<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">४. चतुक्‍कनिपातो</p>

<p rend="title">१. कालिङ्गवग्गो</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३०१. चूळकालिङ्गजातकं (४-१-१)</p>

<p rend="hangnum" n="1"><hi rend="paranum">१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विवरथिमासं <pb ed="T" n="1.0128"/> <pb ed="V" n="1.0081"/> <pb ed="M" n="1.0093"/> <note>विवरथ इमासं (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> द्वारं, नगरं पविसन्तु <note>पविसितुं मया। (क॰)</note> अरुणराजस्स।</p>

<p rend="gathalast">सीहेन सुसिट्ठेन, सुरक्खितं <note>सुसत्थेन, सुरक्खितं (सी॰ पी॰), सुसिट्ठेन (क॰)</note> नन्दिसेनेन॥</p>

<p rend="hangnum" n="2"><hi rend="paranum">२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> जयो कलिङ्गानमसय्हसाहिनं, पराजयो अनयो <note>अजयो (स्या॰), अन्वितो (क॰)</note> अस्सकानं।</p>

<p rend="gathalast">इच्‍चेव ते भासितं ब्रह्मचारि, न उज्‍जुभूता वितथं भणन्ति॥</p>

<p rend="hangnum" n="3"><hi rend="paranum">३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> देवा मुसावादमुपातिवत्ता, सच्‍चं धनं परमं तेसु <note>तथं पेमकरं नु (क॰), तथं परमं करं नु (स्या॰)</note> सक्‍क।</p>

<p rend="gathalast">तं ते मुसा भासितं देवराज, किं वा पटिच्‍च मघवा महिन्द॥</p>

<p rend="hangnum" n="4"><hi rend="paranum">४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ननु ते सुतं ब्राह्मण भञ्‍ञमाने, देवा न इस्सन्ति पुरिसपरक्‍कमस्स।</p>

<p rend="gatha2">दमो समाधि मनसो अभेज्‍जो <note>अदेज्‍जो (सी॰ पी॰), अभिज्‍जो (क॰)</note>, अब्यग्गता <pb ed="T" n="1.0129"/> निक्‍कमनञ्‍च <note>निक्खमनञ्‍च (सी॰)</note> काले।</p>

<p rend="gathalast">दळ्हञ्‍च विरियं पुरिसपरक्‍कमो च, तेनेव आसि विजयो अस्सकानन्ति॥</p>

<p rend="centre">चूळकालिङ्गजातकं पठमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३०२. महाअस्सारोहजातकं (४-१-२)</p>

<p rend="hangnum" n="5"><hi rend="paranum">५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अदेय्येसु ददं दानं, देय्येसु नप्पवेच्छति।</p>

<p rend="gathalast">आपासु ब्यसनं पत्तो, सहायं नाधिगच्छति॥</p>

<p rend="hangnum" n="6"><hi rend="paranum">६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नादेय्येसु <pb ed="M" n="1.0094"/> ददं दानं, देय्येसु यो पवेच्छति।</p>

<p rend="gathalast">आपासु ब्यसनं पत्तो, सहायमधिगच्छति॥</p>

<p rend="hangnum" n="7"><hi rend="paranum">७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सञ्‍ञोगसम्भोगविसेसदस्सनं, अनरियधम्मेसु सठेसु नस्सति।</p>

<p rend="gathalast">कतञ्‍च अरियेसु च अज्‍जवेसु, महप्फलं होति अणुम्पि तादिसु॥</p>

<p rend="hangnum" n="8"><hi rend="paranum">८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो पुब्बे कतकल्याणो, अका लोके सुदुक्‍करं।</p>

<p rend="gathalast">पच्छा कयिरा न वा कयिरा, अच्‍चन्तं पूजनारहोति॥</p>

<p rend="centre">महाअस्सारोहजातकं दुतियं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३०३. एकराजजातकं (४-१-३)</p>

<p rend="hangnum" n="9"><hi rend="paranum">९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अनुत्तरे <pb ed="T" n="1.0130"/> <pb ed="V" n="1.0082"/> कामगुणे समिद्धे, भुत्वान पुब्बे वसी एकराज।</p>

<p rend="gathalast">सो दानि दुग्गे नरकम्हि खित्तो, नप्पज्‍जहे वण्णबलं पुराणं॥</p>

<p rend="hangnum" n="10"><hi rend="paranum">१०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पुब्बेव खन्ती च तपो च मय्हं, सम्पत्थिता दुब्भिसेन <note>दब्बसेना (सी॰ पी॰)</note> अहोसि।</p>

<p rend="gathalast">तं दानि लद्धान कथं नु राज, जहे अहं वण्णबलं पुराणं॥</p>

<p rend="hangnum" n="11"><hi rend="paranum">११</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सब्बा किरेवं परिनिट्ठितानि, यसस्सिनं पञ्‍ञवन्तं विसय्ह।</p>

<p rend="gathalast">यसो च लद्धा पुरिमं उळारं, नप्पज्‍जहे वण्णबलं पुराणं॥</p>

<p rend="hangnum" n="12"><hi rend="paranum">१२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पनुज्‍ज दुक्खेन सुखं जनिन्द, सुखेन वा दुक्खमसय्हसाहि।</p>

<p rend="gathalast">उभयत्थ सन्तो अभिनिब्बुतत्ता, सुखे च दुक्खे च भवन्ति तुल्याति॥</p>

<p rend="centre">एकराजजातकं ततियं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३०४. दद्दरजातकं (४-१-४)</p>

<p rend="hangnum" n="13"><hi rend="paranum">१३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> इमानि <pb ed="T" n="1.0131"/> <pb ed="M" n="1.0095"/> मं दद्दर तापयन्ति, वाचादुरुत्तानि मनुस्सलोके।</p>

<p rend="gathalast">मण्डूकभक्खा उदकन्तसेवी, आसीविसं मं अविसा सपन्ति॥</p>

<p rend="hangnum" n="14"><hi rend="paranum">१४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सका रट्ठा पब्बाजितो, अञ्‍ञं जनपदं गतो।</p>

<p rend="gathalast">महन्तं कोट्ठं कयिराथ, दुरुत्तानं <note>दुरुत्तानि (क॰)</note> निधेतवे॥</p>

<p rend="hangnum" n="15"><hi rend="paranum">१५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यत्थ पोसं न जानन्ति, जातिया विनयेन वा।</p>

<p rend="gathalast">न तत्थ मानं कयिराथ, वसमञ्‍ञातके जने॥</p>

<p rend="hangnum" n="16"><hi rend="paranum">१६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विदेसवासं वसतो, जातवेदसमेनपि <note>जातवेदभयेनपि (क॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">खमितब्बं सपञ्‍ञेन, अपि दासस्स तज्‍जितन्ति॥</p>

<p rend="centre">दद्दरजातकं चतुत्थं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३०५. सीलवीमंसनजातकं (४-१-५)</p>

<p rend="hangnum" n="17"><hi rend="paranum">१७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नत्थि लोके रहो नाम, पापकम्मं पकुब्बतो।</p>

<p rend="gathalast">पस्सन्ति वनभूतानि, तं बालो मञ्‍ञती रहो॥</p>

<p rend="hangnum" n="18"><hi rend="paranum">१८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अहं रहो न पस्सामि, सुञ्‍ञं वापि न विज्‍जति।</p>

<p rend="gathalast">यत्थ अञ्‍ञं <note>सुञ्‍ञं (स्या॰ क॰)</note> न पस्सामि, असुञ्‍ञं होति तं मया॥</p>

<p rend="hangnum" n="19"><hi rend="paranum">१९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दुज्‍जच्‍चो च सुजच्‍चो <note>अजच्‍चो (पी॰)</note> च, नन्दो च सुखवड्ढितो <note>सुखवच्छको (सी॰), सुखवच्छनो (स्या॰ पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">वेज्‍जो <pb ed="T" n="1.0132"/> च अद्धुवसीलो <note>अथ सीलो (क॰)</note> च, ते धम्मं जहु मत्थिका॥</p>

<p rend="hangnum" n="20"><hi rend="paranum">२०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ब्राह्मणो <pb ed="V" n="1.0083"/> च कथं जहे, सब्बधम्मान पारगू।</p>

<p rend="gathalast">यो धम्ममनुपालेति, धितिमा सच्‍चनिक्‍कमोति॥</p>

<p rend="centre">सीलवीमंसनजातकं पञ्‍चमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३०६. सुजातजातकं (४-१-६)</p>

<p rend="hangnum" n="21"><hi rend="paranum">२१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> किमण्डका <pb ed="M" n="1.0096"/> इमे देव, निक्खित्ता कंसमल्‍लके।</p>

<p rend="gathalast">उपलोहितका वग्गू, तं <note>ते (पी॰)</note> मे अक्खाहि पुच्छितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="22"><hi rend="paranum">२२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यानि पुरे तुवं देवि, भण्डु नन्तकवासिनी।</p>

<p rend="gathalast">उच्छङ्गहत्था पचिनासि, तस्सा ते कोलियं फलं॥</p>

<p rend="hangnum" n="23"><hi rend="paranum">२३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उड्डय्हते न रमति, भोगा विप्पजहन्ति तं <note>विप्पजहन्ति’मं (?)</note>।</p>

<p rend="gathalast">तत्थेविमं पटिनेथ, यत्थ कोलं पचिस्सति॥</p>

<p rend="hangnum" n="24"><hi rend="paranum">२४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> होन्ति हेते महाराज, इद्धिप्पत्ताय <note>इद्धिमत्ताय (क॰)</note> नारिया।</p>

<p rend="gathalast">खम देव सुजाताय, मास्सा <note>मासु (क॰)</note> कुज्झ रथेसभाति॥</p>

<p rend="centre">सुजातजातकं छट्ठं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३०७. पलासजातकं (४-१-७)</p>

