<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">५. पारायनवग्गो</p>

<p rend="subhead">वत्थुगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="982"><hi rend="paranum">९८२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कोसलानं <pb ed="M" n="0.0429"/> <pb ed="V" n="0.0225"/> <pb ed="P" n="0.0190"/> <pb ed="T" n="0.0524"/> पुरा रम्मा, अगमा दक्खिणापथं।</p>

<p rend="gathalast">आकिञ्‍चञ्‍ञं पत्थयानो, ब्राह्मणो मन्तपारगू॥</p>

<p rend="hangnum" n="983"><hi rend="paranum">९८३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सो अस्सकस्स विसये, अळकस्स <note>मुळकस्स (स्या॰), मूळ्हकस्स (क॰), मळकस्स (निद्देस)</note> समासने।</p>

<p rend="gathalast">वसि गोधावरीकूले, उञ्छेन च फलेन च॥</p>

<p rend="hangnum" n="984"><hi rend="paranum">९८४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तस्सेव उपनिस्साय, गामो च विपुलो अहु।</p>

<p rend="gathalast">ततो जातेन आयेन, महायञ्‍ञमकप्पयि॥</p>

<p rend="hangnum" n="985"><hi rend="paranum">९८५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> महायञ्‍ञं यजित्वान, पुन पाविसि अस्समं।</p>

<p rend="gathalast">तस्मिं पटिपविट्ठम्हि, अञ्‍ञो आगञ्छि ब्राह्मणो॥</p>

<p rend="hangnum" n="986"><hi rend="paranum">९८६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उग्घट्टपादो तसितो <note>तस्सितो (क॰)</note>, पङ्कदन्तो रजस्सिरो।</p>

<p rend="gathalast">सो च नं उपसङ्कम्म, सतानि पञ्‍च याचति॥</p>

<p rend="hangnum" n="987"><hi rend="paranum">९८७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तमेनं बावरी दिस्वा, आसनेन निमन्तयि।</p>

<p rend="gathalast">सुखञ्‍च कुसलं पुच्छि, इदं वचनमब्रवि॥</p>

<p rend="hangnum" n="988"><hi rend="paranum">९८८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यं खो मम देय्यधम्मं, सब्बं विसज्‍जितं मया।</p>

<p rend="gathalast">अनुजानाहि मे ब्रह्मे, नत्थि पञ्‍चसतानि मे’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="989"><hi rend="paranum">९८९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सचे <pb ed="P" n="0.0191"/> मे याचमानस्स, भवं नानुपदस्सति।</p>

<p rend="gathalast">सत्तमे दिवसे तुय्हं, मुद्धा फलतु सत्तधा’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="990"><hi rend="paranum">९९०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अभिसङ्खरित्वा <pb ed="V" n="0.0226"/> <pb ed="T" n="0.0525"/> कुहको, भेरवं सो अकित्तयि।</p>

<p rend="gathalast">तस्स तं वचनं सुत्वा, बावरी दुक्खितो अहु॥</p>

<p rend="hangnum" n="991"><hi rend="paranum">९९१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उस्सुस्सति अनाहारो, सोकसल्‍लसमप्पितो।</p>

<p rend="gathalast">अथोपि एवं चित्तस्स, झाने न रमती मनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="992"><hi rend="paranum">९९२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उत्रस्तं दुक्खितं दिस्वा, देवता अत्थकामिनी।</p>

<p rend="gathalast">बावरिं उपसङ्कम्म, इदं वचनमब्रवि॥</p>

<p rend="hangnum" n="993"><hi rend="paranum">९९३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘न <pb ed="M" n="0.0430"/> सो मुद्धं पजानाति, कुहको सो धनत्थिको।</p>

<p rend="gathalast">मुद्धनि मुद्धपाते वा, ञाणं तस्स न विज्‍जति’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="994"><hi rend="paranum">९९४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘भोती चरहि जानासि, तं मे अक्खाहि पुच्छिता।</p>

<p rend="gathalast">मुद्धं मुद्धाधिपातञ्‍च, तं सुणोम वचो तव’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="995"><hi rend="paranum">९९५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अहम्पेतं न जानामि, ञाणमेत्थ न विज्‍जति।</p>

<p rend="gathalast">मुद्धनि मुद्धाधिपाते च, जिनानं हेत्थ <note>मुद्धं मुद्धाधिपातो च, जिनानं हेत (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> दस्सनं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="996"><hi rend="paranum">९९६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अथ को चरहि जानाति, अस्मिं पथविमण्डले <note>पुथविमण्डले (सी॰ पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">मुद्धं मुद्धाधिपातञ्‍च, तं मे अक्खाहि देवते’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="997"><hi rend="paranum">९९७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पुरा <pb ed="P" n="0.0192"/> कपिलवत्थुम्हा, निक्खन्तो लोकनायको।</p>

<p rend="gathalast">अपच्‍चो ओक्‍काकराजस्स, सक्यपुत्तो पभङ्करो॥</p>

<p rend="hangnum" n="998"><hi rend="paranum">९९८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सो हि ब्राह्मण सम्बुद्धो, सब्बधम्मान पारगू।</p>

<p rend="gatha2">सब्बाभिञ्‍ञाबलप्पत्तो, सब्बधम्मेसु चक्खुमा।</p>

<p rend="gathalast">सब्बकम्मक्खयं पत्तो, विमुत्तो उपधिक्खये॥</p>

<p rend="hangnum" n="999"><hi rend="paranum">९९९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘बुद्धो सो भगवा लोके, धम्मं देसेति चक्खुमा।</p>

<p rend="gathalast">तं <pb ed="T" n="0.0526"/> त्वं गन्त्वान पुच्छस्सु, सो ते तं ब्याकरिस्सति’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1000"><hi rend="paranum">१०००</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सम्बुद्धोति <pb ed="V" n="0.0227"/> वचो सुत्वा, उदग्गो बावरी अहु।</p>

<p rend="gathalast">सोकस्स तनुको आसि, पीतिञ्‍च विपुलं लभि॥</p>

<p rend="hangnum" n="1001"><hi rend="paranum">१००१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सो बावरी अत्तमनो उदग्गो, तं देवतं पुच्छति वेदजातो।</p>

<p rend="gatha2">‘‘कतमम्हि गामे निगमम्हि वा पन, कतमम्हि वा जनपदे लोकनाथो।</p>

<p rend="gathalast">यत्थ गन्त्वान पस्सेमु <note>गन्त्वा नमस्सेमु (सी॰ स्या॰ पी॰)</note>, सम्बुद्धं द्विपदुत्तमं’’ <note>द्विपदुत्तमं (सी॰ स्या॰ पी॰)</note>,॥</p>

<p rend="hangnum" n="1002"><hi rend="paranum">१००२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सावत्थियं कोसलमन्दिरे जिनो, पहूतपञ्‍ञो वरभूरिमेधसो।</p>

<p rend="gathalast">सो सक्यपुत्तो विधुरो अनासवो, मुद्धाधिपातस्स विदू नरासभो’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1003"><hi rend="paranum">१००३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ततो <pb ed="M" n="0.0431"/> आमन्तयी सिस्से, ब्राह्मणे मन्तपारगे।</p>

<p rend="gathalast">‘‘एथ माणवा अक्खिस्सं, सुणाथ वचनं मम॥</p>

<p rend="hangnum" n="1004"><hi rend="paranum">१००४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यस्सेसो <pb ed="P" n="0.0193"/> दुल्‍लभो लोके, पातुभावो अभिण्हसो।</p>

<p rend="gatha2">स्वाज्‍ज लोकम्हि उप्पन्‍नो, सम्बुद्धो इति विस्सुतो।</p>

<p rend="gathalast">खिप्पं गन्त्वान सावत्थिं, पस्सव्हो द्विपदुत्तमं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1005"><hi rend="paranum">१००५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘कथं चरहि जानेमु, दिस्वा बुद्धोति ब्राह्मण।</p>

<p rend="gathalast">अजानतं नो पब्रूहि, यथा जानेमु तं मयं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1006"><hi rend="paranum">१००६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘आगतानि <pb ed="T" n="0.0527"/> हि मन्तेसु, महापुरिसलक्खणा।</p>

<p rend="gathalast">द्वत्तिंसानि च <note>द्वित्तिंसा च (सी॰ स्या॰ पी॰), द्वित्तिंस तानि (?)</note> ब्याक्खाता, समत्ता अनुपुब्बसो॥</p>

<p rend="hangnum" n="1007"><hi rend="paranum">१००७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यस्सेते होन्ति गत्तेसु, महापुरिसलक्खणा।</p>

<p rend="gathalast">द्वेयेव तस्स गतियो, ततिया हि न विज्‍जति॥</p>

<p rend="hangnum" n="1008"><hi rend="paranum">१००८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सचे अगारं आवसति <note>अज्झावसति (क॰)</note>, विजेय्य पथविं इमं।</p>

<p rend="gathalast">अदण्डेन असत्थेन, धम्मेनमनुसासति॥</p>

<p rend="hangnum" n="1009"><hi rend="paranum">१००९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सचे <pb ed="V" n="0.0228"/> च सो पब्बजति, अगारा अनगारियं।</p>

<p rend="gathalast">विवट्टच्छदो <note>विवत्तछद्दो (सी॰)</note> सम्बुद्धो, अरहा भवति अनुत्तरो॥</p>

