<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">५. रोहितस्सवग्गो</p>

<p rend="subhead">१. समाधिभावनासुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="41"><hi rend="paranum">४१</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘चतस्सो <pb ed="T" n="2.0057"/> <pb ed="V" n="1.0051"/> इमा, भिक्खवे, समाधिभावना। कतमा चतस्सो? अत्थि, भिक्खवे, समाधिभावना भाविता बहुलीकता दिट्ठधम्मसुखविहाराय संवत्तति; अत्थि, भिक्खवे, समाधिभावना भाविता बहुलीकता ञाणदस्सनप्पटिलाभाय संवत्तति; अत्थि, भिक्खवे, समाधिभावना भाविता बहुलीकता सतिसम्पजञ्‍ञाय संवत्तति; अत्थि, भिक्खवे, समाधिभावना भाविता बहुलीकता आसवानं खयाय संवत्तति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘कतमा <pb ed="P" n="2.0045"/> च, भिक्खवे, समाधिभावना भाविता बहुलीकता दिट्ठधम्मसुखविहाराय संवत्तति? इध, भिक्खवे, भिक्खु विविच्‍चेव कामेहि… चतुत्थं झानं उपसम्पज्‍ज विहरति। अयं, भिक्खवे, समाधिभावना भाविता बहुलीकता दिट्ठधम्मसुखविहाराय संवत्तति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘कतमा <pb ed="M" n="1.0354"/> च, भिक्खवे, समाधिभावना भाविता बहुलीकता ञाणदस्सनप्पटिलाभाय संवत्तति? इध, भिक्खवे, भिक्खु आलोकसञ्‍ञं मनसि करोति, दिवासञ्‍ञं अधिट्ठाति – यथा दिवा तथा रत्तिं, यथा <pb ed="T" n="2.0058"/> रत्तिं तथा दिवा। इति विवटेन चेतसा अपरियोनद्धेन सप्पभासं चित्तं भावेति। अयं, भिक्खवे, समाधिभावना भाविता बहुलीकता ञाणदस्सनप्पटिलाभाय संवत्तति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘कतमा च, भिक्खवे, समाधिभावना भाविता बहुलीकता सतिसम्पजञ्‍ञाय संवत्तति? इध, भिक्खवे, भिक्खुनो विदिता वेदना उप्पज्‍जन्ति, विदिता उपट्ठहन्ति, विदिता अब्भत्थं <pb ed="V" n="1.0052"/> गच्छन्ति; विदिता सञ्‍ञा…पे॰… विदिता वितक्‍का उप्पज्‍जन्ति, विदिता उपट्ठहन्ति, विदिता अब्भत्थं गच्छन्ति। अयं, भिक्खवे, समाधिभावना भाविता बहुलीकता सतिसम्पजञ्‍ञाय संवत्तति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘कतमा च, भिक्खवे, समाधिभावना भाविता बहुलीकता आसवानं खयाय संवत्तति? इध, भिक्खवे, भिक्खु पञ्‍चसु उपादानक्खन्धेसु उदयब्बयानुपस्सी विहरति – ‘इति रूपं, इति रूपस्स समुदयो, इति रूपस्स अत्थङ्गमो <note>अत्थगमो (सी॰ पी॰)</note>; इति वेदना, इति वेदनाय समुदयो, इति वेदनाय अत्थङ्गमो; इति सञ्‍ञा, इति सञ्‍ञाय समुदयो, इति सञ्‍ञाय अत्थङ्गमो; इति सङ्खारा, इति सङ्खारानं समुदयो, इति सङ्खारानं अत्थङ्गमो; इति विञ्‍ञाणं, इति विञ्‍ञाणस्स समुदयो, इति विञ्‍ञाणस्स अत्थङ्गमो’ति। अयं, भिक्खवे, समाधिभावना भाविता बहुलीकता आसवानं खयाय संवत्तति। इमा खो, भिक्खवे, चतस्सो समाधिभावना। इदञ्‍च पन मेतं, भिक्खवे, सन्धाय भासितं पारायने पुण्णकपञ्हे –</p>

<p rend="gatha1">‘‘सङ्खाय लोकस्मिं परोपरानि,</p>

<p rend="gatha2">यस्सिञ्‍जितं नत्थि कुहिञ्‍चि लोके।</p>

<p rend="gatha3">सन्तो <pb ed="P" n="2.0046"/> विधूमो अनीघो निरासो,</p>

<p rend="gathalast">अतारि <pb ed="T" n="2.0059"/> सो जातिजरन्ति ब्रूमी’’ति <note>सु॰ नि॰ १०५४; चूळनि॰ पुण्णकमाणवपुच्छा ७३</note>॥ पठमं।</p>

