<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">३. तिकनिपातो</p>

<p rend="subhead">१. अङ्गणिकभारद्वाजत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="219"><hi rend="paranum">२१९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अयोनि <pb ed="T" n="0.0304"/> <pb ed="M" n="0.0263"/> <pb ed="V" n="0.0203"/> <pb ed="P" n="0.0029"/> सुद्धिमन्वेसं, अग्गिं परिचरिं वने।</p>

<p rend="gathalast">सुद्धिमग्गं अजानन्तो, अकासिं अमरं तपं <note>अकासिं अपरं तपं (स्या॰), अकासिं अमतं तपं (क॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="220"><hi rend="paranum">२२०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘तं सुखेन सुखं लद्धं, पस्स धम्मसुधम्मतं।</p>

<p rend="gathalast">तिस्सो विज्‍जा अनुप्पत्ता, कतं बुद्धस्स सासनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="221"><hi rend="paranum">२२१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ब्रह्मबन्धु पुरे आसिं, इदानि खोम्हि ब्राह्मणो।</p>

<p rend="gathalast">तेविज्‍जो न्हातको <note>नहातको (सी॰ अट्ठ॰)</note> चम्हि, सोत्तियो चम्हि वेदगू’’ति॥</p>

<p rend="centre">… अङ्गणिकभारद्वाजो थेरो…।</p>

<p rend="subhead">२. पच्‍चयत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="222"><hi rend="paranum">२२२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पञ्‍चाहाहं पब्बजितो, सेखो अप्पत्तमानसो,</p>

<p rend="gathalast">विहारं मे पविट्ठस्स, चेतसो पणिधी अहु॥</p>

<p rend="hangnum" n="223"><hi rend="paranum">२२३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘नासिस्सं न पिविस्सामि, विहारतो न निक्खमे।</p>

<p rend="gathalast">नपि पस्सं निपातेस्सं, तण्हासल्‍ले अनूहते॥</p>

<p rend="hangnum" n="224"><hi rend="paranum">२२४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘तस्स मेवं विहरतो, पस्स वीरियपरक्‍कमं।</p>

<p rend="gathalast">तिस्सो विज्‍जा अनुप्पत्ता, कतं बुद्धस्स सासन’’न्ति॥</p>

<p rend="centre">… पच्‍चयो थेरो…।</p>

<p rend="subhead">३. बाकुलत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="225"><hi rend="paranum">२२५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यो पुब्बे करणीयानि, पच्छा सो कातुमिच्छति।</p>

<p rend="gathalast">सुखा सो धंसते ठाना, पच्छा च मनुतप्पति॥</p>

<p rend="hangnum" n="226"><hi rend="paranum">२२६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यञ्हि कयिरा तञ्हि वदे, यं न कयिरा न तं वदे।</p>

<p rend="gathalast">अकरोन्तं <pb ed="T" n="0.0305"/> भासमानं, परिजानन्ति पण्डिता॥</p>

<p rend="hangnum" n="227"><hi rend="paranum">२२७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सुसुखं <pb ed="M" n="0.0264"/> <pb ed="V" n="0.0204"/> वत निब्बानं, सम्मासम्बुद्धदेसितं।</p>

<p rend="gathalast">असोकं विरजं खेमं, यत्थ दुक्खं निरुज्झती’’ति॥</p>

<p rend="centre">… बाकुलो <note>बाक्‍कुलो (सी॰)</note> थेरो…।</p>

<p rend="subhead">४. धनियत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="228"><hi rend="paranum">२२८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सुखं चे जीवितुं इच्छे, सामञ्‍ञस्मिं अपेक्खवा।</p>

<p rend="gathalast">सङ्घिकं नातिमञ्‍ञेय्य, चीवरं पानभोजनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="229"><hi rend="paranum">२२९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सुखं चे जीवितुं इच्छे, सामञ्‍ञस्मिं अपेक्खवा।</p>

<p rend="gathalast">अहि मूसिकसोब्भंव, सेवेथ सयनासनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="230"><hi rend="paranum">२३०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सुखं चे <pb ed="P" n="0.0030"/> जीवितुं इच्छे, सामञ्‍ञस्मिं अपेक्खवा।</p>

<p rend="gathalast">इतरीतरेन तुस्सेय्य, एकधम्मञ्‍च भावये’’ति॥</p>

<p rend="centre">… धनियो थेरो…।</p>

<p rend="subhead">५. मातङ्गपुत्तत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="231"><hi rend="paranum">२३१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अतिसीतं अतिउण्हं, अतिसायमिदं अहु।</p>

