<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">६. अब्याकतवग्गो</p>

<p rend="subhead">१. अब्याकतसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="54"><hi rend="paranum">५४</hi><hi rend="dot">.</hi> छट्ठवग्गस्स <pb ed="M" n="3.0172"/> <pb ed="V" n="3.0173"/> पठमे <hi rend="bold">अब्याकतवत्थूसू</hi>ति एकंसादिवसेन अकथितवत्थूसु। <hi rend="bold">तथागतो</hi>ति सत्तो। <hi rend="bold">दिट्ठिगतमेत</hi>न्ति मिच्छादिट्ठिमत्तकमेतं, न ताय दिट्ठिया गहितसत्तो नाम अत्थि। <hi rend="bold">पटिपद</hi>न्ति <pb ed="P" n="4.0038"/> अरियमग्गं। <hi rend="bold">न छम्भती</hi>ति दिट्ठिवसेन न कम्पति। सेसपदेसुपि एसेव नयो। <hi rend="bold">तण्हागत</hi>न्ति दिट्ठितण्हा। <hi rend="bold">सञ्‍ञागता</hi>दीसुपि एसेव नयो। दिट्ठिसञ्‍ञा एव हेत्थ सञ्‍ञागतं, दिट्ठिनिस्सितमानोयेव दिट्ठिमञ्‍ञितमेव वा मञ्‍ञितं, दिट्ठिपपञ्‍चोव पपञ्‍चितं, दिट्ठुपादानमेव उपादानं, दिट्ठिया विरूपं पटिसरणभावोयेव विप्पटिसारो नामाति वेदितब्बो। एत्थ च दिट्ठिग्गहणेन द्वासट्ठि दिट्ठियो, दिट्ठिनिरोधगामिनिपटिपदागहणेन सोतापत्तिमग्गो गहितोति।</p>

<p rend="subhead">२. पुरिसगतिसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="55"><hi rend="paranum">५५</hi><hi rend="dot">.</hi> दुतिये <hi rend="bold">पुरिसगतियो</hi>ति पुरिसस्स ञाणगतियो। <hi rend="bold">अनुपादापरिनिब्बान</hi>न्ति अपच्‍चयनिब्बानं। <hi rend="bold">नो चस्सा</hi>ति अतीते अत्तभावनिब्बत्तकं कम्मं नो चे अभविस्स। <hi rend="bold">नो च मे सिया</hi>ति एतरहि मे अयं अत्तभावो न सिया। <hi rend="bold">न भविस्सती</hi>ति एतरहि मे अनागतत्तभावनिब्बत्तकं कम्मं न भविस्सति। <hi rend="bold">न च मे भविस्सती</hi>ति अनागते मे अत्तभावो न भविस्सति। <hi rend="bold">यदत्थि यं भूत</hi>न्ति यं अत्थि यं भूतं पच्‍चुप्पन्‍नक्खन्धपञ्‍चकं। <hi rend="bold">तं पजहामीति उपेक्खं पटिलभती</hi>ति तं तत्थ छन्दरागप्पहानेन पजहामीति विपस्सनुपेक्खं पटिलभति। <hi rend="bold">भवे न रज्‍जती</hi>ति अतीते खन्धपञ्‍चके तण्हादिट्ठीहि न रज्‍जति। <hi rend="bold">सम्भवे न रज्‍जती</hi>ति अनागतेपि तथेव न रज्‍जति। <hi rend="bold">अत्थुत्तरि</hi> <pb ed="P" n="4.0039"/> <hi rend="bold">पदं सन्त</hi>न्ति उत्तरि सन्तं निब्बानपदं नाम अत्थि। <hi rend="bold">सम्मप्पञ्‍ञाय पस्सती</hi>ति तं सहविपस्सनाय मग्गपञ्‍ञाय सम्मा पस्सति। <hi rend="bold">न सब्बेन सब्ब</hi>न्ति एकच्‍चानं किलेसानं अप्पहीनत्ता सच्‍चपटिच्छादकस्स