<p rend="subhead">२. पञ्हब्याकरणसुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="42"><hi rend="paranum">४२</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘चत्तारिमानि <pb ed="M" n="1.0355"/>, भिक्खवे, पञ्हब्याकरणानि <note>पञ्हाब्याकरणानि (क॰)</note>। कतमानि चत्तारि? अत्थि, भिक्खवे, पञ्हो एकंसब्याकरणीयो; अत्थि, भिक्खवे, पञ्हो विभज्‍जब्याकरणीयो; अत्थि, भिक्खवे, पञ्हो पटिपुच्छाब्याकरणीयो; अत्थि, भिक्खवे, पञ्हो ठपनीयो। इमानि खो, भिक्खवे, चत्तारि पञ्हब्याकरणानी’’ति।</p>

<p rend="gatha1">‘‘एकंसवचनं एकं, विभज्‍जवचनापरं।</p>

<p rend="gathalast">ततियं पटिपुच्छेय्य, चतुत्थं पन ठापये॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘यो <pb ed="V" n="1.0053"/> च तेसं <note>नेसं (सी॰ स्या॰ कं॰)</note> तत्थ तत्थ, जानाति अनुधम्मतं।</p>

<p rend="gathalast">चतुपञ्हस्स कुसलो, आहु भिक्खुं तथाविधं॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘दुरासदो दुप्पसहो, गम्भीरो दुप्पधंसियो।</p>

<p rend="gathalast">अथो अत्थे अनत्थे च, उभयस्स होति कोविदो <note>उभयत्थस्स कोविदो (स्या॰ कं॰)</note>॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘अनत्थं परिवज्‍जेति, अत्थं गण्हाति पण्डितो।</p>

<p rend="gathalast">अत्थाभिसमया धीरो, पण्डितोति पवुच्‍चती’’ति॥ दुतियं।</p>

<p rend="subhead">३. पठमकोधगरुसुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="43"><hi rend="paranum">४३</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘चत्तारोमे, भिक्खवे, पुग्गला सन्तो संविज्‍जमाना लोकस्मिं। कतमे चत्तारो? कोधगरु न सद्धम्मगरु, मक्खगरु न सद्धम्मगरु, लाभगरु न सद्धम्मगरु, सक्‍कारगरु न सद्धम्मगरु। इमे खो, भिक्खवे, चत्तारो पुग्गला सन्तो संविज्‍जमाना लोकस्मिं।</p>

<p rend="bodytext">‘‘चत्तारोमे, भिक्खवे, पुग्गला सन्तो संविज्‍जमाना लोकस्मिं। कतमे चत्तारो? सद्धम्मगरु न कोधगरु, सद्धम्मगरु न मक्खगरु, सद्धम्मगरु न लाभगरु <pb ed="T" n="2.0060"/>, सद्धम्मगरु न सक्‍कारगरु। इमे <pb ed="P" n="2.0047"/> खो, भिक्खवे, चत्तारो पुग्गला सन्तो संविज्‍जमाना लोकस्मि’’न्ति।</p>

<p rend="gatha1">‘‘कोधमक्खगरू भिक्खू, लाभसक्‍कारगारवा।</p>

<p rend="gathalast">न ते धम्मे विरूहन्ति, सम्मासम्बुद्धदेसिते॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘ये <pb ed="M" n="1.0356"/> च सद्धम्मगरुनो, विहंसु विहरन्ति च।</p>

<p rend="gathalast">ते वे धम्मे विरूहन्ति, सम्मासम्बुद्धदेसिते’’ति॥ ततियं।</p>

<p rend="subhead">४. दुतियकोधगरुसुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="44"><hi rend="paranum">४४</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘चत्तारोमे <pb ed="V" n="1.0054"/>, भिक्खवे, असद्धम्मा। कतमे चत्तारो? कोधगरुता न सद्धम्मगरुता, मक्खगरुता न सद्धम्मगरुता, लाभगरुता न सद्धम्मगरुता, सक्‍कारगरुता न सद्धम्मगरुता। इमे खो, भिक्खवे, चत्तारो असद्धम्मा।</p>

