<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">८. अट्ठकनिपातो</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ४१७. कच्‍चानिजातकं (१)</p>

<p rend="hangnum" n="1"><hi rend="paranum">१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ओदातवत्था <pb ed="T" n="1.0238"/> <pb ed="V" n="1.0144"/> <pb ed="M" n="1.0175"/> सुचि अल्‍लकेसा, कच्‍चानि किं कुम्भिमधिस्सयित्वा <note>कुम्भिमपस्सयित्वा (पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">पिट्ठा तिला धोवसि तण्डुलानि, तिलोदनो हेहिति किस्स हेतु॥</p>

<p rend="hangnum" n="2"><hi rend="paranum">२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न खो अयं ब्राह्मण भोजनत्था <note>भोजनत्थं (स्या॰)</note>, तिलोदनो हेहिति साधुपक्‍को।</p>

<p rend="gathalast">धम्मो मतो तस्स पहुत्तमज्‍ज <note>पहूनमज्‍ज (स्या॰), पहूतमज्‍ज (सी॰), बहूतमज्‍जा (पी॰)</note>, अहं करिस्सामि सुसानमज्झे॥</p>

<p rend="hangnum" n="3"><hi rend="paranum">३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अनुविच्‍च कच्‍चानि करोहि किच्‍चं, धम्मो मतो को नु तवेव <note>तवेत (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> संसि।</p>

<p rend="gathalast">सहस्सनेत्तो अतुलानुभावो, न मिय्यती धम्मवरो कदाचि॥</p>

<p rend="hangnum" n="4"><hi rend="paranum">४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दळ्हप्पमाणं मम एत्थ ब्रह्मे, धम्मो मतो नत्थि ममेत्थ कङ्खा।</p>

<p rend="gathalast">ये येव दानि पापा भवन्ति, ते <pb ed="T" n="1.0239"/> तेव दानि सुखिता भवन्ति॥</p>

<p rend="hangnum" n="5"><hi rend="paranum">५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुणिसा हि मय्हं वञ्झा अहोसि, सा मं वधित्वान विजायि पुत्तं।</p>

<p rend="gathalast">सा दानि सब्बस्स कुलस्स इस्सरा, अहं पनम्हि <note>वसामि (स्या॰)</note> अपविद्धा एकिका॥</p>

<p rend="hangnum" n="6"><hi rend="paranum">६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> जीवामि <pb ed="M" n="1.0176"/> वोहं न मतोहमस्मि <note>नाहं मतोस्मि (सी॰ पी॰)</note>, तवेव अत्थाय इधागतोस्मि।</p>

<p rend="gathalast">या तं वधित्वान विजायि पुत्तं, सहाव पुत्तेन करोमि भस्मं॥</p>

<p rend="hangnum" n="7"><hi rend="paranum">७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एवञ्‍च <note>एतञ्‍च (सी॰ पी॰)</note> ते रुच्‍चति देवराज, ममेव अत्थाय इधागतोसि।</p>

<p rend="gathalast">अहञ्‍च पुत्तो सुणिसा च नत्ता, सम्मोदमाना घरमावसेम॥</p>

<p rend="hangnum" n="8"><hi rend="paranum">८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एवञ्‍च ते रुच्‍चति कातियानि, हतापि सन्ता न जहासि धम्मं।</p>

<p rend="gathalast">तुवञ्‍च <note>त्वञ्‍च (पी॰ क॰)</note> पुत्तो सुणिसा च नत्ता, सम्मोदमाना घरमावसेथ॥</p>

<p rend="hangnum" n="9"><hi rend="paranum">९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सा कातियानी सुणिसाय सद्धिं, सम्मोदमाना घरमावसित्थ।</p>

<p rend="gathalast">पुत्तो <pb ed="T" n="1.0240"/> च नत्ता च उपट्ठहिंसु, देवानमिन्देन अधिग्गहीताति॥</p>

<p rend="centre">कच्‍चानिजातकं पठमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ४१८. अट्ठसद्दजातकं (२)</p>

<p rend="hangnum" n="10"><hi rend="paranum">१०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> इदं <pb ed="V" n="1.0145"/> पुरे निन्‍नमाहु, बहुमच्छं महोदकं।</p>