तमस्स सब्बसो अविद्धंसितत्ता न सब्बाकारेन सब्बं। <hi rend="bold">हञ्‍ञमाने</hi>ति सण्डासेन गहेत्वा मुट्ठिकाय कोट्टियमाने। <hi rend="bold">अन्तरापरिनिब्बायी</hi>ति उपपत्तिसमनन्तरतो पट्ठाय आयुनो वेमज्झं अनतिक्‍कमित्वा एत्थन्तरे किलेसपरिनिब्बानेन परिनिब्बुतो होति। <hi rend="bold">अनुपहच्‍च तल</hi>न्ति आकासतलं अनुपहच्‍च अनतिक्‍कमित्वा <pb ed="M" n="3.0173"/>, भूमिं अप्पत्वा आकासेयेव निब्बायेय्याति <pb ed="V" n="3.0174"/> इमाहि तीहि उपमाहि तयो अन्तरापरिनिब्बायी दस्सिता।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">उपहच्‍चपरिनिब्बायी</hi>ति आयुवेमज्झं अतिक्‍कमित्वा पच्छिमकोटिं अप्पत्वा परिनिब्बुतो होति। <hi rend="bold">उपहच्‍च तल</hi>न्ति जलमाना गन्त्वा आकासतलं अतिक्‍कमित्वा पथवीतलं वा उपहनित्वा पथवियं पतितमत्ताव निब्बायेय्य। असङ्खारेन अप्पयोगेन किलेसे खेपेत्वा परिनिब्बायीति <hi rend="bold">असङ्खारपरिनिब्बायी</hi>। ससङ्खारेन सप्पयोगेन किलेसे खेपेत्वा परिनिब्बायीति <hi rend="bold">ससङ्खारपरिनिब्बायी। गच्छ</hi>न्ति निरारक्खं अरञ्‍ञं। <hi rend="bold">दाय</hi>न्ति सारक्खं अभयत्थाय दिन्‍नं अरञ्‍ञं। सेसमेत्थ उत्तानत्थमेव। इमस्मिं सुत्ते अरियपुग्गलाव कथिताति।</p>

<p rend="subhead">३. तिस्सब्रह्मासुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="56"><hi rend="paranum">५६</hi><hi rend="dot">.</hi> ततिये <pb ed="P" n="4.0040"/> <hi rend="bold">भिक्खुनियो</hi>ति महापजापतिया परिवारा पञ्‍चसता भिक्खुनियो। <hi rend="bold">विमुत्ता</hi>ति पञ्‍चहि विमुत्तीहि विमुत्ता। <hi rend="bold">अनुपादिसेसा</hi>ति उपादानसेसं अट्ठपेत्वा पञ्‍चहि विमुत्तीहि अनवसेसाहिपि विमुत्ता। <hi rend="bold">सउपादिसेसे वा सउपादिसेसो</hi>ति सउपादानसेसे पुग्गले ‘‘सउपादानसेसो अय’’न्ति। इतरस्मिम्पि एसेव नयो। <hi rend="bold">तिस्सो</hi>ति थेरस्स सद्धिविहारिकब्रह्मा। <hi rend="bold">अनुलोमिकानी</hi>ति पटिपत्तिया अनुलोमानि विवित्तानि अन्तिमपरियन्तिमानि। <hi rend="bold">इन्द्रियानी</hi>ति सद्धादीनि विपस्सनिन्द्रियानि। <hi rend="bold">समन्‍नानयमानो</hi>ति समन्‍नाहारे ठपयमानो। <hi rend="bold">न हि पन ते</hi>ति इदं कस्मा आरभि? सत्तमस्स पुग्गलस्स दस्सनत्थं। सत्तमो हि सद्धानुसारिपुग्गलो न दस्सितो। अथ भगवा बलवविपस्सकवसेन तं दस्सेन्तो एवमाह। तत्थ <hi rend="bold">सब्बनिमित्तान</hi>न्ति सब्बेसं निच्‍चनिमित्तादीनं। <hi rend="bold">अनिमित्त</hi>न्ति बलवविपस्सनासमाधिं।</p>

