<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="centre">॥ नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स॥</p>

<p rend="nikaya">अङ्गुत्तरनिकायो</p>

<p rend="book">दसकनिपातपाळि</p>

<p rend="title">१. पठमपण्णासकं</p>

<p rend="chapter">१. आनिसंसवग्गो</p>

<p rend="subhead">१. किमत्थियसुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="1"><hi rend="paranum">१</hi><hi rend="dot">.</hi> एवं <pb ed="T" n="5.0001"/> <pb ed="V" n="3.0001"/> <pb ed="P" n="5.0001"/> <pb ed="M" n="3.0257"/> मे सुतं – एकं समयं भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे। अथ खो आयस्मा आनन्दो येन भगवा तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि। एकमन्तं निसिन्‍नो खो आयस्मा आनन्दो भगवन्तं एतदवोच –</p>

<p rend="bodytext">‘‘किमत्थियानि <pb ed="V" n="3.0002"/>, भन्ते, कुसलानि सीलानि किमानिसंसानी’’ति? ‘‘अविप्पटिसारत्थानि खो, आनन्द, कुसलानि सीलानि अविप्पटिसारानिसंसानी’’ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘अविप्पटिसारो पन, भन्ते, किमत्थियो किमानिसंसो’’ति? ‘‘अविप्पटिसारो खो, आनन्द, पामोज्‍जत्थो पामोज्‍जानिसंसो’’ति <note>पामुज्‍जत्थो पामुज्‍जानिसंसोति (सी॰ स्या॰ पी॰) अ॰ नि॰ ११.१</note>।</p>

<p rend="bodytext">‘‘पामोज्‍जं पन, भन्ते, किमत्थियं किमानिसंस’’न्ति? ‘‘पामोज्‍जं खो, आनन्द, पीतत्थं पीतानिसंस’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘पीति पन, भन्ते, किमत्थिया किमानिसंसा’’ति? ‘‘पीति खो, आनन्द, पस्सद्धत्था पस्सद्धानिसंसा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘पस्सद्धि <pb ed="M" n="3.0258"/> पन, भन्ते, किमत्थिया किमानिसंसा’’ति? ‘‘पस्सद्धि खो <pb ed="T" n="5.0002"/>, आनन्द, सुखत्था सुखानिसंसा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुखं पन, भन्ते, किमत्थियं किमानिसंस’’न्ति? ‘‘सुखं खो, आनन्द, समाधत्थं समाधानिसंस’’न्ति <pb ed="P" n="5.0002"/>।</p>

<p rend="bodytext">‘‘समाधि पन, भन्ते, किमत्थियो किमानिसंसो’’ति? ‘‘समाधि खो, आनन्द, यथाभूतञाणदस्सनत्थो यथाभूतञाणदस्सनानिसंसो’’ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘यथाभूतञाणदस्सनं पन, भन्ते, किमत्थियं किमानिसंस’’न्ति? ‘‘यथाभूतञाणदस्सनं खो, आनन्द, निब्बिदाविरागत्थं निब्बिदाविरागानिसंस’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘निब्बिदाविरागो पन, भन्ते किमत्थियो किमानिसंसो’’ति? ‘‘निब्बिदाविरागो खो, आनन्द, विमुत्तिञाणदस्सनत्थो विमुत्तिञाणदस्सनानिसंसो <note>… निसंसोति (सी॰ क॰)</note>।</p>

<p rend="bodytext">‘‘इति खो, आनन्द, कुसलानि सीलानि अविप्पटिसारत्थानि अविप्पटिसारानिसंसानि; अविप्पटिसारो <pb ed="V" n="3.0003"/> पामोज्‍जत्थो पामोज्‍जानिसंसो; पामोज्‍जं पीतत्थं पीतानिसंसं; पीति पस्सद्धत्था पस्सद्धानिसंसा; पस्सद्धि सुखत्था सुखानिसंसा; सुखं समाधत्थं समाधानिसंसं; समाधि यथाभूतञाणदस्सनत्थो यथाभूतञाणदस्सनानिसंसो; यथाभूतञाणदस्सनं निब्बिदाविरागत्थं निब्बिदाविरागानिसंसं; निब्बिदाविरागो विमुत्तिञाणदस्सनत्थो विमुत्तिञाणदस्सनानिसंसो। इति खो, आनन्द, कुसलानि सीलानि अनुपुब्बेन अग्गाय परेन्ती’’ति <note>अरहत्ताय पूरेन्तीति (स्या॰)</note>। पठमं।</p>