<p rend="bodytext">‘‘चत्तारोमे, भिक्खवे, सद्धम्मा। कतमे चत्तारो? सद्धम्मगरुता न कोधगरुता, सद्धम्मगरुता न मक्खगरुता, सद्धम्मगरुता न लाभगरुता, सद्धम्मगरुता न सक्‍कारगरुता। इमे खो, भिक्खवे, चत्तारो सद्धम्मा’’ति।</p>

<p rend="gatha1">‘‘कोधमक्खगरु भिक्खु, लाभसक्‍कारगारवो।</p>

<p rend="gathalast">सुखेत्ते पूतिबीजंव, सद्धम्मे न विरूहति॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘ये च सद्धम्मगरुनो, विहंसु विहरन्ति च।</p>

<p rend="gathalast">ते वे धम्मे विरूहन्ति, स्नेहान्वयमिवोसधा’’ति <note>स्नेहमन्वायमिवोसधाति (सी॰ स्या॰ कं॰ पी॰)</note>॥ चतुत्थं।</p>

<p rend="subhead">५. रोहितस्ससुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="45"><hi rend="paranum">४५</hi><hi rend="dot">.</hi> एकं समयं भगवा <note>सं॰ नि॰ १.१०७</note> सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे। अथ खो रोहितस्सो देवपुत्तो अभिक्‍कन्ताय रत्तिया अभिक्‍कन्तवण्णो केवलकप्पं जेतवनं ओभासेत्वा येन भगवा <pb ed="T" n="2.0061"/> तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि। एकमन्तं ठितो खो रोहितस्सो देवपुत्तो भगवन्तं एतदवोच –</p>

<p rend="bodytext">‘‘यत्थ नु खो, भन्ते, न जायति न जीयति न मीयति न <pb ed="P" n="2.0048"/> चवति न उपपज्‍जति, सक्‍का नु खो सो, भन्ते, गमनेन लोकस्स अन्तो ञातुं वा दट्ठुं वा पापुणितुं वा’’ति? ‘‘यत्थ खो, आवुसो, न जायति न <pb ed="M" n="1.0357"/> जीयति न मीयति न चवति न उपपज्‍जति, नाहं तं गमनेन लोकस्स अन्तं ञातेय्यं दट्ठेय्यं पत्तेय्यन्ति वदामी’’ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘अच्छरियं <pb ed="V" n="1.0055"/>, भन्ते, अब्भुतं, भन्ते! याव सुभासितमिदं, भन्ते, भगवता – ‘यत्थ खो, आवुसो, न जायति न जीयति न मीयति न चवति न उपपज्‍जति, नाहं तं गमनेन लोकस्स अन्तं ञातेय्यं दट्ठेय्यं पत्तेय्यन्ति वदामी’’’ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘भूतपुब्बाहं, भन्ते, रोहितस्सो नाम इसि अहोसिं भोजपुत्तो इद्धिमा वेहासङ्गमो। तस्स मय्हं, भन्ते, एवरूपो जवो अहोसि, सेय्यथापि नाम दळ्हधम्मा <note>दळ्हधम्मो, अ॰ नि॰ ९.३८; म॰ नि॰ १.१६१ (सब्बत्थ) टीका च मोग्गल्‍लानब्याकरणं च ओलोकेतब्बं</note> धनुग्गहो सिक्खितो कतहत्थो कतूपासनो लहुकेन असनेन अप्पकसिरेन तिरियं तालच्छायं अतिपातेय्य। तस्स मय्हं, भन्ते, एवरूपो पदवीतिहारो अहोसि, सेय्यथापि नाम पुरत्थिमा समुद्दा पच्छिमो समुद्दो। तस्स मय्हं, भन्ते, एवरूपेन जवेन समन्‍नागतस्स एवरूपेन च पदवीतिहारेन एवरूपं इच्छागतं उप्पज्‍जि – ‘अहं गमनेन लोकस्स अन्तं पापुणिस्सामी’ति। सो खो अहं, भन्ते, अञ्‍ञत्रेव असितपीतखायितसायिता अञ्‍ञत्र उच्‍चारपस्सावकम्मा अञ्‍ञत्र निद्दाकिलमथपटिविनोदना वस्ससतायुको वस्ससतजीवी वस्ससतं गन्त्वा अप्पत्वाव लोकस्स <pb ed="T" n="2.0062"/> अन्तं अन्तरायेव कालङ्कतो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘अच्छरियं, भन्ते, अब्भुतं, भन्ते! याव सुभासितमिदं, भन्ते, भगवता – ‘यत्थ खो, आवुसो, न जायति न जीयति न मीयति न चवति न उपपज्‍जति, नाहं तं गमनेन लोकस्स अन्तं ञातेय्यं दट्ठेय्यं पत्तेय्यन्ति वदामी’’’ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘‘यत्थ खो, आवुसो, न जायति न जीयति न मीयति न चवति न उपपज्‍जति, नाहं तं गमनेन लोकस्स अन्तं ञातेय्यं दट्ठेय्यं पत्तेय्य’न्ति वदामि। न चाहं, आवुसो, अप्पत्वाव लोकस्स अन्तं दुक्खस्स अन्तकिरियं वदामि। अपि चाहं, आवुसो, इमस्मिंयेव ब्याममत्ते कळेवरे <note>कळेबरे (सी॰ पी॰)</note> ससञ्‍ञिम्हि समनके लोकञ्‍च पञ्‍ञापेमि लोकसमुदयञ्‍च लोकनिरोधञ्‍च लोकनिरोधगामिनिञ्‍च पटिपद’’न्ति।</p>