<p rend="subhead">४. सीहसेनापतिसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="57"><hi rend="paranum">५७</hi><hi rend="dot">.</hi> चतुत्थे <hi rend="bold">मच्छरी</hi>ति पञ्‍चमच्छेरयुत्तो। <hi rend="bold">कदरियो</hi>ति थद्धमच्छरियो, परेसं दिय्यमानम्पि वारेति। <hi rend="bold">अनुप्पदानरतो</hi>ति पुनप्पुनं दानं ददमानोव रमति। <hi rend="bold">अनुकम्पन्ता</hi>ति ‘‘को अज्‍ज अम्हेहि अनुग्गहेतब्बो, कस्स देय्यधम्मं वा पटिग्गण्हेय्याम, धम्मं वा देसेय्यामा’’ति एवं चित्तेन अनुकम्पमाना।</p>

<p rend="subhead">५. अरक्खेय्यसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="58"><hi rend="paranum">५८</hi><hi rend="dot">.</hi> पञ्‍चमे <pb ed="V" n="3.0175"/> <pb ed="M" n="3.0174"/> <pb ed="P" n="4.0041"/> <hi rend="bold">निमित्त</hi>न्ति धम्मनिमित्तम्पि पुग्गलनिमित्तम्पि। अयञ्हि अत्तना देसितधम्मे एकपदम्पि दुरक्खातं अनिय्यानिकं अपस्सन्तो धम्मनिमित्तं न समनुपस्सति, ‘‘दुरक्खातो तया धम्मो न स्वाक्खातो’’ति उट्ठहित्वा पटिप्फरन्तं एकं पुग्गलम्पि अपस्सन्तो पुग्गलनिमित्तं न समनुपस्सति नाम। सेसद्वयेपि एसेव नयो। छट्ठसत्तमानि उत्तानानेव।</p>

<p rend="subhead">८. पचलायमानसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="61"><hi rend="paranum">६१</hi><hi rend="dot">.</hi> अट्ठमे <hi rend="bold">पचलायमानो</hi>ति तं गामं उपनिस्साय एकस्मिं वनसण्डे समणधम्मं करोन्तो सत्ताहं चङ्कमनवीरियेन निम्मथितत्ता किलन्तगत्तो चङ्कमनकोटियं पचलायमानो निसिन्‍नो होति। <hi rend="bold">पचलायसि नो</hi>ति निद्दायसि नु। <hi rend="bold">अनुमज्‍जित्वा</hi>ति परिमज्‍जित्वा। <hi rend="bold">आलोकसञ्‍ञ</hi>न्ति मिद्धविनोदनआलोकसञ्‍ञं। <hi rend="bold">दिवासञ्‍ञ</hi>न्ति दिवातिसञ्‍ञं। <hi rend="bold">यथा दिवा तथा रत्ति</hi>न्ति यथा दिवा आलोकसञ्‍ञा अधिट्ठिता, तथा नं रत्तिम्पि अधिट्ठहेय्यासि। <hi rend="bold">यथा रत्तिं तथा दिवा</hi>ति यथा च ते रत्तिं आलोकसञ्‍ञा अधिट्ठिता, तथा नं दिवापि अधिट्ठहेय्यासि। <hi rend="bold">सप्पभास</hi>न्ति दिब्बचक्खुञाणत्थाय सहोभासं। <hi rend="bold">पच्छापुरेसञ्‍ञी</hi>ति पुरतो च पच्छतो च अभिहरणसञ्‍ञाय सञ्‍ञावा। <hi rend="bold">अन्तोगतेहि इन्द्रियेही</hi>ति बहि अविक्खित्तेहि अन्तो अनुपविट्ठेहेव पञ्‍चहि इन्द्रियेहि। <hi rend="bold">मिद्धसुख</hi>न्ति निद्दासुखं। एत्तकेन <pb ed="P" n="4.0042"/> ठानेन भगवा थेरस्स मिद्धविनोदनकम्मट्ठानं कथेसि। <hi rend="bold">सोण्ड</hi>न्ति मानसोण्डं। <hi rend="bold">किच्‍चकरणीयानी</hi>ति एत्थ अवस्सं कत्तब्बानि किच्‍चानि, इतरानि करणीयानि। <hi rend="bold">मङ्कुभावो</hi>ति नित्तेजता दोमनस्सता। एत्तकेन ठानेन सत्थारा थेरस्स भिक्खाचारवत्तं कथितं।</p>