<p rend="hangnum" n="1010"><hi rend="paranum">१०१०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘जातिं गोत्तञ्‍च लक्खणं, मन्ते सिस्से पुनापरे।</p>

<p rend="gathalast">मुद्धं मुद्धाधिपातञ्‍च, मनसायेव पुच्छथ॥</p>

<p rend="hangnum" n="1011"><hi rend="paranum">१०११</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अनावरणदस्सावी, यदि बुद्धो भविस्सति।</p>

<p rend="gathalast">मनसा पुच्छिते पञ्हे, वाचाय विस्सजेस्सति’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1012"><hi rend="paranum">१०१२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> बावरिस्स वचो सुत्वा, सिस्सा सोळस ब्राह्मणा।</p>

<p rend="gathalast">अजितो तिस्समेत्तेय्यो, पुण्णको अथ मेत्तगू॥</p>

<p rend="hangnum" n="1013"><hi rend="paranum">१०१३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धोतको <pb ed="P" n="0.0194"/> उपसीवो च, नन्दो च अथ हेमको।</p>

<p rend="gathalast">तोदेय्यकप्पा दुभयो, जतुकण्णी च पण्डितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="1014"><hi rend="paranum">१०१४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> भद्रावुधो <pb ed="M" n="0.0432"/> उदयो च, पोसालो चापि ब्राह्मणो।</p>

<p rend="gathalast">मोघराजा च मेधावी, पिङ्गियो च महाइसि॥</p>

<p rend="hangnum" n="1015"><hi rend="paranum">१०१५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पच्‍चेकगणिनो सब्बे, सब्बलोकस्स विस्सुता।</p>

<p rend="gathalast">झायी झानरता धीरा, पुब्बवासनवासिता॥</p>

<p rend="hangnum" n="1016"><hi rend="paranum">१०१६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> बावरिं <pb ed="T" n="0.0528"/> अभिवादेत्वा, कत्वा च नं पदक्खिणं।</p>

<p rend="gathalast">जटाजिनधरा सब्बे, पक्‍कामुं उत्तरामुखा॥</p>

<p rend="hangnum" n="1017"><hi rend="paranum">१०१७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अळकस्स पतिट्ठानं, पुरिमाहिस्सतिं <note>पुरिमं माहिस्सतिं (सी॰ पी॰), पुरं माहिस्सतिं (स्या॰)</note> तदा।</p>

<p rend="gathalast">उज्‍जेनिञ्‍चापि गोनद्धं, वेदिसं वनसव्हयं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1018"><hi rend="paranum">१०१८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कोसम्बिञ्‍चापि साकेतं, सावत्थिञ्‍च पुरुत्तमं।</p>

<p rend="gathalast">सेतब्यं कपिलवत्थुं, कुसिनारञ्‍च मन्दिरं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1019"><hi rend="paranum">१०१९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पावञ्‍च <pb ed="V" n="0.0229"/> भोगनगरं, वेसालिं मागधं पुरं।</p>

<p rend="gathalast">पासाणकं चेतियञ्‍च, रमणीयं मनोरमं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1020"><hi rend="paranum">१०२०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तसितोवुदकं <pb ed="P" n="0.0195"/> सीतं, महालाभंव वाणिजो।</p>

<p rend="gathalast">छायं घम्माभितत्तोव, तुरिता पब्बतमारुहुं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1021"><hi rend="paranum">१०२१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> भगवा तम्हि समये, भिक्खुसङ्घपुरक्खतो।</p>

<p rend="gathalast">भिक्खूनं धम्मं देसेति, सीहोव नदती वने॥</p>

<p rend="hangnum" n="1022"><hi rend="paranum">१०२२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अजितो अद्दस बुद्धं, सतरंसिं <note>वीतरंसिंव (स्या॰), सतरंसीव (क॰), पीतरंसीव (निद्देस)</note> व भाणुमं।</p>

<p rend="gathalast">चन्दं यथा पन्‍नरसे, पारिपूरिं उपागतं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1023"><hi rend="paranum">१०२३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अथस्स गत्ते दिस्वान, परिपूरञ्‍च ब्यञ्‍जनं।</p>

<p rend="gathalast">एकमन्तं ठितो हट्ठो, मनोपञ्हे अपुच्छथ॥</p>

<p rend="hangnum" n="1024"><hi rend="paranum">१०२४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘आदिस्स जम्मनं <note>जप्पनं (क॰)</note> ब्रूहि, गोत्तं ब्रूहि सलक्खणं <note>ब्रूहिस्स लक्खणं (निद्देस)</note>।</p>

<p rend="gathalast">मन्तेसु पारमिं ब्रूहि, कति वाचेति ब्राह्मणो’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1025"><hi rend="paranum">१०२५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘वीसं वस्ससतं आयु, सो च गोत्तेन बावरी।</p>

<p rend="gathalast">तीणिस्स लक्खणा गत्ते, तिण्णं वेदान पारगू॥</p>

<p rend="hangnum" n="1026"><hi rend="paranum">१०२६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘लक्खणे <pb ed="M" n="0.0433"/> <pb ed="T" n="0.0529"/> इतिहासे च, सनिघण्डुसकेटुभे।</p>

<p rend="gathalast">पञ्‍चसतानि वाचेति, सधम्मे पारमिं गतो’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1027"><hi rend="paranum">१०२७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘लक्खणानं <pb ed="P" n="0.0196"/> पविचयं, बावरिस्स नरुत्तम।</p>

<p rend="gathalast">कङ्खच्छिद <note>तण्हच्छिद (बहूसु)</note> पकासेहि, मा नो कङ्खायितं अहु’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1028"><hi rend="paranum">१०२८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘मुखं जिव्हाय छादेति, उण्णस्स भमुकन्तरे।</p>

<p rend="gathalast">कोसोहितं वत्थगुय्हं, एवं जानाहि माणव’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1029"><hi rend="paranum">१०२९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पुच्छञ्हि <pb ed="V" n="0.0230"/> किञ्‍चि असुणन्तो, सुत्वा पञ्हे वियाकते।</p>

<p rend="gathalast">विचिन्तेति जनो सब्बो, वेदजातो कतञ्‍जली॥</p>

<p rend="hangnum" n="1030"><hi rend="paranum">१०३०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘को नु देवो वा ब्रह्मा वा, इन्दो वापि सुजम्पति।</p>

<p rend="gathalast">मनसा पुच्छिते पञ्हे, कमेतं पटिभासति॥</p>

<p rend="hangnum" n="1031"><hi rend="paranum">१०३१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘मुद्धं मुद्धाधिपातञ्‍च, बावरी परिपुच्छति।</p>

<p rend="gathalast">तं ब्याकरोहि भगवा, कङ्खं विनय नो इसे’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1032"><hi rend="paranum">१०३२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अविज्‍जा मुद्धाति जानाहि, विज्‍जा मुद्धाधिपातिनी।</p>

<p rend="gathalast">सद्धासतिसमाधीहि, छन्दवीरियेन संयुता’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1033"><hi rend="paranum">१०३३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ततो वेदेन महता, सन्थम्भित्वान माणवो।</p>

<p rend="gathalast">एकंसं अजिनं कत्वा, पादेसु सिरसा पति॥</p>

<p rend="hangnum" n="1034"><hi rend="paranum">१०३४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘बावरी ब्राह्मणो भोतो, सह सिस्सेहि मारिस।</p>

<p rend="gathalast">उदग्गचित्तो सुमनो, पादे वन्दति चक्खुम’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1035"><hi rend="paranum">१०३५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सुखितो <pb ed="P" n="0.0197"/> बावरी होतु, सह सिस्सेहि ब्राह्मणो।</p>

<p rend="gathalast">त्वञ्‍चापि सुखितो होहि, चिरं जीवाहि माणव॥</p>

<p rend="hangnum" n="1036"><hi rend="paranum">१०३६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘बावरिस्स <pb ed="T" n="0.0530"/> च तुय्हं वा, सब्बेसं सब्बसंसयं।</p>

<p rend="gathalast">कतावकासा पुच्छव्हो, यं किञ्‍चि मनसिच्छथ’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1037"><hi rend="paranum">१०३७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सम्बुद्धेन कतोकासो, निसीदित्वान पञ्‍जली।</p>

<p rend="gathalast">अजितो पठमं पञ्हं, तत्थ पुच्छि तथागतं॥</p>

<p rend="centre">वत्थुगाथा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">१. अजितमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1038"><hi rend="paranum">१०३८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘केनस्सु <pb ed="M" n="0.0434"/> <pb ed="V" n="0.0231"/> निवुतो लोको, (इच्‍चायस्मा अजितो)</p>

<p rend="gatha2">केनस्सु नप्पकासति।</p>

<p rend="gathalast">किस्साभिलेपनं ब्रूसि, किंसु तस्स महब्भयं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1039"><hi rend="paranum">१०३९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अविज्‍जाय निवुतो लोको, (अजिताति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">वेविच्छा पमादा नप्पकासति।</p>

<p rend="gathalast">जप्पाभिलेपनं ब्रूमि, दुक्खमस्स महब्भयं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1040"><hi rend="paranum">१०४०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सवन्ति <pb ed="P" n="0.0198"/> सब्बधि सोता, (इच्‍चायस्मा अजितो)</p>