<p rend="hangnum" n="25"><hi rend="paranum">२५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अचेतनं ब्राह्मण अस्सुणन्तं, जानो अजानन्तमिमं पलासं।</p>

<p rend="gathalast">आरद्धविरियो धुवं अप्पमत्तो, सुखसेय्यं <pb ed="T" n="1.0133"/> पुच्छसि किस्स हेतु॥</p>

<p rend="hangnum" n="26"><hi rend="paranum">२६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दूरे सुतो चेव ब्रहा च रुक्खो, देसे ठितो भूतनिवासरूपो।</p>

<p rend="gathalast">तस्मा नमस्सामि इमं पलासं, ये चेत्थ भूता ते <note>ते च (सी॰ पी॰)</note> धनस्स हेतु॥</p>

<p rend="hangnum" n="27"><hi rend="paranum">२७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सो ते करिस्सामि यथानुभावं, कतञ्‍ञुतं ब्राह्मण पेक्खमानो।</p>

<p rend="gathalast">कथञ्हि आगम्म सतं सकासे, मोघानि ते अस्सु परिफन्दितानि॥</p>

<p rend="hangnum" n="28"><hi rend="paranum">२८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो <pb ed="M" n="1.0097"/> तिन्दुकरुक्खस्स परो <note>पुरो (क॰)</note> पिलक्खो <note>पिलक्खु (सी॰ पी॰), मिलक्खु (क॰)</note>, परिवारितो पुब्बयञ्‍ञो उळारो।</p>

<p rend="gathalast">तस्सेस मूलस्मिं निधि निखातो, अदायादो गच्छ तं उद्धराहीति॥</p>

<p rend="centre">पलासजातकं सत्तमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३०८. सकुणजातकं (४-१-८)</p>

<p rend="hangnum" n="29"><hi rend="paranum">२९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अकरम्हस ते किच्‍चं, यं बलं अहुवम्हसे।</p>

<p rend="gathalast">मिगराज नमो त्यत्थु, अपि किञ्‍चि लभामसे॥</p>

<p rend="hangnum" n="30"><hi rend="paranum">३०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मम <pb ed="V" n="1.0084"/> लोहितभक्खस्स, निच्‍चं लुद्दानि कुब्बतो।</p>

<p rend="gathalast">दन्तन्तरगतो सन्तो, तं बहुं यम्पि जीवसि॥</p>

<p rend="hangnum" n="31"><hi rend="paranum">३१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अकतञ्‍ञुमकत्तारं <pb ed="T" n="1.0134"/>, कतस्स अप्पटिकारकं।</p>

<p rend="gathalast">यस्मिं कतञ्‍ञुता नत्थि, निरत्था तस्स सेवना॥</p>

<p rend="hangnum" n="32"><hi rend="paranum">३२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यस्स सम्मुखचिण्णेन, मित्तधम्मो न लब्भति।</p>

<p rend="gathalast">अनुसूय <note>अनुसुय्य (सी॰ पी॰)</note> मनक्‍कोसं, सणिकं तम्हा अपक्‍कमेति॥</p>

<p rend="centre">सकुणजातकं अट्ठमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३०९. छवकजातकं (४-१-९)</p>

<p rend="hangnum" n="33"><hi rend="paranum">३३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सब्बमिदं चरिमं कतं <note>चरिमवतं (सी॰ पी॰)</note>, उभो धम्मं न पस्सरे।</p>

<p rend="gatha2">उभो पकतिया चुता, यो चायं मन्तेज्झापेति <note>मन्तज्झायति (सी॰), सज्झापयति (पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">यो च मन्तं अधीयति॥</p>

<p rend="hangnum" n="34"><hi rend="paranum">३४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सालीनं ओदनं भुञ्‍जे, सुचिं मंसूपसेचनं।</p>

<p rend="gathalast">तस्मा एतं न सेवामि, धम्मं इसीहि सेवितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="35"><hi rend="paranum">३५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> परिब्बज महा लोको <note>महाब्रह्मे (क॰)</note>, पचन्तञ्‍ञेपि पाणिनो।</p>

<p rend="gathalast">मा तं अधम्मो आचरितो, अस्मा कुम्भमिवाभिदा॥</p>

<p rend="hangnum" n="36"><hi rend="paranum">३६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धिरत्थु <pb ed="M" n="1.0098"/> तं यसलाभं, धनलाभञ्‍च ब्राह्मण।</p>

<p rend="gathalast">या वुत्ति विनिपातेन, अधम्मचरणेन वाति॥</p>

<p rend="centre">छवकजातकं नवमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३१०. सेय्यजातकं (४-१-१०)</p>

<p rend="hangnum" n="37"><hi rend="paranum">३७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ससमुद्दपरियायं <pb ed="T" n="1.0135"/>, महिं सागरकुण्डलं।</p>

<p rend="gathalast">न इच्छे सह निन्दाय, एवं सेय्य <note>सय्ह (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> विजानहि॥</p>

<p rend="hangnum" n="38"><hi rend="paranum">३८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धिरत्थु तं यसलाभं, धनलाभञ्‍च ब्राह्मण।</p>

<p rend="gathalast">या वुत्ति विनिपातेन, अधम्मचरणेन वा॥</p>

<p rend="hangnum" n="39"><hi rend="paranum">३९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अपि चे पत्तमादाय, अनगारो परिब्बजे।</p>

<p rend="gathalast">सायेव जीविका सेय्यो, या चाधम्मेन एसना॥</p>

<p rend="hangnum" n="40"><hi rend="paranum">४०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अपि <pb ed="V" n="1.0085"/> चे पत्तमादाय, अनगारो परिब्बजे।</p>

<p rend="gathalast">अञ्‍ञं अहिंसयं लोके, अपि रज्‍जेन तं वरन्ति॥</p>

<p rend="centre">सेय्यजातकं <note>सय्हजातकं (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> दसमं।</p>

<p rend="centre">कालिङ्गवग्गो <note>विवरवग्गो (सी॰ पी॰)</note> पठमो।</p>

<p rend="bodytext">तस्सुद्दानं –</p>

<p rend="gatha1">विवरञ्‍च अदेय्य समिद्धवरं, अथ दद्दर पापमहातिरहो।</p>

<p rend="gathalast">अथ कोलि पलासवरञ्‍च कर, चरिमं ससमुद्दवरेन दसाति॥</p>

<p rend="title">२. पुचिमन्दवग्गो</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३११. पुचिमन्दजातकं (४-२-१)</p>

<p rend="hangnum" n="41"><hi rend="paranum">४१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उट्ठेहि चोर किं सेसि, को अत्थो सुपनेन <note>सुपितेन (सी॰), सुपिनेन (पी॰ क॰)</note> ते।</p>

<p rend="gathalast">मा <pb ed="T" n="1.0136"/> तं गहेसुं <note>गण्हेय्युं (क॰)</note> राजानो, गामे किब्बिसकारकं॥</p>

<p rend="hangnum" n="42"><hi rend="paranum">४२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यं <pb ed="M" n="1.0099"/> नु <note>नून (स्या॰)</note> चोरं गहेस्सन्ति, गामे किब्बिसकारकं।</p>

<p rend="gathalast">किं तत्थ पुचिमन्दस्स, वने जातस्स तिट्ठतो॥</p>

<p rend="hangnum" n="43"><hi rend="paranum">४३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न त्वं अस्सत्थ जानासि, मम चोरस्स चन्तरं।</p>

<p rend="gatha2">चोरं गहेत्वा राजानो, गामे किब्बिसकारकं।</p>

<p rend="gathalast">अप्पेन्ति <note>अच्‍चेन्ति (स्या॰)</note> निम्बसूलस्मिं, तस्मिं मे सङ्कते मनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="44"><hi rend="paranum">४४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सङ्केय्य सङ्कितब्बानि, रक्खेय्यानागतं भयं।</p>

<p rend="gathalast">अनागतभया धीरो, उभो लोके अवेक्खतीति॥</p>

<p rend="centre">पुचिमन्दजातकं पठमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३१२. कस्सपमन्दियजातकं (४-२-२)</p>

<p rend="hangnum" n="45"><hi rend="paranum">४५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अपि कस्सप मन्दिया, युवा सपति हन्ति <note>सम्पटिहन्ति (क॰)</note> वा।</p>

<p rend="gathalast">सब्बं तं खमते धीरो, पण्डितो तं तितिक्खति॥</p>

<p rend="hangnum" n="46"><hi rend="paranum">४६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सचेपि सन्तो विवदन्ति, खिप्पं सन्धीयरे पुन।</p>

<p rend="gathalast">बाला पत्ताव भिज्‍जन्ति, न ते समथमज्झगू॥</p>

<p rend="hangnum" n="47"><hi rend="paranum">४७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एते <pb ed="V" n="1.0086"/> भिय्यो समायन्ति, सन्धि तेसं न जीरति।</p>

<p rend="gathalast">यो चाधिपन्‍नं जानाति, यो च जानाति देसनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="48"><hi rend="paranum">४८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एसो हि उत्तरितरो, भारवहो धुरद्धरो।</p>

<p rend="gathalast">यो परेसाधिपन्‍नानं <pb ed="T" n="1.0137"/>, सयं सन्धातुमरहतीति॥</p>

<p rend="centre">कस्सपमन्दियजातकं दुतियं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३१३. खन्तीवादीजातकं (४-२-३)</p>

<p rend="hangnum" n="49"><hi rend="paranum">४९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो ते हत्थे च पादे च, कण्णनासञ्‍च छेदयि।</p>

<p rend="gathalast">तस्स कुज्झ महावीर, मा रट्ठं विनसा <note>विनस्स (क॰ सी॰ स्या॰ क॰)</note> इदं॥</p>

<p rend="hangnum" n="50"><hi rend="paranum">५०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो मे हत्थे च पादे च, कण्णनासञ्‍च छेदयि।</p>