<p rend="subhead">२. चेतनाकरणीयसुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="2"><hi rend="paranum">२</hi><hi rend="dot">.</hi> <note>अ॰ नि॰ ११.२</note> ‘‘सीलवतो, भिक्खवे, सीलसम्पन्‍नस्स न चेतनाय करणीयं – ‘अविप्पटिसारो मे उप्पज्‍जतू’ति। धम्मता एसा, भिक्खवे, यं सीलवतो सीलसम्पन्‍नस्स अविप्पटिसारो उप्पज्‍जति। अविप्पटिसारिस्स, भिक्खवे, न चेतनाय करणीयं – ‘पामोज्‍जं मे उप्पज्‍जतू’ति। धम्मता एसा, भिक्खवे, यं अविप्पटिसारिस्स पामोज्‍जं जायति। पमुदितस्स, भिक्खवे, न चेतनाय <pb ed="T" n="5.0003"/> करणीयं – ‘पीति मे उप्पज्‍जतू’ति। धम्मता एसा, भिक्खवे, यं पमुदितस्स पीति <pb ed="P" n="5.0003"/> उप्पज्‍जति। पीतिमनस्स, भिक्खवे, न चेतनाय करणीयं – ‘कायो मे पस्सम्भतू’ति। धम्मता एसा, भिक्खवे, यं पीतिमनस्स <pb ed="M" n="3.0259"/> कायो पस्सम्भति। पस्सद्धकायस्स, भिक्खवे, न चेतनाय करणीयं – ‘सुखं वेदियामी’ति। धम्मता एसा, भिक्खवे, यं पस्सद्धकायो सुखं वेदियति। सुखिनो, भिक्खवे, न चेतनाय करणीयं – ‘चित्तं मे समाधियतू’ति। धम्मता एसा, भिक्खवे, यं सुखिनो चित्तं समाधियति। समाहितस्स, भिक्खवे, न चेतनाय करणीयं – ‘यथाभूतं जानामि पस्सामी’ति। धम्मता एसा, भिक्खवे, यं समाहितो यथाभूतं जानाति पस्सति। यथाभूतं, भिक्खवे, जानतो पस्सतो न चेतनाय करणीयं – ‘निब्बिन्दामि विरज्‍जामी’ति। धम्मता एसा, भिक्खवे, यं यथाभूतं जानं पस्सं निब्बिन्दति विरज्‍जति। निब्बिन्‍नस्स <note>निब्बिन्दस्स (सी॰ क॰)</note>, भिक्खवे, विरत्तस्स न चेतनाय करणीयं – ‘विमुत्तिञाणदस्सनं सच्छिकरोमी’ति। धम्मता एसा, भिक्खवे, यं निब्बिन्‍नो <note>निब्बिन्दो (सी॰ क॰)</note> विरत्तो विमुत्तिञाणदस्सनं सच्छिकरोति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘इति खो, भिक्खवे, निब्बिदाविरागो विमुत्तिञाणदस्सनत्थो विमुत्तिञाणदस्सनानिसंसो; यथाभूतञाणदस्सनं निब्बिदाविरागत्थं निब्बिदाविरागानिसंसं; समाधि यथाभूतञाणदस्सनत्थो यथाभूतञाणदस्सनानिसंसो; सुखं समाधत्थं समाधानिसंसं; पस्सद्धि सुखत्था <pb ed="V" n="3.0004"/> सुखानिसंसा; पीति पस्सद्धत्था पस्सद्धानिसंसा; पामोज्‍जं पीतत्थं पीतानिसंसं; अविप्पटिसारो पामोज्‍जत्थो पामोज्‍जानिसंसो; कुसलानि सीलानि अविप्पटिसारत्थानि अविप्पटिसारानिसंसानि <pb ed="T" n="5.0004"/>। इति खो, भिक्खवे, धम्मा धम्मे <pb ed="P" n="5.0004"/> अभिसन्देन्ति, धम्मा धम्मे परिपूरेन्ति अपारा पारं गमनाया’’ति। दुतियं।</p>