<p rend="gatha2">सोतानं किं निवारणं।</p>

<p rend="gathalast">सोतानं संवरं ब्रूहि, केन सोता पिधिय्यरे’’ <note>पिथिय्यरे (सी॰ स्या॰ पी॰), पिथीयरे (सी॰ अट्ठ॰), पिधीयरे (?)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="1041"><hi rend="paranum">१०४१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यानि सोतानि लोकस्मिं, (अजिताति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">सति तेसं निवारणं।</p>

<p rend="gathalast">सोतानं संवरं ब्रूमि, पञ्‍ञायेते पिधिय्यरे’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1042"><hi rend="paranum">१०४२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पञ्‍ञा चेव सति यञ्‍च <note>सती चेव (सी॰), सती च (स्या॰), सती चापि (पी॰ निद्देस), सति चापि (निद्देस)</note>, (इच्‍चायस्मा अजितो)</p>

<p rend="gatha2">नामरूपञ्‍च मारिस।</p>

<p rend="gathalast">एतं <pb ed="T" n="0.0531"/> मे पुट्ठो पब्रूहि, कत्थेतं उपरुज्झति’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1043"><hi rend="paranum">१०४३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यमेतं पञ्हं अपुच्छि, अजित तं वदामि ते।</p>

<p rend="gatha2">यत्थ नामञ्‍च रूपञ्‍च, असेसं उपरुज्झति।</p>

<p rend="gathalast">विञ्‍ञाणस्स निरोधेन, एत्थेतं उपरुज्झति’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1044"><hi rend="paranum">१०४४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ये च सङ्खातधम्मासे, ये च सेखा पुथू इध।</p>

<p rend="gathalast">तेसं मे निपको इरियं, पुट्ठो पब्रूहि मारिस’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1045"><hi rend="paranum">१०४५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘कामेसु <pb ed="V" n="0.0232"/> नाभिगिज्झेय्य, मनसानाविलो सिया।</p>

<p rend="gathalast">कुसलो सब्बधम्मानं, सतो भिक्खु परिब्बजे’’ति॥</p>

<p rend="centre">अजितमाणवपुच्छा पठमा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">२. तिस्समेत्तेय्यमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1046"><hi rend="paranum">१०४६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘कोध <pb ed="M" n="0.0435"/> <pb ed="P" n="0.0199"/> सन्तुसितो लोके, (इच्‍चायस्मा तिस्समेत्तेय्यो)</p>

<p rend="gatha2">कस्स नो सन्ति इञ्‍जिता।</p>

<p rend="gatha3">को उभन्तमभिञ्‍ञाय, मज्झे मन्ता न लिप्पति <note>लिम्पति (क॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">कं ब्रूसि महापुरिसोति, को इध सिब्बिनिमच्‍चगा’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1047"><hi rend="paranum">१०४७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘कामेसु ब्रह्मचरियवा, (मेत्तेय्याति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">वीततण्हो सदा सतो।</p>

<p rend="gathalast">सङ्खाय <pb ed="T" n="0.0532"/> निब्बुतो भिक्खु, तस्स नो सन्ति इञ्‍जिता॥</p>

<p rend="hangnum" n="1048"><hi rend="paranum">१०४८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सो उभन्तमभिञ्‍ञाय, मज्झे मन्ता न लिप्पति।</p>

<p rend="gathalast">तं ब्रूमि महापुरिसोति, सो इध सिब्बिनिमच्‍चगा’’ति॥</p>

<p rend="centre">तिस्समेत्तेय्यमाणवपुच्छा दुतिया निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">३. पुण्णकमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1049"><hi rend="paranum">१०४९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अनेजं मूलदस्साविं, (इच्‍चायस्मा पुण्णको)</p>

<p rend="gatha2">अत्थि <note>अत्थी (स्या॰)</note> पञ्हेन आगमं।</p>

<p rend="gatha3">किं <pb ed="V" n="0.0233"/> निस्सिता <pb ed="P" n="0.0200"/> इसयो मनुजा, खत्तिया ब्राह्मणा देवतानं।</p>

<p rend="gathalast">यञ्‍ञमकप्पयिंसु पुथूध लोके, पुच्छामि तं भगवा ब्रूहि मे तं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1050"><hi rend="paranum">१०५०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ये केचिमे इसयो मनुजा, (पुण्णकाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">खत्तिया ब्राह्मणा देवतानं।</p>

<p rend="gatha3">यञ्‍ञमकप्पयिंसु पुथूध लोके, आसीसमाना पुण्णक इत्थत्तं <note>इत्थभावं (सी॰ स्या॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">जरं सिता यञ्‍ञमकप्पयिंसु’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1051"><hi rend="paranum">१०५१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ये <pb ed="M" n="0.0436"/> केचिमे इसयो मनुजा, (इच्‍चायस्मा पुण्णको)</p>

<p rend="gatha2">खत्तिया ब्राह्मणा देवतानं।</p>

<p rend="gatha3">यञ्‍ञमकप्पयिंसु <pb ed="T" n="0.0533"/> पुथूध लोके, कच्‍चिस्सु ते भगवा यञ्‍ञपथे अप्पमत्ता।</p>

<p rend="gathalast">अतारुं जातिञ्‍च जरञ्‍च मारिस, पुच्छामि तं भगवा ब्रूहि मे तं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1052"><hi rend="paranum">१०५२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘आसीसन्ति थोमयन्ति, अभिजप्पन्ति जुहन्ति। (पुण्णकाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">कामाभिजप्पन्ति पटिच्‍च लाभं, ते याजयोगा भवरागरत्ता।</p>

<p rend="gathalast">नातरिंसु जातिजरन्ति ब्रूमि’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1053"><hi rend="paranum">१०५३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ते <pb ed="P" n="0.0201"/> चे नातरिंसु याजयोगा, (इच्‍चायस्मा पुण्णको)</p>

<p rend="gatha2">यञ्‍ञेहि जातिञ्‍च जरञ्‍च मारिस।</p>

<p rend="gatha3">अथ को चरहि देवमनुस्सलोके, अतारि जातिञ्‍च जरञ्‍च मारिस।</p>

<p rend="gathalast">पुच्छामि तं भगवा ब्रूहि मे तं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1054"><hi rend="paranum">१०५४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सङ्खाय लोकस्मि परोपरानि <note>परोवरानि (सी॰ स्या॰)</note>, (पुण्णकाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">यस्सिञ्‍जितं नत्थि कुहिञ्‍चि लोके।</p>

<p rend="gathalast">सन्तो विधूमो अनीघो निरासो, अतारि सो जातिजरन्ति ब्रूमी’’ति॥</p>

<p rend="centre">पुण्णकमाणवपुच्छा ततिया निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">४. मेत्तगूमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1055"><hi rend="paranum">१०५५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पुच्छामि <pb ed="V" n="0.0234"/> <pb ed="T" n="0.0534"/> तं भगवा ब्रूहि मे तं, (इच्‍चायस्मा मेत्तगू)</p>

<p rend="gatha2">मञ्‍ञामि तं वेदगुं भावितत्तं।</p>

<p rend="gathalast">कुतो नु दुक्खा समुदागता इमे, ये केचि लोकस्मिमनेकरूपा’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1056"><hi rend="paranum">१०५६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘दुक्खस्स <pb ed="M" n="0.0437"/> <pb ed="P" n="0.0202"/> वे मं पभवं अपुच्छसि, (मेत्तगूति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">तं ते पवक्खामि यथा पजानं।</p>

<p rend="gathalast">उपधिनिदाना पभवन्ति दुक्खा, ये केचि लोकस्मिमनेकरूपा॥</p>

<p rend="hangnum" n="1057"><hi rend="paranum">१०५७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यो वे अविद्वा उपधिं करोति, पुनप्पुनं दुक्खमुपेति मन्दो।</p>

<p rend="gathalast">तस्मा पजानं उपधिं न कयिरा, दुक्खस्स जातिप्पभवानुपस्सी’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1058"><hi rend="paranum">१०५८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यं तं अपुच्छिम्ह अकित्तयी नो, अञ्‍ञं तं पुच्छाम <note>पुच्छामि (सी॰ पी॰)</note> तदिङ्घ ब्रूहि।</p>

<p rend="gatha2">कथं नु धीरा वितरन्ति ओघं, जातिं जरं सोकपरिद्दवञ्‍च।</p>

<p rend="gathalast">तं मे मुनि साधु वियाकरोहि, तथा हि ते विदितो एस धम्मो’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1059"><hi rend="paranum">१०५९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘कित्तयिस्सामि <pb ed="T" n="0.0535"/> ते धम्मं, (मेत्तगूति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">दिट्ठे धम्मे अनीतिहं।</p>

<p rend="gathalast">यं विदित्वा सतो चरं, तरे लोके विसत्तिकं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1060"><hi rend="paranum">१०६०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘तञ्‍चाहं अभिनन्दामि, महेसि धम्ममुत्तमं।</p>

<p rend="gathalast">यं विदित्वा सतो चरं, तरे लोके विसत्तिकं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1061"><hi rend="paranum">१०६१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यं किञ्‍चि सम्पजानासि, (मेत्तगूति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">उद्धं अधो तिरियञ्‍चापि मज्झे।</p>

<p rend="gathalast">एतेसु <pb ed="P" n="0.0203"/> नन्दिञ्‍च निवेसनञ्‍च, पनुज्‍ज विञ्‍ञाणं भवे न तिट्ठे॥</p>