<p rend="gathalast">चिरं जीवतु सो राजा, न हि कुज्झन्ति मादिसा॥</p>

<p rend="hangnum" n="51"><hi rend="paranum">५१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अहू अतीतमद्धानं <note>अहु अतीतमद्धाने (स्या॰ पी॰ क॰)</note>, समणो खन्तिदीपनो।</p>

<p rend="gathalast">तं खन्तियायेव ठितं, कासिराजा अछेदयि॥</p>

<p rend="hangnum" n="52"><hi rend="paranum">५२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तस्स <pb ed="M" n="1.0100"/> कम्म <note>कम्मस्स (सी॰ पी॰)</note> फरुसस्स, विपाको कटुको अहु।</p>

<p rend="gathalast">यं कासिराजा वेदेसि, निरयम्हि समप्पितोति॥</p>

<p rend="centre">खन्तीवादीजातकं ततियं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३१४. लोहकुम्भिजातकं (४-२-४)</p>

<p rend="hangnum" n="53"><hi rend="paranum">५३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दुज्‍जीवितमजीविम्ह, ये सन्ते <note>येसं नो (स्या॰ क॰)</note> न ददम्हसे।</p>

<p rend="gathalast">विज्‍जमानेसु भोगेसु, दीपं नाकम्ह अत्तनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="54"><hi rend="paranum">५४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सट्ठि <note>सट्ठिं (स्या॰)</note> वस्ससहस्सानि, परिपुण्णानि सब्बसो।</p>

<p rend="gathalast">निरये पच्‍चमानानं, कदा अन्तो भविस्सति॥</p>

<p rend="hangnum" n="55"><hi rend="paranum">५५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नत्थि अन्तो कुतो अन्तो, न अन्तो पटिदिस्सति।</p>

<p rend="gathalast">तदा <pb ed="T" n="1.0138"/> हि पकतं पापं, मम तुय्हञ्‍च मारिसा <note>मारिस (सी॰ स्या॰ पी॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="56"><hi rend="paranum">५६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सोहं नून इतो गन्त्वा, योनिं लद्धान मानुसिं।</p>

<p rend="gathalast">वदञ्‍ञू सीलसम्पन्‍नो, काहामि कुसलं बहुन्ति॥</p>

<p rend="centre">लोहकुम्भिजातकं चतुत्थं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३१५. सब्बमंसलाभजातकं (४-२-५)</p>

<p rend="hangnum" n="57"><hi rend="paranum">५७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> फरुसा <pb ed="V" n="1.0087"/> वत ते वाचा, मंसं <note>सम्म (पी॰ क॰)</note> याचनको असि <note>चसि (पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">किलोमसदिसी <note>किलोमस्स सदिसा (पी॰)</note> वाचा, किलोमं सम्म दम्मि ते॥</p>

<p rend="hangnum" n="58"><hi rend="paranum">५८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अङ्गमेतं मनुस्सानं, भाता लोके पवुच्‍चति।</p>

<p rend="gathalast">अङ्गस्स सदिसी वाचा <note>अङ्गस्सदिसी ते वाचा (क॰)</note>, अङ्गं सम्म ददामि ते॥</p>

<p rend="hangnum" n="59"><hi rend="paranum">५९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ताताति पुत्तो वदमानो, कम्पेति <note>सम्मेति (क॰)</note> हदयं पितु।</p>

<p rend="gathalast">हदयस्स सदिसी <note>हदयस्सदिसी (क॰)</note> वाचा, हदयं सम्म दम्मि ते॥</p>

<p rend="hangnum" n="60"><hi rend="paranum">६०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यस्स गामे सखा नत्थि, यथारञ्‍ञं तथेव तं।</p>

<p rend="gathalast">सब्बस्स सदिसी वाचा, सब्बं सम्म ददामि तेति॥</p>

<p rend="centre">सब्बमंसलाभजातकं <note>मंसजातकं (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> पञ्‍चमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३१६. ससपण्डितजातकं (४-२-६)</p>

<p rend="hangnum" n="61"><hi rend="paranum">६१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सत्त <pb ed="M" n="1.0101"/> मे रोहिता मच्छा, उदका थलमुब्भता।</p>

<p rend="gathalast">इदं ब्राह्मण मे अत्थि, एतं भुत्वा वने वस॥</p>

<p rend="hangnum" n="62"><hi rend="paranum">६२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दुस्स मे खेत्तपालस्स, रत्तिभत्तं अपाभतं।</p>

<p rend="gatha2">मंससूला <pb ed="T" n="1.0139"/> च द्वे गोधा, एकञ्‍च दधिवारकं।</p>

<p rend="gathalast">इदं ब्राह्मण मे अत्थि, एतं भुत्वा वने वस॥</p>

<p rend="hangnum" n="63"><hi rend="paranum">६३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अम्बपक्‍कं दकं <note>अम्बपक्‍कोदकं (सी॰ पी॰)</note> सीतं, सीतच्छाया मनोरमा <note>सीतच्छायं मनोरमं (सी॰ स्या॰ पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">इदं ब्राह्मण मे अत्थि, एतं भुत्वा वने वस॥</p>

<p rend="hangnum" n="64"><hi rend="paranum">६४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न ससस्स तिला अत्थि, न मुग्गा नपि तण्डुला।</p>

<p rend="gathalast">इमिना अग्गिना पक्‍कं, ममं <note>मंसं (क॰)</note> भुत्वा वने वसाति॥</p>

<p rend="centre">ससपण्डितजातकं छट्ठं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३१७. मतरोदनजातकं (४-२-७)</p>

<p rend="hangnum" n="65"><hi rend="paranum">६५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मतं मतं एव <note>मतमतमेव (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> रोदथ, न हि तं रोदथ यो मरिस्सति।</p>

<p rend="gathalast">सब्बेपि <note>सब्बेव (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> सरीरधारिनो, अनुपुब्बेन जहन्ति जीवितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="66"><hi rend="paranum">६६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> देवमनुस्सा चतुप्पदा, पक्खिगणा उरगा च भोगिनो।</p>

<p rend="gathalast">सम्हि <note>यम्हि (स्या॰), अस्मिं (पी॰ क॰)</note> सरीरे अनिस्सरा, रममानाव जहन्ति जीवितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="67"><hi rend="paranum">६७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एवं <pb ed="V" n="1.0088"/> चलितं असण्ठितं, सुखदुक्खं मनुजेस्वपेक्खिय।</p>

<p rend="gathalast">कन्दितरुदितं निरत्थकं, किं वो सोकगणाभिकीररे॥</p>

<p rend="hangnum" n="68"><hi rend="paranum">६८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धुत्ता च सोण्डा <note>धुत्ता सोण्डा (सी॰), धुत्ता सोण्डा च (स्या॰)</note> अकता, बाला सूरा अयोगिनो <note>बाला सूरा वीरा अयोगिनो (पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">धीरं मञ्‍ञन्ति बालोति, ये धम्मस्स अकोविदाति॥</p>

<p rend="centre">मतरोदनजातकं सत्तमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३१८. कणवेरजातकं (४-२-८)</p>

<p rend="hangnum" n="69"><hi rend="paranum">६९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यं <pb ed="T" n="1.0140"/> <pb ed="M" n="1.0102"/> तं वसन्तसमये, कणवेरेसु भाणुसु।</p>

<p rend="gathalast">सामं बाहाय पीळेसि, सा तं आरोग्यमब्रवि॥</p>

<p rend="hangnum" n="70"><hi rend="paranum">७०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अम्भो न किर सद्धेय्यं, यं वातो पब्बतं वहे।</p>

<p rend="gatha2">पब्बतञ्‍चे वहे वातो, सब्बम्पि पथविं वहे।</p>

<p rend="gathalast">यत्थ सामा कालकता <note>कालङ्कता (क॰)</note>, सा मं आरोग्यमब्रवि॥</p>

<p rend="hangnum" n="71"><hi rend="paranum">७१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न चेव सा कालकता, न च सा अञ्‍ञमिच्छति।</p>

<p rend="gathalast">एकभत्तिकिनी <note>एकभत्ता किर (सी॰ स्या॰), एकभत्तकिनी (पी॰)</note> सामा, तमेव अभिकङ्खति॥</p>

<p rend="hangnum" n="72"><hi rend="paranum">७२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> असन्थुतं मं चिरसन्थुतेन <note>असन्धतं मं चिरसन्धतेन (क॰)</note>, निमीनि सामा अधुवं धुवेन।</p>

<p rend="gathalast">मयापि सामा निमिनेय्य अञ्‍ञं, इतो अहं दूरतरं गमिस्सन्ति॥</p>

<p rend="centre">कणवेरजातकं अट्ठमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३१९. तित्तिरजातकं (४-२-९)</p>

<p rend="hangnum" n="73"><hi rend="paranum">७३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुसुखं वत जीवामि, लभामि चेव भुञ्‍जितुं।</p>

<p rend="gathalast">परिपन्थेव तिट्ठामि, का नु भन्ते गती मम॥</p>

<p rend="hangnum" n="74"><hi rend="paranum">७४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मनो चे ते नप्पणमति, पक्खि पापस्स कम्मुनो।</p>

<p rend="gathalast">अब्यावटस्स भद्रस्स, न पापमुपलिम्पति॥</p>

<p rend="hangnum" n="75"><hi rend="paranum">७५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ञातको नो निसिन्‍नोति, बहु आगच्छते जनो।</p>

<p rend="gathalast">पटिच्‍च <pb ed="T" n="1.0141"/> कम्मं फुसति, तस्मिं मे सङ्कते मनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="76"><hi rend="paranum">७६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न पटिच्‍च कम्मं फुसति, मनो चे नप्पदुस्सति।</p>

<p rend="gathalast">अप्पोस्सुक्‍कस्स भद्रस्स, न पापमुपलिम्पतीति॥</p>

<p rend="centre">तित्तिरजातकं नवमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३२०. सुच्‍चजजातकं (४-२-१०)</p>