<p rend="gatha1">‘‘गमनेन <pb ed="M" n="1.0358"/> <pb ed="P" n="2.0049"/> न पत्तब्बो, लोकस्सन्तो कुदाचनं।</p>

<p rend="gathalast">न च अप्पत्वा लोकन्तं, दुक्खा अत्थि पमोचनं॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘तस्मा <pb ed="V" n="1.0056"/> हवे लोकविदू सुमेधो,</p>

<p rend="gatha2">लोकन्तगू वुसितब्रह्मचरियो।</p>

<p rend="gatha3">लोकस्स अन्तं समितावि ञत्वा,</p>

<p rend="gathalast">नासीसती <note>नासिंसती (सी॰)</note> लोकमिमं परञ्‍चा’’ति॥ पञ्‍चमं।</p>

<p rend="subhead">६. दुतियरोहितस्ससुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="46"><hi rend="paranum">४६</hi><hi rend="dot">.</hi> अथ खो भगवा तस्सा रत्तिया अच्‍चयेन भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘इमं, भिक्खवे, रत्तिं रोहितस्सो देवपुत्तो अभिक्‍कन्ताय रत्तिया अभिक्‍कन्तवण्णो केवलकप्पं जेतवनं ओभासेत्वा येनाहं तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा मं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि। एकमन्तं ठितो खो <pb ed="T" n="2.0063"/>, भिक्खवे, रोहितस्सो देवपुत्तो मं एतदवोच – ‘यत्थ नु खो, भन्ते <note>सं॰ नि॰ १.१०७</note>, न जायति न जीयति न मीयति न चवति न उपपज्‍जति, सक्‍का नु खो सो, भन्ते, गमनेन लोकस्स अन्तो ञातुं वा दट्ठुं वा पापुणितुं वा’ति? एवं वुत्ते अहं, भिक्खवे, रोहितस्सं देवपुत्तं एतदवोचं – ‘यत्थ खो, आवुसो, न जायति न जीयति न मीयति न चवति न उपपज्‍जति, नाहं तं गमनेन लोकस्स अन्तं ञातेय्यं दट्ठेय्यं पत्तेय्यन्ति वदामी’ति। एवं वुत्ते, भिक्खवे, रोहितस्सो देवपुत्तो मं एतदवोच – ‘अच्छरियं, भन्ते, अब्भुतं, भन्ते! याव सुभासितमिदं, भन्ते, भगवता – यत्थ खो, आवुसो, न जायति न जीयति न मीयति न चवति न उपपज्‍जति, नाहं तं गमनेन लोकस्स अन्तं ञातेय्यं दट्ठेय्यं पत्तेय्यन्ति वदामि’’’।</p>