<p rend="hangnum" n="1062"><hi rend="paranum">१०६२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘एवंविहारी <pb ed="V" n="0.0235"/> सतो अप्पमत्तो, भिक्खु चरं हित्वा ममायितानि।</p>

<p rend="gathalast">जातिं जरं सोकपरिद्दवञ्‍च, इधेव विद्वा पजहेय्य दुक्खं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1063"><hi rend="paranum">१०६३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘एताभिनन्दामि <pb ed="M" n="0.0438"/> वचो महेसिनो, सुकित्तितं गोतमनूपधीकं।</p>

<p rend="gathalast">अद्धा हि भगवा पहासि दुक्खं, तथा हि ते विदितो एस धम्मो॥</p>

<p rend="hangnum" n="1064"><hi rend="paranum">१०६४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ते चापि नूनप्पजहेय्यु दुक्खं, ये त्वं मुनि अट्ठितं ओवदेय्य।</p>

<p rend="gathalast">तं तं नमस्सामि समेच्‍च नाग, अप्पेव मं भगवा अट्ठितं ओवदेय्य’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1065"><hi rend="paranum">१०६५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यं <pb ed="T" n="0.0536"/> ब्राह्मणं वेदगुमाभिजञ्‍ञा, अकिञ्‍चनं कामभवे असत्तं।</p>

<p rend="gathalast">अद्धा हि सो ओघमिमं अतारि, तिण्णो च पारं अखिलो अकङ्खो॥</p>

<p rend="hangnum" n="1066"><hi rend="paranum">१०६६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘विद्वा च यो <note>सो (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> वेदगू नरो इध, भवाभवे सङ्गमिमं विसज्‍ज।</p>

<p rend="gathalast">सो <pb ed="P" n="0.0204"/> वीततण्हो अनीघो निरासो, अतारि सो जातिजरन्ति ब्रूमी’’ति॥</p>

<p rend="centre">मेत्तगूमाणवपुच्छा चतुत्थी निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">५. धोतकमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1067"><hi rend="paranum">१०६७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पुच्छामि तं भगवा ब्रूहि मे तं, (इच्‍चायस्मा धोतको)</p>

<p rend="gatha2">वाचाभिकङ्खामि महेसि तुय्हं।</p>

<p rend="gathalast">तव सुत्वान निग्घोसं, सिक्खे निब्बानमत्तनो’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1068"><hi rend="paranum">१०६८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘तेनहातप्पं करोहि, (धोतकाति भगवा) इधेव निपको सतो।</p>

<p rend="gathalast">इतो सुत्वान निग्घोसं, सिक्खे निब्बानमत्तनो’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1069"><hi rend="paranum">१०६९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पस्सामहं <pb ed="M" n="0.0439"/> देवमनुस्सलोके, अकिञ्‍चनं ब्राह्मणमिरियमानं।</p>

<p rend="gathalast">तं तं नमस्सामि समन्तचक्खु, पमुञ्‍च <pb ed="T" n="0.0537"/> मं सक्‍क कथंकथाहि’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1070"><hi rend="paranum">१०७०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘नाहं <pb ed="V" n="0.0236"/> सहिस्सामि <note>समिस्सामि (स्या॰), गमिस्सामि (सी॰), समीहामि (पी॰)</note> पमोचनाय, कथंकथिं धोतक कञ्‍चि लोके।</p>

<p rend="gathalast">धम्मञ्‍च सेट्ठं अभिजानमानो <note>आजानमानो (सी॰ स्या॰ पी॰)</note>, एवं तुवं ओघमिमं तरेसि’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1071"><hi rend="paranum">१०७१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अनुसास ब्रह्मे करुणायमानो, विवेकधम्मं यमहं विजञ्‍ञं।</p>

<p rend="gathalast">यथाहं <pb ed="P" n="0.0205"/> आकासोव अब्यापज्‍जमानो, इधेव सन्तो असितो चरेय्यं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1072"><hi rend="paranum">१०७२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘कित्तयिस्सामि ते सन्तिं, (धोतकाति भगवा) दिट्ठे धम्मे अनीतिहं।</p>

<p rend="gathalast">यं विदित्वा सतो चरं, तरे लोके विसत्तिकं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1073"><hi rend="paranum">१०७३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘तञ्‍चाहं अभिनन्दामि, महेसि सन्तिमुत्तमं।</p>

<p rend="gathalast">यं विदित्वा सतो चरं, तरे लोके विसत्तिकं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1074"><hi rend="paranum">१०७४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यं किञ्‍चि सम्पजानासि, (धोतकाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">उद्धं अधो तिरियञ्‍चापि मज्झे।</p>

<p rend="gathalast">एतं विदित्वा सङ्गोति लोके, भवाभवाय माकासि तण्ह’’न्ति॥</p>

<p rend="centre">धोतकमाणवपुच्छा पञ्‍चमी निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">६. उपसीवमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1075"><hi rend="paranum">१०७५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘एको <pb ed="T" n="0.0538"/> अहं सक्‍क महन्तमोघं, (इच्‍चायस्मा उपसीवो)</p>

<p rend="gatha2">अनिस्सितो नो विसहामि तारितुं।</p>

<p rend="gathalast">आरम्मणं ब्रूहि समन्तचक्खु, यं निस्सितो ओघमिमं तरेय्यं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1076"><hi rend="paranum">१०७६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘आकिञ्‍चञ्‍ञं <pb ed="M" n="0.0440"/> पेक्खमानो सतिमा, (उपसीवाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">नत्थीति निस्साय तरस्सु ओघं।</p>

<p rend="gathalast">कामे <pb ed="P" n="0.0206"/> पहाय विरतो कथाहि, तण्हक्खयं नत्तमहाभिपस्स’’ <note>रत्तमहाभिपस्स (स्या॰), रत्तमहं विपस्स (क॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="1077"><hi rend="paranum">१०७७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सब्बेसु <pb ed="V" n="0.0237"/> कामेसु यो वीतरागो, (इच्‍चायस्मा उपसीवो)</p>

<p rend="gatha2">आकिञ्‍चञ्‍ञं निस्सितो हित्वा मञ्‍ञं।</p>

<p rend="gathalast">सञ्‍ञाविमोक्खे परमे विमुत्तो <note>धिमुत्तो (क॰)</note>, तिट्ठे नु सो तत्थ अनानुयायी’’ <note>अनानुवायी (स्या॰ क॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="1078"><hi rend="paranum">१०७८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सब्बेसु कामेसु यो वीतरागो, (उपसीवाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">आकिञ्‍चञ्‍ञं निस्सितो हित्वा मञ्‍ञं।</p>

<p rend="gathalast">सञ्‍ञाविमोक्खे परमे विमुत्तो, तिट्ठेय्य सो तत्थ अनानुयायी’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1079"><hi rend="paranum">१०७९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘तिट्ठे चे सो तत्थ अनानुयायी, पूगम्पि <pb ed="T" n="0.0539"/> वस्सानं समन्तचक्खु।</p>

<p rend="gathalast">तत्थेव सो सीतिसिया विमुत्तो, चवेथ विञ्‍ञाणं तथाविधस्स’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1080"><hi rend="paranum">१०८०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अच्‍ची यथा वातवेगेन खित्ता <note>खित्तं (स्या॰), खित्तो (पी॰)</note>, (उपसीवाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">अत्थं पलेति न उपेति सङ्खं।</p>

<p rend="gathalast">एवं <pb ed="P" n="0.0207"/> मुनी नामकाया विमुत्तो, अत्थं पलेति न उपेति सङ्खं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1081"><hi rend="paranum">१०८१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अत्थङ्गतो सो उद वा सो नत्थि, उदाहु वे सस्सतिया अरोगो।</p>

<p rend="gathalast">तं मे मुनी साधु वियाकरोहि, तथा हि ते विदितो एस धम्मो’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1082"><hi rend="paranum">१०८२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अत्थङ्गतस्स <pb ed="M" n="0.0441"/> न पमाणमत्थि, (उपसीवाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">येन नं वज्‍जुं तं तस्स नत्थि।</p>

<p rend="gathalast">सब्बेसु धम्मेसु समूहतेसु, समूहता वादपथापि सब्बे’’ति॥</p>

<p rend="centre">उपसीवमाणवपुच्छा छट्ठी निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">७. नन्दमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1083"><hi rend="paranum">१०८३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सन्ति <pb ed="V" n="0.0238"/> लोके मुनयो, (इच्‍चायस्मा नन्दो)</p>

<p rend="gatha2">जना वदन्ति तयिदं कथंसु।</p>

<p rend="gathalast">ञाणूपपन्‍नं <pb ed="T" n="0.0540"/> नो मुनिं <note>मुनि नो (स्या॰ क॰)</note> वदन्ति, उदाहु वे जीवितेनूपपन्‍नं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1084"><hi rend="paranum">१०८४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘न दिट्ठिया न सुतिया न ञाणेन, (न सीलब्बतेन) <note>( ) नत्थि सी॰-पी पोत्थकेसु</note></p>

<p rend="gatha2">मुनीध नन्द कुसला वदन्ति।</p>

<p rend="gathalast">विसेनिकत्वा <pb ed="P" n="0.0208"/> अनीघा निरासा, चरन्ति ये ते मुनयोति ब्रूमि’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1085"><hi rend="paranum">१०८५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ये केचिमे समणब्राह्मणासे, (इच्‍चायस्मा नन्दो)</p>

