<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">(९) ४. मचलवग्गो</p>

<p rend="subhead">१-५. पाणातिपातादिसुत्तपञ्‍चकवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="81-85"><hi rend="paranum">८१-८५</hi><hi rend="dot">.</hi> चतुत्थस्स <pb ed="V" n="2.0315"/> पठमादीनि उत्तानत्थानेव। पञ्‍चमे ‘‘नीचे कुले पच्‍चाजातो’’तिआदिकेन तमेन युत्तोति <hi rend="bold">तमो</hi>। कायदुच्‍चरितादीहि पुन निरयतमूपगमनतो <hi rend="bold">तमपरायणो</hi>। इति उभयेनपि खन्धतमोव कथितो होति। ‘‘अड्ढे कुले पच्‍चाजातो’’तिआदिकेन जोतिना युत्ततो <hi rend="bold">जोति,</hi> आलोकभूतोति वुत्तं होति। कायसुचरितादीहि पुन सग्गुप्पत्तिजोतिभावूपगमनतो <hi rend="bold">जोतिपरायणो</hi>। इमिना नयेन इतरेपि द्वे वेदितब्बा।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">वेनकुले</hi>ति विलीवकारकुले। <hi rend="bold">नेसादकुले</hi>ति मिगलुद्दकादीनं कुले। <hi rend="bold">रथकारकुले</hi>ति चम्मकारकुले। <hi rend="bold">पुक्‍कुसकुले</hi>ति पुप्फछड्डककुले। <hi rend="bold">कसिरवुत्तिके</hi>ति दुक्खवुत्तिके। <hi rend="bold">दुब्बण्णो</hi>ति <pb ed="P" n="3.0112"/> पंसुपिसाचको विय झामखाणुवण्णो। <hi rend="bold">दुद्दसिको</hi>ति विजातमातुयापि अमनापदस्सनो। <hi rend="bold">ओकोटिमको</hi>ति लकुण्डको। <hi rend="bold">काणो</hi>ति एकच्छिकाणो वा उभयच्छिकाणो वा। <hi rend="bold">कुणी</hi>ति एकहत्थकुणी वा उभयहत्थकुणी वा। <hi rend="bold">खञ्‍जो</hi>ति एकपादखञ्‍जो वा उभयपादखञ्‍जो वा। <hi rend="bold">पक्खहतो</hi>ति हतपक्खो पीठसप्पी <pb ed="M" n="2.0322"/>। <hi rend="bold">पदीपेय्यस्सा</hi>ति तेलकपल्‍लादिनो दीपउपकरणस्स। <hi rend="bold">एवं खो, भिक्खवे</hi>ति एत्थ एको पुग्गलो बहिद्धा आलोकं अदिस्वा मातु कुच्छिम्हियेव कालं कत्वा अपायेसु निब्बत्तन्तो सकलम्पि कप्पं संसरति। सोपि तमोतमपरायणोव। सो पन कुहकपुग्गलो भवेय्य। कुहकस्स हि एवरूपा निप्फत्ति होतीति वुत्तं।</p>

<p rend="bodytext">एत्थ च ‘‘नीचे कुले’’तिआदीहि आगमनविपत्ति चेव पच्‍चुप्पन्‍नपच्‍चयविपत्ति च दस्सिता। ‘‘दलिद्दे’’तिआदीहि पवत्तपच्‍चयविपत्ति, ‘‘कसिरवुत्तिके’’तिआदीहि आजीवुपायविपत्ति, ‘‘दुब्बण्णो’’तिआदीहि अत्तभावविपत्ति, ‘‘बह्वाबाधो’’तिआदीहि दुक्खकारणसमायोगो, ‘‘न लाभी’’तिआदीहि सुखकारणविपत्ति चेव उपभोगविपत्ति च, ‘‘कायेन दुच्‍चरित’’न्तिआदीहि तमपरायणभावस्स कारणसमायोगो, ‘‘कायस्स भेदा’’तिआदीहि सम्परायिकतमूपगमो। सुक्‍कपक्खो वुत्तपटिपक्खनयेन वेदितब्बो।</p>