<p rend="bodytext">इदानि भस्से परियन्तकारिताय समादपेतुं <hi rend="bold">तस्मातिहा</hi>तिआदिमाह। तत्थ <hi rend="bold">विग्गाहिककथ</hi>न्ति ‘‘न त्वं इमं धम्मविनयं आजानासी’’तिआदिनयप्पवत्ता विग्गाहिककथा। <hi rend="bold">नाहं मोग्गल्‍लाना</hi>तिआदि पापमित्तसंसग्गविवज्‍जनत्थं वुत्तं। <hi rend="bold">कित्तावता नु खो</hi>ति कित्तकेन नु खो। <hi rend="bold">तण्हासङ्खयविमुत्तो होती</hi>ति तण्हासङ्खये निब्बाने तं आरम्मणं कत्वा विमुत्तचित्तताय <pb ed="M" n="3.0175"/> तण्हासङ्खयविमुत्तो नाम संखित्तेन कित्तावता होति। याय पटिपत्तिया तण्हासङ्खयविमुत्तो होति, तमेव खीणासवस्स भिक्खुनो पुब्बभागपटिपदं संखित्तेन देसेथाति पुच्छति। <hi rend="bold">अच्‍चन्तनिट्ठो</hi>ति <pb ed="V" n="3.0176"/> खयवयसङ्खातं अन्तं अतीताति अच्‍चन्ता, अच्‍चन्ता निट्ठा अस्साति अच्‍चन्तनिट्ठो, एकन्तनिट्ठो सततनिट्ठोति अत्थो। <hi rend="bold">अच्‍चन्तयोगक्खेमी</hi>ति अच्‍चन्तं योगक्खेमी, निच्‍चयोगक्खेमीति अत्थो। <hi rend="bold">अच्‍चन्तब्रह्मचारी</hi>ति अच्‍चन्तं ब्रह्मचारी, निच्‍चब्रह्मचारीति अत्थो। अच्‍चन्तं <pb ed="P" n="4.0043"/> परियोसानमस्साति पुरिमनयेनेव <hi rend="bold">अच्‍चन्तपरियोसानो। सेट्ठो देवमनुस्सान</hi>न्ति देवानञ्‍च मनुस्सानञ्‍च सेट्ठो उत्तमो। एवरूपो भिक्खु कित्तावता होति, सङ्खेपेनेव तस्स पटिपत्तिं कथेथाति याचति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">सब्बे धम्मा नालं अभिनिवेसाया</hi>ति एत्थ सब्बे धम्मा नाम पञ्‍चक्खन्धा द्वादसायतनानि अट्ठारस धातुयो, ते सब्बेपि तण्हादिट्ठिवसेन अभिनिवेसाय नालं न परियत्ता न समत्ता न युत्ता। कस्मा? गहिताकारेन अतिट्ठनतो। ते हि निच्‍चा सुखा अत्ताति गहितापि अनिच्‍चा दुक्खा अनत्ताव सम्पज्‍जन्ति। तस्मा नालं अभिनिवेसाय। <hi rend="bold">अभिजानाती</hi>ति अनिच्‍चं दुक्खं अनत्ताति ञातपरिञ्‍ञाय अभिजानाति। <hi rend="bold">परिजानाती</hi>ति तथेव तीरणपरिञ्‍ञाय परिजानाति। <hi rend="bold">यंकिञ्‍चि वेदन</hi>न्ति अन्तमसो पञ्‍चविञ्‍ञाणसम्पयुत्तं यंकिञ्‍चि अप्पमत्तकम्पि वेदनं अनुभवति। इमिना भगवा थेरस्स वेदनावसेन च विनिवट्टेत्वा अरूपपरिग्गहं दस्सेसि।