

<p rend="gatha2">अ-पस्सन्तञ्‍च पस्सति।</p>

<p rend="gatha3">अ-पस्सन्तो अ-पस्सन्तं,</p>

<p rend="gathalast">पस्सन्तञ्‍च न पस्सति॥</p>

<p rend="hangnum" n="67"><hi rend="paranum">६७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पाकटं <pb ed="M" n="0.0162"/> अ-पटिच्छन्‍नं,</p>

<p rend="gatha2">रूपं पसाद-चक्खुना।</p>

<p rend="gatha3">नाञ्‍ञं पस्सत्ति सब्बंपि,</p>

<p rend="gathalast">तथतो ञाण-चक्खुना॥</p>

<p rend="hangnum" n="68"><hi rend="paranum">६८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुजनासुजना <pb ed="M" n="0.0164"/> सब्बे,</p>

<p rend="gatha2">गुणेनापि विवेकिनो।</p>

<p rend="gatha3">विवेकं न समायन्ति,</p>

<p rend="gathalast">अ-विवेकीजनन्तिके॥</p>

<p rend="hangnum" n="69"><hi rend="paranum">६९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो <pb ed="M" n="0.0165"/> च उप्पतितं अत्थं,</p>

<p rend="gatha2">न खिप्पमनुबुज्झति।</p>

<p rend="gatha3">अ-मित्तवसमन्वेति,</p>

<p rend="gathalast">पच्छा च अनुतप्पति॥</p>

<p rend="hangnum" n="70"><hi rend="paranum">७०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एवं <pb ed="M" n="0.0166"/> महिद्धिका पञ्‍ञा,</p>

<p rend="gatha2">निपुणा साधुचिन्तिनी।</p>

<p rend="gatha3">दिट्ठधम्म-हितत्थाय,</p>

<p rend="gathalast">सम्पराय-सुखाय वा॥</p>

<p rend="hangnum" n="71"><hi rend="paranum">७१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तं <pb ed="M" n="0.0168"/> बलानं बलं सेट्ठ,</p>

<p rend="gatha2">अग्ग पञ्‍ञाबलं बलं।</p>

<p rend="gatha3">पञ्‍ञाबलेनुपत्थद्धो,</p>

<p rend="gathalast">एत्थं विन्दति पण्डित्तो॥</p>

<p rend="hangnum" n="72"><hi rend="paranum">७२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> येन <pb ed="M" n="0.0170"/> ञाणेन बुज्झन्ति,</p>

<p rend="gatha2">अरिया कत-किच्‍चतं।</p>

<p rend="gatha3">तं ञाण-रतनं लद्धं,</p>

<p rend="gathalast">वायामेथ जिनोरसा॥</p>

<p rend="hangnum" n="73"><hi rend="paranum">७३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पञ्‍ञारतनमालस्स <pb ed="M" n="0.0171"/>,</p>

<p rend="gatha2">न चिरं वत्तते भवो।</p>

<p rend="gatha3">खिप्पं दस्सेति अमतं,</p>

<p rend="gathalast">न च सो रोचते भवे॥</p>

<p rend="hangnum" n="74"><hi rend="paranum">७४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पमादमनुयुञ्‍जन्ति <pb ed="M" n="0.0173"/>,</p>

<p rend="gatha2">बाला दुम्मेधिनो जना।</p>

<p rend="gatha3">अप्पमादञ्‍च मेधावी,</p>

<p rend="gathalast">धनं सेट्ठंव रक्खति॥</p>

<p rend="hangnum" n="75"><hi rend="paranum">७५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धन-पुञ्‍ञ-धी-लाभेन <pb ed="M" n="0.0174"/>,</p>

<p rend="gatha2">कालं खिय्यति पण्डितो।</p>

<p rend="gatha3">कीळनेन च दुम्मेधो,</p>

<p rend="gathalast">निद्दाय कलहेन वा॥</p>

<p rend="hangnum" n="76"><hi rend="paranum">७६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पमादं <pb ed="M" n="0.0176"/> अप्पमादेन,</p>

<p rend="gatha2">यदा नूदति पण्डितो।</p>

<p rend="gatha3">पञ्‍ञापासाद-मारुय्ह,</p>

<p rend="gatha2">अ-सोको सोकिनिं पजं,</p>

<p rend="gatha3">पब्बतट्ठोव भूमट्ठे,</p>

<p rend="gathalast">धीरो बाले अवेक्खति॥</p>

<p rend="hangnum" n="77"><hi rend="paranum">७७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नत्ति <pb ed="M" n="0.0178"/> अत्तसमं पेमं,</p>