<p rend="gatha2">आवासो बकराजस्स, पेत्तिकं भवनं मम।</p>

<p rend="gathalast">त्यज्‍ज भेकेन <note>भिङ्गेन (क॰)</note> यापेम, ओकं न वजहामसे <note>ओकन्तं न जहामसे (क॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="11"><hi rend="paranum">११</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> को दुतियं असीलिस्स, बन्धरस्सक्खि भेच्छति <note>भेज्‍जति (सी॰ स्या॰ पी॰), भिन्दति (क॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">को मे पुत्ते कुलावकं, मञ्‍च सोत्थिं करिस्सति॥</p>

<p rend="hangnum" n="12"><hi rend="paranum">१२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सब्बा परिक्खया फेग्गु, याव तस्सा गती अहु।</p>

<p rend="gathalast">खीणभक्खो महाराज, सारे न रमती घुणो॥</p>

<p rend="hangnum" n="13"><hi rend="paranum">१३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सा <pb ed="M" n="1.0177"/> नूनाहं इतो गन्त्वा, रञ्‍ञो मुत्ता निवेसना।</p>

<p rend="gathalast">अत्तानं रमयिस्सामि, दुमसाखनिकेतिनी॥</p>

<p rend="hangnum" n="14"><hi rend="paranum">१४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सो नूनाहं इतो गन्त्वा, रञ्‍ञो मुत्तो निवेसना।</p>

<p rend="gathalast">अग्गोदकानि पिस्सामि, यूथस्स पुरतो वजं॥</p>

<p rend="hangnum" n="15"><hi rend="paranum">१५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तं मं कामेहि सम्मत्तं, रत्तं कामेसु मुच्छितं।</p>

<p rend="gathalast">आनयी भरतो <note>वनतो (क॰)</note> लुद्दो, बाहिको भद्दमत्थु ते॥</p>

<p rend="hangnum" n="16"><hi rend="paranum">१६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अन्धकारतिमिसायं, तुङ्गे उपरिपब्बते।</p>

<p rend="gathalast">सा <pb ed="T" n="1.0241"/> मं सण्हेन मुदुना, मा पादं खलि <note>खणि (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> यस्मनि॥</p>

<p rend="hangnum" n="17"><hi rend="paranum">१७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> असंसयं जातिखयन्तदस्सी, न गब्भसेय्यं पुनरावजिस्सं।</p>

<p rend="gathalast">अयमन्तिमा पच्छिमा गब्भसेय्या <note>अयं हि मे अन्तिमा गब्भसेय्या (सी॰ पी॰)</note>, खीणो मे संसारो पुनब्भवायाति॥</p>

<p rend="centre">अट्ठसद्दजातकं दुतियं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ४१९. सुलसाजातकं (३)</p>

<p rend="hangnum" n="18"><hi rend="paranum">१८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> इदं सुवण्णकायूरं, मुत्ता वेळुरिया बहू।</p>

<p rend="gathalast">सब्बं हरस्सु भद्दन्ते, मञ्‍च दासीति सावय॥</p>

<p rend="hangnum" n="19"><hi rend="paranum">१९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ओरोपयस्सु कल्याणि, मा बाळ्हं <note>बहुं (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> परिदेवसि।</p>

<p rend="gathalast">न चाहं अभिजानामि, अहन्त्वा धनमाभतं॥</p>

<p rend="hangnum" n="20"><hi rend="paranum">२०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यतो सरामि अत्तानं, यतो पत्तास्मि विञ्‍ञुतं।</p>

<p rend="gathalast">न चाहं अभिजानामि, अञ्‍ञं पियतरं तया॥</p>

<p rend="hangnum" n="21"><hi rend="paranum">२१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एहि तं उपगूहिस्सं <note>उपगुय्हिस्सं (क॰)</note>, करिस्सञ्‍च पदक्खिणं।</p>

<p rend="gathalast">न हि दानि पुन अत्थि, मम तुय्हञ्‍च सङ्गमो॥</p>

<p rend="hangnum" n="22"><hi rend="paranum">२२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न <pb ed="V" n="1.0146"/> हि सब्बेसु ठानेसु, पुरिसो होति पण्डितो।</p>

<p rend="gathalast">इत्थीपि पण्डिता होति, तत्थ तत्थ विचक्खणा॥</p>

<p rend="hangnum" n="23"><hi rend="paranum">२३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न <pb ed="M" n="1.0178"/> हि सब्बेसु ठानेसु, पुरिसो होति पण्डितो।</p>