<p rend="gathalast">इति विस्सट्ठकम्मन्ते, खणा अच्‍चेन्ति माणवे॥</p>

<p rend="hangnum" n="232"><hi rend="paranum">२३२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यो च सीतञ्‍च उण्हञ्‍च, तिणा भिय्यो न मञ्‍ञति।</p>

<p rend="gathalast">करं पुरिसकिच्‍चानि, सो सुखा न विहायति॥</p>

<p rend="hangnum" n="233"><hi rend="paranum">२३३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘दब्बं कुसं पोटकिलं, उसीरं मुञ्‍जपब्बजं।</p>

<p rend="gathalast">उरसा पनुदिस्सामि, विवेकमनुब्रूहय’’न्ति॥</p>

<p rend="centre">… मातङ्गपुत्तो थेरो…।</p>

<p rend="subhead">६. खुज्‍जसोभितत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="234"><hi rend="paranum">२३४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ये चित्तकथी बहुस्सुता, समणा पाटलिपुत्तवासिनो।</p>

<p rend="gathalast">तेसञ्‍ञतरोयमायुवा, द्वारे तिट्ठति खुज्‍जसोभितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="235"><hi rend="paranum">२३५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ये <pb ed="T" n="0.0306"/> <pb ed="M" n="0.0265"/> चित्तकथी बहुस्सुता, समणा पाटलिपुत्तवासिनो।</p>

<p rend="gathalast">तेसञ्‍ञतरोयमायुवा, द्वारे तिट्ठति मालुतेरितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="236"><hi rend="paranum">२३६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सुयुद्धेन सुयिट्ठेन, सङ्गामविजयेन च।</p>

<p rend="gathalast">ब्रह्मचरियानुचिण्णेन, एवायं सुखमेधती’’ति॥</p>

<p rend="centre">… खुज्‍जसोभितो थेरो…।</p>

<p rend="subhead">७. वारणत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="237"><hi rend="paranum">२३७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘योध <pb ed="V" n="0.0205"/> कोचि मनुस्सेसु, परपाणानि हिंसति।</p>

<p rend="gathalast">अस्मा लोका परम्हा च, उभया धंसते नरो॥</p>

<p rend="hangnum" n="238"><hi rend="paranum">२३८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यो च मेत्तेन चित्तेन, सब्बपाणानुकम्पति।</p>

<p rend="gathalast">बहुञ्हि सो पसवति, पुञ्‍ञं तादिसको नरो॥</p>

<p rend="hangnum" n="239"><hi rend="paranum">२३९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सुभासितस्स सिक्खेथ, समणूपासनस्स च।</p>

<p rend="gathalast">एकासनस्स च रहो, चित्तवूपसमस्स चा’’ति॥</p>

<p rend="centre">… वारणो थेरो…।</p>

<p rend="subhead">८. वस्सिकत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="240"><hi rend="paranum">२४०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘एकोपि सद्धो मेधावी, अस्सद्धानीध ञातिनं।</p>

<p rend="gathalast">धम्मट्ठो सीलसम्पन्‍नो, होति अत्थाय बन्धुनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="241"><hi rend="paranum">२४१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘निग्गय्ह अनुकम्पाय, चोदिता ञातयो मया।</p>

<p rend="gathalast">ञातिबन्धवपेमेन, कारं कत्वान भिक्खुसु॥</p>

<p rend="hangnum" n="242"><hi rend="paranum">२४२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘ते अब्भतीता कालङ्कता, पत्ता ते तिदिवं सुखं।</p>

<p rend="gathalast">भातरो मय्हं माता च, मोदन्ति कामकामिनो’’ति॥</p>

<p rend="centre">… वस्सिको <note>पस्सिको (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> थेरो…।</p>

<p rend="subhead">९. यसोजत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="243"><hi rend="paranum">२४३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘कालपब्बङ्गसङ्कासो, किसो धमनिसन्थतो।</p>

<p rend="gathalast">मत्तञ्‍ञू <pb ed="T" n="0.0307"/> अन्‍नपानम्हि, अदीनमनसो नरो’’॥</p>

<p rend="hangnum" n="244"><hi rend="paranum">२४४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘फुट्ठो <pb ed="M" n="0.0266"/> <pb ed="P" n="0.0031"/> डंसेहि मकसेहि, अरञ्‍ञस्मिं ब्रहावने।</p>