<p rend="gatha2">नत्थि धञ्‍ञसमं धनं।</p>

<p rend="gatha3">नत्थि पञ्‍ञासमा आभा,</p>

<p rend="gathalast">वुट्ठि वे परमा सरा॥</p>

<p rend="hangnum" n="78"><hi rend="paranum">७८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दिट्ठे <pb ed="M" n="0.0180"/> धम्मे च यो अत्थो,</p>

<p rend="gatha2">यो चत्थो सम्परायिको।</p>

<p rend="gatha3">अत्थाभिसमया धीरो,</p>

<p rend="gathalast">पण्डितोति पवुच्‍चति॥</p>

<p rend="hangnum" n="79"><hi rend="paranum">७९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न <pb ed="M" n="0.0181"/> तेन पण्डितो होति,</p>

<p rend="gatha2">यावता बहु भासति।</p>

<p rend="gatha3">खेमी अ-वेरी अ-भयो,</p>

<p rend="gathalast">पण्डितोत्ति पवुच्‍चति॥</p>

<p rend="hangnum" n="80"><hi rend="paranum">८०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यम्हि <pb ed="M" n="0.0183"/> सच्‍चञ्‍च धम्मो च,</p>

<p rend="gatha2">अ-हिंसा संयमो दमो।</p>

<p rend="gatha3">स वे वन्तमलो धीरो,</p>

<p rend="gathalast">थेरो इति पवुच्‍चत्ति॥</p>

<p rend="hangnum" n="81"><hi rend="paranum">८१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सक-गुणं <pb ed="M" n="0.0185"/> सक-दोसं,</p>

<p rend="gatha2">यो जानाति सपण्डितो।</p>

<p rend="gatha3">पर-गुणं पर-दोसं,</p>

<p rend="gathalast">यो जानाति सपण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="82"><hi rend="paranum">८२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सति-वीरिय-पञ्‍ञाय <pb ed="M" n="0.0186"/>,</p>

<p rend="gatha2">यो करोति इरियापथे।</p>

<p rend="gatha3">सो पण्डितो हवे भवे,</p>

<p rend="gathalast">उभयत्थ-परिग्गहो॥</p>

<p rend="hangnum" n="83"><hi rend="paranum">८३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कतञ्‍ञू <pb ed="M" n="0.0187"/> विज्‍जा-सम्पन्‍नो,</p>

<p rend="gatha2">जातिमा धनवा हवे।</p>

<p rend="gatha3">सो विचारण-सीलो च,</p>

<p rend="gathalast">निद्दुक्खो पण्डितो भवे॥</p>

<p rend="gatha1">सब्बे <pb ed="M" n="0.0189"/> कम्मस्सका सत्ता,</p>

<p rend="gathalast">कम्मं सत्ते विभज्‍जति॥</p>

<p rend="hangnum" n="84"><hi rend="paranum">८४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो पस्सति पच्‍चक्खत्थं,</p>

<p rend="gatha2">यो च संसारत्थं तेसु।</p>

<p rend="gatha3">पच्छिमोव पूजनीयो,</p>

<p rend="gathalast">उभयत्थ-सुदिट्ठत्ता॥</p>

<p rend="hangnum" n="85"><hi rend="paranum">८५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अप्पेन <pb ed="M" n="0.0191"/> अनवज्‍जेन,</p>

<p rend="gatha2">सन्तुट्ठो सुलभेन च।</p>

<p rend="gatha3">मत्तञ्‍ञू सुभरो हुत्वा,</p>

<p rend="gathalast">चरेय्य पण्डितो नरो॥</p>

<p rend="hangnum" n="86"><hi rend="paranum">८६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अत्तानमेव <pb ed="M" n="0.0192"/> पथमं,</p>

<p rend="gatha2">पतिरूपे निवेसये।</p>

<p rend="gatha3">अथञ्‍ञमनुसासेय्य,</p>

<p rend="gathalast">न किलिस्सेय्य पण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="87"><hi rend="paranum">८७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उत्तम-परिसाय <pb ed="M" n="0.0193"/> वे,</p>

<p rend="gatha2">उत्त्तमं वाचमुत्तमो।</p>

<p rend="gatha3">भणेय्याखेप-वित्थारं,</p>

<p rend="gathalast">सा अनग्घ्या लोकत्तये॥</p>

<p rend="hangnum" n="88"><hi rend="paranum">८८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पण्डितस्स <pb ed="M" n="0.0194"/> सुभासित्तं,</p>