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">अनिच्‍चानुपस्सी</hi>ति अनिच्‍चतो अनुपस्सन्तो। <hi rend="bold">विरागानुपस्सी</hi>ति एत्थ द्वे विरागा खयविरागो च अच्‍चन्तविरागो च। तत्थ सङ्खारानं खयं खयतो पस्सना विपस्सनापि, अच्‍चन्तविरागं निब्बानं विरागतो दस्सनमग्गञाणम्पि विरागानुपस्सना। तदुभयसमङ्गिपुग्गलो विरागानुपस्सी नाम। तं सन्धाय वुत्तं – ‘‘विरागानुपस्सी’’ति, विरागतो अनुपस्सन्तोति अत्थो। <hi rend="bold">निरोधानुपस्सिम्हि</hi>पि एसेव नयो। निरोधोपि हि खयनिरोधो अच्‍चन्तनिरोधोति दुविधोयेव। <hi rend="bold">पटिनिस्सग्गानुपस्सी</hi>ति एत्थ पटिनिस्सग्गो वुच्‍चति वोस्सग्गो। सो <pb ed="P" n="4.0044"/> च परिच्‍चागवोस्सग्गो पक्खन्दनवोस्सग्गोति दुविधो होति। तत्थ <hi rend="bold">परिच्‍चागवोस्सग्गो</hi>ति विपस्सना। सा हि तदङ्गवसेन किलेसे च खन्धे च वोस्सजति। <hi rend="bold">पक्खन्दनवोस्सग्गो</hi>ति मग्गो। सो हि निब्बानं आरम्मणतो पक्खन्दति। द्वीहिपि वा कारणेहि सो वोस्सग्गोयेव, समुच्छेदवसेन खन्धानं किलेसानञ्‍च वोस्सजनतो निब्बाने च पक्खन्दनतो। तस्मा <pb ed="M" n="3.0176"/> किलेसे च खन्धे च परिच्‍चजतीति परिच्‍चागवोस्सग्गो। निरोधाय निब्बानधातुया चित्तं पक्खन्दतीति पक्खन्दनवोस्सग्गोति उभयम्पेतं मग्गे समेति। तदुभयसमङ्गी पुग्गलो इमाय पटिनिस्सग्गानुपस्सनाय समन्‍नागतत्ता <pb ed="V" n="3.0177"/> पटिनिस्सग्गानुपस्सी नाम होति। तं सन्धायेतं वुत्तं। <hi rend="bold">न किञ्‍चि लोके उपादियती</hi>ति किञ्‍चि एकम्पि सङ्खारगतं तण्हावसेन न उपादियति न गण्हाति न परामसति। <hi rend="bold">अनुपादियं न परितस्सती</hi>ति अग्गण्हन्तो तण्हापरितस्सनाय न परितस्सति। <hi rend="bold">पच्‍चत्तंयेव परिनिब्बायती</hi>ति सयमेव किलेसपरिनिब्बानेन परिनिब्बायति। <hi rend="bold">खीणा जाती</hi>तिआदिना पनस्स पच्‍चवेक्खणा दस्सिता। इति भगवा संखित्तेन खीणासवस्स पुब्बभागप्पटिपदं पुच्छितो संखित्तेनेव कथेसि। इदं पन सुत्तं थेरस्स ओवादोपि अहोसि विपस्सनापि। सो इमस्मिंयेव सुत्ते विपस्सनं वड्ढेत्वा अरहत्तं पत्तोति।</p>

<p rend="subhead">९. मेत्तसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="62"><hi rend="paranum">६२</hi><hi rend="dot">.</hi> नवमे <hi rend="bold">मा, भिक्खवे, पुञ्‍ञानं भायित्था</hi>ति पुञ्‍ञानि करोन्ता तेसं मा भायित्थ। <hi rend="bold">मेत्तचित्तं भावेसि</hi>न्ति तिकचतुक्‍कज्झानिकाय मेत्ताय सम्पयुत्तं पणीतं कत्वा चित्तं भावेसिन्ति दस्सेति। <hi rend="bold">संवट्टमाने सुदाह</hi>न्ति संवट्टमाने सुदं अहं। <hi rend="bold">संवट्टमाने</hi>ति <pb ed="P" n="4.0045"/> झायमाने विपज्‍जमाने। <hi rend="bold">धम्मिको</hi>ति