<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-deva.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">१०. भिक्खुनिक्खन्धकं</p>

<p rend="subhead">१. पठमभाणवारो</p>

<p rend="subhead">महापजापतिगोतमीवत्थु</p>

<p rend="bodytext" n="402"><hi rend="paranum">४०२</hi><hi rend="dot">.</hi> <note>अ॰ नि॰ ८.५१ इदं वत्थु आगतं</note> तेन <pb ed="T" n="2.0320"/> <pb ed="P" n="2.0253"/> <pb ed="M" n="0.0442"/> <pb ed="V" n="0.0415"/> समयेन बुद्धो भगवा सक्‍केसु विहरति कपिलवत्थुस्मिं निग्रोधारामे। अथ खो महापजापति <note>महापजापती (सी॰ स्या॰)</note> गोतमी येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि। एकमन्तं ठिता खो महापजापति गोतमी भगवन्तं एतदवोच – ‘‘साधु, भन्ते, लभेय्य मातुगामो तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍ज’’न्ति। ‘‘अलं, गोतमि, मा ते रुच्‍चि मातुगामस्स तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍जा’’ति। दुतियम्पि खो…पे॰… ततियम्पि खो महपजापति गोतमी भगवन्तं एतदवोच – ‘‘साधु, भन्ते, लभेय्य मातुगामो तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍ज’’न्ति। ‘‘अलं, गोतमि, मा ते रुच्‍चि मातुगामस्स तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍जा’’ति। अथ खो महापजापति गोतमी – न भगवा अनुजानाति मातुगामस्स तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍जन्ति – दुक्खी दुम्मना अस्सुमुखी रुदमाना भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा पक्‍कामि।</p>