<p rend="hangnum" n="77"><hi rend="paranum">७७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुच्‍चजं <pb ed="V" n="1.0089"/> <pb ed="M" n="1.0103"/> वत नच्‍चजि, वाचाय अददं गिरिं।</p>

<p rend="gathalast">किं हितस्स चजन्तस्स, वाचाय अदद पब्बतं॥</p>

<p rend="hangnum" n="78"><hi rend="paranum">७८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यञ्हि कयिरा तञ्हि वदे, यं न कयिरा न तं वदे।</p>

<p rend="gathalast">अकरोन्तं भासमानं, परिजानन्ति पण्डिता॥</p>

<p rend="hangnum" n="79"><hi rend="paranum">७९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> राजपुत्त नमो त्यत्थु, सच्‍चे धम्मे ठितो चसि।</p>

<p rend="gathalast">यस्स ते ब्यसनं पत्तो, सच्‍चस्मिं रमते मनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="80"><hi rend="paranum">८०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> या दलिद्दी दलिद्दस्स, अड्ढा अड्ढस्स कित्तिम <note>कित्तिमा (सी॰ स्या॰ पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">सा हिस्स परमा भरिया, सहिरञ्‍ञस्स इत्थियोति॥</p>

<p rend="centre">सुच्‍चजजातकं दसमं।</p>

<p rend="centre">पुचिमन्दवग्गो दुतियो।</p>

<p rend="bodytext">तस्सुद्दानं –</p>

<p rend="gatha1">अथ चोर सकस्सप खन्तीवरो, दुज्‍जीवितता च वरा फरुसा।</p>

<p rend="gathalast">अथ <pb ed="T" n="1.0142"/> सस मतञ्‍च वसन्त सुखं, सुच्‍चजंवतनच्‍चजिना च दसाति॥</p>

<p rend="title">३. कुटिदूसकवग्गो</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३२१. कुटिदूसकजातकं (४-३-१)</p>

<p rend="hangnum" n="81"><hi rend="paranum">८१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मनुस्सस्सेव ते सीसं, हत्थपादा च वानर।</p>

<p rend="gathalast">अथ केन नु वण्णेन, अगारं ते न विज्‍जति॥</p>

<p rend="hangnum" n="82"><hi rend="paranum">८२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मनुस्सस्सेव मे सीसं, हत्थपादा च सिङ्गिल <note>सिङ्गाल (क॰), पिङ्गल (टीका)</note>।</p>

<p rend="gathalast">याहु सेट्ठा मनुस्सेसु, सा मे पञ्‍ञा न विज्‍जति॥</p>

<p rend="hangnum" n="83"><hi rend="paranum">८३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अनवट्ठितचित्तस्स <pb ed="M" n="1.0104"/>, लहुचित्तस्स दुब्भिनो <note>दूभिनो (पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">निच्‍चं अद्धुवसीलस्स, सुखभावो <note>सुचिभावो (सी॰), सुखभागो (?)</note> न विज्‍जति॥</p>

<p rend="hangnum" n="84"><hi rend="paranum">८४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सो <pb ed="V" n="1.0090"/> करस्सु आनुभावं, वीतिवत्तस्सु सीलियं।</p>

<p rend="gathalast">सीतवातपरित्ताणं, करस्सु कुटवं <note>कुटिकं (सी॰ स्या॰)</note> कपीति॥</p>

<p rend="centre">कुटिदूसक <note>सिङ्गालसकुण (क॰)</note> जातकं पठमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३२२. दुद्दुभजातकं (४-३-२)</p>

<p rend="hangnum" n="85"><hi rend="paranum">८५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दुद्दुभायति <note>दद्दभायति (सी॰ पी॰)</note> भद्दन्ते, यस्मिं देसे वसामहं।</p>

<p rend="gathalast">अहम्पेतं न जानामि, किमेतं दुद्दुभायति॥</p>

<p rend="hangnum" n="86"><hi rend="paranum">८६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> बेलुवं <pb ed="T" n="1.0143"/> पतितं सुत्वा, दुद्दुभन्ति <note>दद्दभन्ति (सी॰)</note> ससो जवि।</p>

<p rend="gathalast">ससस्स वचनं सुत्वा, सन्तत्ता मिगवाहिनी॥</p>

<p rend="hangnum" n="87"><hi rend="paranum">८७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अप्पत्वा पदविञ्‍ञाणं, परघोसानुसारिनो।</p>

<p rend="gathalast">पनादपरमा बाला, ते होन्ति परपत्तिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="88"><hi rend="paranum">८८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ये च सीलेन सम्पन्‍ना, पञ्‍ञायूपसमे रता।</p>

<p rend="gathalast">आरका विरता धीरा, न होन्ति परपत्तियाति॥</p>

<p rend="centre">दुद्दुभजातकं <note>दद्दभजातकं (सी॰ पी॰)</note> दुतियं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३२३. ब्रह्मदत्तजातकं (४-३-३)</p>

<p rend="hangnum" n="89"><hi rend="paranum">८९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> द्वयं याचनको राज, ब्रह्मदत्त निगच्छति।</p>

<p rend="gathalast">अलाभं धनलाभं वा, एवं धम्मा हि याचना॥</p>

<p rend="hangnum" n="90"><hi rend="paranum">९०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> याचनं रोदनं आहु, पञ्‍चालानं रथेसभ।</p>

<p rend="gathalast">यो याचनं पच्‍चक्खाति, तमाहु पटिरोदनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="91"><hi rend="paranum">९१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मा मद्दसंसु रोदन्तं, पञ्‍चाला सुसमागता।</p>

<p rend="gathalast">तुवं वा पटिरोदन्तं, तस्मा इच्छामहं रहो॥</p>

<p rend="hangnum" n="92"><hi rend="paranum">९२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ददामि <pb ed="M" n="1.0105"/> ते ब्राह्मण रोहिणीनं, गवं सहस्सं सह पुङ्गवेन।</p>

<p rend="gathalast">अरियो हि अरियस्स कथं न दज्‍जा <note>दज्‍जे (सी॰), दज्‍जं (?)</note>, सुत्वान गाथा तव धम्मयुत्ताति॥</p>

<p rend="centre">ब्रह्मदत्तजातकं ततियं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३२४. चम्मसाटकजातकं (४-३-४)</p>

<p rend="hangnum" n="93"><hi rend="paranum">९३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कल्याणरूपो <pb ed="T" n="1.0144"/> वतयं चतुप्पदो, सुभद्दको चेव सुपेसलो च।</p>

<p rend="gathalast">यो ब्राह्मणं जातिमन्तूपपन्‍नं, अपचायति मेण्डवरो यसस्सी॥</p>

<p rend="hangnum" n="94"><hi rend="paranum">९४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मा <pb ed="V" n="1.0091"/> ब्राह्मण इत्तरदस्सनेन, विस्सासमापज्‍जि चतुप्पदस्स।</p>

<p rend="gathalast">दळ्हप्पहारं अभिकङ्खमानो <note>अभिकत्तुकामो (स्या॰)</note>, अवसक्‍कती दस्सति सुप्पहारं॥</p>

<p rend="hangnum" n="95"><hi rend="paranum">९५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ऊरुट्ठि <note>ऊरट्ठि (सी॰)</note> भग्गं पवट्टितो <note>पतितो (सी॰ स्या॰)</note> खारिभारो, सब्बञ्‍च भण्डं ब्राह्मणस्स <note>ब्राह्मणस्सीध (क॰ सी॰ पी॰), ब्राह्मणस्सेव (क॰ सी॰ स्या॰ क॰)</note> भिन्‍नं।</p>

<p rend="gathalast">उभोपि बाहा पग्गय्ह <note>पग्गय्येव (स्या॰), पग्गहीय (?)</note> कन्दति <note>बाहा पग्गय्य कन्दति (पी॰ क॰)</note>, अभिधावथ हञ्‍ञते ब्रह्मचारी॥</p>

<p rend="hangnum" n="96"><hi rend="paranum">९६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एवं सो निहतो सेति, यो अपूजं पसंसति <note>नमस्सति (पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">यथाहमज्‍ज पहतो, हतो मेण्डेन दुम्मतीति॥</p>

<p rend="centre">चम्मसाटकजातकं चतुत्थं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३२५. गोधराजजातकं (४-३-५)</p>

<p rend="hangnum" n="97"><hi rend="paranum">९७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> समणं <pb ed="T" n="1.0145"/> तं मञ्‍ञमानो, उपगच्छिमसञ्‍ञतं।</p>

<p rend="gathalast">सो मं दण्डेन पाहासि, यथा अस्समणो तथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="98"><hi rend="paranum">९८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> किं <pb ed="M" n="1.0106"/> ते जटाहि दुम्मेध, किं ते अजिनसाटिया।</p>

<p rend="gathalast">अब्भन्तरं ते गहनं, बाहिरं परिमज्‍जसि॥</p>

<p rend="hangnum" n="99"><hi rend="paranum">९९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एहि गोध निवत्तस्सु, भुञ्‍ज सालीनमोदनं।</p>

<p rend="gathalast">तेलं लोणञ्‍च मे अत्थि, पहूतं मय्ह पिप्फलि॥</p>

<p rend="hangnum" n="100"><hi rend="paranum">१००</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एस भिय्यो पवेक्खामि, वम्मिकं सतपोरिसं।</p>

<p rend="gathalast">तेलं लोणञ्‍च कित्तेसि <note>किन्तेसि (स्या॰ पी॰)</note>, अहितं मय्ह पिप्फलीति॥</p>

<p rend="centre">गोधराजजातकं पञ्‍चमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३२६. कक्‍कारुजातकं (४-३-६)</p>

<p rend="hangnum" n="101"><hi rend="paranum">१०१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कायेन यो नावहरे, वाचाय न मुसा भणे।</p>

