<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">(११) १. सम्बोधवग्गो</p>

<p rend="subhead">१. पुब्बेवसम्बोधसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="104"><hi rend="paranum">१०४</hi><hi rend="dot">.</hi> ततियस्स <pb ed="V" n="2.0221"/> <pb ed="M" n="2.0230"/> पठमे <hi rend="bold">पुब्बेव सम्बोधा</hi>ति सम्बोधितो पुब्बेव, अरियमग्गप्पत्तितो अपरभागेयेवाति वुत्तं होति। <hi rend="bold">अनभिसम्बुद्धस्सा</hi>ति अप्पटिविद्धचतुसच्‍चस्स। <hi rend="bold">बोधिसत्तस्सेव सतो</hi>ति बुज्झनकसत्तस्सेव सतो, सम्मासम्बोधिं अधिगन्तुं आरभन्तस्सेव सतो, सम्बोधिया वा सत्तस्सेव लग्गस्सेव सतो। दीपङ्करस्स हि भगवतो पादमूले अट्ठधम्मसमोधानेन अभिनीहारसमिद्धितो पभुति तथागतो सम्मासम्बोधिं सत्तो लग्गो ‘‘पत्तब्बा मया एसा’’ति तदधिगमाय परक्‍कमं अमुञ्‍चन्तोयेव आगतो, तस्मा बोधिसत्तोति वुच्‍चति। <hi rend="bold">को नु खो</hi>ति कतमो नु खो। <hi rend="bold">लोको</hi>ति सङ्खारलोको। <hi rend="bold">अस्सादो</hi>ति मधुराकारो। <hi rend="bold">आदीनवो</hi>ति अनभिनन्दितब्बाकारो। <hi rend="bold">तस्स मय्ह</hi>न्ति तस्स एवं बोधिसत्तस्सेव सतो मय्हं। <hi rend="bold">छन्दरागविनयो छन्दरागप्पहान</hi>न्ति निब्बानं आगम्म आरब्भ पटिच्‍च छन्दरागो विनयं गच्छति पहीयति, तस्मा निब्बानं ‘‘छन्दरागविनयो छन्दरागप्पहान’’न्ति वुच्‍चति। <hi rend="bold">इदं लोकनिस्सरण</hi>न्ति इदं निब्बानं लोकतो निस्सटत्ता लोकनिस्सरणन्ति वुच्‍चति। <hi rend="bold">यावकीव</hi>न्ति <pb ed="P" n="2.0366"/> यत्तकं पमाणं कालं। <hi rend="bold">अब्भञ्‍ञासि</hi>न्ति अभिविसिट्ठेन अरियमग्गञाणेन अञ्‍ञासिं। <hi rend="bold">ञाणञ्‍च पन मे दस्सन</hi>न्ति द्वीहिपि पदेहि पच्‍चवेक्खणञाणं वुत्तं। सेसमेत्थ उत्तानमेवाति।</p>

<p rend="subhead">२. पठमअस्सादसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="105"><hi rend="paranum">१०५</hi><hi rend="dot">.</hi> दुतिये <hi rend="bold">अस्सादपरियेसनं अचरि</hi>न्ति अस्सादपरियेसनत्थाय अचरिं। कुतो पट्ठायाति? सुमेधकालतो पट्ठाय। <hi rend="bold">पञ्‍ञाया</hi>ति सहविपस्सनाय मग्गपञ्‍ञाय। <hi rend="bold">सुदिट्ठो</hi>ति सुप्पटिविद्धो। इमिना उपायेन सब्बत्थ अत्थो वेदितब्बो। ततियं सब्बत्थ उत्तानमेव।</p>

<p rend="subhead">४. समणब्राह्मणसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="107"><hi rend="paranum">१०७</hi><hi rend="dot">.</hi> चतुत्थे <pb ed="M" n="2.0231"/> <pb ed="V" n="2.0222"/> <hi rend="bold">सामञ्‍ञत्थ</hi>न्ति चतुब्बिधं अरियफलं। इतरं तस्सेव वेवचनं। सामञ्‍ञत्थेन वा चत्तारो मग्गा, ब्रह्मञ्‍ञत्थेन चत्तारि फलानि। इमेसु पन चतूसुपि सुत्तेसु खन्धलोकोव कथितो।</p>

<p rend="subhead">५. रुण्णसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="108"><hi rend="paranum">१०८</hi><hi rend="dot">.</hi> पञ्‍चमं अत्थुप्पत्तिया निक्खित्तं। कतराय अत्थुप्पत्तिया? छब्बग्गियानं अनाचारे। ते किर गायन्ता नच्‍चन्ता हसन्ता विचरिंसु। भिक्खू दसबलस्स आरोचयिंसु। सत्था ते पक्‍कोसापेत्वा तेसं ओवादत्थाय इदं सुत्तं आरभि। तत्थ <hi rend="bold">रुण्ण</hi>न्ति रोदितं। <hi rend="bold">उम्मत्तक</hi>न्ति उम्मत्तककिरिया। <hi rend="bold">कोमारक</hi>न्ति कुमारकेहि कत्तब्बकिच्‍चं। <hi rend="bold">दन्तविदंसकहसित</hi>न्ति दन्ते दस्सेत्वा पाणिं पहरन्तानं महासद्देन हसितं। <hi rend="bold">सेतुघातो गीते</hi>ति गीते वो पच्‍चयघातो होतु, सहेतुकं गीतं पजहथाति दीपेति। <hi rend="bold">नच्‍चे</hi>पि एसेव नयो। <hi rend="bold">अल</hi>न्ति युत्तं। <hi rend="bold">धम्मप्पमोदितानं सत</hi>न्ति एत्थ धम्मो वुच्‍चति कारणं, केनचिदेव कारणेन पमुदितानं सन्तानं। <hi rend="bold">सितं सितमत्ताया</hi>ति तस्मिं सितकारणे सति यं सितं करोथ, तं वो सितमत्ताय अग्गदन्ते दस्सेत्वा पहट्ठाकारमत्तदस्सनाययेव <pb ed="P" n="2.0367"/> युत्तन्ति वुत्तं होति।</p>