<p rend="bodytext">अथ खो भगवा कपिलवत्थुस्मिं यथाभिरन्तं विहरित्वा येन वेसाली तेन चारिकं पक्‍कामि। अनुपुब्बेन चारिकं चरमानो येन वेसाली तदवसरि। तत्र सुदं भगवा वेसालियं विहरति महावने <pb ed="T" n="2.0321"/> कूटागारसालायं। अथ खो महापजापति गोतमी केसे छेदापेत्वा कासायानि वत्थानि अच्छादेत्वा सम्बहुलाहि साकियानीहि सद्धिं येन वेसाली तेन पक्‍कामि। अनुपुब्बेन येन वेसाली महावनं कूटागारसाला तेनुपसङ्कमि। अथ खो महापजापति गोतमी सूनेहि पादेहि रजोकिण्णेन गत्तेन दुक्खी दुम्मना अस्सुमुखी रुदमाना <pb ed="V" n="0.0416"/> बहिद्वारकोट्ठके अट्ठासि। अद्दसा खो आयस्मा <pb ed="P" n="2.0254"/> आनन्दो महापजापतिं गोतमिं सूनेहि पादेहि रजोकिण्णेन गत्तेन दुक्खिं दुम्मनं अस्सुमुखिं रुदमानं बहिद्वारकोट्ठके ठितं। दिस्वान महापजापतिं गोतमिं <pb ed="M" n="0.0443"/> एतदवोच – ‘‘किस्स त्वं, गोतमि, सूनेहि पादेहि रजोकिण्णेन गत्तेन दुक्खी दुम्मना अस्सुमुखी रुदमाना बहिद्वारकोट्ठके ठिता’’ति? ‘‘तथा हि पन, भन्ते आनन्द, न भगवा अनुजानाति मातुगामस्स तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍ज’’न्ति। ‘‘तेन हि त्वं, गोतमि, मुहुत्तं इधेव ताव होहि, यावाहं भगवन्तं याचामि मातुगामस्स तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍ज’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">अथ खो आयस्मा आनन्दो येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि। एकमन्तं निसिन्‍नो खो आयस्मा आनन्दो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘एसा, भन्ते, महापजापति गोतमी सूनेहि पादेहि रजोकिण्णेन गत्तेन दुक्खी दुम्मना अस्सुमुखी रुदमाना बहिद्वारकोट्ठके ठिता – न भगवा <pb ed="T" n="2.0322"/> अनुजानाति मातुगामस्स तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍जन्ति। साधु, भन्ते, लभेय्य मातुगामो तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍ज’’न्ति। ‘‘अलं, आनन्द, मा ते रुच्‍चि मातुगामस्स तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍जा’’ति। दुतियम्पि खो…पे॰… ततियम्पि खो आयस्मा आनन्दो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘साधु, भन्ते, लभेय्य मातुगामो तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍ज’’न्ति। ‘‘अलं, आनन्द, मा ते रुच्‍चि मातुगामस्स तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍जा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">अथ खो आयस्मा आनन्दो <note>अ॰ नि॰ ८.५१ ‘‘अथ खो आयस्मतो आनन्दस्स एतदहोसी’’ति आगतं</note> – ‘‘न भगवा अनुजानाति मातुगामस्स तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍जं; यंनूनाहं अञ्‍ञेनपि परियायेन भगवन्तं याचेय्यं मातुगामस्स तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍ज’’न्ति। अथ खो आयस्मा आनन्दो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘भब्बो नु खो, भन्ते, मातुगामो तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बजित्वा सोतापत्तिफलं वा सकदागामिफलं <note>सकिदागामिफलं (स्या॰)</note> वा अनागामिफलं वा अरहत्तफलं <pb ed="T" n="2.0323"/> वा सच्छिकातु’’न्ति? ‘‘भब्बो, आनन्द, मातुगामो तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बजित्वा सोतापत्तिफलम्पि सकदागामिफलम्पि <pb ed="M" n="0.0444"/> अनागामिफलम्पि अरहत्तफलम्पि सच्छिकातु’’न्ति। ‘‘सचे, भन्ते, भब्बो मातुगामो तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बजित्वा सोतापत्तिफलम्पि सकदागामिफलम्पि <pb ed="V" n="0.0417"/> अनागामिफलम्पि अरहत्तफलम्पि सच्छिकातुं; बहूपकारा, भन्ते, महापजापति गोतमी भगवतो मातुच्छा आपादिका <pb ed="P" n="2.0255"/>, पोसिका, खीरस्स दायिका, भगवन्तं जनेत्तिया कालङ्कताय थञ्‍ञं पायेसि; साधु, भन्ते, लभेय्य मातुगामो तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍ज’’न्ति।</p>

<p rend="subhead">अट्ठगरुधम्मा</p>

<p rend="bodytext" n="403"><hi rend="paranum">४०३</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘सचे, आनन्द, महापजापती गोतमी अट्ठ गरुधम्मे पटिग्गण्हाति, सावस्सा। होतु उपसम्पदा।</p>

<p rend="bodytext"><note>पाचि॰ १४९</note> ‘‘वस्ससतूपसम्पन्‍नाय भिक्खुनिया तदहुपसम्पन्‍नस्स भिक्खुनो अभिवादनं पच्‍चुट्ठानं अञ्‍जलिकम्मं सामीचिकम्मं कातब्बं। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा <note>गरुंकत्वा (क॰)</note> मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘न भिक्खुनिया अभिक्खुके आवासे वस्सं वसितब्बं। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘अन्वद्धमासं भिक्खुनिया भिक्खुसङ्घतो द्वे धम्मा पच्‍चासीसितब्बा – उपोसथपुच्छकञ्‍च, ओवादूपसङ्कमनञ्‍च। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘वस्संवुट्ठाय भिक्खुनिया उभतोसङ्घे <pb ed="T" n="2.0324"/> तीहि ठानेहि पवारेतब्बं – दिट्ठेन वा, सुतेन वा, परिसङ्काय वा। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘गरुधम्मं अज्झापन्‍नाय भिक्खुनिया उभतोसङ्घे पक्खमानत्तं चरितब्बं। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘द्वे वस्सानि छसु धम्मेसु सिक्खितसिक्खाय सिक्खमानाय उभतोसङ्घे उपसम्पदा परियेसितब्बा। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘न <pb ed="M" n="0.0445"/> <pb ed="V" n="0.0418"/> भिक्खुनिया केनचि परियायेन भिक्खु अक्‍कोसितब्बो परिभासितब्बो। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘अज्‍जतग्गे ओवटो भिक्खुनीनं भिक्खूसु वचनपथो, अनोवटो भिक्खूनं भिक्खुनीसु वचनपथो। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सचे, आनन्द, महापजापति गोतमी इमे अट्ठ गरुधम्मे पटिग्गण्हाति, सावस्सा होतु उपसम्पदा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">अथ खो आयस्मा आनन्दो भगवतो सन्तिके अट्ठ गरुधम्मे उग्गहेत्वा येन महापजापति गोतमी तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा महापजापतिं गोतमिं एतदवोच – ‘‘सचे खो त्वं, गोतमि, अट्ठ गरुधम्मे पटिग्गण्हेय्यासि, साव ते भविस्सति उपसम्पदा।</p>