<p rend="gathalast">इत्थीपि <pb ed="T" n="1.0242"/> पण्डिता होति, लहुं अत्थं विचिन्तिका <note>लहुमत्थविचिन्तिका (सी॰ पी॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="24"><hi rend="paranum">२४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> लहुञ्‍च वत खिप्पञ्‍च, निकट्ठे समचेतयि।</p>

<p rend="gathalast">मिगं पुण्णायतेनेव <note>पुण्णायतनेव (स्या॰)</note>, सुलसा सत्तुकं वधि॥</p>

<p rend="hangnum" n="25"><hi rend="paranum">२५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> योध उप्पतितं अत्थं, न खिप्पमनुबुज्झति।</p>

<p rend="gathalast">सो हञ्‍ञति मन्दमति, चोरोव गिरिगब्भरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="26"><hi rend="paranum">२६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो च उप्पतितं अत्थं, खिप्पमेव निबोधति।</p>

<p rend="gathalast">मुच्‍चते सत्तुसम्बाधा, सुलसा सत्तुकामिवाति॥</p>

<p rend="centre">सुलसाजातकं ततियं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ४२०. सुमङ्गलजातकं (४)</p>

<p rend="hangnum" n="27"><hi rend="paranum">२७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> भुसम्हि <note>भुसम्पि (क॰), भुसं हि (सी॰ निय्य)</note> कुद्धोति अवेक्खियान, न ताव दण्डं पणयेय्य इस्सरो।</p>

<p rend="gathalast">अट्ठानसो अप्पतिरूपमत्तनो, परस्स दुक्खानि भुसं उदीरये॥</p>

<p rend="hangnum" n="28"><hi rend="paranum">२८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यतो च जानेय्य पसादमत्तनो, अत्थं नियुञ्‍जेय्य परस्स दुक्‍कटं।</p>

<p rend="gathalast">तदायमत्थोति सयं अवेक्खिय, अथस्स दण्डं सदिसं निवेसये॥</p>

<p rend="hangnum" n="29"><hi rend="paranum">२९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न चापि झापेति परं न अत्तनं, अमुच्छितो यो नयते नयानयं।</p>

<p rend="gathalast">यो <pb ed="T" n="1.0243"/> दण्डधारो भवतीध इस्सरो, स वण्णगुत्तो सिरिया न धंसति॥</p>

<p rend="hangnum" n="30"><hi rend="paranum">३०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ये खत्तिया से अनिसम्मकारिनो, पणेन्ति दण्डं सहसा पमुच्छिता।</p>

<p rend="gathalast">अवण्णसंयुता <note>युत्ताव (क॰)</note> जहन्ति जीवितं, इतो विमुत्तापि च यन्ति दुग्गतिं॥</p>

<p rend="hangnum" n="31"><hi rend="paranum">३१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धम्मे <pb ed="M" n="1.0179"/> च ये अरियप्पवेदिते रता, अनुत्तरा ते वचसा मनसा कम्मुना च।</p>

<p rend="gathalast">ते सन्तिसोरच्‍चसमाधिसण्ठिता, वजन्ति लोकं दुभयं तथाविधा॥</p>

<p rend="hangnum" n="32"><hi rend="paranum">३२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> राजाहमस्मि नरपमदानमिस्सरो, सचेपि कुज्झामि ठपेमि अत्तनं।</p>

<p rend="gathalast">निसेधयन्तो जनतं तथाविधं, पणेमि दण्डं अनुकम्प योनिसो॥</p>

<p rend="hangnum" n="33"><hi rend="paranum">३३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सिरी च लक्खी च तवेव खत्तिय, जनाधिप मा विजहि कुदाचनं।</p>

<p rend="gathalast">अक्‍कोधनो निच्‍चपसन्‍नचित्तो, अनीघो तुवं वस्ससतानि पालय॥</p>

<p rend="hangnum" n="34"><hi rend="paranum">३४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> गुणेहि एतेहि उपेत खत्तिय, ठितमरियवत्ती <note>वत्ति (सी॰), वुत्ति (क॰)</note> सुवचो अकोधनो।</p>

<p rend="gathalast">सुखी <pb ed="T" n="1.0244"/> अनुप्पीळ पसासमेदिनिं <note>अनुप्पीळं सहसमेदनिं (क॰)</note>, इतो विमुत्तोपि च याहि सुग्गतिं॥</p>