<p rend="gatha2">दिट्ठस्सुतेनापि <note>दिट्ठेन सुतेनापि (सी॰), दिट्ठे सुतेनापि (स्या॰ पी॰ क॰)</note> वदन्ति सुद्धिं।</p>

<p rend="gatha3">सीलब्बतेनापि वदन्ति सुद्धिं, अनेकरूपेन वदन्ति सुद्धिं।</p>

<p rend="gatha2">कच्‍चिस्सु ते भगवा तत्थ यता चरन्ता, अतारु जातिञ्‍च जरञ्‍च मारिस।</p>

<p rend="gathalast">पुच्छामि तं भगवा ब्रूहि मे तं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1086"><hi rend="paranum">१०८६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ये <pb ed="M" n="0.0442"/> केचिमे समणब्राह्मणासे, (नन्दाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">दिट्ठस्सुतेनापि वदन्ति सुद्धिं।</p>

<p rend="gatha3">सीलब्बतेनापि वदन्ति सुद्धिं, अनेकरूपेन वदन्ति सुद्धिं।</p>

<p rend="gathalast">किञ्‍चापि ते तत्थ यता चरन्ति, नारिंसु जातिजरन्ति ब्रूमि’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1087"><hi rend="paranum">१०८७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ये <pb ed="T" n="0.0541"/> केचिमे समणब्राह्मणासे, (इच्‍चायस्मा नन्दो)</p>

<p rend="gatha2">दिट्ठस्सुतेनापि वदन्ति सुद्धिं।</p>

<p rend="gatha3">सीलब्बतेनापि वदन्ति सुद्धिं, अनेकरूपेन वदन्ति सुद्धिं।</p>

<p rend="gatha2">ते चे मुनि <note>सचे मुनि (सी॰)</note> ब्रूसि अनोघतिण्णे, अथ <pb ed="P" n="0.0209"/> को चरहि देवमनुस्सलोके।</p>

<p rend="gathalast">अतारि जातिञ्‍च जरञ्‍च मारिस, पुच्छामि तं भगवा ब्रूहि मे तं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1088"><hi rend="paranum">१०८८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘नाहं सब्बे समणब्राह्मणासे, (नन्दाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">जातिजराय निवुताति ब्रूमि।</p>

<p rend="gatha3">ये <pb ed="V" n="0.0239"/> सीध दिट्ठंव सुतं मुतं वा, सीलब्बतं वापि पहाय सब्बं।</p>

<p rend="gatha2">अनेकरूपम्पि पहाय सब्बं, तण्हं परिञ्‍ञाय अनासवासे।</p>

<p rend="gathalast">ते वे नरा ओघतिण्णाति ब्रूमि’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1089"><hi rend="paranum">१०८९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘एताभिनन्दामि वचो महेसिनो, सुकित्तितं गोतमनूपधीकं।</p>

<p rend="gatha2">ये सीध दिट्ठं व सुतं मुतं वा, सीलब्बतं वापि पहाय सब्बं।</p>

<p rend="gatha3">अनेकरूपम्पि <pb ed="T" n="0.0542"/> पहाय सब्बं, तण्हं परिञ्‍ञाय अनासवासे।</p>

<p rend="gathalast">अहम्पि ते ओघतिण्णाति ब्रूमी’’ति॥</p>

<p rend="centre">नन्दमाणवपुच्छा सत्तमा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">८. हेमकमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1090"><hi rend="paranum">१०९०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ये <pb ed="M" n="0.0443"/> मे पुब्बे वियाकंसु, (इच्‍चायस्मा हेमको)</p>

<p rend="gatha2">हुरं <pb ed="P" n="0.0210"/> गोतमसासना।</p>

<p rend="gatha3">इच्‍चासि इति भविस्सति, सब्बं तं इतिहीतिहं।</p>

<p rend="gathalast">सब्बं तं तक्‍कवड्ढनं, नाहं तत्थ अभिरमिं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1091"><hi rend="paranum">१०९१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘त्वञ्‍च मे धम्ममक्खाहि, तण्हानिग्घातनं मुनि।</p>

<p rend="gathalast">यं विदित्वा सतो चरं, तरे लोके विसत्तिकं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1092"><hi rend="paranum">१०९२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘इध दिट्ठसुतमुतविञ्‍ञातेसु, पियरूपेसु हेमक।</p>

<p rend="gathalast">छन्दरागविनोदनं, निब्बानपदमच्‍चुतं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1093"><hi rend="paranum">१०९३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘एतदञ्‍ञाय ये सता, दिट्ठधम्माभिनिब्बुता।</p>

<p rend="gathalast">उपसन्ता च ते सदा, तिण्णा लोके विसत्तिक’’न्ति॥</p>

<p rend="centre">हेमकमाणवपुच्छा अट्ठमा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">९. तोदेय्यमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1094"><hi rend="paranum">१०९४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यस्मिं <pb ed="V" n="0.0240"/> <pb ed="T" n="0.0543"/> कामा न वसन्ति, (इच्‍चायस्मा तोदेय्यो)</p>

<p rend="gatha2">तण्हा यस्स न विज्‍जति।</p>

<p rend="gathalast">कथंकथा च यो तिण्णो, विमोक्खो तस्स कीदिसो’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1095"><hi rend="paranum">१०९५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यस्मिं <pb ed="P" n="0.0211"/> कामा न वसन्ति, (तोदेय्याति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">तण्हा यस्स न विज्‍जति।</p>

<p rend="gathalast">कथंकथा च यो तिण्णो, विमोक्खो तस्स नापरो’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1096"><hi rend="paranum">१०९६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘निराससो सो उद आससानो, पञ्‍ञाणवा सो उद पञ्‍ञकप्पी।</p>

<p rend="gathalast">मुनिं अहं सक्‍क यथा विजञ्‍ञं, तं मे वियाचिक्ख समन्तचक्खु’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1097"><hi rend="paranum">१०९७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘निराससो <pb ed="M" n="0.0444"/> सो न च आससानो, पञ्‍ञाणवा सो न च पञ्‍ञकप्पी।</p>

<p rend="gathalast">एवम्पि तोदेय्य मुनिं विजान, अकिञ्‍चनं कामभवे असत्त’’न्ति॥</p>

<p rend="centre">तोदेय्यमाणवपुच्छा नवमा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">१०. कप्पमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1098"><hi rend="paranum">१०९८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘मज्झे <pb ed="T" n="0.0544"/> सरस्मिं तिट्ठतं, (इच्‍चायस्मा कप्पो)</p>

<p rend="gatha2">ओघे जाते महब्भये।</p>

<p rend="gatha3">जरामच्‍चुपरेतानं, दीपं पब्रूहि मारिस।</p>

<p rend="gathalast">त्वञ्‍च मे दीपमक्खाहि, यथायिदं नापरं सिया’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1099"><hi rend="paranum">१०९९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘मज्झे <pb ed="V" n="0.0241"/> <pb ed="P" n="0.0212"/> सरस्मिं तिट्ठतं, (कप्पाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">ओघे जाते महब्भये।</p>

<p rend="gathalast">जरामच्‍चुपरेतानं, दीपं पब्रूमि कप्प ते॥</p>

<p rend="hangnum" n="1100"><hi rend="paranum">११००</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अकिञ्‍चनं अनादानं, एतं दीपं अनापरं।</p>

<p rend="gathalast">निब्बानं इति <note>निब्बानमीति (सी॰)</note> नं ब्रूमि, जरामच्‍चुपरिक्खयं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1101"><hi rend="paranum">११०१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘एतदञ्‍ञाय ये सता, दिट्ठधम्माभिनिब्बुता।</p>

<p rend="gathalast">न ते मारवसानुगा, न ते मारस्स पद्धगू’’ति <note>पट्ठगूति (स्या॰ क॰)</note>॥</p>

<p rend="centre">कप्पमाणवपुच्छा दसमा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">११. जतुकण्णिमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1102"><hi rend="paranum">११०२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सुत्वानहं वीरमकामकामिं, (इच्‍चायस्मा जतुकण्णि)</p>

<p rend="gatha2">ओघातिगं पुट्ठुमकाममागमं।</p>

<p rend="gathalast">सन्तिपदं ब्रूहि सहजनेत्त, यथातच्छं <pb ed="T" n="0.0545"/> भगवा ब्रूहि मे तं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1103"><hi rend="paranum">११०३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘भगवा <pb ed="M" n="0.0445"/> हि कामे अभिभुय्य इरियति, आदिच्‍चोव पथविं तेजी तेजसा।</p>

<p rend="gatha3">परित्तपञ्‍ञस्स मे भूरिपञ्‍ञ, आचिक्ख धम्मं यमहं विजञ्‍ञं।</p>

<p rend="gathalast">जातिजराय इध विप्पहानं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1104"><hi rend="paranum">११०४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘कामेसु <pb ed="P" n="0.0213"/> विनय गेधं, (जतुकण्णीति भगवा) नेक्खम्मं दट्ठु खेमतो।</p>

<p rend="gathalast">उग्गहीतं निरत्तं वा, मा ते विज्‍जित्थ किञ्‍चनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1105"><hi rend="paranum">११०५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यं पुब्बे तं विसोसेहि, पच्छा ते माहु किञ्‍चनं।</p>