<p rend="bodytext">‘‘वस्ससतूपसम्पन्‍नाय भिक्खुनिया तदहुपसम्पन्‍नस्स भिक्खुनो अभिवादनं पच्‍चुट्ठानं अञ्‍जलिकम्मं सामीचिकम्मं कातब्बं। अयम्पि <pb ed="T" n="2.0325"/> धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘न भिक्खुनिया अभिक्खुके आवासे वस्सं वसितब्बं। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘अन्वद्धमासं भिक्खुनिया भिक्खुसङ्घतो द्वे धम्मा पच्‍चासीसितब्बा – उपोसथपुच्छकञ्‍च, ओवादूपसङ्कमनञ्‍च। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘वस्संवुट्ठाय भिक्खुनिया उभतोसङ्घे तीहि ठानेहि पवारेतब्बं – दिट्ठेन वा, सुतेन वा, परिसङ्काय वा। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘गरुधम्मं अज्झापन्‍नाय भिक्खुनिया उभतोसङ्घे पक्खमानत्तं चरितब्बं। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘द्वे <pb ed="V" n="0.0419"/> वस्सानि छसु धम्मेसु सिक्खितसिक्खाय सिक्खमानाय उभतोसङ्घे उपसम्पदा परियेसितब्बा। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘न <pb ed="M" n="0.0446"/> भिक्खुनिया केनचि परियायेन भिक्खु अक्‍कोसितब्बो परिभासितब्बो। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘अज्‍जतग्गे ओवटो भिक्खुनीनं भिक्खूसु वचनपथो, अनोवटो भिक्खूनं भिक्खुनीसु वचनपथो। अयम्पि धम्मो सक्‍कत्वा गरुकत्वा मानेत्वा पूजेत्वा यावजीवं अनतिक्‍कमनीयो।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सचे खो त्वं, गोतमि, इमे अट्ठ गरुधम्मे पटिग्गण्हेय्यासि, साव ते भविस्सति <pb ed="T" n="2.0326"/> उपसम्पदा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सेय्यथापि, भन्ते आनन्द, इत्थी वा पुरिसो वा दहरो, युवा, मण्डनकजातिको सीसंनहातो उप्पलमालं वा वस्सिकमालं वा अतिमुत्तकमालं <pb ed="P" n="2.0256"/> <note>अधिमत्तकमालं (स्या॰)</note> वा लभित्वा उभोहि हत्थेहि पटिग्गहेत्वा उत्तमङ्गे सिरस्मिं पतिट्ठापेय्य; एवमेव खो अहं, भन्ते, आनन्द इमे अट्ठ गरुधम्मे पटिग्गण्हामि यावजीवं अनतिक्‍कमनीये’’ति।</p>