<p rend="subhead">३. पठमउपनिससुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="3"><hi rend="paranum">३</hi><hi rend="dot">.</hi> <note>अ॰ नि॰ ५.२४; ११.३</note> ‘‘दुस्सीलस्स, भिक्खवे, सीलविपन्‍नस्स हतूपनिसो होति अविप्पटिसारो; अविप्पटिसारे असति अविप्पटिसारविपन्‍नस्स हतूपनिसं होति पामोज्‍जं; पामोज्‍जे असति पामोज्‍जविपन्‍नस्स हतूपनिसा होति पीति; पीतिया असति पीतिविपन्‍नस्स हतूपनिसा होति पस्सद्धि; पस्सद्धिया असति पस्सद्धिविपन्‍नस्स हतूपनिसं होति सुखं; सुखे असति सुखविपन्‍नस्स हतूपनिसो होति सम्मासमाधि; सम्मासमाधिम्हि असति सम्मासमाधिविपन्‍नस्स हतूपनिसं होति यथाभूतञाणदस्सनं; यथाभूतञाणदस्सने असति यथाभूतञाणदस्सनविपन्‍नस्स हतूपनिसो होति निब्बिदाविरागो <pb ed="M" n="3.0260"/>; निब्बिदाविरागे असति निब्बिदाविरागविपन्‍नस्स हतूपनिसं होति विमुत्तिञाणदस्सनं। सेय्यथापि, भिक्खवे, रुक्खो साखापलासविपन्‍नो। तस्स पपटिकापि न पारिपूरिं गच्छति, तचोपि… फेग्गुपि… सारोपि न पारिपूरिं गच्छति। एवमेवं खो, भिक्खवे, दुस्सीलस्स सीलविपन्‍नस्स हतूपनिसो होति अविप्पटिसारो; अविप्पटिसारे असति अविप्पटिसारविपन्‍नस्स हतूपनिसं होति…पे॰… विमुत्तिञाणदस्सनं।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सीलवतो, भिक्खवे, सीलसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नो होति अविप्पटिसारो; अविप्पटिसारे सति अविप्पटिसारसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नं होति पामोज्‍जं; पामोज्‍जे सति पामोज्‍जसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍ना होति पीति; पीतिया सति पीतिसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍ना होति पस्सद्धि; पस्सद्धिया सति पस्सद्धिसम्पन्‍नस्स <pb ed="T" n="5.0005"/> उपनिससम्पन्‍नं होति सुखं; सुखे सति सुखसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नो होति सम्मासमाधि <pb ed="P" n="5.0005"/>; सम्मासमाधिम्हि सति सम्मासमाधिसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नं होति यथाभूतञाणदस्सनं; यथाभूतञाणदस्सने सति यथाभूतञाणदस्सनसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नो होति निब्बिदाविरागो; निब्बिदाविरागे सति निब्बिदाविरागसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नं होति विमुत्तिञाणदस्सनं। सेय्यथापि, भिक्खवे, रुक्खो साखापलाससम्पन्‍नो। तस्स पपटिकापि पारिपूरिं गच्छति, तचोपि… फेग्गुपि… सारोपि पारिपूरिं <pb ed="V" n="3.0005"/> गच्छति। एवमेवं खो, भिक्खवे, सीलवतो सीलसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नो होति अविप्पटिसारो; अविप्पटिसारे सति अविप्पटिसारसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नं होति…पे॰… विमुत्तिञाणदस्सन’’न्ति। ततियं।</p>

<p rend="subhead">४. दुतियउपनिससुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="4"><hi rend="paranum">४</hi><hi rend="dot">.</hi> <note>अ॰ नि॰ ११.४</note> तत्र खो आयस्मा सारिपुत्तो भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘दुस्सीलस्स, आवुसो, सीलविपन्‍नस्स हतूपनिसो होति अविप्पटिसारो; अविप्पटिसारे असति अविप्पटिसारविपन्‍नस्स हतूपनिसं होति…पे॰… विमुत्तिञाणदस्सनं। सेय्यथापि, आवुसो, रुक्खो साखापलासविपन्‍नो। तस्स पपटिकापि न पारिपूरिं गच्छति, तचोपि… फेग्गुपि… सारोपि न पारिपूरिं गच्छति। एवमेवं खो, आवुसो, दुस्सीलस्स सीलविपन्‍नस्स हतूपनिसो होति अविप्पटिसारो; अविप्पटिसारे असति अविप्पटिसारविपन्‍नस्स हतूपनिसं होति…पे॰… विमुत्तिञाणदस्सनं।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सीलवतो <pb ed="M" n="3.0261"/>, आवुसो, सीलसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नो होति अविप्पटिसारो; अविप्पटिसारे सति अविप्पटिसारसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नं होति…पे॰ <pb ed="T" n="5.0006"/>… विमुत्तिञाणदस्सनं। सेय्यथापि, आवुसो, रुक्खो साखापलाससम्पन्‍नो। तस्स पपटिकापि पारिपूरिं गच्छति, तचोपि… फेग्गुपि… सारोपि पारिपूरिं गच्छति। एवमेवं खो, आवुसो, सीलवतो सीलसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नो होति अविप्पटिसारो; अविप्पटिसारे सति अविप्पटिसारसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नं होति…पे॰… विमुत्तिञाणदस्सन’’न्ति। चतुत्थं।</p>