<p rend="subhead">६. अतित्तिसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="109"><hi rend="paranum">१०९</hi><hi rend="dot">.</hi> छट्ठे <hi rend="bold">सोप्पस्सा</hi>ति निद्दाय। <hi rend="bold">पटिसेवनाय नत्थि तित्ती</hi>ति यथा यथा पटिसेवति, तथा तथा रुच्‍चतियेवाति तित्ति नाम नत्थि। सेसपदद्वयेपि एसेव नयो। सचे हि महासमुद्दे उदकं सुरा भवेय्य, सुरासोण्डो च मच्छो हुत्वा निब्बत्तेय्य, तस्स तत्थ चरन्तस्सपि सयन्तस्सपि तित्ति नाम न भवेय्य। इमस्मिं सुत्ते वट्टमेव कथितं।</p>

<p rend="subhead">७. अरक्खितसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="110"><hi rend="paranum">११०</hi><hi rend="dot">.</hi> सत्तमे <hi rend="bold">अवस्सुतं होती</hi>ति तिन्तं होति। <hi rend="bold">न भद्दकं मरणं होती</hi>ति अपाये पटिसन्धिपच्‍चयताय न लद्धकं होति। <hi rend="bold">कालकिरिया</hi>ति तस्सेव वेवचनं। सुक्‍कपक्खे सग्गे पटिसन्धिपच्‍चयताय <pb ed="V" n="2.0223"/> भद्दकं होति <pb ed="M" n="2.0232"/> लद्धकं। तं पन एकन्तेन सोतापन्‍नादीनं तिण्णं अरियसावकानंयेव वट्टति। सेसमेत्थ उत्तानमेवाति।</p>

<p rend="subhead">८. ब्यापन्‍नसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="111"><hi rend="paranum">१११</hi><hi rend="dot">.</hi> अट्ठमे <hi rend="bold">ब्यापन्‍न</hi>न्ति पकतिभावं जहित्वा ठितं। सेसं पुरिमसुत्ते वुत्तनयमेव।</p>

<p rend="subhead">९. पठमनिदानसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="112"><hi rend="paranum">११२</hi><hi rend="dot">.</hi> नवमे <hi rend="bold">निदानानी</hi>ति कारणानि। <hi rend="bold">कम्मानं समुदयाया</hi>ति वट्टगामिकम्मानं पिण्डकरणत्थाय। <hi rend="bold">लोभपकत</hi>न्ति लोभेन पकतं। <hi rend="bold">सावज्‍ज</hi>न्ति सदोसं। <hi rend="bold">तं कम्मं कम्मसमुदयाय संवत्तती</hi>ति तं कम्मं अञ्‍ञेसम्पि वट्टगामिकम्मानं समुदयाय पिण्डकरणत्थाय संवत्तति। <hi rend="bold">न तं कम्मं कम्मनिरोधाया</hi>ति तं पन कम्मं वट्टगामिकम्मानं निरोधत्थाय न संवत्तति। सुक्‍कपक्खे <pb ed="P" n="2.0368"/> <hi rend="bold">कम्मानं समुदयाया</hi>ति विवट्टगामिकम्मानं समुदयत्थाय। इमिना नयेन सब्बं अत्थतो वेदितब्बं।</p>

<p rend="subhead">१०. दुतियनिदानसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="113"><hi rend="paranum">११३</hi><hi rend="dot">.</hi> दसमे <hi rend="bold">कम्मान</hi>न्ति वट्टगामिकम्मानमेव। <hi rend="bold">छन्दरागट्ठानिये</hi>ति छन्दरागस्स कारणभूते। <hi rend="bold">आरब्भा</hi>ति आगम्म सन्धाय पटिच्‍च। <hi rend="bold">छन्दो</hi>ति तण्हाछन्दो। <hi rend="bold">यो चेतसो सारागो</hi>ति यो चित्तस्स रागो रज्‍जना रज्‍जितत्तं, एतमहं संयोजनं वदामि, बन्धनं वदामीति अत्थो। सुक्‍कपक्खे <hi rend="bold">कम्मान</hi>न्ति विवट्टगामिकम्मानं। <hi rend="bold">तदभिनिवत्तेती</hi>ति तं अभिनिवत्तेति। यदा वा तेन विपाको ञातो होति विदितो, तदा ते चेव धम्मे तञ्‍च विपाकं अभिनिवत्तेति। इमिना च पदेन विपस्सना कथिता, <hi rend="bold">तदभिनिवत्तेत्वा</hi>ति इमिना मग्गो। <hi rend="bold">चेतसा अभिनिविज्झित्वा</hi>ति इमिना च मग्गोव। <hi rend="bold">पञ्‍ञाय अतिविज्झ पस्सती</hi>ति सह विपस्सनाय मग्गपञ्‍ञाय निब्बिज्झित्वा पस्सति। एवं सब्बत्थ अत्थो वेदितब्बो। इमस्मिं पन सुत्ते वट्टविवट्टं कथितन्ति।</p>

<p rend="centre">सम्बोधवग्गो पठमो।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