<p rend="bodytext">अथ खो आयस्मा आनन्दो येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि। एकमन्तं निसिन्‍नो खो आयस्मा आनन्दो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘पटिग्गहिता, भन्ते, महापजापतिया गोतमिया अट्ठ गरुधम्मा, उपसम्पन्‍ना भगवतो मातुच्छा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सचे, आनन्द, नालभिस्स मातुगामो तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍जं, चिरट्ठितिकं, आनन्द, ब्रह्मचरियं अभविस्स, वस्ससहस्सं सद्धम्मो तिट्ठेय्य। यतो च खो, आनन्द, मातुगामो तथागतप्पवेदिते धम्मविनये अगारस्मा अनगारियं पब्बजितो, न दानि, आनन्द, ब्रह्मचरियं चिरट्ठितिकं भविस्सति। पञ्‍चेव दानि, आनन्द, वस्ससतानि सद्धम्मो ठस्सति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सेय्यथापि, आनन्द, यानि कानिचि कुलानि <pb ed="T" n="2.0327"/> बहुत्थिकानि <note>बहुइत्थिकानि (सी॰ स्या॰)</note> अप्पपुरिसकानि, तानि सुप्पधंसियानि <pb ed="V" n="0.0420"/> होन्ति चोरेहि कुम्भथेनकेहि; एवमेव खो, आनन्द, यस्मिं धम्मविनये लभति मातुगामो अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍जं, न तं ब्रह्मचरियं चिरट्ठितिकं होति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सेय्यथापि <pb ed="M" n="0.0447"/>, आनन्द, सम्पन्‍ने सालिक्खेत्ते सेतट्टिका नाम रोगजाति निपतति, एवं तं सालिक्खेत्तं न चिरट्ठितिकं होति; एवमेव खो, आनन्द, यस्मिं धम्मविनये लभति मातुगामो अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍जं, न तं ब्रह्मचरियं चिरट्ठितिकं होति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सेय्यथापि, आनन्द, सम्पन्‍ने उच्छुक्खेत्ते मञ्‍जिट्ठिका <note>मञ्‍जेट्ठिका (सी॰ स्या॰)</note> नाम रोगजाति निपतति, एवं तं उच्छुक्खेत्तं न चिरट्ठितिकं होति; एवमेव खो, आनन्द, यस्मिं धम्मविनये लभति मातुगामो अगारस्मा अनगारियं पब्बज्‍जं, न तं ब्रह्मचरियं चिरट्ठितिकं होति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सेय्यथापि, आनन्द, पुरिसो महतो तळाकस्स पटिकच्‍चेव आळिं बन्धेय्य यावदेव उदकस्स अनतिक्‍कमनाय; एवमेव खो, आनन्द, मया पटिकच्‍चेव भिक्खुनीनं अट्ठ गरुधम्मा पञ्‍ञत्ता यावजीवं अनतिक्‍कमनीया’’ति।</p>