दसकुसलधम्मसमन्‍नागतो। <hi rend="bold">धम्मराजा</hi>ति तस्सेव वेवचनं। धम्मेन वा लद्धरज्‍जत्ता धम्मराजा। <hi rend="bold">चातुरन्तो</hi>ति पुरत्थिमसमुद्दादीनं चतुन्‍नं समुद्दानं वसेन चातुरन्ताय पथविया इस्सरो। <hi rend="bold">विजितावी</hi>ति विजितसङ्गामो। जनपदो तस्मिं थावरियं थिरभावं पत्तोति <hi rend="bold">जनपदत्थावरियप्पत्तो। परोसहस्स</hi>न्ति अतिरेकसहस्सं। <hi rend="bold">सूरा</hi>ति अभीरुनो। <hi rend="bold">वीरङ्गरूपा</hi>ति वीरानं अङ्गं वीरङ्गं, वीरियस्सेतं नामं। वीरङ्गरूपमेतेसन्ति वीरङ्गरूपा। वीरियजातिका वीरियसभावा वीरियमया विय अकिलासुनो दिवसम्पि युज्झन्ता न किलमन्तीति वुत्तं होति। <hi rend="bold">सागरपरियन्त</hi>न्ति चक्‍कवाळपब्बतं सीमं कत्वा ठितसमुद्दपरियन्तं। <hi rend="bold">अदण्डेना</hi>ति धनदण्डेनपि छेज्‍जभेज्‍जानुसासनेन सत्थदण्डेनपि विनायेव। <hi rend="bold">असत्थेना</hi>ति एकतोधारादिना परविहेठनसत्थेनपि विनायेव। <hi rend="bold">धम्मेन अभिविजिया</hi>ति एहि खो, महाराजाति एवं पटिराजूहि सम्पटिच्छितागमनो ‘‘पाणो न हन्तब्बो’’तिआदिना धम्मेनेव वुत्तप्पकारं पथविं अभिविजिनित्वा।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">सुखेसिनो</hi>ति <pb ed="M" n="3.0177"/> सुखपरियेसके सत्ते आमन्तेति। <hi rend="bold">सुञ्‍ञब्रह्मूपगो</hi>ति सुञ्‍ञब्रह्मविमानूपगो। <hi rend="bold">पथविं इम</hi>न्ति इमं सागरपरियन्तं महापथविं। <hi rend="bold">असाहसेना</hi>ति <pb ed="P" n="4.0046"/> न साहसिककम्मेन। <hi rend="bold">समेन मनुसासित</hi>न्ति समेन कम्मेन अनुसासिं। <hi rend="bold">तेहि एतं सुदेसित</hi>न्ति तेहि सङ्गाहकेहि महाकारुणिकेहि बुद्धेहि एतं एत्तकं ठानं सुदेसितं सुकथितं। <hi rend="bold">पथब्यो</hi>ति पुथविसामिको।</p>

<p rend="subhead">१०. भरियासुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="63"><hi rend="paranum">६३</hi><hi rend="dot">.</hi> दसमे <pb ed="V" n="3.0178"/> <hi rend="bold">केवट्टा मञ्‍ञे मच्छविलोपे</hi>ति केवट्टानं मच्छपच्छिं ओतारेत्वा ठितट्ठाने जाले वा उदकतो उक्खित्तमत्ते मच्छग्गाहकानं महासद्दो होति, तं सन्धायेतं वुत्तं। <hi rend="bold">सुजाता</hi>ति विसाखाय कनिट्ठा। <hi rend="bold">सा नेव सस्सुं आदियती</hi>ति सस्सुया कत्तब्बवत्तं नाम अत्थि, तं न करोति, सस्सूतिपि नं न गणेति। <hi rend="bold">न ससुरं आदियती</hi>ति वचनं न गण्हाति। एवं अनादरतायपि अग्गहणेनपि न आदियति नाम। सेसेसुपि एसेव नयो। एवं अनाथपिण्डिको सुणिसाय आचारं गहेत्वा सत्थु पुरतो निसीदि। सापि सुजाता ‘‘किं नु खो अयं सेट्ठि दसबलस्स सन्तिके मय्हं गुणं कथेस्सति उदाहु अगुण’’न्ति गन्त्वा अविदूरे सद्दं सुणन्ती अट्ठासि। अथ नं सत्था <hi rend="bold">एहि सुजाते</hi>ति आमन्तेसि।