<p rend="bodytext">‘‘भूतपुब्बाहं, भन्ते, रोहितस्सो नाम इसि अहोसिं भोजपुत्तो इद्धिमा वेहासङ्गमो। तस्स मय्हं, भन्ते, एवरूपो जवो अहोसि, सेय्यथापि नाम दळ्हधम्मा धनुग्गहो सिक्खितो कतहत्थो कतूपासनो लहुकेन असनेन अप्पकसिरेन तिरियं तालच्छायं अतिपातेय्य <pb ed="M" n="1.0359"/>। तस्स मय्हं, भन्ते, एवरूपो पदवीतिहारो अहोसि, सेय्यथापि नाम पुरत्थिमा समुद्दा पच्छिमो समुद्दो। तस्स मय्हं, भन्ते, एवरूपेन जवेन समन्‍नागतस्स एवरूपेन च पदवीतिहारेन एवरूपं इच्छागतं उप्पज्‍जि – अहं गमनेन लोकस्स अन्तं पापुणिस्सामी’’ति। सो खो अहं, भन्ते, अञ्‍ञत्रेव असितपीतखायितसायिता <pb ed="P" n="2.0050"/> अञ्‍ञत्र उच्‍चारपस्सावकम्मा <pb ed="T" n="2.0064"/> अञ्‍ञत्र निद्दाकिलमथपटिविनोदना <pb ed="V" n="1.0057"/> वस्ससतायुको वस्ससतजीवी वस्ससतं गन्त्वा अप्पत्वाव लोकस्स अन्तं अन्तरायेव कालङ्कतो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘अच्छरियं, भन्ते, अब्भुतं, भन्ते! याव सुभासितमिदं, भन्ते, भगवता – ‘यत्थ खो, आवुसो, न जायति न जीयति न मीयति न चवति न उपपज्‍जति, नाहं तं गमनेन लोकस्स अन्तं ञातेय्यं दट्ठेय्यं पत्तेय्यन्ति वदामी’’’ति। एवं वुत्ते अहं, भिक्खवे, रोहितस्सं देवपुत्तं एतदवोचं –</p>

<p rend="bodytext">‘‘‘यत्थ खो, आवुसो, न जायति न जीयति न मीयति न चवति न उपपज्‍जति, नाहं, तं गमनेन लोकस्स अन्तं ञातेय्यं दट्ठेय्यं पत्तेय्यन्ति वदामी’ति। न चाहं, आवुसो, अप्पत्वाव लोकस्स अन्तं दुक्खस्सन्तकिरियं वदामि। अपि चाहं, आवुसो, इमस्मिंयेव ब्याममत्ते कळेवरे ससञ्‍ञिम्हि समनके लोकञ्‍च पञ्‍ञापेमि लोकसमुदयञ्‍च लोकनिरोधञ्‍च लोकनिरोधगामिनिञ्‍च पटिपद’’न्ति।</p>

<p rend="gatha1">‘‘गमनेन न पत्तब्बो, लोकस्सन्तो कुदाचनं।</p>

<p rend="gathalast">न च अप्पत्वा लोकन्तं, दुक्खा अत्थि पमोचनं॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘तस्मा हवे लोकविदू सुमेधो,</p>

<p rend="gatha2">लोकन्तगू वुसितब्रह्मचरियो।</p>

<p rend="gatha3">लोकस्स अन्तं समितावि ञत्वा,</p>

<p rend="gathalast">नासीसती लोकमिमं परञ्‍चा’’ति॥ छट्ठं।</p>

<p rend="subhead">७. सुविदूरसुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="47"><hi rend="paranum">४७</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘चत्तारिमानि, भिक्खवे, सुविदूरविदूरानि। कतमानि चत्तारि? नभञ्‍च <pb ed="T" n="2.0065"/>, भिक्खवे, पथवी च; इदं पठमं सुविदूरविदूरे। ओरिमञ्‍च, भिक्खवे, तीरं समुद्दस्स पारिमञ्‍च; इदं दुतियं सुविदूरविदूरे। यतो च, भिक्खवे, वेरोचनो अब्भुदेति <pb ed="M" n="1.0360"/> यत्थ च अत्थमेति <note>अत्थङ्गमेति (स्या॰), वेति (क॰)</note>; इदं ततियं सुविदूरविदूरे। सतञ्‍च, भिक्खवे, धम्मो असतञ्‍च धम्मो; इदं चतुत्थं सुविदूरविदूरे। इमानि खो, भिक्खवे, चत्तारि सुविदूरविदूरानी’’ति।</p>

<p rend="gatha1"><note>जा॰ २.२१.४१४, ४४८</note> ‘‘नभञ्‍च <pb ed="V" n="1.0058"/> <pb ed="P" n="2.0051"/> दूरे पथवी च दूरे,</p>

<p rend="gatha2">पारं समुद्दस्स तदाहु दूरे।</p>

<p rend="gatha3">यतो च वेरोचनो अब्भुदेति,</p>

<p rend="gatha2">पभङ्करो यत्थ च अत्थमेति।</p>

<p rend="gatha3">ततो हवे दूरतरं वदन्ति,</p>

<p rend="gathalast">सतञ्‍च धम्मं असतञ्‍च धम्मं॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘अब्यायिको होति सतं समागमो,</p>