<p rend="gathalast">मज्झे चे नो गहेस्ससि, उपसन्तो चरिस्ससि॥</p>

<p rend="hangnum" n="1106"><hi rend="paranum">११०६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सब्बसो <pb ed="V" n="0.0242"/> नामरूपस्मिं, वीतगेधस्स ब्राह्मण।</p>

<p rend="gathalast">आसवास्स न विज्‍जन्ति, येहि मच्‍चुवसं वजे’’ति॥</p>

<p rend="centre">जतुकण्णिमाणवपुच्छा एकादसमा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">१२. भद्रावुधमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1107"><hi rend="paranum">११०७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ओकञ्‍जहं तण्हच्छिदं अनेजं, (इच्‍चायस्मा भद्रावुधो)</p>

<p rend="gatha2">नन्दिञ्‍जहं ओघतिण्णं विमुत्तं।</p>

<p rend="gathalast">कप्पञ्‍जहं अभियाचे सुमेधं, सुत्वान <pb ed="T" n="0.0546"/> नागस्स अपनमिस्सन्ति इतो॥</p>

<p rend="hangnum" n="1108"><hi rend="paranum">११०८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘नानाजना जनपदेहि सङ्गता, तव वीर वाक्यं अभिकङ्खमाना।</p>

<p rend="gathalast">तेसं तुवं साधु वियाकरोहि, तथा हि ते विदितो एस धम्मो’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1109"><hi rend="paranum">११०९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘आदानतण्हं विनयेथ सब्बं, (भद्रावुधाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">उद्धं अधो तिरियञ्‍चापि मज्झे।</p>

<p rend="gathalast">यं <pb ed="P" n="0.0214"/> यञ्हि लोकस्मिमुपादियन्ति, तेनेव मारो अन्वेति जन्तुं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1110"><hi rend="paranum">१११०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘तस्मा <pb ed="M" n="0.0446"/> पजानं न उपादियेथ, भिक्खु सतो किञ्‍चनं सब्बलोके।</p>

<p rend="gathalast">आदानसत्ते इति पेक्खमानो, पजं इमं मच्‍चुधेय्ये विसत्त’’न्ति॥</p>

<p rend="centre">भद्रावुधमाणवपुच्छा द्वादसमा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">१३. उदयमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1111"><hi rend="paranum">११११</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘झायिं <pb ed="V" n="0.0243"/> विरजमासीनं, (इच्‍चायस्मा उदयो) कतकिच्‍चं अनासवं।</p>

<p rend="gatha2">पारगुं सब्बधम्मानं, अत्थि पञ्हेन आगमं।</p>

<p rend="gathalast">अञ्‍ञाविमोक्खं पब्रूहि, अविज्‍जाय पभेदनं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1112"><hi rend="paranum">१११२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पहानं <pb ed="T" n="0.0547"/> कामच्छन्दानं, (उदयाति भगवा) दोमनस्सान चूभयं।</p>

<p rend="gathalast">थिनस्स च पनूदनं, कुक्‍कुच्‍चानं निवारणं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1113"><hi rend="paranum">१११३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘उपेक्खासतिसंसुद्धं, धम्मतक्‍कपुरेजवं।</p>

<p rend="gathalast">अञ्‍ञाविमोक्खं पब्रूमि, अविज्‍जाय पभेदनं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1114"><hi rend="paranum">१११४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘किंसु <pb ed="P" n="0.0215"/> संयोजनो लोको, किंसु तस्स विचारणं।</p>

<p rend="gathalast">किस्सस्स विप्पहानेन, निब्बानं इति वुच्‍चति’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1115"><hi rend="paranum">१११५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘नन्दिसंयोजनो लोको, वितक्‍कस्स विचारणं।</p>

<p rend="gathalast">तण्हाय विप्पहानेन, निब्बानं इति वुच्‍चति’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1116"><hi rend="paranum">१११६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘कथं सतस्स चरतो, विञ्‍ञाणं उपरुज्झति।</p>

<p rend="gathalast">भगवन्तं पुट्ठुमागम्म, तं सुणोम वचो तव’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1117"><hi rend="paranum">१११७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अज्झत्तञ्‍च बहिद्धा च, वेदनं नाभिनन्दतो।</p>

<p rend="gathalast">एवं सतस्स चरतो, विञ्‍ञाणं उपरुज्झती’’ति॥</p>

<p rend="centre">उदयमाणवपुच्छा तेरसमा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">१४. पोसालमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1118"><hi rend="paranum">१११८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यो <pb ed="M" n="0.0447"/> <pb ed="V" n="0.0244"/> अतीतं आदिसति, (इच्‍चायस्मा पोसालो) अनेजो छिन्‍नसंसयो।</p>

<p rend="gathalast">पारगुं सब्बधम्मानं, अत्थि पञ्हेन आगमं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1119"><hi rend="paranum">१११९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘विभूतरूपसञ्‍ञिस्स <pb ed="T" n="0.0548"/>, सब्बकायप्पहायिनो।</p>

<p rend="gatha2">अज्झत्तञ्‍च बहिद्धा च, नत्थि किञ्‍चीति पस्सतो।</p>

<p rend="gathalast">ञाणं सक्‍कानुपुच्छामि, कथं नेय्यो तथाविधो’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1120"><hi rend="paranum">११२०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘विञ्‍ञाणट्ठितियो <pb ed="P" n="0.0216"/> सब्बा, (पोसालाति भगवा) अभिजानं तथागतो।</p>

<p rend="gathalast">तिट्ठन्तमेनं जानाति, विमुत्तं तप्परायणं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1121"><hi rend="paranum">११२१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘आकिञ्‍चञ्‍ञसम्भवं ञत्वा, नन्दी संयोजनं इति।</p>

<p rend="gatha2">एवमेतं अभिञ्‍ञाय, ततो तत्थ विपस्सति।</p>

<p rend="gathalast">एतं <note>एवं (स्या॰ क॰)</note> ञाणं तथं तस्स, ब्राह्मणस्स वुसीमतो’’ति॥</p>

<p rend="centre">पोसालमाणवपुच्छा चुद्दसमा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">१५. मोघराजमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1122"><hi rend="paranum">११२२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘द्वाहं सक्‍कं अपुच्छिस्सं, (इच्‍चायस्मा मोघराजा)</p>

<p rend="gatha2">न मे ब्याकासि चक्खुमा।</p>

<p rend="gathalast">यावततियञ्‍च देवीसि, ब्याकरोतीति मे सुतं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1123"><hi rend="paranum">११२३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अयं लोको परो लोको, ब्रह्मलोको सदेवको।</p>

<p rend="gathalast">दिट्ठिं ते नाभिजानाति, गोतमस्स यसस्सिनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="1124"><hi rend="paranum">११२४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘एवं <pb ed="V" n="0.0245"/> <pb ed="P" n="0.0217"/> <pb ed="T" n="0.0549"/> अभिक्‍कन्तदस्साविं, अत्थि पञ्हेन आगमं।</p>

<p rend="gathalast">कथं लोकं अवेक्खन्तं, मच्‍चुराजा न पस्सति’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1125"><hi rend="paranum">११२५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सुञ्‍ञतो <pb ed="M" n="0.0448"/> लोकं अवेक्खस्सु, मोघराज सदा सतो।</p>

<p rend="gatha2">अत्तानुदिट्ठिं ऊहच्‍च, एवं मच्‍चुतरो सिया।</p>

<p rend="gathalast">एवं लोकं अवेक्खन्तं, मच्‍चुराजा न पस्सती’’ति॥</p>

<p rend="centre">मोघराजमाणवपुच्छा पन्‍नरसमा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">१६. पिङ्गियमाणवपुच्छा</p>

<p rend="hangnum" n="1126"><hi rend="paranum">११२६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘जिण्णोहमस्मि अबलो वीतवण्णो, (इच्‍चायस्मा पिङ्गियो)</p>

<p rend="gatha2">नेत्ता न सुद्धा सवनं न फासु।</p>

<p rend="gatha3">माहं नस्सं मोमुहो अन्तराव</p>

<p rend="gatha2">आचिक्ख धम्मं यमहं विजञ्‍ञं।</p>

<p rend="gathalast">जातिजराय इध विप्पहानं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1127"><hi rend="paranum">११२७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘दिस्वान रूपेसु विहञ्‍ञमाने, (पिङ्गियाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">रुप्पन्ति रूपेसु जना पमत्ता।</p>

<p rend="gatha3">तस्मा तुवं पिङ्गिय अप्पमत्तो,</p>

<p rend="gathalast">जहस्सु रूपं अपुनब्भवाय’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1128"><hi rend="paranum">११२८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘दिसा चतस्सो विदिसा चतस्सो, उद्धं <pb ed="T" n="0.0550"/> अधो दस दिसा इमायो।</p>

<p rend="gatha2">न <pb ed="P" n="0.0218"/> तुय्हं अदिट्ठं असुतं अमुतं <note>असुतं अमुतं वा (सी॰), असुतामुतं वा (स्या॰), असुतं’मुतं वा (पी॰)</note>, अथो अविञ्‍ञातं किञ्‍चनमत्थि <note>किञ्‍चि मत्थि (स्या॰), किञ्‍चि नत्थि (पी॰), किञ्‍चिनमत्थि (क॰)</note> लोके।</p>