<p rend="gathalast">नागो सङ्गामसीसेव, सतो तत्राधिवासये॥</p>

<p rend="hangnum" n="245"><hi rend="paranum">२४५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यथा ब्रह्मा तथा एको, यथा देवो तथा दुवे।</p>

<p rend="gathalast">यथा गामो तथा तयो, कोलाहलं ततुत्तरि’’न्ति॥</p>

<p rend="centre">… यसोजो थेरो…।</p>

<p rend="subhead">१०. साटिमत्तियत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="246"><hi rend="paranum">२४६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अहु <pb ed="V" n="0.0206"/> तुय्हं पुरे सद्धा, सा ते अज्‍ज न विज्‍जति।</p>

<p rend="gathalast">यं तुय्हं तुय्हमेवेतं, नत्थि दुच्‍चरितं मम॥</p>

<p rend="hangnum" n="247"><hi rend="paranum">२४७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘अनिच्‍चा हि चला सद्दा, एवं दिट्ठा हि सा मया।</p>

<p rend="gathalast">रज्‍जन्तिपि विरज्‍जन्ति, तत्थ किं जिय्यते मुनि॥</p>

<p rend="hangnum" n="248"><hi rend="paranum">२४८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पच्‍चति मुनिनो भत्तं, थोकं थोकं कुले कुले।</p>

<p rend="gathalast">पिण्डिकाय चरिस्सामि, अत्थि जङ्घबलं <note>जङ्घाबलं (सी॰)</note> ममा’’ति॥</p>

<p rend="centre">… साटिमत्तियो थेरो…।</p>

<p rend="subhead">११. उपालित्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="249"><hi rend="paranum">२४९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सद्धाय अभिनिक्खम्म, नवपब्बजितो नवो।</p>

<p rend="gathalast">मित्ते भजेय्य कल्याणे, सुद्धाजीवे अतन्दिते॥</p>

<p rend="hangnum" n="250"><hi rend="paranum">२५०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सद्धाय अभिनिक्खम्म, नवपब्बजितो नवो।</p>

<p rend="gathalast">सङ्घस्मिं विहरं भिक्खु, सिक्खेथ विनयं बुधो॥</p>

<p rend="hangnum" n="251"><hi rend="paranum">२५१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सद्धाय अभिनिक्खम्म, नवपब्बजितो नवो।</p>

<p rend="gathalast">कप्पाकप्पेसु कुसलो, चरेय्य अपुरक्खतो’’ति॥</p>

<p rend="centre">… उपालित्थेरो…।</p>

<p rend="subhead">१२. उत्तरपालत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="252"><hi rend="paranum">२५२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पण्डितं <pb ed="T" n="0.0308"/> वत मं सन्तं, अलमत्थविचिन्तकं।</p>

<p rend="gathalast">पञ्‍च कामगुणा लोके, सम्मोहा पातयिंसु मं॥</p>

<p rend="hangnum" n="253"><hi rend="paranum">२५३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पक्खन्दो मारविसये, दळ्हसल्‍लसमप्पितो।</p>

<p rend="gathalast">असक्खिं मच्‍चुराजस्स, अहं पासा पमुच्‍चितुं॥</p>

<p rend="hangnum" n="254"><hi rend="paranum">२५४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सब्बे <pb ed="M" n="0.0267"/> कामा पहीना मे, भवा सब्बे पदालिता <note>विदालिता (सी॰ पी॰ अट्ठ॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">विक्खीणो जातिसंसारो, नत्थि दानि पुनब्भवो’’ति॥</p>

<p rend="centre">… उत्तरपालो थेरो…।</p>

<p rend="subhead">१३. अभिभूतत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="255"><hi rend="paranum">२५५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सुणाथ ञातयो सब्बे, यावन्तेत्थ समागता।</p>

<p rend="gathalast">धम्मं वो देसयिस्सामि, दुक्खा जाति पुनप्पुनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="256"><hi rend="paranum">२५६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> <note>सं॰ नि॰ १.१८५</note> ‘‘आरम्भथ <note>आरभथ (सी॰ स्या॰), आरब्भथ (क॰)</note> निक्‍कमथ, युञ्‍जथ बुद्धसासने।</p>

