<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">९. चम्पेय्यक्खन्धकं</p>

<p rend="subhead">कस्सपगोत्तभिक्खुवत्थुकथा</p>

<p rend="bodytext" n="380"><hi rend="paranum">३८०</hi><hi rend="dot">.</hi> चम्पेय्यक्खन्धके <pb ed="M" n="0.0427"/> <pb ed="V" n="0.0402"/> – <hi rend="bold">गग्गराय पोक्खरणिया तीरे</hi>ति गग्गरानामिकाय इत्थिया कारितपोक्खरणिया तीरे। <hi rend="bold">तन्तिबद्धो</hi>ति तस्मिं आवासे कत्तब्बतातन्तिपटिबद्धो। <hi rend="bold">उस्सुक्‍कम्पि अकासि यागुया</hi>तिआदीसु मनुस्सेहि आगन्तुकेसु आगतेसु <pb ed="P" n="5.1146"/> आचिक्खेय्याथाति वुत्तट्ठानेयेव उस्सुक्‍कं कातुं वट्टति; न अवुत्तट्ठाने। <hi rend="bold">गच्छ त्वं भिक्खू</hi>ति सत्था तस्स भिक्खुनो तत्थेव सेनासनं सप्पायन्ति अद्दस, तेनेवमाह।</p>

<p rend="bodytext" n="382"><hi rend="paranum">३८२</hi><hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">अधम्मेन वग्गकम्मं करोन्ती</hi>तिआदीनं परतो पाळियंयेव नानाकरणं आगमिस्सति।</p>

<p rend="bodytext" n="385"><hi rend="paranum">३८५</hi><hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">अञ्‍ञत्रापि धम्मा कम्मं करोन्ती</hi>ति अञ्‍ञत्रापि धम्मं कम्मं करोन्ति, अयमेव वा पाठो। भूतेन वत्थुना कतं धम्मेन कतं नाम होति, तथा न करोन्तीति अत्थो। <hi rend="bold">अञ्‍ञत्रापि विनया कम्मं, अञ्‍ञत्रापि सत्थुसासना कम्म</hi>न्ति एतेसुपि एसेव नयो। एत्थ पन <hi rend="bold">विनयो</hi>ति चोदना च सारणा च। <hi rend="bold">सत्थुसासन</hi>न्ति ञत्तिसम्पदा अनुस्सावनसम्पदा च; ताहि विना कम्मं करोन्तीति अत्थो। <hi rend="bold">पटिकुट्ठकत</hi>न्ति पटिकुट्ठञ्‍चेव कतञ्‍च; यं अञ्‍ञेसु पटिक्‍कोसन्तेसु कतं तं पटिकुट्ठञ्‍चेव होति कतञ्‍च; तादिसम्पि कम्मं करोन्तीति अत्थो।</p>

<p rend="bodytext" n="387"><hi rend="paranum">३८७</hi><hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">छयिमानि भिक्खवे कम्मानि अधम्मकम्म</hi>न्तिआदीसु पन <hi rend="bold">‘‘धम्मो’’</hi>ति पाळिया अधिवचनं। तस्मा यं यथावुत्ताय पाळिया न करियति, तं अधम्मकम्मन्ति वेदितब्बं। अयमेत्थ सङ्खेपो, वित्थारो पन पाळियंयेव आगतो। सो च खो ञत्तिदुतियञत्तिचतुत्थकम्मानंयेव वसेन। यस्मा पन ञत्तिकम्मे ञत्तिदुतियञत्तिचतुत्थेसु विय हापनं वा अञ्‍ञथा करणं वा नत्थि, अपलोकनकम्मञ्‍च सावेत्वाव करियति, तस्मा तानि पाळियं न दस्सितानि, तेसं सब्बेसम्पि कम्मानं विनिच्छयं परतो वण्णयिस्साम।</p>