<p rend="hangnum" n="35"><hi rend="paranum">३५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एवं <pb ed="V" n="1.0147"/> सुनीतेन <note>सुविनीतेन (पी॰)</note> सुभासितेन, धम्मेन ञायेन उपायसो नयं।</p>

<p rend="gathalast">निब्बापये सङ्खुभितं महाजनं, महाव मेघो सलिलेन मेदिनिन्ति <note>मेदनिन्ति (स्या॰ क॰)</note>॥</p>

<p rend="centre">सुमङ्गलजातकं चतुत्थं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ४२१. गङ्गमालजातकं (५)</p>

<p rend="hangnum" n="36"><hi rend="paranum">३६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अङ्गारजाता पथवी, कुक्‍कुळानुगता मही।</p>

<p rend="gathalast">अथ गायसि वत्तानि <note>वत्थानि (क॰)</note>, न तं तपति आतपो॥</p>

<p rend="hangnum" n="37"><hi rend="paranum">३७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> उद्धं तपति आदिच्‍चो, अधो तपति वालुका।</p>

<p rend="gathalast">अथ गायसि वत्तानि <note>वत्थानि (क॰)</note>, न तं तपति आतपो॥</p>

<p rend="hangnum" n="38"><hi rend="paranum">३८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न <pb ed="M" n="1.0180"/> मं तपति आतपो, आतपा <note>आतप्पा (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> तपयन्ति मं।</p>

<p rend="gathalast">अत्था हि विविधा राज, ते तपन्ति न आतपो॥</p>

<p rend="hangnum" n="39"><hi rend="paranum">३९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अद्दसं काम ते मूलं, सङ्कप्पा काम जायसि।</p>

<p rend="gathalast">न तं सङ्कप्पयिस्सामि, एवं काम न हेहिसि॥</p>

<p rend="hangnum" n="40"><hi rend="paranum">४०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अप्पापि कामा न अलं, बहूहिपि न तप्पति।</p>

<p rend="gathalast">अहहा बाललपना, परिवज्‍जेथ <note>पटिविज्झेथ (पी॰ सी॰ अट्ठ॰)</note> जग्गतो॥</p>

<p rend="hangnum" n="41"><hi rend="paranum">४१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अप्पस्स <pb ed="T" n="1.0245"/> कम्मस्स फलं ममेदं, उदयो अज्झागमा महत्तपत्तं।</p>

<p rend="gathalast">सुलद्धलाभो वत माणवस्स, यो पब्बजी कामरागं पहाय॥</p>

<p rend="hangnum" n="42"><hi rend="paranum">४२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तपसा पजहन्ति पापकम्मं, तपसा न्हापितकुम्भकारभावं।</p>

<p rend="gathalast">तपसा अभिभुय्य गङ्गमाल, नामेनालपसज्‍ज ब्रह्मदत्तं॥</p>

<p rend="hangnum" n="43"><hi rend="paranum">४३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सन्दिट्ठिकमेव ‘‘अम्म’’ पस्सथ, खन्तीसोरच्‍चस्स अयं <note>यो (स्या॰ पी॰ क॰)</note> विपाको।</p>

<p rend="gathalast">यो <note>सो (स्या॰ क॰)</note> सब्बजनस्स वन्दितोहु, तं वन्दाम सराजिका समच्‍चा॥</p>

<p rend="hangnum" n="44"><hi rend="paranum">४४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> मा किञ्‍चि अवचुत्थ गङ्गमालं, मुनिनं मोनपथेसु सिक्खमानं।</p>

<p rend="gathalast">एसो हि अतरि अण्णवं, यं तरित्वा चरन्ति वीतसोकाति॥</p>

<p rend="centre">गङ्गमालजातकं पञ्‍चमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ४२२. चेतियजातकं (६)</p>

<p rend="hangnum" n="45"><hi rend="paranum">४५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> धम्मो <pb ed="T" n="1.0246"/> हवे हतो हन्ति, नाहतो हन्ति किञ्‍चनं <note>कञ्‍चिनं (पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">तस्मा हि धम्मं न हने, मा त्वं <note>तं (स्या॰ पी॰)</note> धम्मो हतो हनि॥</p>