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">अहितानुकम्पिनी</hi>ति न हितानुकम्पिनी। <hi rend="bold">अञ्‍ञेसू</hi>ति <pb ed="P" n="4.0047"/> परपुरिसेसु। <hi rend="bold">अतिमञ्‍ञते</hi>ति ओमानाति मानवसेन अतिमञ्‍ञति। <hi rend="bold">धनेन कीतस्सा</hi>ति धनेन कीता अस्स। <hi rend="bold">वधाय उस्सुका</hi> वधितुं उस्सुक्‍कमापन्‍ना। <hi rend="bold">यं इत्थिया विन्दति सामिको धन</hi>न्ति इत्थिया सामिको यं धनं लभति। <hi rend="bold">अप्पम्पि तस्स अपहातुमिच्छती</hi>ति थोकतोपि अस्स हरितुं इच्छति, उद्धने आरोपितउक्खलियं पक्खिपितब्बतण्डुलतोपि थोकं हरितुमेव वायमति। <hi rend="bold">अलसा</hi>ति निसिन्‍नट्ठाने निसिन्‍नाव ठितट्ठाने ठिताव होति। <hi rend="bold">फरुसा</hi>ति खरा। <hi rend="bold">दुरुत्तवादिनी</hi>ति दुब्भासितभासिनी, कक्खळं वाळकथमेव कथेति। <hi rend="bold">उट्ठायकानं अभिभुय्य वत्तती</hi>ति एत्थ उट्ठायकानन्ति बहुवचनवसेन विरियुट्ठानसम्पन्‍नो सामिको वुत्तो, तस्स तं उट्ठानसम्पत्तिं अभिभवित्वा हेट्ठा कत्वा वत्तति। <hi rend="bold">पमोदती</hi>ति आमोदितपमोदिता होति <pb ed="M" n="3.0178"/>। <hi rend="bold">कोलेय्यका</hi>ति कुलसम्पन्‍ना। <hi rend="bold">पतिब्बता</hi>ति पतिदेवता। <hi rend="bold">वधदण्डतज्‍जिता</hi>ति दण्डकं गहेत्वा वधेन तज्‍जिता, ‘‘घातेस्सामि न’’न्ति वुत्ता। <hi rend="bold">दासीसम</hi>न्ति सामिकस्स वत्तपूरिका दासीति मं भगवा धारेतूति वत्वा सरणेसु पतिट्ठासि।</p>

<p rend="subhead">११. कोधनसुत्तवण्णना</p>

<p rend="bodytext" n="64"><hi rend="paranum">६४</hi><hi rend="dot">.</hi> एकादसमे <hi rend="bold">सपत्तकन्ता</hi>ति सपत्तानं वेरीनं कन्ता पिया तेहि इच्छितपत्थिता। <hi rend="bold">सपत्तकरणा</hi>ति <pb ed="V" n="3.0179"/> <pb ed="P" n="4.0048"/> सपत्तानं वेरीनं अत्थकरणा। <hi rend="bold">कोधपरेतो</hi>ति कोधानुगतो। <hi rend="bold">पचुरत्थताया</hi>ति बहुअत्थताय बहुहितताय। <hi rend="bold">अनत्थम्पी</hi>ति अवुद्धिम्पि। <hi rend="bold">अत्थो मे गहितो</hi>ति वुड्ढि मे गहिता।