<p rend="subhead">५. ततियउपनिससुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="5"><hi rend="paranum">५</hi><hi rend="dot">.</hi> <note>अ॰ नि॰ ११.५</note> तत्र <pb ed="T" n="5.0007"/> <pb ed="P" n="5.0006"/> खो आयस्मा आनन्दो भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘दुस्सीलस्स, आवुसो, सीलविपन्‍नस्स हतूपनिसो होति अविप्पटिसारो; अविप्पटिसारे असति अविप्पटिसारविपन्‍नस्स हतूपनिसं होति पामोज्‍जं; पामोज्‍जे असति पामोज्‍जविपन्‍नस्स हतूपनिसा होति पीति; पीतिया असति पीतिविपन्‍नस्स हतूपनिसा होति पस्सद्धि; पस्सद्धिया असति पस्सद्धिविपन्‍नस्स हतूपनिसं होति सुखं; सुखे असति सुखविपन्‍नस्स हतूपनिसो होति सम्मासमाधि; सम्मासमाधिम्हि असति सम्मासमाधिविपन्‍नस्स हतूपनिसं होति यथाभूतञाणदस्सनं; यथाभूतञाणदस्सने असति यथाभूतञाणदस्सनविपन्‍नस्स हतूपनिसो होति निब्बिदाविरागो; निब्बिदाविरागे असति निब्बिदाविरागविपन्‍नस्स हतूपनिसं होति विमुत्तिञाणदस्सनं। सेय्यथापि, आवुसो, रुक्खो साखापलासविपन्‍नो। तस्स पपटिकापि न पारिपूरिं गच्छति, तचोपि… फेग्गुपि… सारोपि न पारिपूरिं गच्छति। एवमेवं खो, आवुसो, दुस्सीलस्स सीलविपन्‍नस्स हतूपनिसो होति अविप्पटिसारो; अविप्पटिसारे असति अविप्पटिसारविपन्‍नस्स हतूपनिसं होति…पे॰… विमुत्तिञाणदस्सनं।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सीलवतो, आवुसो, सीलसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नो होति अविप्पटिसारो; अविप्पटिसारे सति अविप्पटिसारसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नं होति पामोज्‍जं; पामोज्‍जे सति पामोज्‍जसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍ना होति पीति; पीतिया सति पीतिसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍ना होति पस्सद्धि; पस्सद्धिया सति पस्सद्धिसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नं होति सुखं; सुखे सति सुखसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नो होति सम्मासमाधि <pb ed="T" n="5.0008"/>; सम्मासमाधिम्हि सति सम्मासमाधिसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नं होति यथाभूतञाणदस्सनं <pb ed="V" n="3.0006"/>; यथाभूतञाणदस्सने <pb ed="M" n="3.0262"/> सति यथाभूतञाणदस्सनसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नो होति निब्बिदाविरागो; निब्बिदाविरागे सति निब्बिदाविरागसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नं होति विमुत्तिञाणदस्सनं। सेय्यथापि, आवुसो, रुक्खो साखापलाससम्पन्‍नो <pb ed="P" n="5.0007"/>। तस्स पपटिकापि पारिपूरिं गच्छति, तचोपि… फेग्गुपि… सारोपि पारिपूरिं गच्छति। एवमेवं खो, आवुसो, सीलवतो सीलसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नो होति अविप्पटिसारो; अविप्पटिसारे सति अविप्पटिसारसम्पन्‍नस्स उपनिससम्पन्‍नं होति…पे॰… विमुत्तिञाणदस्सन’’न्ति। पञ्‍चमं।</p>

<p rend="subhead">६. समाधिसुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="6"><hi rend="paranum">६</hi><hi rend="dot">.</hi> <note>अ॰ नि॰ ११.१८</note> अथ खो आयस्मा आनन्दो येन भगवा तेनुपसङ्कमि…पे॰… एकमन्तं निसिन्‍नो खो आयस्मा आनन्दो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘सिया नु खो, भन्ते, भिक्खुनो तथारूपो समाधिपटिलाभो यथा नेव पथवियं पथविसञ्‍ञी <note>पठविसञ्‍ञी (सी॰), पठवीसञ्‍ञी (स्या॰)</note> अस्स, न आपस्मिं आपोसञ्‍ञी अस्स, न तेजस्मिं तेजोसञ्‍ञी अस्स, न वायस्मिं वायोसञ्‍ञी अस्स, न आकासानञ्‍चायतने आकासानञ्‍चायतनसञ्‍ञी अस्स, न विञ्‍ञाणञ्‍चायतने विञ्‍ञाणञ्‍चायतनसञ्‍ञी अस्स, न आकिञ्‍चञ्‍ञायतने आकिञ्‍चञ्‍ञायतनसञ्‍ञी अस्स, न नेवसञ्‍ञानासञ्‍ञायतने नेवसञ्‍ञानासञ्‍ञायतनसञ्‍ञी अस्स, न इधलोके इधलोकसञ्‍ञी अस्स, न परलोके परलोकसञ्‍ञी अस्स <pb ed="V" n="3.0007"/>; सञ्‍ञी च पन अस्सा’’ति? ‘‘सिया, आनन्द, भिक्खुनो तथारूपो समाधिपटिलाभो <pb ed="T" n="5.0009"/> यथा नेव पथवियं पथविसञ्‍ञी अस्स, न आपस्मिं आपोसञ्‍ञी अस्स, न तेजस्मिं तेजोसञ्‍ञी अस्स, न वायस्मिं वायोसञ्‍ञी अस्स, न आकासानञ्‍चायतने आकासानञ्‍चायतनसञ्‍ञी अस्स, न विञ्‍ञाणञ्‍चायतने विञ्‍ञाणञ्‍चायतनसञ्‍ञी अस्स, न आकिञ्‍चञ्‍ञायतने आकिञ्‍चञ्‍ञायतनसञ्‍ञी अस्स, न नेवसञ्‍ञानासञ्‍ञायतने नेवसञ्‍ञानासञ्‍ञायतनसञ्‍ञी अस्स, न इधलोके इधलोकसञ्‍ञी अस्स, न परलोके परलोकसञ्‍ञी अस्स; सञ्‍ञी च पन अस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘यथा कथं पन, भन्ते, सिया भिक्खुनो तथारूपो समाधिपटिलाभो यथा नेव पथवियं पथविसञ्‍ञी अस्स, न आपस्मिं आपोसञ्‍ञी अस्स न तेजस्मिं तेजोसञ्‍ञी अस्स <pb ed="P" n="5.0008"/>, न वायस्मिं वायोसञ्‍ञी अस्स, न आकासानञ्‍चायतने आकासानञ्‍चायतनसञ्‍ञी अस्स, न <pb ed="M" n="3.0263"/> विञ्‍ञाणञ्‍चायतने विञ्‍ञाणञ्‍चायतनसञ्‍ञी अस्स, न आकिञ्‍चञ्‍ञायत्तने आकिञ्‍चञ्‍ञायतनसञ्‍ञी अस्स, न नेवसञ्‍ञानासञ्‍ञायतने नेवसञ्‍ञानासञ्‍ञायतनसञ्‍ञी अस्स, न इधलोके इधलोकसञ्‍ञी अस्स, न परलोके परलोकसञ्‍ञी अस्स; सञ्‍ञी च पन अस्सा’’ति?</p>