<p rend="gathalast">यसो लद्धा न मज्‍जेय्य, स वे कक्‍कारुमरहति॥</p>

<p rend="hangnum" n="102"><hi rend="paranum">१०२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धम्मेन वित्तमेसेय्य, न निकत्या धनं हरे।</p>

<p rend="gathalast">भोगे लद्धा न मज्‍जेय्य, स वे कक्‍कारुमरहति॥</p>

<p rend="hangnum" n="103"><hi rend="paranum">१०३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यस्स चित्तं अहालिद्दं, सद्धा च अविरागिनी।</p>

<p rend="gathalast">एको सादुं न भुञ्‍जेय्य, स वे कक्‍कारुमरहति॥</p>

<p rend="hangnum" n="104"><hi rend="paranum">१०४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सम्मुखा वा तिरोक्खा वा <note>परोक्खा वा (पी॰), परम्मुखा (क॰)</note>, यो सन्ते न परिभासति।</p>

<p rend="gathalast">यथावादी <pb ed="T" n="1.0146"/> तथाकारी, स वे कक्‍कारुमरहतीति॥</p>

<p rend="centre">कक्‍कारुजातकं छट्ठं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३२७. काकवतीजातकं (४-३-७)</p>

<p rend="hangnum" n="105"><hi rend="paranum">१०५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> वाति <pb ed="V" n="1.0092"/> चायं <note>वायं (क॰)</note> ततो गन्धो, यत्थ मे वसती पिया।</p>

<p rend="gathalast">दूरे इतो हि काकवती <note>काकाती (सी॰), काकाति (स्या॰ पी॰)</note>, यत्थ मे निरतो मनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="106"><hi rend="paranum">१०६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कथं समुद्दमतरी, कथं अतरि केपुकं <note>केबुकं (सी॰ पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">कथं सत्त समुद्दानि, कथं सिम्बलिमारुहि॥</p>

<p rend="hangnum" n="107"><hi rend="paranum">१०७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तया समुद्दमतरिं, तया अतरि केपुकं <note>केबुकं (सी॰ पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">तया सत्त समुद्दानि, तया सिम्बलिमारुहिं॥</p>

<p rend="hangnum" n="108"><hi rend="paranum">१०८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धिरत्थुमं <pb ed="M" n="1.0107"/> महाकायं, धिरत्थुमं अचेतनं।</p>

<p rend="gathalast">यत्थ जायायहं जारं, आवहामि वहामि चाति॥</p>

<p rend="centre">काकवतीजातकं सत्तमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३२८. अननुसोचियजातकं (४-३-८)</p>

<p rend="hangnum" n="109"><hi rend="paranum">१०९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> बहूनं विज्‍जती भोती, तेहि मे किं भविस्सति।</p>

<p rend="gathalast">तस्मा एतं न सोचामि, पियं सम्मिल्‍लहासिनिं॥</p>

<p rend="hangnum" n="110"><hi rend="paranum">११०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तं तं चे अनुसोचेय्य, यं यं तस्स न विज्‍जति।</p>

<p rend="gathalast">अत्तानमनुसोचेय्य, सदा मच्‍चुवसं पतं॥</p>

<p rend="hangnum" n="111"><hi rend="paranum">१११</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न <pb ed="T" n="1.0147"/> हेव ठितं नासीनं, न सयानं न पद्धगुं <note>पत्थगुं (स्या॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">याव ब्याति निमिसति, तत्रापि रसती <note>सरती (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> वयो॥</p>

<p rend="hangnum" n="112"><hi rend="paranum">११२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तत्थत्तनि वतप्पद्धे <note>वत पन्थे (स्या॰), वत बन्धे (क॰) वत + प-अद्धे = वतप्पद्धे</note>, विनाभावे असंसये।</p>

<p rend="gathalast">भूतं सेसं दयितब्बं, वीतं अननुसोचियन्ति <note>चवितं नानुसोचियन्ति (स्या॰), मतन्तं नानुसोचियं (क॰)</note>॥</p>

<p rend="centre">अननुसोचियजातकं अट्ठमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३२९. काळबाहुजातकं (४-३-९)</p>

<p rend="hangnum" n="113"><hi rend="paranum">११३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यं अन्‍नपानस्स पुरे लभाम, तं दानि साखमिगमेव गच्छति।</p>

<p rend="gathalast">गच्छाम दानि वनमेव राध, असक्‍कता चस्म धनञ्‍जयाय <note>धनञ्‍चयाय (क॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="114"><hi rend="paranum">११४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> लाभो अलाभो यसो अयसो च, निन्दा पसंसा च सुखञ्‍च दुक्खं।</p>

<p rend="gathalast">एते अनिच्‍चा मनुजेसु धम्मा, मा सोचि किं सोचसि पोट्ठपाद॥</p>

<p rend="hangnum" n="115"><hi rend="paranum">११५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अद्धा <pb ed="M" n="1.0108"/> तुवं पण्डितकोसि राध, जानासि अत्थानि अनागतानि।</p>

<p rend="gathalast">कथं <pb ed="T" n="1.0148"/> नु साखामिगं दक्खिसाम <note>दक्खियाम (क॰), दक्खाम (स्या॰)</note>, निद्धावितं <note>निद्धापितं (सी॰ स्या॰), निब्बापितं (पी॰), निच्छदं (क॰)</note> राजकुलतोव जम्मं॥</p>

<p rend="hangnum" n="116"><hi rend="paranum">११६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> चालेति <pb ed="V" n="1.0093"/> कण्णं भकुटिं करोति, मुहुं मुहुं भाययते <note>भायते (स्या॰), भायापते (क॰)</note> कुमारे।</p>

<p rend="gathalast">सयमेव तं काहति काळबाहु, येनारका ठस्सति अन्‍नपानाति॥</p>

<p rend="centre">काळबाहुजातकं नवमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३३०. सीलवीमंसजातकं (४-३-१०)</p>

<p rend="hangnum" n="117"><hi rend="paranum">११७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सीलं किरेव कल्याणं, सीलं लोके अनुत्तरं।</p>

<p rend="gathalast">पस्स घोरविसो नागो, सीलवाति न हञ्‍ञति॥</p>

<p rend="hangnum" n="118"><hi rend="paranum">११८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यावदेवस्सहू किञ्‍चि, तावदेव अखादिसुं।</p>

<p rend="gathalast">सङ्गम्म कुलला लोके, न हिंसन्ति अकिञ्‍चनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="119"><hi rend="paranum">११९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुखं निरासा सुपति, आसा फलवती सुखा।</p>

<p rend="gathalast">आसं निरासं कत्वान, सुखं सुपति पिङ्गला॥</p>

<p rend="hangnum" n="120"><hi rend="paranum">१२०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न समाधिपरो अत्थि, अस्मिं लोके परम्हि च।</p>

<p rend="gathalast">न परं नापि अत्तानं, विहिंसति समाहितोति॥</p>

<p rend="centre">सीलवीमंसजातकं दसमं।</p>

<p rend="centre">कुटिदूसकवग्गो ततियो।</p>

<p rend="bodytext">तस्सुद्दानं –</p>

<p rend="gatha1">समनुस्स <pb ed="T" n="1.0149"/> -सदुद्दुभ-याचनको, अथ मेण्डवरुत्तम-गोधवरो।</p>

<p rend="gathalast">अथ कायसकेपुक भोतीवरो, अथ राधसुसीलवरेन दसाति॥</p>

<p rend="title">४. कोकिलवग्गो</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३३१. कोकिलजातकं (४-४-१)</p>

<p rend="hangnum" n="121"><hi rend="paranum">१२१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो <pb ed="M" n="1.0109"/> वे काले असम्पत्ते, अतिवेलं पभासति।</p>

<p rend="gathalast">एवं सो निहतो सेति, कोकिलायिव अत्रजो॥</p>

<p rend="hangnum" n="122"><hi rend="paranum">१२२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न हि सत्थं सुनिसितं, विसं हलाहलामिव <note>हलाहलं इव (पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">एवं निकट्ठे <note>निक्‍कड्ढे (स्या॰), निकड्ढे (क॰)</note> पातेति, वाचा दुब्भासिता यथा॥</p>

<p rend="hangnum" n="123"><hi rend="paranum">१२३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तस्मा काले अकाले वा <note>अकाले च (सी॰ स्या॰)</note>, वाचं रक्खेय्य पण्डितो।</p>

<p rend="gathalast">नातिवेलं पभासेय्य, अपि अत्तसमम्हि वा॥</p>

<p rend="hangnum" n="124"><hi rend="paranum">१२४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो <pb ed="V" n="1.0094"/> च काले मितं भासे, मतिपुब्बो विचक्खणो।</p>

<p rend="gathalast">सब्बे अमित्ते आदेति, सुपण्णो उरगामिवाति॥</p>

<p rend="centre">कोकिलजातकं <note>कोकालिकजातकं (सब्बत्थ)</note> पठमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३३२. रथलट्ठिजातकं (४-४-२)</p>

<p rend="hangnum" n="125"><hi rend="paranum">१२५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अपि हन्त्वा हतो ब्रूति, जेत्वा जितोति भासति।</p>

<p rend="gathalast">पुब्बवक्खायिनो <pb ed="T" n="1.0150"/> <note>पुब्बमक्खायिनो (सी॰ स्या॰)</note> राज, अञ्‍ञदत्थु <note>एकदत्थु (सी॰ पी॰)</note> न सद्दहे॥</p>

<p rend="hangnum" n="126"><hi rend="paranum">१२६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तस्मा पण्डितजातियो, सुणेय्य इतरस्सपि।</p>

<p rend="gathalast">उभिन्‍नं वचनं सुत्वा, यथा धम्मो तथा करे॥</p>

<p rend="hangnum" n="127"><hi rend="paranum">१२७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अलसो गिही कामभोगी न साधु, असञ्‍ञतो पब्बजितो न साधु।</p>