<p rend="gatha2">यावापि <note>यावम्पि (सी॰ स्या॰ कं॰ पी॰)</note> तिट्ठेय्य तथेव होति।</p>

<p rend="gatha3">खिप्पञ्हि वेति असतं समागमो,</p>

<p rend="gathalast">तस्मा सतं धम्मो असब्भि आरका’’ति॥ सत्तमं।</p>

<p rend="subhead">८. विसाखसुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="48"><hi rend="paranum">४८</hi><hi rend="dot">.</hi> एकं समयं भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे। तेन खो पन समयेन आयस्मा विसाखो पञ्‍चालपुत्तो <note>पञ्‍चालिपुत्तो (सी॰ स्या॰ कं॰ पी॰)</note> उपट्ठानसालायं भिक्खू धम्मिया कथाय सन्दस्सेति समादपेति <pb ed="T" n="2.0066"/> समुत्तेजेति सम्पहंसेति, पोरिया वाचाय विस्सट्ठाय अनेलगलाय अत्थस्स विञ्‍ञापनिया परियापन्‍नाय अनिस्सिताय। अथ खो भगवा सायन्हसमयं पटिसल्‍लाना वुट्ठितो येन उपट्ठानसाला तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा पञ्‍ञत्ते आसने निसीदि। निसज्‍ज खो भगवा भिक्खू आमन्तेसि –</p>

<p rend="bodytext">‘‘को नु खो, भिक्खवे, उपट्ठानसालायं भिक्खू धम्मिया कथाय सन्दस्सेति समादपेति समुत्तेजेति सम्पहंसेति पोरिया वाचाय विस्सट्ठाय अनेलगलाय अत्थस्स विञ्‍ञापनिया परियापन्‍नाय अनिस्सिताया’’ति <pb ed="M" n="1.0361"/>? ‘‘आयस्मा, भन्ते, विसाखो पञ्‍चालपुत्तो उपट्ठानसालायं भिक्खू धम्मिया कथाय सन्दस्सेति समादपेति समुत्तेजेति सम्पहंसेति पोरिया वाचाय विस्सट्ठाय अनेलगलाय अत्थस्स विञ्‍ञापनिया परियापन्‍नाय अनिस्सिताया’’ति।</p>

<p rend="bodytext">अथ खो भगवा आयस्मन्तं विसाखं पञ्‍चालपुत्तं एतदवोच – ‘‘साधु साधु, विसाख! साधु <pb ed="V" n="1.0059"/> खो त्वं, विसाख, भिक्खू धम्मिया कथाय सन्दस्सेसि समादपेसि समुत्तेजेसि सम्पहंसेसि पोरिया वाचाय विस्सट्ठाय अनेलगलाय अत्थस्स विञ्‍ञापनिया परियापन्‍नाय अनिस्सितायाति।</p>

<p rend="gatha1">‘‘नाभासमानं जानन्ति, मिस्सं बालेहि पण्डितं।</p>

<p rend="gathalast">भासमानञ्‍च जानन्ति, देसेन्तं अमतं पदं॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘भासये जोतये धम्मं, पग्गण्हे इसिनं धजं।</p>

<p rend="gathalast">सुभासितधजा इसयो, धम्मो हि इसिनं धजो’’ति॥ अट्ठमं।</p>

<p rend="subhead">९. विपल्‍लाससुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="49"><hi rend="paranum">४९</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘चत्तारोमे <pb ed="P" n="2.0052"/>, भिक्खवे, सञ्‍ञाविपल्‍लासा चित्तविपल्‍लासा दिट्ठिविपल्‍लासा <pb ed="T" n="2.0067"/>। कतमे चत्तारो? अनिच्‍चे, भिक्खवे, निच्‍चन्ति सञ्‍ञाविपल्‍लासो चित्तविपल्‍लासो दिट्ठिविपल्‍लासो; दुक्खे, भिक्खवे, सुखन्ति सञ्‍ञाविपल्‍लासो चित्तविपल्‍लासो दिट्ठिविपल्‍लासो; अनत्तनि, भिक्खवे, अत्ताति सञ्‍ञाविपल्‍लासो चित्तविपल्‍लासो दिट्ठिविपल्‍लासो; असुभे, भिक्खवे, सुभन्ति सञ्‍ञाविपल्‍लासो चित्तविपल्‍लासो दिट्ठिविपल्‍लासो। इमे खो, भिक्खवे, चत्तारो सञ्‍ञाविपल्‍लासा चित्तविपल्‍लासा दिट्ठिविपल्‍लासा।</p>