<p rend="bodytext">‘‘इधानन्द, भिक्खु एवंसञ्‍ञी होति – ‘एतं सन्तं एतं पणीतं यदिदं सब्बसङ्खारसमथो सब्बूपधिपटिनिस्सग्गो तण्हाक्खयो विरागो निरोधो निब्बान’न्ति। एवं खो, आनन्द, सिया भिक्खुनो तथारूपो समाधिपटिलाभो यथा नेव पथवियं पथविसञ्‍ञी अस्स, न आपस्मिं आपोसञ्‍ञी अस्स, न तेजस्मिं तेजोसञ्‍ञी अस्स, न वायस्मिं <pb ed="T" n="5.0010"/> वायोसञ्‍ञी अस्स, न आकासानञ्‍चायतने आकासानञ्‍चायतनसञ्‍ञी अस्स, न विञ्‍ञाणञ्‍चायतने विञ्‍ञाणञ्‍चायतनसञ्‍ञी अस्स, न आकिञ्‍चञ्‍ञायतने आकिञ्‍चञ्‍ञायतनसञ्‍ञी अस्स, न नेवसञ्‍ञानासञ्‍ञायतने नेवसञ्‍ञानासञ्‍ञायतनसञ्‍ञी अस्स, न इधलोके इधलोकसञ्‍ञी अस्स, न परलोके परलोकसञ्‍ञी अस्स; सञ्‍ञी च पन अस्सा’’ति। छट्ठं।</p>

<p rend="subhead">७. सारिपुत्तसुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="7"><hi rend="paranum">७</hi><hi rend="dot">.</hi> अथ खो आयस्मा आनन्दो येनायस्मा सारिपुत्तो तेनुपसङ्कमि; उपसङ्कमित्वा आयस्मता <pb ed="V" n="3.0008"/> सारिपुत्तेन सद्धिं सम्मोदि। सम्मोदनीयं कथं सारणीयं वीतिसारेत्वा एकमन्तं निसीदि। एकमन्तं निसिन्‍नो खो आयस्मा आनन्दो आयस्मन्तं सारिपुत्तं एतदवोच –</p>

<p rend="bodytext">‘‘सिया नु खो, आवुसो सारिपुत्त, भिक्खुनो तथारूपो समाधिपटिलाभो यथा नेव पथवियं पथविसञ्‍ञी अस्स, न आपस्मिं आपोसञ्‍ञी अस्स, न तेजस्मिं तेजोसञ्‍ञी अस्स, न वायस्मिं वायोसञ्‍ञी अस्स, न आकासानञ्‍चायतने आकासानञ्‍चायतनसञ्‍ञी <pb ed="P" n="5.0009"/> अस्स, न विञ्‍ञाणञ्‍चायतने विञ्‍ञाणञ्‍चायतनसञ्‍ञी अस्स, न आकिञ्‍चञ्‍ञायतने आकिञ्‍चञ्‍ञायतनसञ्‍ञी अस्स, न नेवसञ्‍ञानासञ्‍ञायतने नेवसञ्‍ञानासञ्‍ञायतनसञ्‍ञी अस्स, न इधलोके इधलोकसञ्‍ञी अस्स, न परलोके परलोकसञ्‍ञी अस्स; सञ्‍ञी च पन अस्सा’’ति?</p>