<p rend="subhead">चतुवग्गकरणादिकथा</p>

<p rend="bodytext" n="388"><hi rend="paranum">३८८</hi><hi rend="dot">.</hi> इदानि <pb ed="M" n="0.0428"/> <pb ed="V" n="0.0403"/> यदिदं छट्ठं धम्मेन समग्गकम्मं नाम, तं येहि सङ्घेहि कातब्बं, तेसं पभेदं दस्सेतुं <hi rend="bold">‘‘पञ्‍च सङ्घा’’</hi>तिआदि वुत्तं। <hi rend="bold">कम्मप्पत्तो</hi>ति कम्मं पत्तो, कम्मयुत्तो कम्मारहो; न किञ्‍चि कम्मं कातुं नारहतीति अत्थो।</p>

<p rend="bodytext" n="389"><hi rend="paranum">३८९</hi><hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">चतुवग्गकरणञ्‍चे भिक्खवे कम्मं भिक्खुनिचतुत्थो</hi>तिआदि परिसतो कम्मविपत्तिदस्सनत्थं वुत्तं। तत्थ उक्खित्तकग्गहणेन कम्मनानासंवासको गहितो, नानासंवासकग्गहणेन लद्धिनानासंवासको। <hi rend="bold">नानासीमाय ठितचतुत्थो</hi>ति सीमन्तरिकाय वा बहिसीमाय वा हत्थपासे ठितेनापि सद्धिं चतुवग्गो हुत्वाति अत्थो।</p>

<p rend="bodytext" n="393"><hi rend="paranum">३९३</hi><hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">पारिवासिकचतुत्थो</hi>तिआदि <pb ed="P" n="5.1147"/> परिवासादिकम्मानंयेव परिसतो विपत्तिदस्सनत्थं वुत्तं, तेसं विनिच्छयं परतो वण्णयिस्साम।</p>

<p rend="bodytext" n="394"><hi rend="paranum">३९४</hi><hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">एकच्‍चस्स भिक्खवे सङ्घमज्झे पटिक्‍कोसना रुहती</hi>तिआदि पटिकुट्ठकतकम्मस्स कुप्पाकुप्पभावदस्सनत्थं वुत्तं। <hi rend="bold">पकतत्तस्सा</hi>ति अविपन्‍नसीलस्स पाराजिकं अनज्झापन्‍नस्स। <hi rend="bold">आनन्तरिकस्सा</hi>ति अत्तनो अनन्तरं निसिन्‍नस्स।</p>

<p rend="subhead">द्वेनिस्सारणादिकथा</p>

<p rend="bodytext" n="395"><hi rend="paranum">३९५</hi><hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">द्वेमा भिक्खवे निस्सारणा</hi>तिआदि वत्थुतो कम्मानं कुप्पाकुप्पभावदस्सनत्थं वुत्तं। तत्थ <hi rend="bold">‘‘अप्पत्तो निस्सारणं, तञ्‍चे सङ्घो निस्सारेति, सुनिस्सारितो’’</hi>ति इदं पब्बाजनीयकम्मं सन्धाय वुत्तं। पब्बाजनीयकम्मेन हि विहारतो निस्सारेन्ति, तस्मा तं ‘‘निस्सारणा’’ति वुच्‍चति। तञ्‍चेस यस्मा कुलदूसको न होति, तस्मा आवेणिकेन लक्खणेन अप्पत्तो। यस्मा पनस्स आकङ्खमानो सङ्घो पब्बाजनीयकम्मं करेय्याति वुत्तं, तस्मा सुनिस्सारितो होति। <hi rend="bold">तञ्‍चे सङ्घो निस्सारेती</hi>ति सचे सङ्घो तज्‍जनीयकम्मादिवसेन निस्सारेति, सो यस्मा तत्थ ‘‘तिण्णं भिक्खवे भिक्खूनं आकङ्खमानो सङ्घो तज्‍जनीयकम्मं करेय्य – एको भण्डनकारको होति कलहकारको विवादकारको भस्सकारको सङ्घे अधिकरणकारको, एको बालो <pb ed="M" n="0.0429"/> होति अब्यत्तो आपत्तिबहुलो अनपदानो, एको गिहिसंसट्ठो विहरति अननुलोमिकेहि <pb ed="V" n="0.0404"/> गिहिसंसग्गेही’’ति (चूळव॰ ३९५) एवं एकेकेनपि अङ्गेन निस्सारणा अनुञ्‍ञाता, तस्मा सुनिस्सारितो।</p>