<p rend="bodytext">‘‘चत्तारोमे, भिक्खवे, नसञ्‍ञाविपल्‍लासा नचित्तविपल्‍लासा नदिट्ठिविपल्‍लासा। कतमे चत्तारो? अनिच्‍चे, भिक्खवे, अनिच्‍चन्ति नसञ्‍ञाविपल्‍लासो नचित्तविपल्‍लासो नदिट्ठिविपल्‍लासो; दुक्खे, भिक्खवे, दुक्खन्ति नसञ्‍ञाविपल्‍लासो नचित्तविपल्‍लासो नदिट्ठिविपल्‍लासो; अनत्तनि, भिक्खवे, अनत्ताति नसञ्‍ञाविपल्‍लासो नचित्तविपल्‍लासो नदिट्ठिविपल्‍लासो; असुभे, भिक्खवे, असुभन्ति नसञ्‍ञाविपल्‍लासो नचित्तविपल्‍लासो नदिट्ठिविपल्‍लासो <pb ed="M" n="1.0362"/>। इमे खो, भिक्खवे, चत्तारो नसञ्‍ञाविपल्‍लासा नचित्तविपल्‍लासा नदिट्ठिविपल्‍लासा’’ति।</p>

<p rend="gatha1">‘‘अनिच्‍चे <pb ed="V" n="1.0060"/> निच्‍चसञ्‍ञिनो, दुक्खे च सुखसञ्‍ञिनो।</p>

<p rend="gatha2">अनत्तनि च अत्ताति, असुभे सुभसञ्‍ञिनो।</p>

<p rend="gathalast">मिच्छादिट्ठिहता सत्ता, खित्तचित्ता विसञ्‍ञिनो॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘ते योगयुत्ता मारस्स, अयोगक्खेमिनो जना।</p>

<p rend="gathalast">सत्ता गच्छन्ति संसारं, जातिमरणगामिनो॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘यदा च बुद्धा लोकस्मिं, उप्पज्‍जन्ति पभङ्करा।</p>

<p rend="gathalast">ते <pb ed="T" n="2.0068"/> इमं धम्मं <note>तेमं धम्मं (सी॰ स्या॰ कं॰)</note> पकासेन्ति, दुक्खूपसमगामिनं॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘तेसं सुत्वान सप्पञ्‍ञा, सचित्तं पच्‍चलद्धा ते।</p>

<p rend="gathalast">अनिच्‍चं अनिच्‍चतो दक्खुं, दुक्खमद्दक्खु दुक्खतो॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘अनत्तनि अनत्ताति, असुभं असुभतद्दसुं।</p>

<p rend="gathalast">सम्मादिट्ठिसमादाना, सब्बं दुक्खं उपच्‍चगु’’न्ति <note>पटि॰ म॰ १.२३६</note>॥ नवमं।</p>