<p rend="bodytext">‘‘सिया <pb ed="M" n="3.0264"/>, आवुसो आनन्द, भिक्खुनो तथारूपो समाधिपटिलाभो यथा नेव पथवियं पथविसञ्‍ञी अस्स…पे॰… न परलोके परलोकसञ्‍ञी अस्स; सञ्‍ञी <pb ed="T" n="5.0011"/> च पन अस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘यथा कथं पन, आवुसो सारिपुत्त, सिया भिक्खुनो तथारूपो समाधिपटिलाभो यथा नेव पथवियं पथविसञ्‍ञी अस्स…पे॰… सञ्‍ञी च पन अस्सा’’ति? ‘‘एकमिदाहं, आवुसो आनन्द, समयं इधेव सावत्थियं विहरामि अन्धवनस्मिं। तत्थाहं <note>अथाहं (क॰)</note> तथारूपं समाधिं समापज्‍जिं <note>पटिलभामि (क॰)</note> यथा नेव पथवियं पथविसञ्‍ञी अहोसिं, न आपस्मिं आपोसञ्‍ञी अहोसिं, न तेजस्मिं तेजोसञ्‍ञी अहोसिं, न वायस्मिं वायोसञ्‍ञी अहोसिं, न आकासानञ्‍चायतने आकासानञ्‍चायतनसञ्‍ञी अहोसिं, न विञ्‍ञाणञ्‍चायतने विञ्‍ञाणञ्‍चायतनसञ्‍ञी अहोसिं, न आकिञ्‍चञ्‍ञायतने आकिञ्‍चञ्‍ञायतनसञ्‍ञी अहोसिं, न नेवसञ्‍ञानासञ्‍ञायतने नेवसञ्‍ञानासञ्‍ञायतनसञ्‍ञी अहोसिं, न इधलोके इधलोकसञ्‍ञी अहोसिं, न परलोके परलोकसञ्‍ञी अहोसिं; सञ्‍ञी च पन अहोसि’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘किंसञ्‍ञी पनायस्मा सारिपुत्तो <note>किं सञ्‍ञी पनावुसो सारिपुत्त (क॰)</note> तस्मिं समये अहोसी’’ति? ‘‘भवनिरोधो निब्बानं भवनिरोधो निब्बान’’न्ति खो मे, आवुसो, अञ्‍ञाव सञ्‍ञा उप्पज्‍जति अञ्‍ञाव सञ्‍ञा निरुज्झति। सेय्यथापि, आवुसो, सकलिकग्गिस्स झायमानस्स अञ्‍ञाव अच्‍चि उप्पज्‍जति अञ्‍ञाव अच्‍चि निरुज्झति; एवमेवं खो, आवुसो, ‘भवनिरोधो निब्बानं भवनिरोधो निब्बान’न्ति <pb ed="V" n="3.0009"/> अञ्‍ञाव सञ्‍ञा उप्पज्‍जति <pb ed="P" n="5.0010"/> अञ्‍ञाव सञ्‍ञा निरुज्झति। ‘भवनिरोधो निब्बान’न्ति <note>निब्बानं (सी॰ क॰)</note> सञ्‍ञी च पनाहं, आवुसो, तस्मिं समये अहोसि’’न्ति। सत्तमं।</p>