<p rend="centre">भिक्खुनीनं अट्ठ गरुधम्मा निट्ठिता।</p>

<p rend="subhead">भिक्खुनीउपसम्पदानुजाननं</p>

<p rend="bodytext" n="404"><hi rend="paranum">४०४</hi><hi rend="dot">.</hi> अथ खो महापजापति गोतमी येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि। एकमन्तं ठिता <pb ed="T" n="2.0328"/> खो महापजापती गोतमी भगवन्तं एतदवोच – ‘‘कथाहं, भन्ते, इमासु साकियानीसु <pb ed="P" n="2.0257"/> पटिपज्‍जामी’’ति? अथ खो भगवा महापजापतिं गोतमिं धम्मिया कथाय सन्दस्सेसि समादपेसि समुत्तेजेसि सम्पहंसेसि। अथ खो महापजापति गोतमी भगवता धम्मिया कथाय सन्दस्सिता समादपिता समुत्तेजिता सम्पहंसिता भगवन्तं अभिवादेत्वा पदक्खिणं कत्वा पक्‍कामि। अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनियो उपसम्पादेतु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">अथ खो ता भिक्खुनियो महापजापतिं गोतमिं एतदवोचुं – ‘‘अय्या अनुपसम्पन्‍ना, मयञ्‍चम्हा उपसम्पन्‍ना; एवञ्हि भगवता पञ्‍ञत्तं भिक्खूहि भिक्खुनियो उपसम्पादेतब्बा’’ति। अथ खो महापजापति गोतमी <pb ed="M" n="0.0448"/> येनायस्मा आनन्दो तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा <pb ed="V" n="0.0421"/> आयस्मन्तं आनन्दं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि। एकमन्तं ठिता खो महापजापति गोतमी आयस्मन्तं आनन्दं एतदवोच – ‘‘इमा मं, भन्ते आनन्द, भिक्खुनियो एवमाहंसु – ‘अय्या अनुपसम्पन्‍ना, मयञ्‍चम्हा उपसम्पन्‍ना; एवञ्हि भगवता पञ्‍ञत्तं भिक्खूहि भिक्खुनियो उपसम्पादेतब्बा’’’ति।</p>

<p rend="bodytext">अथ खो आयस्मा आनन्दो येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि। एकमन्तं निसिन्‍नो खो आयस्मा आनन्दो भगवन्तं <pb ed="T" n="2.0329"/> एतदवोच – ‘‘महापजापति, भन्ते, गोतमी एवमाह – ‘इमा मं, भन्ते आनन्द, भिक्खुनियो एवमाहंसु – अय्या अनुपसम्पन्‍ना, मयञ्‍चम्हा उपसम्पन्‍ना; एवञ्हि भगवता पञ्‍ञत्तं भिक्खूहि भिक्खुनियो उपसम्पादेतब्बा’’’ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘यदग्गेन, आनन्द, महापजापतिया गोतमिया अट्ठ गरुधम्मा पटिग्गहिता, तदेव सा <note>तदेवस्सा (क॰)</note> उपसम्पन्‍ना’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="405"><hi rend="paranum">४०५</hi><hi rend="dot">.</hi> अथ खो महापजापति गोतमी येनायस्मा आनन्दो तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा आयस्मन्तं आनन्दं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि। एकमन्तं ठिता खो महापजापति गोतमी आयस्मन्तं आनन्दं एतदवोच – ‘‘एकाहं, भन्ते आनन्द, भगवन्तं वरं याचामि। साधु, भन्ते, भगवा अनुजानेय्य भिक्खूनञ्‍च भिक्खुनीनञ्‍च यथावुड्ढं अभिवादनं पच्‍चुट्ठानं अञ्‍जलिकम्मं सामीचिकम्म’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">अथ खो आयस्मा आनन्दो येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं निसीदि। एकमन्तं निसिन्‍नो खो आयस्मा आनन्दो भगवन्तं एतदवोच – ‘‘महापजापति, भन्ते, गोतमी एवमाह – ‘एकाहं, भन्ते आनन्द, भगवन्तं वरं याचामि। साधु, भन्ते, भगवा अनुजानेय्य भिक्खूनञ्‍च भिक्खुनीनञ्‍च यथावुड्ढं अभिवादनं पच्‍चुट्ठानं अञ्‍जलिकम्मं सामीचिकम्म’’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘अट्ठानमेतं, आनन्द, अनवकासो <pb ed="P" n="2.0258"/>, यं तथागतो अनुजानेय्य मातुगामस्स अभिवादनं पच्‍चुट्ठानं अञ्‍जलिकम्मं सामीचिकम्मं। इमेहि नाम, आनन्द, अञ्‍ञतित्थिया दुरक्खातधम्मा मातुगामस्स अभिवादनं <pb ed="T" n="2.0330"/> पच्‍चुट्ठानं अञ्‍जलिकम्मं <pb ed="M" n="0.0449"/> सामीचिकम्मं न करिस्सन्ति <pb ed="V" n="0.0422"/>; किमङ्गं पन तथागतो अनुजानिस्सति मातुगामस्स अभिवादनं पच्‍चुट्ठानं अञ्‍जलिकम्मं सामीचिकम्म’’न्ति?</p>