<p rend="gathalast">राजा न साधु अनिसम्मकारी, यो पण्डितो कोधनो तं न साधु॥</p>

<p rend="hangnum" n="128"><hi rend="paranum">१२८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> निसम्म खत्तियो कयिरा, नानिसम्म दिसम्पति।</p>

<p rend="gathalast">निसम्मकारिनो राज <note>रञ्‍ञो (सी॰ स्या॰)</note>, यसो कित्ति च वड्ढतीति॥</p>

<p rend="centre">रथलट्ठिजातकं दुतियं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३३३. पक्‍कगोधजातकं (४-४-३)</p>

<p rend="hangnum" n="129"><hi rend="paranum">१२९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तदेव <pb ed="M" n="1.0110"/> मे त्वं विदितो, वनमज्झे रथेसभ।</p>

<p rend="gatha2">यस्स ते खग्गबद्धस्स, सन्‍नद्धस्स तिरीटिनो।</p>

<p rend="gathalast">अस्सत्थदुमसाखाय, पक्‍का गोधा पलायथ॥</p>

<p rend="hangnum" n="130"><hi rend="paranum">१३०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नमे नमन्तस्स भजे भजन्तं, किच्‍चानुकुब्बस्स करेय्य किच्‍चं।</p>

<p rend="gathalast">नानत्थकामस्स करेय्य अत्थं, असम्भजन्तम्पि न सम्भजेय्य॥</p>

<p rend="hangnum" n="131"><hi rend="paranum">१३१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> चजे <pb ed="T" n="1.0151"/> चजन्तं वनथं न कयिरा, अपेतचित्तेन न सम्भजेय्य।</p>

<p rend="gathalast">दिजो दुमं खीणफलन्ति <note>फलंव (क॰ सी॰ स्या॰ क॰), दुकनिपाते पुटभत्तजातकेन संसन्देतब्बं</note> ञत्वा, अञ्‍ञं समेक्खेय्य महा हि लोको॥</p>

<p rend="hangnum" n="132"><hi rend="paranum">१३२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सो ते करिस्सामि यथानुभावं, कतञ्‍ञुतं खत्तिये <note>खत्तियो (स्या॰ क॰)</note> पेक्खमानो।</p>

<p rend="gathalast">सब्बञ्‍च ते इस्सरियं ददामि, यस्सिच्छसी तस्स तुवं ददामीति॥</p>

<p rend="centre">पक्‍कगोधजातकं <note>गोधजातकं (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> ततियं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३३४. राजोवादजातकं (४-४-४)</p>

<p rend="hangnum" n="133"><hi rend="paranum">१३३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> गवं चे तरमानानं, जिम्हं गच्छति पुङ्गवो।</p>

<p rend="gathalast">सब्बा ता जिम्हं गच्छन्ति <note>सब्बा गावी जिम्हं यन्ति (सी॰ स्या॰)</note>, नेत्ते जिम्हं गते सति॥</p>

<p rend="hangnum" n="134"><hi rend="paranum">१३४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एवमेव <pb ed="V" n="1.0095"/> मनुस्सेसु, यो होति सेट्ठसम्मतो।</p>

<p rend="gatha2">सो चे अधम्मं चरति, पगेव इतरा पजा।</p>

<p rend="gathalast">सब्बं रट्ठं दुखं सेति, राजा चे होति अधम्मिको॥</p>

<p rend="hangnum" n="135"><hi rend="paranum">१३५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> गवं चे तरमानानं, उजुं गच्छति पुङ्गवो।</p>

<p rend="gathalast">सब्बा गावी उजुं यन्ति <note>सब्बा ता उजुं गच्छन्ति (पी॰ अ॰ नि॰ ४.७०)</note>, नेत्ते उजुं गते सति॥</p>

<p rend="hangnum" n="136"><hi rend="paranum">१३६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एवमेव <pb ed="M" n="1.0111"/> मनुस्सेसु, यो होति सेट्ठसम्मतो।</p>

<p rend="gatha2">सो सचे धम्मं चरति, पगेव इतरा पजा।</p>

<p rend="gathalast">सब्बं <pb ed="T" n="1.0152"/> रट्ठं सुखं सेति, राजा चे होति धम्मिकोति॥</p>

<p rend="centre">राजोवादजातकं चतुत्थं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३३५. जम्बुकजातकं (४-४-५)</p>

<p rend="hangnum" n="137"><hi rend="paranum">१३७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ब्रहा पवड्ढकायो सो, दीघदाठो च जम्बुक।</p>

<p rend="gathalast">न त्वं तत्थ कुले जातो, यत्थ गण्हन्ति कुञ्‍जरं॥</p>

<p rend="hangnum" n="138"><hi rend="paranum">१३८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> असीहो सीहमानेन, यो अत्तानं विकुब्बति।</p>

<p rend="gathalast">कोत्थूव <note>कुट्ठूव (सी॰), कुत्थुव (स्या॰ पी)</note> गजमासज्‍ज, सेति भूम्या अनुत्थुनं॥</p>

<p rend="hangnum" n="139"><hi rend="paranum">१३९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यसस्सिनो उत्तमपुग्गलस्स, सञ्‍जातखन्धस्स महब्बलस्स।</p>

<p rend="gathalast">असमेक्खिय थामबलूपपत्तिं, स सेति नागेन हतोयं जम्बुको॥</p>

<p rend="hangnum" n="140"><hi rend="paranum">१४०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो चीध कम्मं कुरुते पमाय, थामब्बलं अत्तनि संविदित्वा।</p>

<p rend="gathalast">जप्पेन मन्तेन सुभासितेन, परिक्खवा सो विपुलं जिनातीति॥</p>

<p rend="centre">जम्बुकजातकं पञ्‍चमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३३६. ब्रहाछत्तजातकं (४-४-६)</p>

<p rend="hangnum" n="141"><hi rend="paranum">१४१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तिणं तिणन्ति लपसि, को नु ते तिणमाहरि।</p>

<p rend="gathalast">किं <pb ed="T" n="1.0153"/> नु ते तिणकिच्‍चत्थि, तिणमेव पभाससि॥</p>

<p rend="hangnum" n="142"><hi rend="paranum">१४२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> इधागमा ब्रह्मचारी, ब्रहा छत्तो बहुस्सुतो।</p>

<p rend="gathalast">सो मे <note>सो वे (क॰)</note> सब्बं समादाय, तिणं निक्खिप्प गच्छति॥</p>

<p rend="hangnum" n="143"><hi rend="paranum">१४३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एवेतं होति कत्तब्बं, अप्पेन बहुमिच्छता।</p>

<p rend="gathalast">सब्बं सकस्स आदानं, अनादानं तिणस्स च॥ ( ) <note>(तिणस्स चाटीसु गतो, तत्थ का परिदेवना) (सी॰ स्या॰) (चाटीसु पक्खिपित्वान, तत्थ का परिदेवना) (क॰)</note></p>

<p rend="hangnum" n="144"><hi rend="paranum">१४४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सीलवन्तो <pb ed="V" n="1.0096"/> <pb ed="M" n="1.0112"/> न कुब्बन्ति, बालो सीलानि कुब्बति।</p>

<p rend="gathalast">अनिच्‍चसीलं दुस्सील्यं <note>दुस्सीलं (पी॰)</note>, किं पण्डिच्‍चं करिस्सतीति॥</p>

<p rend="centre">ब्रहाछत्तजातकं छट्ठं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३३७. पीठजातकं (४-४-७)</p>

<p rend="hangnum" n="145"><hi rend="paranum">१४५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न ते पीठमदायिम्हा <note>मदासिम्ह (पी॰ क॰)</note>, न पानं नपि भोजनं।</p>

<p rend="gathalast">ब्रह्मचारि खमस्सु मे, एतं पस्सामि अच्‍चयं॥</p>

<p rend="hangnum" n="146"><hi rend="paranum">१४६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नेवाभिसज्‍जामि न चापि कुप्पे, न चापि मे अप्पियमासि किञ्‍चि।</p>

<p rend="gathalast">अथोपि मे आसि मनोवितक्‍को, एतादिसो नून कुलस्स धम्मो॥</p>

<p rend="hangnum" n="147"><hi rend="paranum">१४७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एसस्माकं कुले धम्मो, पितुपितामहो सदा।</p>

<p rend="gathalast">आसनं उदकं पज्‍जं, सब्बेतं निपदामसे॥</p>

<p rend="hangnum" n="148"><hi rend="paranum">१४८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एसस्माकं <pb ed="T" n="1.0154"/> कुले धम्मो, पितुपितामहो सदा।</p>

<p rend="gathalast">सक्‍कच्‍चं उपतिट्ठाम, उत्तमं विय ञातकन्ति॥</p>

<p rend="centre">पीठजातकं सत्तमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३३८. थुसजातकं (४-४-८)</p>

<p rend="hangnum" n="149"><hi rend="paranum">१४९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विदितं थुसं उन्दुरानं <note>उन्दूरानं (क॰)</note>, विदितं पन तण्डुलं।</p>

<p rend="gathalast">थुसं थुसं <note>थुसं थूलं (सी॰)</note> विवज्‍जेत्वा, तण्डुलं पन खादरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="150"><hi rend="paranum">१५०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> या मन्तना अरञ्‍ञस्मिं, या च गामे निकण्णिका।</p>

<p rend="gathalast">यञ्‍चेतं इति चीति च, एतम्पि विदितं मया॥</p>

<p rend="hangnum" n="151"><hi rend="paranum">१५१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धम्मेन किर जातस्स, पिता पुत्तस्स मक्‍कटो।</p>

<p rend="gathalast">दहरस्सेव सन्तस्स, दन्तेहि फलमच्छिदा॥</p>

<p rend="hangnum" n="152"><hi rend="paranum">१५२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यमेतं परिसप्पसि <note>परिसब्बेसि (क॰)</note>, अजकाणोव सासपे।</p>