<p rend="subhead">१०. उपक्‍किलेससुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="50"><hi rend="paranum">५०</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘चत्तारोमे <pb ed="P" n="2.0053"/>, भिक्खवे <note>चूळव॰ ४४७</note>, चन्दिमसूरियानं उपक्‍किलेसा, येहि उपक्‍किलेसेहि उपक्‍किलिट्ठा चन्दिमसूरिया न तपन्ति न भासन्ति न विरोचन्ति। कतमे चत्तारो? अब्भा, भिक्खवे, चन्दिमसूरियानं उपक्‍किलेसा, येन उपक्‍किलेसेन उपक्‍किलिट्ठा चन्दिमसूरिया न तपन्ति न भासन्ति न विरोचन्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘महिका, भिक्खवे, चन्दिमसूरियानं उपक्‍किलेसा, येन उपक्‍किलेसेन उपक्‍किलिट्ठा चन्दिमसूरिया न तपन्ति न भासन्ति न विरोचन्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘धूमो रजो, भिक्खवे, चन्दिमसूरियानं उपक्‍किलेसो, येन उपक्‍किलेसेन उपक्‍किलिट्ठा चन्दिमसूरिया न तपन्ति न भासन्ति न विरोचन्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘राहु <pb ed="V" n="1.0061"/>, भिक्खवे, असुरिन्दो चन्दिमसूरियानं उपक्‍किलेसो, येन उपक्‍किलेसेन उपक्‍किलिट्ठा चन्दिमसूरिया न तपन्ति न भासन्ति न विरोचन्ति। इमे खो <pb ed="M" n="1.0363"/>, भिक्खवे, चत्तारो चन्दिमसूरियानं उपक्‍किलेसा, येहि उपक्‍किलेसेहि उपक्‍किलिट्ठा चन्दिमसूरिया न तपन्ति न भासन्ति न विरोचन्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘एवमेवं खो, भिक्खवे, चत्तारोमे समणब्राह्मणानं उपक्‍किलेसा, येहि उपक्‍किलेसेहि उपक्‍किलिट्ठा एके समणब्राह्मणा न तपन्ति न भासन्ति न विरोचन्ति। कतमे चत्तारो? सन्ति, भिक्खवे <pb ed="T" n="2.0069"/>, एके समणब्राह्मणा सुरं पिवन्ति मेरयं, सुरामेरयपाना अप्पटिविरता। अयं, भिक्खवे, पठमो समणब्राह्मणानं उपक्‍किलेसो, येन उपक्‍किलेसेन उपक्‍किलिट्ठा एके समणब्राह्मणा न तपन्ति न भासन्ति न विरोचन्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सन्ति, भिक्खवे, एके समणब्राह्मणा मेथुनं धम्मं पटिसेवन्ति, मेथुनस्मा धम्मा अप्पटिविरता। अयं, भिक्खवे, दुतियो समणब्राह्मणानं उपक्‍किलेसो, येन उपक्‍किलेसेन उपक्‍किलिट्ठा एके समणब्राह्मणा न तपन्ति न भासन्ति न विरोचन्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सन्ति, भिक्खवे, एके समणब्राह्मणा जातरूपरजतं सादियन्ति, जातरूपरजतपटिग्गहणा अप्पटिविरता। अयं, भिक्खवे, ततियो समणब्राह्मणानं उपक्‍किलेसो, येन उपक्‍किलेसेन उपक्‍किलिट्ठा एके समणब्राह्मणा न तपन्ति न भासन्ति न विरोचन्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सन्ति, भिक्खवे, एके समणब्राह्मणा मिच्छाजीवेन जीवन्ति, मिच्छाजीवा अप्पटिविरता। अयं, भिक्खवे, चतुत्थो समणब्राह्मणानं उपक्‍किलेसो, येन उपक्‍किलेसेन उपक्‍किलिट्ठा एके समणब्राह्मणा न तपन्ति न भासन्ति न विरोचन्ति। इमे खो, भिक्खवे, चत्तारो समणब्राह्मणानं उपक्‍किलेसा <pb ed="P" n="2.0054"/>, येहि उपक्‍किलेसेहि उपक्‍किलिट्ठा एके समणब्राह्मणा न तपन्ति न भासन्ति न विरोचन्ती’’ति।</p>

<p rend="gatha1">‘‘रागदोसपरिक्‍किट्ठा, एके समणब्राह्मणा।</p>

<p rend="gathalast">अविज्‍जानिवुता पोसा, पियरूपाभिनन्दिनो॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘सुरं <pb ed="V" n="1.0062"/> पिवन्ति मेरयं, पटिसेवन्ति मेथुनं।</p>

<p rend="gatha2">रजतं <pb ed="T" n="2.0070"/> जातरूपञ्‍च, सादियन्ति अविद्दसू।</p>

<p rend="gathalast">मिच्छाजीवेन जीवन्ति, एके समणब्राह्मणा॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘एते <pb ed="M" n="1.0364"/> उपक्‍किलेसा वुत्ता, बुद्धेनादिच्‍चबन्धुना।</p>

<p rend="gatha2">येहि उपक्‍किलेसेहि <note>उपक्‍किलिट्ठा (सी॰ पी॰)</note>, एके समणब्राह्मणा।</p>

<p rend="gathalast">न तपन्ति न भासन्ति, असुद्धा सरजा मगा॥</p>

<p rend="gatha1">‘‘अन्धकारेन ओनद्धा, तण्हादासा सनेत्तिका।</p>

<p rend="gathalast">वड्ढेन्ति कटसिं घोरं, आदियन्ति पुनब्भव’’न्ति॥ दसमं।</p>

<p rend="centre">रोहितस्सवग्गो पञ्‍चमो।</p>

<p rend="bodytext">तस्सुद्दानं –</p>

<p rend="gatha1">समाधिपञ्हा द्वे कोधा, रोहितस्सापरे दुवे।</p>

<p rend="gathalast">सुविदूरविसाखविपल्‍लासा, उपक्‍किलेसेन ते दसाति॥</p>

<p rend="centre">पठमपण्णासकं समत्तं।</p>

<p rend="title">२. दुतियपण्णासकं</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