<p rend="gathalast">धुनाथ मच्‍चुनो सेनं, नळागारंव कुञ्‍जरो॥</p>

<p rend="hangnum" n="257"><hi rend="paranum">२५७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यो <pb ed="V" n="0.0207"/> इमस्मिं धम्मविनये, <hi rend="bold">अप्पमत्तो</hi> विहस्सति <note>विहेस्सति (स्या॰ पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">पहाय जातिसंसारं, दुक्खस्सन्तं करिस्सती’’ति॥</p>

<p rend="centre">… अभिभूतो थेरो…।</p>

<p rend="subhead">१४. गोतमत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="258"><hi rend="paranum">२५८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘संसरं <pb ed="P" n="0.0032"/> हि निरयं अगच्छिस्सं, पेतलोकमगमं पुनप्पुनं।</p>

<p rend="gathalast">दुक्खमम्हिपि तिरच्छानयोनियं, नेकधा हि वुसितं चिरं मया॥</p>

<p rend="hangnum" n="259"><hi rend="paranum">२५९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘मानुसोपि च भवोभिराधितो, सग्गकायमगमं सकिं सकिं।</p>

<p rend="gathalast">रूपधातुसु <pb ed="T" n="0.0309"/> अरूपधातुसु, नेवसञ्‍ञिसु असञ्‍ञिसुट्ठितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="260"><hi rend="paranum">२६०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सम्भवा सुविदिता असारका, सङ्खता पचलिता सदेरिता।</p>

<p rend="gathalast">तं विदित्वा महमत्तसम्भवं, सन्तिमेव सतिमा समज्झग’’न्ति॥</p>

<p rend="centre">… गोतमो थेरो…।</p>

<p rend="subhead">१५. हारितत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="261"><hi rend="paranum">२६१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यो पुब्बे करणीयानि, पच्छा सो कातुमिच्छति।</p>

<p rend="gathalast">सुखा सो धंसते ठाना, पच्छा च मनुतप्पति॥</p>

<p rend="hangnum" n="262"><hi rend="paranum">२६२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘यञ्हि <pb ed="M" n="0.0268"/> कयिरा तञ्हि वदे, यं न कयिरा न तं वदे।</p>

<p rend="gathalast">अकरोन्तं भासमानं, परिजानन्ति पण्डिता॥</p>

<p rend="hangnum" n="263"><hi rend="paranum">२६३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘सुसुखं वत निब्बानं, सम्मासम्बुद्धदेसितं।</p>

<p rend="gathalast">असोकं विरजं खेमं, यत्थ दुक्खं निरुज्झती’’ति॥</p>

<p rend="centre">… हारितो थेरो…।</p>

<p rend="subhead">१६. विमलत्थेरगाथा</p>

<p rend="hangnum" n="264"><hi rend="paranum">२६४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पापमित्ते विवज्‍जेत्वा, भजेय्युत्तमपुग्गलं।</p>

<p rend="gathalast">ओवादे चस्स तिट्ठेय्य, पत्थेन्तो अचलं सुखं॥</p>

<p rend="hangnum" n="265"><hi rend="paranum">२६५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘परित्तं दारुमारुय्ह, यथा सीदे महण्णवे।</p>

<p rend="gatha2">एवं कुसीतमागम्म, साधुजीवीपि सीदति।</p>

<p rend="gathalast">तस्मा तं परिवज्‍जेय्य, कुसीतं हीनवीरियं॥</p>

<p rend="hangnum" n="266"><hi rend="paranum">२६६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘पविवित्तेहि <pb ed="V" n="0.0208"/> अरियेहि, पहितत्तेहि झायिभि।</p>

<p rend="gathalast">निच्‍चं <pb ed="T" n="0.0310"/> आरद्धवीरियेहि, पण्डितेहि सहावसे’’ति॥</p>

<p rend="centre">… विमलो थेरो…।</p>

<p rend="centre">तिकनिपातो निट्ठितो।</p>

<p rend="bodytext">तत्रुद्दानं –</p>

<p rend="gatha1">अङ्गणिको भारद्वाजो, पच्‍चयो बाकुलो इसि।</p>

<p rend="gathalast">धनियो मातङ्गपुत्तो, सोभितो वारणो इसि॥</p>

<p rend="gatha1">वस्सिको च यसोजो च, साटिमत्तियुपालि च।</p>

<p rend="gathalast">उत्तरपालो अभिभूतो, गोतमो हारितोपि च॥</p>

<p rend="gatha1">थेरो तिकनिपातम्हि, निब्बाने विमलो कतो।</p>

<p rend="gathalast">अट्ठतालीस गाथायो, थेरा सोळस कित्तिताति॥</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