<p rend="hangnum" n="46"><hi rend="paranum">४६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अलिकं <pb ed="V" n="1.0148"/> <pb ed="M" n="1.0181"/> भासमानस्स, अपक्‍कमन्ति देवता।</p>

<p rend="gatha2">पूतिकञ्‍च मुखं वाति, सकट्ठाना च धंसति।</p>

<p rend="gathalast">यो जानं पुच्छितो पञ्हं, अञ्‍ञथा नं वियाकरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="47"><hi rend="paranum">४७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सचे हि सच्‍चं भणसि, होहि राज यथा पुरे।</p>

<p rend="gathalast">मुसा चे भाससे राज, भूमियं तिट्ठ चेतिय॥</p>

<p rend="hangnum" n="48"><hi rend="paranum">४८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अकाले वस्सती तस्स, काले तस्स न वस्सति।</p>

<p rend="gathalast">यो जानं पुच्छितो पञ्हं, अञ्‍ञथा नं वियाकरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="49"><hi rend="paranum">४९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सचे हि सच्‍चं भणसि, होहि राज यथा पुरे।</p>

<p rend="gathalast">मुसा चे भाससे राज, भूमिं पविस चेतिय॥</p>

<p rend="hangnum" n="50"><hi rend="paranum">५०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> जिव्हा तस्स द्विधा होति, उरगस्सेव दिसम्पति।</p>

<p rend="gathalast">यो जानं पुच्छितो पञ्हं, अञ्‍ञथा नं वियाकरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="51"><hi rend="paranum">५१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सचे हि सच्‍चं भणसि, होहि राज यथा पुरे।</p>

<p rend="gathalast">मुसा चे भाससे राज, भिय्यो पविस चेतिय॥</p>

<p rend="hangnum" n="52"><hi rend="paranum">५२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> जिव्हा तस्स न भवति, मच्छस्सेव दिसम्पति।</p>

<p rend="gathalast">यो जानं पुच्छितो पञ्हं, अञ्‍ञथा नं वियाकरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="53"><hi rend="paranum">५३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सचे हि सच्‍चं भणसि, होहि राज यथा पुरे।</p>

<p rend="gathalast">मुसा चे भाससे राज, भिय्यो पविस चेतिय॥</p>

<p rend="hangnum" n="54"><hi rend="paranum">५४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> थियोव <pb ed="T" n="1.0247"/> तस्स जायन्ति <note>थियो तस्स पजायन्ति (क॰)</note>, न पुमा जायरे कुले।</p>

<p rend="gathalast">यो जानं पुच्छितो पञ्हं, अञ्‍ञथा नं वियाकरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="55"><hi rend="paranum">५५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सचे हि सच्‍चं भणसि, होहि राज यथा पुरे।</p>

<p rend="gathalast">मुसा चे भाससे राज, भिय्यो पविस चेतिय॥</p>

<p rend="hangnum" n="56"><hi rend="paranum">५६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पुत्ता तस्स न भवन्ति, पक्‍कमन्ति दिसोदिसं।</p>

<p rend="gathalast">यो जानं पुच्छितो पञ्हं, अञ्‍ञथा नं वियाकरे॥</p>

<p rend="hangnum" n="57"><hi rend="paranum">५७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सचे हि सच्‍चं भणसि, होहि राज यथा पुरे।</p>

<p rend="gathalast">मुसा चे भाससे राज, भिय्यो पविस चेतिय॥</p>

<p rend="hangnum" n="58"><hi rend="paranum">५८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> स <pb ed="M" n="1.0182"/> राजा इसिना सत्तो, अन्तलिक्खचरो पुरे।</p>

<p rend="gathalast">पावेक्खि पथविं चेच्‍चो, हीनत्तो पत्व परियायं <note>अत्तपरियायं (सी॰ स्या॰), पत्तपरियायं (क॰ सी॰ निय्य)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="59"><hi rend="paranum">५९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तस्मा <pb ed="V" n="1.0149"/> हि छन्दागमनं, नप्पसंसन्ति पण्डिता।</p>

<p rend="gathalast">अदुट्ठचित्तो भासेय्य, गिरं सच्‍चूपसंहितन्ति॥</p>

<p rend="centre">चेतियजातकं छट्ठं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ४२३. इन्द्रियजातकं (७)</p>