<p rend="subhead">६. ओणतोणतसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="86"><hi rend="paranum">८६</hi><hi rend="dot">.</hi> छट्ठे <pb ed="V" n="2.0316"/> <hi rend="bold">ओणतोणतो</hi>ति इदानि नीचको आयतिम्पि नीचको भविस्सति। <hi rend="bold">ओणतुण्णतो</hi>ति इदानि नीचो आयतिं उच्‍चो भविस्सति। <hi rend="bold">उण्णतोणतो</hi>ति इदानि उच्‍चो आयतिं नीचो भविस्सति। <hi rend="bold">उण्णतुण्णतो</hi>ति <pb ed="P" n="3.0113"/> इदानि उच्‍चो आयतिम्पि उच्‍चो भविस्सति। वित्थारो पन नेसं पुरिमसुत्तनयेनेव वेदितब्बो।</p>

<p rend="subhead">७. पुत्तसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="87"><hi rend="paranum">८७</hi><hi rend="dot">.</hi> सत्तमे <hi rend="bold">समणमचलो</hi>ति समणअचलो, मकारो पदसन्धिकरो, निच्‍चलसमणोति अत्थो। इमिना सत्तविधम्पि सेखं दस्सेति। सो हि सासने मूलजाताय सद्धाय पतिट्ठितत्ता अचलो नाम। <hi rend="bold">समणपुण्डरीको</hi>ति पुण्डरीकसदिसो समणो। पुण्डरीकं नाम ऊनसतपत्तं सरोरुहं। इमिना सुक्खविपस्सकखीणासवं दस्सेति। सो हि झानाभिञ्‍ञानं अभावेन अपरिपुण्णगुणत्ता समणपुण्डरीको नाम होति। <hi rend="bold">समणपदुमो</hi>ति पदुमसदिसो समणो। पदुमं नाम परिपुण्णसतपत्तं सरोरुहं। इमिना उभतोभागविमुत्तं खीणासवं दस्सेति। सो हि झानाभिञ्‍ञानं भावेन परिपुण्णगुणत्ता समणपदुमो नाम होति <pb ed="M" n="2.0323"/>। <hi rend="bold">समणेसु समणसुखुमालो</hi>ति सब्बेसुपि एतेसु समणेसु सुखुमालसमणो मुदुचित्तसरीरो कायिकचेतसिकदुक्खरहितो एकन्तसुखी। एतेन अत्तानञ्‍चेव अत्तसदिसे च दस्सेति।</p>

<p rend="bodytext">एवं मातिकं निक्खिपित्वा इदानि पटिपाटिया विभजन्तो <hi rend="bold">कथञ्‍च, भिक्खवे</hi>तिआदिमाह। तत्थ <hi rend="bold">सेखो</hi>ति सत्तविधोपि सेखो। <hi rend="bold">पाटिपदो</hi>ति पटिपन्‍नको। <hi rend="bold">अनुत्तरं योगक्खेमं पत्थयमानो विहरती</hi>ति अरहत्तं पत्थयन्तो विहरति। <hi rend="bold">मुद्धावसित्तस्सा</hi>ति मुद्धनि अवसित्तस्स, कताभिसेकस्साति अत्थो। <hi rend="bold">आभिसेको</hi>ति अभिसेकं कातुं युत्तो। <hi rend="bold">अनभिसित्तो</hi>ति <pb ed="P" n="3.0114"/> न ताव अभिसित्तो। <hi rend="bold">मचलप्पत्तो</hi>ति रञ्‍ञो खत्तियस्स मुद्धावसित्तस्स पुत्तभावेन चेव पुत्तेसु जेट्ठकभावेन च न ताव अभिसित्तभावेन च अभिसेकप्पत्तिअत्थाय अचलप्पत्तो निच्‍चलपत्तो। मकारो निपातमत्तं। <hi rend="bold">कायेन फुसित्वा</hi>ति नामकायेन फुसित्वा।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">याचितोव बहुलं चीवरं परिभुञ्‍जती</hi>ति ‘‘इदं, भन्ते, परिभुञ्‍जथा’’ति एवं दायकेहि याचमानेहेव <pb ed="V" n="2.0317"/> उपनीतं चीवरं बहुं परिभुञ्‍जति, किञ्‍चिदेव अयाचितं, बाकुलत्थेरो विय। पिण्डपातं खदिरवनमग्गे सीवलित्थेरो विय। सेनासनं अट्ठकनागरसुत्ते (म॰ नि॰ २.१७ आदयो; अ॰ नि॰ ११.१६ आदयो) आनन्दत्थेरो विय। गिलानपच्‍चयं पिलिन्दवच्छथेरो विय। <hi rend="bold">त्यस्सा</hi>ति ते अस्स। <hi rend="bold">मनापेनेवा</hi>ति मनं अल्‍लीयनकेन। <hi rend="bold">समुदाचरन्ती</hi>ति कत्तब्बकिच्‍चानि करोन्ति पवत्तन्ति वा। <hi rend="bold">उपहारं उपहरन्ती</hi>ति कायिकचेतसिकउपहारं उपहरन्ति उपनीयन्ति। <hi rend="bold">सन्‍निपातिकानी</hi>ति तिण्णम्पि सन्‍निपातेन निब्बत्तानि। <hi rend="bold">उतुपरिणामजानी</hi>ति उतुपरिणामतो अतिसीतअतिउण्हउतुतो जातानि। <hi rend="bold">विसमपरिहारजानी</hi>ति अच्‍चासनअतिट्ठानादिका विसमपरिहारतो जातानि। <hi rend="bold">ओपक्‍कमिकानी</hi>ति वधबन्धनादिउपक्‍कमेन निब्बत्तानि। <hi rend="bold">कम्मविपाकजानी</hi>ति <pb ed="P" n="3.0115"/> विनापि इमेहि कारणेहि केवलं पुब्बे कतकम्मविपाकवसेनेव जातानि। <hi rend="bold">चतुन्‍नं झानान</hi>न्ति एत्थ खीणासवानम्पि बुद्धानम्पि किरियज्झानानेव अधिप्पेतानि। सेसं उत्तानत्थमेवाति।</p>