<p rend="gathalast">आचिक्ख धम्मं यमहं विजञ्‍ञं, जातिजराय इध विप्पहानं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1129"><hi rend="paranum">११२९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘तण्हाधिपन्‍ने <pb ed="V" n="0.0246"/> मनुजे पेक्खमानो, (पिङ्गियाति भगवा)</p>

<p rend="gatha2">सन्तापजाते जरसा परेते।</p>

<p rend="gathalast">तस्मा तुवं पिङ्गिय अप्पमत्तो, जहस्सु तण्हं अपुनब्भवाया’’ति॥</p>

<p rend="centre">पिङ्गियमाणवपुच्छा सोळसमा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">पारायनत्थुतिगाथा</p>

<p rend="bodytext">इदमवोच <pb ed="M" n="0.0449"/> भगवा मगधेसु विहरन्तो पासाणके चेतिये, परिचारकसोळसानं <note>परिचारकसोळसन्‍नं (स्या॰ क॰)</note> ब्राह्मणानं अज्झिट्ठो पुट्ठो पुट्ठो पञ्हं <note>पञ्हे (सी॰ पी॰)</note> ब्याकासि। एकमेकस्स चेपि पञ्हस्स अत्थमञ्‍ञाय धम्ममञ्‍ञाय धम्मानुधम्मं पटिपज्‍जेय्य, गच्छेय्येव जरामरणस्स पारं। पारङ्गमनीया इमे धम्माति, तस्मा इमस्स धम्मपरियायस्स पारायनन्तेव <note>पारायणंत्वेव (सी॰ अट्ठ॰)</note> अधिवचनं।</p>

<p rend="hangnum" n="1130"><hi rend="paranum">११३०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अजितो तिस्समेत्तेय्यो, पुण्णको अथ मेत्तगू।</p>

<p rend="gathalast">धोतको उपसीवो च, नन्दो च अथ हेमको॥</p>

<p rend="hangnum" n="1131"><hi rend="paranum">११३१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तोदेय्य-कप्पा <pb ed="P" n="0.0219"/> दुभयो, जतुकण्णी च पण्डितो।</p>

<p rend="gatha2">भद्रावुधो उदयो च, पोसालो चापि ब्राह्मणो।</p>

<p rend="gathalast">मोघराजा <pb ed="T" n="0.0551"/> च मेधावी, पिङ्गियो च महाइसि॥</p>

<p rend="hangnum" n="1132"><hi rend="paranum">११३२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एते बुद्धं उपागच्छुं, सम्पन्‍नचरणं इसिं।</p>

<p rend="gathalast">पुच्छन्ता निपुणे पञ्हे, बुद्धसेट्ठं उपागमुं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1133"><hi rend="paranum">११३३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तेसं बुद्धो पब्याकासि, पञ्हे पुट्ठो यथातथं।</p>

<p rend="gathalast">पञ्हानं वेय्याकरणेन, तोसेसि ब्राह्मणे मुनि॥</p>

<p rend="hangnum" n="1134"><hi rend="paranum">११३४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ते तोसिता चक्खुमता, बुद्धेनादिच्‍चबन्धुना।</p>

<p rend="gathalast">ब्रह्मचरियमचरिंसु, वरपञ्‍ञस्स सन्तिके॥</p>

<p rend="hangnum" n="1135"><hi rend="paranum">११३५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एकमेकस्स <pb ed="V" n="0.0247"/> पञ्हस्स, यथा बुद्धेन देसितं।</p>

<p rend="gathalast">तथा यो पटिपज्‍जेय्य, गच्छे पारं अपारतो॥</p>

<p rend="hangnum" n="1136"><hi rend="paranum">११३६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अपारा पारं गच्छेय्य, भावेन्तो मग्गमुत्तमं।</p>

<p rend="gathalast">मग्गो सो पारं गमनाय, तस्मा पारायनं इति॥</p>

<p rend="subhead">पारायनानुगीतिगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="1137"><hi rend="paranum">११३७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पारायनमनुगायिस्सं, (इच्‍चायस्मा पिङ्गियो)</p>

<p rend="gatha2">यथाद्दक्खि तथाक्खासि, विमलो भूरिमेधसो।</p>

<p rend="gathalast">निक्‍कामो निब्बनो <note>निब्बुतो (स्या॰)</note> नागो, किस्स हेतु मुसा भणे॥</p>

<p rend="hangnum" n="1138"><hi rend="paranum">११३८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पहीनमलमोहस्स <pb ed="M" n="0.0450"/> <pb ed="P" n="0.0220"/>, मानमक्खप्पहायिनो।</p>

<p rend="gathalast">हन्दाहं कित्तयिस्सामि, गिरं वण्णूपसञ्हितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1139"><hi rend="paranum">११३९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘तमोनुदो बुद्धो समन्तचक्खु, लोकन्तगू सब्बभवातिवत्तो।</p>

<p rend="gathalast">अनासवो सब्बदुक्खपहीनो, सच्‍चव्हयो <pb ed="T" n="0.0552"/> ब्रह्मे उपासितो मे॥</p>

<p rend="hangnum" n="1140"><hi rend="paranum">११४०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘दिजो यथा कुब्बनकं पहाय, बहुप्फलं काननमावसेय्य।</p>

<p rend="gathalast">एवं पहं अप्पदस्से पहाय, महोदधिं हंसोरिव अज्झपत्तो॥</p>

<p rend="hangnum" n="1141"><hi rend="paranum">११४१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘येमे पुब्बे वियाकंसु, हुरं गोतमसासना।</p>

<p rend="gatha2">इच्‍चासि इति भविस्सति।</p>

<p rend="gathalast">सब्बं तं इतिहितिहं, सब्बं तं तक्‍कवड्ढनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1142"><hi rend="paranum">११४२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘एको तमनुदासिनो, जुतिमा सो पभङ्करो।</p>

<p rend="gathalast">गोतमो भूरिपञ्‍ञाणो, गोतमो भूरिमेधसो॥</p>

<p rend="hangnum" n="1143"><hi rend="paranum">११४३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यो <pb ed="P" n="0.0221"/> मे धम्ममदेसेसि, सन्दिट्ठिकमकालिकं।</p>

<p rend="gathalast">तण्हक्खयमनीतिकं <pb ed="T" n="0.0553"/>, यस्स नत्थि उपमा क्‍वचि’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1144"><hi rend="paranum">११४४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘किंनु <pb ed="V" n="0.0248"/> तम्हा विप्पवससि, मुहुत्तमपि पिङ्गिय।</p>

<p rend="gathalast">गोतमा भूरिपञ्‍ञाणा, गोतमा भूरिमेधसा॥</p>

<p rend="hangnum" n="1145"><hi rend="paranum">११४५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यो ते धम्ममदेसेसि, सन्दिट्ठिकमकालिकं।</p>

<p rend="gathalast">तण्हक्खयमनीतिकं, यस्स नत्थि उपमा क्‍वचि’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1146"><hi rend="paranum">११४६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘नाहं तम्हा विप्पवसामि, मुहुत्तमपि ब्राह्मण।</p>

<p rend="gathalast">गोतमा भूरिपञ्‍ञाणा, गोतमा भूरिमेधसा॥</p>

<p rend="hangnum" n="1147"><hi rend="paranum">११४७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यो मे धम्ममदेसेसि, सन्दिट्ठिकमकालिकं।</p>

<p rend="gathalast">तण्हक्खयमनीतिकं, यस्स नत्थि उपमा क्‍वचि॥</p>

<p rend="hangnum" n="1148"><hi rend="paranum">११४८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पस्सामि <pb ed="M" n="0.0451"/> नं मनसा चक्खुनाव, रत्तिन्दिवं ब्राह्मण अप्पमत्तो।</p>

<p rend="gathalast">नमस्समानो विवसेमि रत्तिं, तेनेव मञ्‍ञामि अविप्पवासं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1149"><hi rend="paranum">११४९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सद्धा च पीति च मनो सति च, नापेन्ति मे गोतमसासनम्हा।</p>

<p rend="gathalast">यं यं दिसं वजति भूरिपञ्‍ञो, स तेन तेनेव नतोहमस्मि॥</p>

<p rend="hangnum" n="1150"><hi rend="paranum">११५०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘जिण्णस्स <pb ed="P" n="0.0222"/> मे दुब्बलथामकस्स, तेनेव कायो न पलेति तत्थ।</p>

<p rend="gathalast">संकप्पयन्ताय <note>संकप्पयत्ताय (सी॰)</note> वजामि निच्‍चं, मनो हि मे ब्राह्मण तेन युत्तो॥</p>

<p rend="hangnum" n="1151"><hi rend="paranum">११५१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पङ्के सयानो परिफन्दमानो, दीपा दीपं उपप्‍लविं <note>उपल्‍लविं (स्या॰ निद्देस)</note>।</p>

<p rend="gathalast">अथद्दसासिं सम्बुद्धं, ओघतिण्णमनासवं’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="1152"><hi rend="paranum">११५२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यथा अहू वक्‍कलि मुत्तसद्धो, भद्रावुधो आळवि गोतमो च।</p>

<p rend="gatha2">एवमेव त्वम्पि पमुञ्‍चस्सु सद्धं,</p>

<p rend="gathalast">गमिस्ससि त्वं पिङ्गिय मच्‍चुधेय्यस्स पारं’’ <note>मच्‍चुधेय्यपारं (सी॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="1153"><hi rend="paranum">११५३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘एस भिय्यो पसीदामि, सुत्वान मुनिनो वचो।</p>