<p rend="hangnum" n="60"><hi rend="paranum">६०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो इन्द्रियानं कामेन, वसं नारद गच्छति।</p>

<p rend="gathalast">सो परिच्‍चज्‍जुभो लोके, जीवन्तोव विसुस्सति <note>जीवन्तोपिविसुस्सति (स्या॰), जीवन्तो वापि सुस्सति (क॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="61"><hi rend="paranum">६१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुखस्सानन्तरं दुक्खं, दुक्खस्सानन्तरं सुखं।</p>

<p rend="gathalast">सोसि <note>सोपि (स्या॰ पी॰ क॰)</note> पत्तो सुखा <note>सुख (स्या॰), सुखं (क॰)</note> दुक्खं, पाटिकङ्ख वरं सुखं॥</p>

<p rend="hangnum" n="62"><hi rend="paranum">६२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> किच्छकाले <pb ed="T" n="1.0248"/> किच्छसहो, यो किच्छं नातिवत्तति।</p>

<p rend="gathalast">स किच्छन्तं सुखं धीरो, योगं समधिगच्छति॥</p>

<p rend="hangnum" n="63"><hi rend="paranum">६३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> न हेव कामान कामा, नानत्था नात्थकारणा।</p>

<p rend="gathalast">न कतञ्‍च निरङ्कत्वा, धम्मा चवितुमरहसि॥</p>

<p rend="hangnum" n="64"><hi rend="paranum">६४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दक्खं गहपती <note>गहपतं (सी॰ स्या॰ पी॰), गहवतं (?)</note> साधु, संविभज्‍जञ्‍च भोजनं।</p>

<p rend="gathalast">अहासो अत्थलाभेसु, अत्थब्यापत्ति अब्यथो॥</p>

<p rend="hangnum" n="65"><hi rend="paranum">६५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एत्तावतेतं पण्डिच्‍चं, अपि सो <note>असितो (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> दविलो <note>देवलो (सी॰ पी॰)</note> ब्रवि।</p>

<p rend="gathalast">न यितो किञ्‍चि पापियो, यो इन्द्रियानं वसं वजे॥</p>

<p rend="hangnum" n="66"><hi rend="paranum">६६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अमित्तानंव हत्थत्थं, सिवि पप्पोति मामिव।</p>

<p rend="gatha2">कम्मं विज्‍जञ्‍च दक्खेय्यं, विवाहं सीलमद्दवं।</p>

<p rend="gathalast">एते च यसे हापेत्वा, निब्बत्तो सेहि कम्मेहि॥</p>

<p rend="hangnum" n="67"><hi rend="paranum">६७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सोहं सहस्सजीनोव अबन्धु अपरायणो।</p>

<p rend="gathalast">अरियधम्मा अपक्‍कन्तो, यथा पेतो तथेवहं॥</p>

<p rend="hangnum" n="68"><hi rend="paranum">६८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> सुखकामे <pb ed="M" n="1.0183"/> दुक्खापेत्वा, आपन्‍नोस्मि पदं इमं।</p>

<p rend="gathalast">सो सुखं नाधिगच्छामि, ठितो <note>चितो (पी॰ सी॰ अट्ठ॰)</note> भाणुमतामिवाति॥</p>

<p rend="centre">इन्द्रियजातकं सत्तमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ४२४. आदित्तजातकं (८)</p>

<p rend="hangnum" n="69"><hi rend="paranum">६९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> आदित्तस्मिं अगारस्मिं, यं नीहरति भाजनं।</p>

<p rend="gathalast">तं <pb ed="T" n="1.0249"/> तस्स होति अत्थाय, नो च यं तत्थ डय्हति॥</p>

<p rend="hangnum" n="70"><hi rend="paranum">७०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> एवामादीपितो <pb ed="V" n="1.0150"/> लोको, जराय मरणेन च।</p>

<p rend="gathalast">नीहरेथेव दानेन, दिन्‍नं होति सुनीहतं <note>सुनीभतं (सी॰ स्या॰ पी॰), सुनिब्भतं (क॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="71"><hi rend="paranum">७१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो धम्मलद्धस्स ददाति दानं, उट्ठानवीरियाधिगतस्स जन्तु।</p>

<p rend="gathalast">अतिक्‍कम्म सो वेतरणिं <note>वेत्तरणिं (क॰)</note> यमस्स, दिब्बानि ठानानि उपेति मच्‍चो॥</p>