<p rend="gatha2">पण्डितोव सुजानिया।</p>

<p rend="gatha3">दुम्मेधो तं न जानाति,</p>

<p rend="gathalast">धीरो धीरं ममायति॥</p>

<p rend="hangnum" n="89"><hi rend="paranum">८९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> येन <pb ed="M" n="0.0196"/> केनचि वण्णेन,</p>

<p rend="gatha2">परो लभति रूप्पनं।</p>

<p rend="gatha3">अत्थो वाचाय चे होति,</p>

<p rend="gathalast">तं न भासेय्य पण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="90"><hi rend="paranum">९०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> भुञ्‍जनत्थं <pb ed="M" n="0.0197"/> कथनत्थं,</p>

<p rend="gatha2">मुखं होतीत्ति नो वदे।</p>

<p rend="gatha3">यंवा तंवा मुखारुळ्हं,</p>

<p rend="gathalast">वचनं पण्डितो नरो॥</p>

<p rend="hangnum" n="91"><hi rend="paranum">९१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पर-सत्तित्तो <pb ed="M" n="0.0198"/> स-सत्तिं,</p>

<p rend="gatha2">दुज्‍जानो हि नरो मिते।</p>

<p rend="gatha3">चे जाने सक-सत्तिंच,</p>

<p rend="gathalast">का कथा पर-सत्तिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="92"><hi rend="paranum">९२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कत्त-गुणं <pb ed="M" n="0.0199"/> परेसं यो,</p>

<p rend="gatha2">पटिकरोति पण्डितो।</p>

<p rend="gatha3">जानाति सो आचिक्खति,</p>

<p rend="gathalast">न बालो गुण-मामको॥</p>

<p rend="hangnum" n="93"><hi rend="paranum">९३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पभूतं <pb ed="M" n="0.0200"/> नेव कातब्बं,</p>

<p rend="gatha2">भविस्सं नेव चिन्तये।</p>

<p rend="gatha3">वत्तमानेन कालेन,</p>

<p rend="gathalast">विचरन्ति विचक्खणा॥</p>

<p rend="hangnum" n="94"><hi rend="paranum">९४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धम्मेसु <pb ed="M" n="0.0201"/> सति इच्छिता,</p>

<p rend="gatha2">रसेसु लोणमिच्छितं।</p>

<p rend="gatha3">राज-किच्‍चेसु अमच्‍चं,</p>

<p rend="gathalast">सब्ब-ठानेसु पण्डितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="95"><hi rend="paranum">९५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> खत्तियो <pb ed="M" n="0.0203"/> सेट्ठो जने तस्मिं,</p>

<p rend="gatha2">ये गोत्तपटिसारिनो।</p>

<p rend="gatha3">विज्‍जा-चरण-सम्पन्‍नो,</p>

<p rend="gathalast">सो सेट्ठो देव-मानुसे॥</p>

<p rend="hangnum" n="96"><hi rend="paranum">९६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सम्बुद्धो <pb ed="M" n="0.0204"/> द्विपदं सेट्ठो,</p>

<p rend="gatha2">आजानीयो चतुप्पदं।</p>

<p rend="gatha3">सुस्सुसा सेट्ठा भरियानं,</p>

<p rend="gathalast">यो च पुत्तानमस्सवो॥</p>

<p rend="hangnum" n="97"><hi rend="paranum">९७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सात्थको <pb ed="M" n="0.0207"/> च अ-सम्मोहो,</p>

<p rend="gatha2">सप्पायो गोचरो तथा।</p>

<p rend="gatha3">चत्तारिमानि सिक्खेय्युं,</p>

<p rend="gathalast">सम्पजञ्‍ञाभिवड्ढका॥</p>

<p rend="hangnum" n="98"><hi rend="paranum">९८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पञ्‍ञञ्‍च <pb ed="M" n="0.0208"/> खो अ-सुस्सुसं,</p>

<p rend="gatha2">न कोचि अधिगच्छति।</p>

<p rend="gatha3">बहुस्सुतं अनागम्म,</p>

<p rend="gathalast">धम्मट्ठं अ-विनिब्भजं॥</p>

<p rend="hangnum" n="99"><hi rend="paranum">९९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अधिप्पायो <pb ed="M" n="0.0210"/> सुदुब्बोधो,</p>

<p rend="gatha2">यस्मा विज्‍जति पाळियं।</p>

<p rend="gatha3">तस्मा उपट्ठहं गण्हे,</p>

<p rend="gathalast">गरुं गरुमतं विदू॥</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