<p rend="gathalast">विवट्टच्छदो <pb ed="T" n="0.0554"/> सम्बुद्धो, अखिलो पटिभानवा॥</p>

<p rend="hangnum" n="1154"><hi rend="paranum">११५४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अधिदेवे <pb ed="V" n="0.0249"/> अभिञ्‍ञाय, सब्बं वेदि वरोवरं <note>परो वरं (सी॰ स्या॰), परो परं (निद्देस)</note>।</p>

<p rend="gathalast">पञ्हानन्तकरो सत्था, कङ्खीनं पटिजानतं॥</p>

<p rend="hangnum" n="1155"><hi rend="paranum">११५५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘असंहीरं <pb ed="P" n="0.0223"/> असङ्कुप्पं, यस्स नत्थि उपमा क्‍वचि।</p>

<p rend="gathalast">अद्धा गमिस्सामि न मेत्थ कङ्खा, एवं मं धारेहि अधिमुत्तचित्त’’न्ति॥</p>

<p rend="centre">पारायनवग्गो पञ्‍चमो निट्ठितो।</p>

<p rend="bodytext">सुत्तुद्दानं –</p>

<p rend="hangnum" n="1"><hi rend="paranum">१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उरगो <pb ed="M" n="0.0452"/> <note>इमा उद्दानगाथायो सी॰ पी॰ पोत्थकेसु न सन्ति</note> धनियोपि च, खग्गविसाणो कसि च।</p>

<p rend="gatha2">चुन्दो भवो पुनदेव, वसलो च करणीयञ्‍च।</p>

<p rend="gathalast">हेमवतो अथ यक्खो, विजयसुत्तं मुनिसुत्तवरन्ति॥</p>

<p rend="hangnum" n="2"><hi rend="paranum">२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पठमकट्ठवरो वरवग्गो, द्वादससुत्तधरो सुविभत्तो।</p>

<p rend="gathalast">देसितो चक्खुमता विमलेन, सुय्यति वग्गवरो उरगोति॥</p>

<p rend="hangnum" n="3"><hi rend="paranum">३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> रतनामगन्धो हिरिमङ्गलनामो, सुचिलोमकपिलो च ब्राह्मणधम्मो।</p>

<p rend="gathalast">नावा <note>नाथ (क॰)</note> किंसीलउट्ठहनो च, राहुलो <pb ed="T" n="0.0555"/> च पुनपि वङ्गीसो॥</p>

<p rend="hangnum" n="4"><hi rend="paranum">४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सम्मापरिब्बाजनीयोपि चेत्थ, धम्मिकसुत्तवरो सुविभत्तो।</p>

<p rend="gathalast">चुद्दससुत्तधरो दुतियम्हि, चूळकवग्गवरोति तमाहु॥</p>

<p rend="hangnum" n="5"><hi rend="paranum">५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पब्बज्‍जपधानसुभासितनामो, पूरळासो पुनदेव माघो च।</p>

<p rend="gathalast">सभियं केणियमेव सल्‍लनामो, वासेट्ठवरो कालिकोपि च॥</p>

<p rend="hangnum" n="6"><hi rend="paranum">६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नालकसुत्तवरो सुविभत्तो, तं अनुपस्सी तथा पुनदेव।</p>

<p rend="gathalast">द्वादससुत्तधरो ततियम्हि, सुय्यति वग्गवरो महानामो॥</p>

<p rend="hangnum" n="7"><hi rend="paranum">७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कामगुहट्ठकदुट्ठकनामा <pb ed="V" n="0.0250"/>, सुद्धवरो परमट्ठकनामो।</p>

<p rend="gathalast">जरा मेत्तियवरो सुविभत्तो, पसूरमागण्डिया पुराभेदो॥</p>

<p rend="hangnum" n="8"><hi rend="paranum">८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कलहविवादो <pb ed="M" n="0.0453"/> उभो वियुहा च, तुवटकअत्तदण्डसारिपुत्ता।</p>

<p rend="gathalast">सोळससुत्तधरो चतुत्थम्हि, अट्ठकवग्गवरोति <pb ed="T" n="0.0556"/> तमाहु॥</p>

<p rend="hangnum" n="9"><hi rend="paranum">९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मगधे जनपदे रमणीये, देसवरे कतपुञ्‍ञनिवेसे।</p>

<p rend="gathalast">पासाणकचेतियवरे सुविभत्ते, वसि भगवा गणसेट्ठो॥</p>

<p rend="hangnum" n="10"><hi rend="paranum">१०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उभयवासमागतियम्हि <note>उभयं वा पुण्णसमागतं यम्हि (स्या॰)</note>, द्वादसयोजनिया परिसाय।</p>

<p rend="gatha2">सोळसब्राह्मणानं किर पुट्ठो, पुच्छाय सोळसपञ्हकम्मिया।</p>

<p rend="gathalast">निप्पकासयि धम्ममदासि॥</p>

<p rend="hangnum" n="11"><hi rend="paranum">११</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अत्थपकासकब्यञ्‍जनपुण्णं, धम्ममदेसेसि परखेमजनियं <note>वरं खमनीयं (क॰)</note>।</p>

<p rend="gatha2">लोकहिताय जिनो द्विपदग्गो, सुत्तवरं बहुधम्मविचित्रं।</p>

<p rend="gathalast">सब्बकिलेसपमोचनहेतुं, देसयि सुत्तवरं द्विपदग्गो॥</p>

<p rend="hangnum" n="12"><hi rend="paranum">१२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ब्यञ्‍जनमत्थपदं समयुत्तं <note>ब्यञ्‍जनमत्थपदसमयुत्तं (स्या॰)</note>, अक्खरसञ्‍ञितओपमगाळ्हं।</p>

<p rend="gathalast">लोकविचारणञाणपभग्गं, देसयि सुत्तवरं द्विपदग्गो॥</p>

<p rend="hangnum" n="13"><hi rend="paranum">१३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> रागमले <pb ed="T" n="0.0557"/> अमलं विमलग्गं, दोसमले अमलं विमलग्गं।</p>

<p rend="gatha2">मोहमले अमलं विमलग्गं, लोकविचारणञाणपभग्गं।</p>

<p rend="gathalast">देसयि सुत्तवरं द्विपदग्गो॥</p>

<p rend="hangnum" n="14"><hi rend="paranum">१४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> क्‍लेसमले <pb ed="M" n="0.0454"/> अमलं विमलग्गं, दुच्‍चरितमले अमलं विमलग्गं।</p>

<p rend="gathalast">लोकविचारणञाणपभग्गं, देसयि सुत्तवरं द्विपदग्गो॥</p>

<p rend="hangnum" n="15"><hi rend="paranum">१५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> आसवबन्धनयोगाकिलेसं, नीवरणानि च तीणि मलानि।</p>

<p rend="gathalast">तस्स किलेसपमोचनहेतुं, देसयि सुत्तवरं द्विपदग्गो॥</p>

<p rend="hangnum" n="16"><hi rend="paranum">१६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> निम्मलसब्बकिलेसपनूदं, रागविरागमनेजमसोकं।</p>

<p rend="gathalast">सन्तपणीतसुदुद्दसधम्मं, देसयि <pb ed="T" n="0.0558"/> सुत्तवरं द्विपदग्गो॥</p>

<p rend="hangnum" n="17"><hi rend="paranum">१७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> रागञ्‍च <pb ed="V" n="0.0251"/> दोसकमभञ्‍जितसन्तं <note>दोसञ्‍च भञ्‍जितसन्तं (स्या॰)</note>, योनिचतुग्गतिपञ्‍चविञ्‍ञाणं।</p>

<p rend="gathalast">तण्हारतच्छदनताणलतापमोक्खं <note>तण्हातलरतच्छेदनताणपमोक्खं (स्या॰)</note>, देसयि सुत्तवरं द्विपदग्गो॥</p>

<p rend="hangnum" n="18"><hi rend="paranum">१८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> गम्भीरदुद्दससण्हनिपुणं, पण्डितवेदनियं निपुणत्थं।</p>

<p rend="gathalast">लोकविचारणञाणपभग्गं, देसयि सुत्तवरं द्विपदग्गो॥</p>

<p rend="hangnum" n="19"><hi rend="paranum">१९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नवङ्गकुसुममालगीवेय्यं, इन्द्रियझानविमोक्खविभत्तं।</p>

<p rend="gathalast">अट्ठङ्गमग्गधरं वरयानं, देसयि सुत्तवरं द्विपदग्गो॥</p>

<p rend="hangnum" n="20"><hi rend="paranum">२०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सोमुपमं <pb ed="M" n="0.0455"/> विमलं परिसुद्धं, अण्णवमूपमरतनसुचित्तं।</p>

<p rend="gathalast">पुप्फसमं रविमूपमतेजं, देसयि सुत्तवरं द्विपदग्गो॥</p>

<p rend="hangnum" n="21"><hi rend="paranum">२१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> खेमसिवं सुखसीतलसन्तं, मच्‍चुतताणपरं परमत्थं।</p>

<p rend="gathalast">तस्स सुनिब्बुतदस्सनहेतुं, देसयि सुत्तवरं द्विपदग्गोति॥</p>

<p rend="centre">सुत्तनिपातपाळि निट्ठिता।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