<p rend="subhead">८. झानसुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="8"><hi rend="paranum">८</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘सद्धो च <note>इमस्मिं वाक्ये अयं च कारो नत्थि स्यामपोत्थके</note>, भिक्खवे, भिक्खु होति, नो च <note>नो (स्या॰) एवमुपरिपि। अ॰ नि॰ ८.७१</note> सीलवा; एवं सो तेनङ्गेन <pb ed="T" n="5.0012"/> अपरिपूरो होति। तेन तं अङ्गं परिपूरेतब्बं – ‘किन्ताहं सद्धो च अस्सं, सीलवा चा’ति! यतो च खो, भिक्खवे, भिक्खु सद्धो च होति सीलवा च, एवं सो तेनङ्गेन परिपूरो होति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सद्धो <pb ed="M" n="3.0265"/> च, भिक्खवे, भिक्खु होति सीलवा च, नो च बहुस्सुतो…पे॰… बहुस्सुतो च, नो च धम्मकथिको… धम्मकथिको च, नो च परिसावचरो… परिसावचरो च, नो च विसारदो परिसाय धम्मं देसेति… विसारदो च परिसाय धम्मं देसेति, नो च विनयधरो… विनयधरो च, नो च आरञ्‍ञिको <note>आरञ्‍ञको (क॰)</note> पन्तसेनासनो… आरञ्‍ञिको च पन्तसेनासनो, नो च चतुन्‍नं झानानं आभिचेतसिकानं दिट्ठधम्मसुखविहारानं निकामलाभी होति अकिच्छलाभी अकसिरलाभी… चतुन्‍नञ्‍च झानानं आभिचेतसिकानं दिट्ठधम्मसुखविहारानं निकामलाभी होति अकिच्छलाभी अकसिरलाभी, नो च आसवानं खया अनासवं चेतोविमुत्तिं पञ्‍ञाविमुत्तिं दिट्ठेव धम्मे सयं अभिञ्‍ञा सच्छिकत्वा उपसम्पज्‍ज विहरति। एवं सो तेनङ्गेन अपरिपूरो होति। तेन तं अङ्गं परिपूरेतब्बं – ‘किन्ताहं सद्धो च अस्सं, सीलवा च, बहुस्सुतो च, धम्मकथिको च, परिसावचरो च, विसारदो च परिसाय धम्मं देसेय्यं, विनयधरो च, आरञ्‍ञिको च पन्तसेनासनो, चतुन्‍नञ्‍च झानानं आभिचेतसिकानं <pb ed="P" n="5.0011"/> दिट्ठधम्मसुखविहारानं निकामलाभी अस्सं अकिच्छलाभी अकसिरलाभी, आसवानञ्‍च खया अनासवं चेतोविमुत्तिं पञ्‍ञाविमुत्तिं दिट्ठेव धम्मे सयं अभिञ्‍ञा सच्छिकत्वा उपसम्पज्‍ज विहरेय्य’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘यतो च खो, भिक्खवे, भिक्खु सद्धो च होति, सीलवा च, बहुस्सुतो <pb ed="T" n="5.0013"/> च, धम्मकथिको च, परिसावचरो च, विसारदो च परिसाय धम्मं देसेति, विनयधरो च, आरञ्‍ञिको च पन्तसेनासनो, चतुन्‍नञ्‍च झानानं आभिचेतसिकानं दिट्ठधम्मसुखविहारानं निकामलाभी <pb ed="V" n="3.0010"/> होति अकिच्छलाभी अकसिरलाभी, आसवानञ्‍च खया अनासवं चेतोविमुत्तिं पञ्‍ञाविमुत्तिं दिट्ठेव धम्मे सयं अभिञ्‍ञा सच्छिकत्वा उपसम्पज्‍ज विहरति; एवं सो तेनङ्गेन परिपूरो होति। इमेहि खो, भिक्खवे, दसहि धम्मेहि समन्‍नागतो भिक्खु समन्तपासादिको च होति सब्बाकारपरिपूरो चा’’ति। अट्ठमं।</p>

<p rend="subhead">९. सन्तविमोक्खसुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="9"><hi rend="paranum">९</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘सद्धो च, भिक्खवे, भिक्खु होति, नो च सीलवा…पे॰… सीलवा च, नो च बहुस्सुतो… बहुस्सुतो च, नो च धम्मकथिको… धम्मकथिको च, नो <pb ed="M" n="3.0266"/> च परिसावचरो… परिसावचरो च, नो च विसारदो परिसाय धम्मं देसेति… विसारदो च परिसाय धम्मं देसेति, नो च विनयधरो… विनयधरो च, नो च आरञ्‍ञिको पन्तसेनासनो… आरञ्‍ञिको च पन्तसेनासनो, नो च ये ते सन्ता विमोक्खा अतिक्‍कम्म रूपे आरुप्पा ते कायेन फुसित्वा विहरति… ये ते सन्ता विमोक्खा अतिक्‍कम्म रूपे आरुप्पा <pb ed="P" n="5.0012"/> ते च कायेन फुसित्वा विहरति, नो च आसवानं खया अनासवं चेतोविमुत्तिं पञ्‍ञाविमुत्तिं दिट्ठेव धम्मे सयं अभिञ्‍ञा सच्छिकत्वा उपसम्पज्‍ज विहरति। एवं सो तेनङ्गेन अपरिपूरो होति। तेन तं अङ्गं परिपूरेतब्बं – ‘किन्ताहं सद्धो च अस्सं, सीलवा च, बहुस्सुतो च, धम्मकथिको च, परिसावचरो च, विसारदो च परिसाय धम्मं देसेय्यं, विनयधरो च, आरञ्‍ञिको च पन्तसेनासनो, ये <pb ed="T" n="5.0014"/> ते सन्ता विमोक्खा अतिक्‍कम्म रूपे आरुप्पा ते च कायेन फुसित्वा विहरेय्यं, आसवानञ्‍च खया अनासवं चेतोविमुत्तिं पञ्‍ञाविमुत्तिं दिट्ठेव धम्मे सयं अभिञ्‍ञा सच्छिकत्वा उपसम्पज्‍ज विहरेय्य’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘यतो च खो, भिक्खवे, भिक्खु सद्धो च होति, सीलवा च, बहुस्सुतो च, धम्मकथिको च, परिसावचरो च, विसारदो च परिसाय धम्मं देसेति, विनयधरो च, आरञ्‍ञिको च पन्तसेनासनो, ये ते सन्ता विमोक्खा अतिक्‍कम्म रूपे आरुप्पा ते च कायेन फुसित्वा विहरति, आसवानञ्‍च खया अनासवं चेतोविमुत्तिं पञ्‍ञाविमुत्तिं दिट्ठेव धम्मे सयं अभिञ्‍ञा सच्छिकत्वा उपसम्पज्‍ज विहरति; एवं सो तेनङ्गेन परिपूरो होति। इमेहि खो, भिक्खवे, दसहि धम्मेहि समन्‍नागतो भिक्खु समन्तपासादिको च होति सब्बाकारपरिपूरो चा’’ति। नवमं।</p>