<p rend="hangnum" n="72"><hi rend="paranum">७२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> दानञ्‍च युद्धञ्‍च समानमाहु, अप्पापि सन्ता बहुके जिनन्ति।</p>

<p rend="gathalast">अप्पम्पि चे सद्दहानो ददाति, तेनेव सो होति सुखी परत्थ॥</p>

<p rend="hangnum" n="73"><hi rend="paranum">७३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> विचेय्य दानं सुगतप्पसत्थं, ये दक्खिणेय्या इध जीवलोके।</p>

<p rend="gathalast">एतेसु दिन्‍नानि महप्फलानि, बीजानि वुत्तानि यथा सुखेत्ते॥</p>

<p rend="hangnum" n="74"><hi rend="paranum">७४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यो पाणभूतानि अहेठयं चरं, परूपवादा न करोति पापं।</p>

<p rend="gathalast">भीरुं पसंसन्ति न तत्थ सूरं, भया हि सन्तो न करोन्ति पापं॥</p>

<p rend="hangnum" n="75"><hi rend="paranum">७५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> हीनेन ब्रह्मचरियेन, खत्तिये उपपज्‍जति।</p>

<p rend="gathalast">मज्झिमेन <pb ed="T" n="1.0250"/> च देवत्तं, उत्तमेन विसुज्झति॥</p>

<p rend="hangnum" n="76"><hi rend="paranum">७६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> अद्धा <pb ed="M" n="1.0184"/> हि दानं बहुधा पसत्थं, दाना च खो धम्मपदंव सेय्यो।</p>

<p rend="gathalast">पुब्बेव हि पुब्बतरेव सन्तो <note>पुब्बे च हि पुब्बतरे च सन्तो (सं॰ नि॰ १.३३)</note>, निब्बानमेवज्झगमुं सपञ्‍ञाति॥</p>

<p rend="centre">आदित्तजातकं अट्ठमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ४२५. अट्ठानजातकं (९)</p>

<p rend="hangnum" n="77"><hi rend="paranum">७७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> गङ्गा कुमुदिनी सन्ता, सङ्खवण्णा च कोकिला।</p>

<p rend="gathalast">जम्बु तालफलं दज्‍जा, अथ नून तदा सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="78"><hi rend="paranum">७८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा कच्छपलोमानं, पावारो तिविधो सिया।</p>

<p rend="gathalast">हेमन्तिकं पावुरणं <note>पापुरणं (सी॰ स्या॰ पी॰)</note>, अथ नून तदा सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="79"><hi rend="paranum">७९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा मकसपादानं <note>दाठानं (सी॰ पी॰)</note>, अट्टालो सुकतो सिया।</p>

<p rend="gathalast">दळ्हो च अविकम्पी च <note>अप्पकम्पी च (सी॰ पी॰)</note>, अथ नून तदा सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="80"><hi rend="paranum">८०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा ससविसाणानं, निस्सेणी सुकता सिया।</p>

<p rend="gathalast">सग्गस्सारोहणत्थाय, अथ नून तदा सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="81"><hi rend="paranum">८१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा निस्सेणिमारुय्ह, चन्दं खादेय्यु मूसिका।</p>

<p rend="gathalast">राहुञ्‍च परिपातेय्युं <note>परिबाहेय्युं (स्या॰)</note>, अथ नून तदा सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="82"><hi rend="paranum">८२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा सुराघटं पित्वा, मक्खिका गणचारिणी।</p>

<p rend="gathalast">अङ्गारे <pb ed="T" n="1.0251"/> वासं कप्पेय्युं, अथ नून तदा सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="83"><hi rend="paranum">८३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा <pb ed="V" n="1.0151"/> बिम्बोट्ठसम्पन्‍नो, गद्रभो सुमुखो सिया।</p>

<p rend="gathalast">कुसलो नच्‍चगीतस्स, अथ नून तदा सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="84"><hi rend="paranum">८४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा काका उलूका च, मन्तयेय्युं रहोगता।</p>

<p rend="gathalast">अञ्‍ञमञ्‍ञं पिहयेय्युं, अथ नून तदा सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="85"><hi rend="paranum">८५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा मुळाल <note>पुलस (सी॰ पी॰), पुलास (स्या॰)</note> पत्तानं, छत्तं थिरतरं सिया।</p>