<p rend="subhead">८. संयोजनसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="88"><hi rend="paranum">८८</hi><hi rend="dot">.</hi> अट्ठमे सासने लद्धप्पतिट्ठत्ता सोतापन्‍नोव <hi rend="bold">समणमचलो</hi>ति वुत्तो, नातिबहुगुणत्ता न बहुपत्तं विय सरोरुहं सकदागामी <pb ed="M" n="2.0324"/> <hi rend="bold">समणपुण्डरीको</hi>ति, ततो बहुतरगुणत्ता सतपत्तं विय सरोरुहं अनागामी <hi rend="bold">समणपदुमो</hi>ति, थद्धभावकरानं किलेसानं सब्बसो समुच्छिन्‍नत्ता मुदुभावप्पत्तो खीणासवो <hi rend="bold">समणसुखुमालो</hi>ति।</p>

<p rend="subhead">९. सम्मादिट्ठिसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="89"><hi rend="paranum">८९</hi><hi rend="dot">.</hi> नवमे <hi rend="bold">सम्मादिट्ठिको</hi>तिआदीहि अट्ठङ्गिकमग्गवसेन पठमसुत्ते विय सत्त सेखा गहिता। दुतियवारे दसङ्गिकमग्गवसेन वा अरहत्तफलञाणअरहत्तफलविमुत्तीहि सद्धिं, अट्ठङ्गिकमग्गवसेन वा सुक्खविपस्सकखीणासवो कथितो, ततियवारे उभतोभागविमुत्तो, चतुत्थवारे तथागतो च तथागतसदिसखीणासवो चाति। इति इदं सुत्तं पठमसुत्ते कथितपुग्गलानं वसेनेव कथितं, देसनामत्तमेव पनेत्थ नानन्ति।</p>

<p rend="subhead">१०. खन्धसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="90"><hi rend="paranum">९०</hi><hi rend="dot">.</hi> दसमे <pb ed="V" n="2.0318"/> पठमवारे अरहत्तत्थाय पयोगं अनारभित्वा ठितो पमादविहारी सेखपुग्गलो कथितो। दुतियवारे अनुप्पादितज्झानो आरद्धविपस्सको अप्पमादविहारी सेखपुग्गलो कथितो। ततियवारे आरद्धविपस्सको अप्पमादविहारी अट्ठविमोक्खलाभी सेखपुग्गलो कथितो, चतुत्थवारे परमसुखुमालखीणासवोति।</p>

<p rend="centre">मचलवग्गो चतुत्थो।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