<p rend="gathalast">योपायं हेट्ठतो सेति <note>सेसि (सी॰)</note>, एतम्पि विदितं मयाति॥</p>

<p rend="centre">थुसजातकं अट्ठमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३३९. बावेरुजातकं (४-४-९)</p>

<p rend="hangnum" n="153"><hi rend="paranum">१५३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अदस्सनेन <pb ed="M" n="1.0113"/> मोरस्स, सिखिनो मञ्‍जुभाणिनो।</p>

<p rend="gathalast">काकं तत्थ अपूजेसुं, मंसेन च फलेन च॥</p>

<p rend="hangnum" n="154"><hi rend="paranum">१५४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा <pb ed="V" n="1.0097"/> च सरसम्पन्‍नो, मोरो बावेरुमागमा।</p>

<p rend="gathalast">अथ <pb ed="T" n="1.0155"/> लाभो च सक्‍कारो, वायसस्स अहायथ॥</p>

<p rend="hangnum" n="155"><hi rend="paranum">१५५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> याव नुप्पज्‍जती बुद्धो, धम्मराजा पभङ्करो।</p>

<p rend="gathalast">ताव अञ्‍ञे अपूजेसुं, पुथू समणब्राह्मणे॥</p>

<p rend="hangnum" n="156"><hi rend="paranum">१५६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा च सरसम्पन्‍नो, बुद्धो धम्मं अदेसयि।</p>

<p rend="gathalast">अथ लाभो च सक्‍कारो, तित्थियानं अहायथाति॥</p>

<p rend="centre">बावेरुजातकं नवमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३४०. विसय्हजातकं (४-४-१०)</p>

<p rend="hangnum" n="157"><hi rend="paranum">१५७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अदासि दानानि पुरे विसय्ह, ददतो च ते खयधम्मो अहोसि।</p>

<p rend="gathalast">इतो परं चे न ददेय्य दानं, तिट्ठेय्युं ते संयमन्तस्स भोगा॥</p>

<p rend="hangnum" n="158"><hi rend="paranum">१५८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अनरियमरियेन सहस्सनेत्त, सुदुग्गतेनापि अकिच्‍चमाहु।</p>

<p rend="gathalast">मा वो धनं तं अहु देवराज <note>अहुवा जनिन्द (क॰ सी॰ स्या॰ पी॰)</note>, यं भोगहेतु विजहेमु सद्धं॥</p>

<p rend="hangnum" n="159"><hi rend="paranum">१५९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> येन एको रथो याति, याति तेनापरो रथो।</p>

<p rend="gathalast">पोराणं निहितं वत्तं, वत्ततञ्‍ञेव <note>वद्धं, वद्धतञ्‍ञेव (क॰ सी॰ पी॰)</note> वासव॥</p>

<p rend="hangnum" n="160"><hi rend="paranum">१६०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदि <pb ed="T" n="1.0156"/> हेस्सति दस्साम, असन्ते किं ददामसे।</p>

<p rend="gathalast">एवंभूतापि दस्साम, मा दानं पमदम्हसेति॥</p>

<p rend="centre">विसय्हजातकं दसमं।</p>

<p rend="centre">कोकिलवग्गो <note>कोकालिकवग्गो (क॰)</note> चतुत्थो।</p>

<p rend="bodytext">तस्सुद्दानं –</p>

<p rend="gatha1">अतिवेलपभासति <pb ed="M" n="1.0114"/> जीतवरो, वनमज्झ रथेसभ जिम्हगमो।</p>

<p rend="gathalast">अथ जम्बु तिणासनपीठवरं, अथ तण्डुल मोर विसय्ह दसाति॥</p>

<p rend="title">५. चूळकुणालवग्गो</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३४१. कण्डरीजातकं (४-५-१)</p>

<p rend="hangnum" n="161"><hi rend="paranum">१६१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नरानमारामकरासु नारिसु, अनेकचित्तासु अनिग्गहासु च।</p>

<p rend="gathalast">सब्बत्थ नापीतिकरापि <note>सब्ब’त्तना’पीतिकरापि (सी॰ स्या॰)</note> चे सिया <note>सियुं (स्या॰)</note>, न विस्ससे तित्थसमा हि नारियो॥</p>

<p rend="hangnum" n="162"><hi rend="paranum">१६२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यं <pb ed="V" n="1.0098"/> वे <note>यञ्‍च (स्या॰ क॰)</note> दिस्वा कण्डरीकिन्‍नरानं <note>किन्‍नरकिन्‍नरीनं (स्या॰), किन्‍नरीकिन्‍नरानं (क॰)</note>, सब्बित्थियो न रमन्ति अगारे।</p>

<p rend="gathalast">तं <pb ed="T" n="1.0157"/> तादिसं मच्‍चं चजित्वा भरिया, अञ्‍ञं दिस्वा पुरिसं पीठसप्पिं॥</p>

<p rend="hangnum" n="163"><hi rend="paranum">१६३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> बकस्स च बावरिकस्स <note>पावारिकस्स (सी॰)</note> रञ्‍ञो, अच्‍चन्तकामानुगतस्स भरिया।</p>

<p rend="gathalast">अवाचरी <note>अच्‍चाचरि (स्या॰), अनाचरि (क॰)</note> पट्ठवसानुगस्स <note>बद्धवसानुगस्स (सी॰ स्या॰), पत्तवसानुगतस्स (क॰)</note>, कं वापि इत्थी नातिचरे तदञ्‍ञं॥</p>

<p rend="hangnum" n="164"><hi rend="paranum">१६४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पिङ्गियानी सब्बलोकिस्सरस्स, रञ्‍ञो पिया ब्रह्मदत्तस्स भरिया।</p>

<p rend="gathalast">अवाचरी पट्ठवसानुगस्स, तं वापि सा नाज्झगा कामकामिनीति॥</p>

<p rend="centre">कण्डरीजातकं <note>किन्‍नरीजातकं (क॰ सी॰ क॰), कुण्डलिकजातकं (स्या॰)</note> पठमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३४२. वानरजातकं (४-५-२)</p>

<p rend="hangnum" n="165"><hi rend="paranum">१६५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> असक्खिं <pb ed="M" n="1.0115"/> वत अत्तानं, उद्धातुं उदका थलं।</p>

<p rend="gathalast">न दानाहं पुन तुय्हं, वसं गच्छामि वारिज॥</p>

<p rend="hangnum" n="166"><hi rend="paranum">१६६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अलमेतेहि अम्बेहि, जम्बूहि पनसेहि च।</p>

<p rend="gathalast">यानि पारं समुद्दस्स, वरं मय्हं उदुम्बरो॥</p>

<p rend="hangnum" n="167"><hi rend="paranum">१६७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो च उप्पतितं अत्थं, न खिप्पमनुबुज्झति।</p>

<p rend="gathalast">अमित्तवसमन्वेति <pb ed="T" n="1.0158"/>, पच्छा च अनुतप्पति॥</p>

<p rend="hangnum" n="168"><hi rend="paranum">१६८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो च उप्पतितं अत्थं, खिप्पमेव निबोधति।</p>

<p rend="gathalast">मुच्‍चते सत्तुसम्बाधा, न च पच्छानुतप्पतीति॥</p>

<p rend="centre">वानरजातकं दुतियं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३४३. कुन्तिनीजातकं (४-५-३)</p>

<p rend="hangnum" n="169"><hi rend="paranum">१६९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अवसिम्ह तवागारे, निच्‍चं सक्‍कतपूजिता।</p>

<p rend="gathalast">त्वमेव दानिमकरि, हन्द राज वजामहं॥</p>

<p rend="hangnum" n="170"><hi rend="paranum">१७०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो वे कते पटिकते, किब्बिसे पटिकिब्बिसे।</p>

<p rend="gathalast">एवं तं सम्मती वेरं, वस कुन्तिनि मागमा॥</p>

<p rend="hangnum" n="171"><hi rend="paranum">१७१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न कतस्स च कत्ता च, मेत्ति <note>मेत्ती (पी॰), मित्ती (क॰)</note> सन्धीयते पुन।</p>

<p rend="gathalast">हदयं नानुजानाति, गच्छञ्‍ञेव रथेसभ॥</p>

<p rend="hangnum" n="172"><hi rend="paranum">१७२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कतस्स चेव कत्ता च, मेत्ति सन्धीयते पुन।</p>

<p rend="gathalast">धीरानं नो च बालानं, वस कुन्तिनि मागमाति॥</p>

<p rend="centre">कुन्तिनीजातकं ततियं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३४४. अम्बजातकं (४-५-४)</p>

<p rend="hangnum" n="173"><hi rend="paranum">१७३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो <pb ed="V" n="1.0099"/> नीलियं मण्डयति, सण्डासेन विहञ्‍ञति।</p>

<p rend="gathalast">तस्स सा वसमन्वेतु, या ते अम्बे अवाहरि॥</p>

<p rend="hangnum" n="174"><hi rend="paranum">१७४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> वीसं वा पञ्‍चवीसं <note>पण्णुवीसं (क॰ सी॰ पी॰)</note> वा, ऊनतिंसं व जातिया।</p>

<p rend="gathalast">तादिसा <pb ed="T" n="1.0159"/> पति मा लद्धा <note>पतिं मा लद्धा (पी॰), पति मा’लत्थ (?)</note>, या ते अम्बे अवाहरि॥</p>

<p rend="hangnum" n="175"><hi rend="paranum">१७५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दीघं <pb ed="M" n="1.0116"/> गच्छतु अद्धानं, एकिका अभिसारिका।</p>

<p rend="gathalast">सङ्केते पति मा अद्द <note>मा अद्दस (सी॰ पी॰)</note>, या ते अम्बे अवाहरि॥</p>

<p rend="hangnum" n="176"><hi rend="paranum">१७६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अलङ्कता सुवसना, मालिनी चन्दनुस्सदा।</p>