<p rend="gathalast">वस्सस्स पटिघाताय, अथ नून तदा सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="86"><hi rend="paranum">८६</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा <pb ed="M" n="1.0185"/> कुलको <note>कुलुङ्को (सी॰ पी॰), कुलुको (स्या॰)</note> सकुणो, पब्बतं गन्धमादनं।</p>

<p rend="gathalast">तुण्डेनादाय गच्छेय्य, अथ नून तदा सिया॥</p>

<p rend="hangnum" n="87"><hi rend="paranum">८७</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यदा सामुद्दिकं नावं, स-यन्तं स-वटाकरं <note>सपटाकारं (क॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">चेटो आदाय गच्छेय्य, अथ नून तदा सियाति॥</p>

<p rend="centre">अट्ठानजातकं नवमं।</p>

<p rend="hangnum">  </p>

<p rend="bodytext"> ४२६. दीपिजातकं (१०)</p>

<p rend="hangnum" n="88"><hi rend="paranum">८८</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> खमनीयं यापनीयं, कच्‍चि मातुल ते सुखं।</p>

<p rend="gathalast">सुखं ते अम्मा अवच, सुखकामाव <note>सुखकामा हि (सी॰ स्या॰ पी॰)</note> ते मयं॥</p>

<p rend="hangnum" n="89"><hi rend="paranum">८९</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नङ्गुट्ठं मे अवक्‍कम्म <note>अपक्‍कम्म (क॰)</note>, हेठयित्वान <note>पोथयित्वान (क॰)</note> एळिके <note>एळकि (स्या॰), एळिकि (पी॰)</note>।</p>

<p rend="gathalast">साज्‍ज मातुलवादेन, मुञ्‍चितब्बा नु मञ्‍ञसि॥</p>

<p rend="hangnum" n="90"><hi rend="paranum">९०</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पुरत्थामुखो निसिन्‍नोसि, अहं ते मुखमागता।</p>

<p rend="gathalast">पच्छतो तुय्हं नङ्गुट्ठं, कथं ख्वाहं अवक्‍कमिं <note>अपक्‍कमिं (क॰)</note>॥</p>

<p rend="hangnum" n="91"><hi rend="paranum">९१</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> यावता <pb ed="T" n="1.0252"/> चतुरो दीपा, ससमुद्दा सपब्बता।</p>

<p rend="gathalast">तावता मय्हं नङ्गुट्ठं, कथं खो त्वं विवज्‍जयि॥</p>

<p rend="hangnum" n="92"><hi rend="paranum">९२</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> पुब्बेव मेतमक्खिंसु <note>मेतं अक्खंसु (सी॰ पी॰)</note>, माता पिता च भातरो।</p>

<p rend="gathalast">दीघं दुट्ठस्स नङ्गुट्ठं, साम्हि वेहायसागता॥</p>

<p rend="hangnum" n="93"><hi rend="paranum">९३</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> तञ्‍च दिस्वान आयन्तिं, अन्तलिक्खस्मि एळिके।</p>

<p rend="gathalast">मिगसङ्घो पलायित्थ, भक्खो मे नासितो तया॥</p>

<p rend="hangnum" n="94"><hi rend="paranum">९४</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> इच्‍चेवं विलपन्तिया, एळकिया रुहग्घसो।</p>

<p rend="gathalast">गलकं अन्वावमद्दि, नत्थि दुट्ठे सुभासितं॥</p>

<p rend="hangnum" n="95"><hi rend="paranum">९५</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> नेव <pb ed="V" n="1.0152"/> <pb ed="M" n="1.0186"/> दुट्ठे नयो अत्थि, न धम्मो न सुभासितं।</p>

<p rend="gathalast">निक्‍कमं दुट्ठे युञ्‍जेथ, सो च सब्भिं न रञ्‍जतीति॥</p>

<p rend="centre">दीपिजातकं दसमं।</p>

<p rend="centre">अट्ठकनिपातं निट्ठितं।</p>

<p rend="bodytext">तस्सुद्दानं –</p>

<p rend="gatha1">परिसुद्धा मनाविला वत्थधरा, बकराजस्स कायुरं दण्डवरो।</p>

<p rend="gathalast">अथ अङ्गार चेतिय देविलिना, अथ आदित्त गङ्गा दसेळकिनाति॥</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