<p rend="bodytext" n="396"><hi rend="paranum">३९६</hi><hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">ओसारणा</hi>ति पवेसना। <hi rend="bold">तत्थ तञ्‍चे सङ्घो ओसारेती</hi>ति उपसम्पदकम्मवसेन पवेसेति। <hi rend="bold">दोसारितो</hi>ति दुओसारितो। सहस्सक्खत्तुम्पि उपसम्पादितो अनुपसम्पन्‍नोव होति आचरियुपज्झाया च सातिसारा, तथा सेसो कारकसङ्घो, न कोचि आपत्तितो मुच्‍चति। इति इमे एकादस अभब्बपुग्गला दोसारिता। हत्थच्छिन्‍नादयो पन द्वत्तिंस सुओसारिता, उपसम्पादिता उपसम्पन्‍नाव होन्ति, न ते लब्भा किञ्‍चि वत्तुं। आचरियुपज्झाया पन कारकसङ्घो च सातिसारा, न कोचि आपत्तितो मुच्‍चति।</p>

<p rend="bodytext" n="397"><hi rend="paranum">३९७</hi><hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">इध पन भिक्खवे भिक्खुस्स न होति आपत्ति दट्ठब्बा</hi>तिआदि अभूतवत्थुवसेन अधम्मकम्मं, भूतवत्थुवसेन धम्मकम्मञ्‍च दस्सेतुं वुत्तं। तत्थ <hi rend="bold">पटिनिस्सज्‍जिता</hi>ति पटिनिस्सज्‍जितब्बा।</p>

<p rend="subhead">उपालिपुच्छाकथा</p>

<p rend="bodytext" n="400"><hi rend="paranum">४००</hi><hi rend="dot">.</hi> उपालिपञ्हेसुपि वत्थुवसेनेव <pb ed="P" n="5.1148"/> धम्माधम्मकम्मं विभत्तं। तत्थ द्वे नया – एकमूलको च द्विमूलको च। एकमूलको उत्तानोयेव। द्विमूलके यथा सतिविनयो अमूळ्हविनयेन सद्धिं एका पुच्छा कता, एवं अमूळ्हविनयादयोपि तस्सपापिय्यसिकादीहि। अवसाने पन <hi rend="bold">उपसम्पदारहं उपसम्पादेती</hi>ति एकमेव पदं होति। परतो भिक्खूनम्पि सतिविनयं आदिं कत्वा एकेकेन सद्धिं सेसपदानि योजेतब्बानि।</p>

<p rend="subhead">तज्‍जनीयकम्मकथा</p>

<p rend="bodytext" n="407"><hi rend="paranum">४०७</hi><hi rend="dot">.</hi> <hi rend="bold">इध पन भिक्खवे भिक्खु भण्डनकारको</hi>तिआदि ‘‘अधम्मेनवग्गं, अधम्मेनसमग्गं; धम्मेनवग्गं, धम्मपतिरूपकेनवग्गं, धम्मपतिरूपकेनसमग्ग’’न्ति इमेसं वसेन चक्‍कं बन्धित्वा तज्‍जनीयादीसु सत्तसु कम्मेसु पटिपस्सद्धीसु च <pb ed="M" n="0.0430"/> विपत्तिदस्सनत्थं वुत्तं। तत्थ <hi rend="bold">अनपदानो</hi>ति अपदानविरहितो। अपदानं वुच्‍चति परिच्छेदो; आपत्तिपरिच्छेदविरहितोति अत्थो। ततो परं पटिकुट्ठकतकम्मप्पभेदं दस्सेतुं सायेव पाळि ‘‘अकतं कम्म’’न्तिआदीहि संसन्दित्वा <pb ed="V" n="0.0405"/> वुत्ता। तत्थ न किञ्‍चि पाळिअनुसारेन न सक्‍का विदितुं, तस्मा वण्णनं न वित्थारयिम्हाति।</p>

<p rend="centre">चम्पेय्यक्खन्धकवण्णना निट्ठिता।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