<p rend="subhead">१०. विज्‍जासुत्तं</p>

<p rend="bodytext" n="10"><hi rend="paranum">१०</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘सद्धो <pb ed="V" n="3.0011"/> च, भिक्खवे, भिक्खु होति, नो च सीलवा। एवं सो तेनङ्गेन अपरिपूरो होति। तेन तं अङ्गं परिपूरेतब्बं – ‘किन्ताहं सद्धो च अस्सं सीलवा चा’ति। यतो <pb ed="P" n="5.0013"/> च खो, भिक्खवे, भिक्खु सद्धो च होति, सीलवा च, एवं सो तेनङ्गेन परिपूरो होति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सद्धो च, भिक्खवे, भिक्खु होति सीलवा च, नो च बहुस्सुतो बहुस्सुतो च, नो च धम्मकथिको धम्मकथिको च, नो च परिसावचरो परिसावचरो च, नो च विसारदो परिसाय धम्मं देसेति विसारदो <pb ed="M" n="3.0267"/> च परिसाय धम्मं देसेति, नो च विनयधरो विनयधरो च, नो च अनेकविहितं पुब्बेनिवासं अनुस्सरति, सेय्यथिदं एकम्पि जातिं द्वेपि जातियो…पे॰… इति <pb ed="T" n="5.0015"/> साकारं सउद्देसं अनेकविहितं पुब्बेनिवासं अनुस्सरति। अनेकविहितञ्‍च…पे॰… पुब्बेनिवासं अनुस्सरति, नो च दिब्बेन चक्खुना विसुद्धेन अतिक्‍कन्तमानुसकेन…पे॰… यथाकम्मूपगे सत्ते पजानाति दिब्बेन च चक्खुना विसुद्धेन अतिक्‍कन्तमानुसकेन…पे॰… यथाकम्मूपगे सत्ते पजानाति, नो च आसवानं खया…पे॰… सच्छिकत्वा उपसम्पज्‍ज विहरति। एवं सो तेनङ्गेन अपरिपूरो होति। तेन तं अङ्गं परिपूरेतब्बं – ‘किन्ताहं सद्धो च अस्सं, सीलवा च, बहुस्सुतो च, धम्मकथिको च, परिसावचरो च, विसारदो च परिसाय धम्मं देसेय्यं, विनयधरो च, अनेकविहितञ्‍च पुब्बेनिवासं अनुस्सरेय्यं, सेय्यथिदं, एकम्पि जातिं द्वेपि जातियो…पे॰… इति साकारं सउद्देसं अनेकविहितं पुब्बेनिवासं अनुस्सरेय्यं, दिब्बेन च चक्खुना विसुद्धेन <pb ed="P" n="5.0014"/> अतिक्‍कन्तमानुसकेन…पे॰… यथाकम्मूपगे सत्ते पजानेय्यं, आसवानञ्‍च खया…पे॰… सच्छिकत्वा उपसम्पज्‍ज विहरेय्य’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘यतो च खो, भिक्खवे, भिक्खु सद्धो च होति, सीलवा च, बहुस्सुतो च, धम्मकथिको च, परिसावचरो च, विसारदो च परिसाय धम्मं देसेति, विनयधरो च, अनेकविहितञ्‍च पुब्बेनिवासं अनुस्सरति, सेय्यथिदं – एकम्पि जातिं द्वेपि जातियो…पे॰… इति साकारं सउद्देसं अनेकविहितं पुब्बेनिवासं अनुस्सरति, दिब्बेन च चक्खुना विसुद्धेन अतिक्‍कन्तमानुसकेन…पे॰… यथाकम्मूपगे सत्ते पजानाति, आसवानञ्‍च खया अनासवं चेतोविमुत्तिं <pb ed="T" n="5.0016"/> <pb ed="V" n="3.0012"/> पञ्‍ञाविमुत्तिं दिट्ठेव धम्मे सयं अभिञ्‍ञा सच्छिकत्वा उपसम्पज्‍ज विहरति। एवं सो तेनङ्गेन परिपूरो होति। इमेहि, खो, भिक्खवे, दसहि धम्मेहि समन्‍नागतो भिक्खु समन्तपासादिको च होति सब्बाकारपरिपूरो चा’’ति। दसमं।</p>

<p rend="centre">आनिसंसवग्गो पठमो।</p>

<p rend="bodytext">तस्सुद्दानं –</p>

<p rend="gatha1">किमत्थियं चेतना च, तयो उपनिसापि च।</p>

<p rend="gathalast">समाधि सारिपुत्तो च, झानं सन्तेन विज्‍जयाति॥</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