<p rend="gathalast">एकिका सयने सेतु, या ते अम्बे अवाहरीति॥</p>

<p rend="centre">अम्बजातकं <note>अम्बचोरजातकं (क॰ सी॰ पी॰)</note> चतुत्थं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३४५. गजकुम्भजातकं (४-५-५)</p>

<p rend="hangnum" n="177"><hi rend="paranum">१७७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> वनं यदग्गि दहति, पावको कण्हवत्तनी।</p>

<p rend="gathalast">कथं करोसि पचलक, एवं दन्धपरक्‍कमो॥</p>

<p rend="hangnum" n="178"><hi rend="paranum">१७८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> बहूनि रुक्खछिद्दानि, पथब्या विवरानि च।</p>

<p rend="gathalast">तानि चे नाभिसम्भोम, होति नो कालपरियायो॥</p>

<p rend="hangnum" n="179"><hi rend="paranum">१७९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो दन्धकाले तरति, तरणीये च दन्धति।</p>

<p rend="gathalast">सुक्खपण्णंव अक्‍कम्म, अत्थं भञ्‍जति अत्तनो॥</p>

<p rend="hangnum" n="180"><hi rend="paranum">१८०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो दन्धकाले दन्धेति, तरणीये च तारयि।</p>

<p rend="gathalast">ससीव रत्तिं विभजं, तस्सत्थो परिपूरतीति॥</p>

<p rend="centre">गजकुम्भजातकं पञ्‍चमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३४६. केसवजातकं (४-५-६)</p>

<p rend="hangnum" n="181"><hi rend="paranum">१८१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मनुस्सिन्दं <pb ed="T" n="1.0160"/> जहित्वान, सब्बकामसमिद्धिनं।</p>

<p rend="gathalast">कथं नु भगवा केसी, कप्पस्स रमति अस्समे <note>रमतस्समे (क॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="182"><hi rend="paranum">१८२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सादूनी <note>साधूनि (क॰ सी॰ स्या॰ क॰)</note> रमणीयानि, सन्ति वक्खा मनोरमा।</p>

<p rend="gathalast">सुभासितानि कप्पस्स, नारद रमयन्ति मं॥</p>

<p rend="hangnum" n="183"><hi rend="paranum">१८३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सालीनं ओदनं भुञ्‍जे, सुचिं मंसूपसेचनं।</p>

<p rend="gathalast">कथं सामाकनीवारं, अलोणं छादयन्ति तं॥</p>

<p rend="hangnum" n="184"><hi rend="paranum">१८४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सादुं <pb ed="V" n="1.0100"/> वा <note>असादुं (पी॰)</note> यदि वासादुं, अप्पं वा यदि वा बहुं।</p>

<p rend="gathalast">विस्सत्थो यत्थ भुञ्‍जेय्य, विस्सासपरमा रसाति॥</p>

<p rend="centre">केसवजातकं <note>केसीजातकं (क॰)</note> छट्ठं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३४७. अयकूटजातकं (४-५-७)</p>

<p rend="hangnum" n="185"><hi rend="paranum">१८५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सब्बायसं <pb ed="M" n="1.0117"/> कूटमतिप्पमाणं, पग्गय्ह यो <note>सो (पी॰)</note> तिट्ठसि अन्तलिक्खे।</p>

<p rend="gathalast">रक्खाय मे <note>मं (सी॰)</note> त्वं विहितो नुसज्‍ज, उदाहु मे चेतयसे <note>वायमसे (सी॰ स्या॰)</note> वधाय॥</p>

<p rend="hangnum" n="186"><hi rend="paranum">१८६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दूतो अहं राजिध रक्खसानं, वधाय तुय्हं पहितोहमस्मि।</p>

<p rend="gathalast">इन्दो <pb ed="T" n="1.0161"/> च तं रक्खति देवराजा, तेनुत्तमङ्गं न ते <note>न हि (क॰ सी॰ पी॰), ते न (क॰)</note> फालयामि॥</p>

<p rend="hangnum" n="187"><hi rend="paranum">१८७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सचे च मं रक्खति देवराजा, देवानमिन्दो मघवा सुजम्पति।</p>

<p rend="gathalast">कामं पिसाचा विनदन्तु सब्बे, न सन्तसे रक्खसिया पजाय॥</p>

<p rend="hangnum" n="188"><hi rend="paranum">१८८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> कामं कन्दन्तु <note>कन्तन्तु (क॰), कण्डन्तु (स्या॰)</note> कुम्भण्डा, सब्बे पंसुपिसाचका।</p>

<p rend="gathalast">नालं पिसाचा युद्धाय, महती सा विभिंसिकाति <note>विभेसिकाति (स्या॰), विहेसिकाति (पी॰)</note>॥</p>

<p rend="centre">अयकूटजातकं सत्तमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३४८. अरञ्‍ञजातकं (४-५-८)</p>

<p rend="hangnum" n="189"><hi rend="paranum">१८९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अरञ्‍ञा गाममागम्म, किंसीलं किंवतं अहं।</p>

<p rend="gathalast">पुरिसं तात सेवेय्यं, तं मे अक्खाहि पुच्छितो॥</p>

<p rend="hangnum" n="190"><hi rend="paranum">१९०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो तं विस्सासये तात, विस्सासञ्‍च खमेय्य ते।</p>

<p rend="gathalast">सुस्सूसी च तितिक्खी च, तं भजेहि इतो <note>तं भजेय्यासितो (क॰)</note> गतो॥</p>

<p rend="hangnum" n="191"><hi rend="paranum">१९१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यस्स कायेन वाचाय, मनसा नत्थि दुक्‍कटं।</p>

<p rend="gathalast">उरसीव पतिट्ठाय, तं भजेहि इतो गतो॥</p>

<p rend="hangnum" n="192"><hi rend="paranum">१९२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> हलिद्दिरागं <pb ed="M" n="1.0118"/> कपिचित्तं, पुरिसं रागविरागिनं।</p>

<p rend="gathalast">तादिसं <pb ed="T" n="1.0162"/> तात मा सेवि, निम्मनुस्सम्पि चे सियाति॥</p>

<p rend="centre">अरञ्‍ञजातकं अट्ठमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३४९. सन्धिभेदजातकं (४-५-९)</p>

<p rend="hangnum" n="193"><hi rend="paranum">१९३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नेव इत्थीसु सामञ्‍ञं, नापि भक्खेसु सारथि।</p>

<p rend="gathalast">अथस्स सन्धिभेदस्स, पस्स याव सुचिन्तितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="194"><hi rend="paranum">१९४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> असि <pb ed="V" n="1.0101"/> तिक्खोव मंसम्हि, पेसुञ्‍ञं परिवत्तति।</p>

<p rend="gathalast">यत्थूसभञ्‍च सीहञ्‍च, भक्खयन्ति मिगाधमा॥</p>

<p rend="hangnum" n="195"><hi rend="paranum">१९५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> इमं सो सयनं सेति, यमिमं <note>ययिमं (सी॰ पी॰), यिमं (क॰)</note> पस्ससि सारथि।</p>

<p rend="gathalast">यो वाचं सन्धिभेदस्स, पिसुणस्स निबोधति॥</p>

<p rend="hangnum" n="196"><hi rend="paranum">१९६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ते जना सुखमेधन्ति, नरा सग्गगतारिव।</p>

<p rend="gathalast">ये वाचं सन्धिभेदस्स, नावबोधन्ति सारथीति॥</p>

<p rend="centre">सन्धिभेदजातकं नवमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ३५०. देवतापञ्हजातकं (४-५-१०)</p>

<p rend="hangnum" n="197"><hi rend="paranum">१९७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> हन्ति हत्थेहि पादेहि, मुखञ्‍च परिसुम्भति।</p>

<p rend="gathalast">स वे राज पियो होति, कं तेन त्वाभिपस्ससि <note>मभिपस्ससि (सी॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="198"><hi rend="paranum">१९८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अक्‍कोसति यथाकामं, आगमञ्‍चस्स इच्छति।</p>

<p rend="gathalast">स <pb ed="T" n="1.0163"/> वे राज पियो होति, कं तेन त्वाभिपस्ससि॥</p>

<p rend="hangnum" n="199"><hi rend="paranum">१९९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अब्भक्खाति अभूतेन, अलिकेनाभिसारये।</p>

<p rend="gathalast">स वे राज पियो होति, कं तेन त्वाभिपस्ससि॥</p>

<p rend="hangnum" n="200"><hi rend="paranum">२००</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> हरं अन्‍नञ्‍च पानञ्‍च, वत्थसेनासनानि च।</p>

<p rend="gatha2">अञ्‍ञदत्थुहरा सन्ता, ते वे राज पिया होन्ति।</p>

<p rend="gathalast">कं तेन त्वाभिपस्ससीति॥</p>

<p rend="centre">देवतापञ्हजातकं दसमं।</p>

<p rend="centre">चूळकुणालवग्गो पञ्‍चमो।</p>

<p rend="bodytext">तस्सुद्दानं –</p>

<p rend="gatha1">नरानं <pb ed="M" n="1.0119"/> असक्खिवसिम्हवरो, नीलियमग्गिवरञ्‍च पुन।</p>

<p rend="gathalast">पुन रसायसकूटवरो, तथारञ्‍ञ सारथि हन्ति दसाति॥</p>

<p rend="bodytext">अथ वग्गुद्दानं –</p>

<p rend="gatha1">कालिङ्गं <note>विवरं (बहूसु)</note> पुचिमन्दञ्‍च, कुटिदूसक कोकिला <note>कुटिदूसं बहुभाणकं (बहूसु)</note>।</p>

<p rend="gathalast">चूळकुणालवग्गो सो, पञ्‍चमो सुप्पकासितोति॥</p>

<p rend="centre">चतुक्‍कनिपातं निट्ठितं।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