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">अथो अत्थं गहेत्वाना</hi>ति अथो वुद्धिं गहेत्वा। <hi rend="bold">अनत्थं अधिपज्‍जती</hi>ति अनत्थो मे गहितोति सल्‍लक्खेति। <hi rend="bold">वधं कत्वाना</hi>ति पाणातिपातकम्मं कत्वा। <hi rend="bold">कोधसम्मदसम्मत्तो</hi>ति कोधमदेन मत्तो, आदिन्‍नगहितपरामट्ठोति अत्थो। <hi rend="bold">आयसक्य</hi>न्ति अयसभावं, अयसो नियसो होतीति अत्थो। <hi rend="bold">अन्तरतो जात</hi>न्ति अब्भन्तरे उप्पन्‍नं। <hi rend="bold">अत्थं न जानाती</hi>ति वुद्धिअत्थं न जानाति। <hi rend="bold">धम्मं न पस्सती</hi>ति समथविपस्सनाधम्मं न पस्सति। <hi rend="bold">अन्धतम</hi>न्ति अन्धभावकरं तमं बहलतमं। <hi rend="bold">सहते</hi>ति अभिभवति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">दुम्मङ्कुय</hi>न्ति दुम्मङ्कुभावं नित्तेजतं दुब्बण्णमुखतं। <hi rend="bold">यतो पतायती</hi>ति यदा निब्बत्तति। <hi rend="bold">न वाचो होति गारवो</hi>ति वचनस्सपि गरुभावो न होति। <hi rend="bold">न दीपं होति किञ्‍चन</hi>न्ति काचि पतिट्ठा नाम न होति। <hi rend="bold">तपनीयानी</hi>ति तापजनकानि। <hi rend="bold">धम्मेही</hi>ति <pb ed="P" n="4.0049"/> समथविपस्सनाधम्मेहि। <hi rend="bold">आरका</hi>ति दूरे। <hi rend="bold">ब्राह्मण</hi>न्ति खीणासवब्राह्मणं। <hi rend="bold">याय मातु भतो</hi>ति याय मातरा भतो पोसितो। <hi rend="bold">पाणददिं सन्ति</hi>न्ति जीवितदायिकं समानं। <hi rend="bold">हन्ति कुद्धो पुथुत्तान</hi>न्ति कुद्धो पुग्गलो पुथु नानाकारणेहि अत्तानं हन्ति। <hi rend="bold">नानारूपेसु मुच्छितो</hi>ति नानारम्मणेसु अधिमुच्छितो हुत्वा। <hi rend="bold">रज्‍जुया बज्झ मीयन्ती</hi>ति रज्‍जुया बन्धित्वा मरन्ति। <hi rend="bold">पब्बतामपि कन्दरे</hi>ति पब्बतकन्दरेपि पतित्वा मरन्ति।</p>

<p rend="bodytext"><hi rend="bold">भूनहच्‍चानी</hi>ति <pb ed="M" n="3.0179"/> हतवुद्धीनि। <hi rend="bold">इताय</hi>न्ति इति अयं। <hi rend="bold">तं दमेन समुच्छिन्दे</hi>ति तं कोधं दमेन छिन्देय्य। कतरेन दमेनाति? <hi rend="bold">पञ्‍ञावीरियेन दिट्ठिया</hi>ति विपस्सनापञ्‍ञाय चेव विपस्सनासम्पयुत्तेन कायिकचेतसिकवीरियेन च मग्गसम्मादिट्ठिया च। <hi rend="bold">तथेव धम्मे सिक्खेथा</hi>ति यथा अकुसलं समुच्छिन्देय्य, समथविपस्सनाधम्मेपि तथेव सिक्खेय्य। <hi rend="bold">मा नो दुम्मङ्कुयं अहू</hi>ति मा अम्हाकं दुम्मङ्कुभावो अहोसीति इममत्थं पत्थयमाना। <hi rend="bold">अनायासा</hi>ति अनुपायासा। <hi rend="bold">अनुस्सुका</hi>ति कत्थचि उस्सुक्‍कं अनापन्‍ना। सेसं सब्बत्थ उत्तानमेवाति।</p>

<p rend="centre">अब्याकतवग्गो छट्ठो।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