<p rend="bodytext">अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘न, भिक्खवे, मातुगामस्स अभिवादनं पच्‍चुट्ठानं अञ्‍जलिकम्मं सामीचिकम्मं कातब्बं। यो करेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">अथ खो महापजापति गोतमी येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि। एकमन्तं ठिता खो महापजापति गोतमी भगवन्तं एतदवोच – ‘‘यानि तानि, भन्ते, भिक्खुनीनं सिक्खापदानि भिक्खूहि साधारणानि, कथं मयं, भन्ते, तेसु सिक्खापदेसु पटिपज्‍जामा’’ति? ‘‘यानि तानि, गोतमि, भिक्खुनीनं सिक्खापदानि भिक्खूहि साधारणानि, यथा भिक्खू सिक्खन्ति तथा तेसु सिक्खापदेसु सिक्खथा’’ति। ‘‘यानि पन तानि, भन्ते, भिक्खुनीनं सिक्खापदानि भिक्खूहि असाधारणानि, कथं मयं, भन्ते, तेसु सिक्खापदेसु पटिपज्‍जामा’’ति? ‘‘यानि तानि, गोतमि, भिक्खुनीनं सिक्खापदानि भिक्खूहि असाधारणानि, यथापञ्‍ञत्तेसु सिक्खापदेसु सिक्खथा’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="406"><hi rend="paranum">४०६</hi><hi rend="dot">.</hi> <note>अ॰ नि॰ ८.५३</note> अथ खो महापजापति गोतमी येन भगवा तेनुपसङ्कमि, उपसङ्कमित्वा भगवन्तं अभिवादेत्वा एकमन्तं अट्ठासि। एकमन्तं ठिता खो महापजापति गोतमी भगवन्तं एतदवोच – ‘‘साधु मे, भन्ते, भगवा संखित्तेन धम्मं देसेतु, यमहं भगवतो धम्मं <pb ed="T" n="2.0331"/> सुत्वा एका वूपकट्ठा अप्पमत्ता आतापिनी पहितत्ता विहरेय्य’’न्ति। ‘‘ये खो त्वं, गोतमि, धम्मे जानेय्यासि – इमे धम्मा सरागाय संवत्तन्ति नो विरागाय, सञ्‍ञोगाय संवत्तन्ति नो विसञ्‍ञोगाय, आचयाय संवत्तन्ति नो अपचयाय, महिच्छताय संवत्तन्ति नो अप्पिच्छताय, असन्तुट्ठिया संवत्तन्ति नो सन्तुट्ठिया, सङ्गणिकाय संवत्तन्ति नो पविवेकाय, कोसज्‍जाय संवत्तन्ति नो वीरियारम्भाय, दुब्भरताय <pb ed="P" n="2.0259"/> संवत्तन्ति नो सुभरताय; एकंसेन, गोतमि, धारेय्यासि – नेसो धम्मो, नेसो विनयो, नेतं सत्थुसासनन्ति। ये च खो त्वं, गोतमि, धम्मे जानेय्यासि – इमे धम्मा विरागाय संवत्तन्ति नो सरागाय, विसञ्‍ञोगाय संवत्तन्ति नो सञ्‍ञोगाय, अपचयाय संवत्तन्ति नो आचयाय, अप्पिच्छताय संवत्तन्ति नो <pb ed="M" n="0.0450"/> महिच्छताय, सन्तुट्ठिया संवत्तन्ति नो असन्तुट्ठिया, पविवेकाय संवत्तन्ति नो सङ्गणिकाय, वीरियारम्भाय <pb ed="V" n="0.0423"/> संवत्तन्ति नो कोसज्‍जाय, सुभरताय संवत्तन्ति नो दुब्भरताय; एकंसेन, गोतमि, धारेय्यासि – एसो धम्मो, एसो विनयो, एतं सत्थुसासन’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext" n="407"><hi rend="paranum">४०७</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन भिक्खुनीनं पातिमोक्खं न उद्दिसीयति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं…पे॰… <pb ed="T" n="2.0332"/> ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खुनीनं पातिमोक्खं उद्दिसितु’’न्ति। अथ खो भिक्खूनं एतदहोसि – ‘‘केन नु खो भिक्खुनीनं पातिमोक्खं उद्दिसितब्ब’’न्ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं पातिमोक्खं उद्दिसितु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खू भिक्खुनुपस्सयं उपसङ्कमित्वा भिक्खुनीनं पातिमोक्खं उद्दिसन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘जायायो इमा इमेसं, जारियो इमा इमेसं, इदानि इमे इमाहि सद्धिं अभिरमिस्सन्ती’’ति! भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं पातिमोक्खं उद्दिसितब्बं। यो उद्दिसेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खुनीहि भिक्खुनीनं पातिमोक्खं उद्दिसितु’’न्ति। भिक्खुनियो न जानन्ति – ‘‘एवं पातिमोक्खं उद्दिसितब्ब’’न्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं आचिक्खितुं – ‘एवं पातिमोक्खं उद्दिसेय्याथा’’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="408"><hi rend="paranum">४०८</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो आपत्तिं न पटिकरोन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया आपत्ति न पटिकातब्बा। या न पटिकरेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति। भिक्खुनियो न जानन्ति – ‘‘एवं आपत्ति पटिकातब्बा’’ति <pb ed="T" n="2.0333"/>। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं आचिक्खितुं – ‘एवं आपत्तिं पटिकरेय्याथा’’’ति। अथ <pb ed="P" n="2.0260"/> खो भिक्खूनं एतदहोसि – ‘‘केन नु खो भिक्खुनीनं आपत्ति पटिग्गहेतब्बा’’ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं आपत्तिं पटिग्गहेतु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो रथिकायपि ब्यूहेपि सिङ्घाटकेपि भिक्खुं पस्सित्वा पत्तं भूमियं निक्खिपित्वा एकंसं उत्तरासङ्गं करित्वा उक्‍कुटिकं <pb ed="M" n="0.0451"/> निसीदित्वा अञ्‍जलिं पग्गहेत्वा आपत्तिं पटिकरोन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘जायायो इमा इमेसं, जारियो इमा इमेसं, रत्तिं विमानेत्वा इदानि खमापेन्ती’’ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं <pb ed="V" n="0.0424"/>। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं आपत्ति पटिग्गहेतब्बा। यो पटिग्गण्हेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खुनीहि भिक्खुनीनं आपत्तिं पटिग्गहेतु’’न्ति। भिक्खुनियो न जानन्ति – ‘‘एवं आपत्ति पटिग्गहेतब्बा’’ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं आचिक्खितुं – ‘एवं आपत्तिं पटिग्गण्हेय्याथा’’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="409"><hi rend="paranum">४०९</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन भिक्खुनीनं कम्मं न करियति <pb ed="T" n="2.0334"/>। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खुनीनं कम्मं कातु’’न्ति। अथ खो भिक्खूनं एतदहोसि – ‘‘केन नु खो भिक्खुनीनं कम्मं कातब्ब’’न्ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं कम्मं कातु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन कतकम्मा भिक्खुनियो रथिकायपि ब्यूहेपि सिङ्घाटकेपि भिक्खुं पस्सित्वा पत्तं भूमियं निक्खिपित्वा एकंसं उत्तरासङ्गं करित्वा उक्‍कुटिकं निसीदित्वा अञ्‍जलिं पग्गहेत्वा खमापेन्ति ‘एवं नून कातब्ब’न्ति मञ्‍ञमाना। मनुस्सा तथेव उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘जायायो इमा इमेसं, जारियो इमा इमेसं, रत्तिं विमानेत्वा इदानि खमापेन्ती’’ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं कम्मं कातब्बं। यो करेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खुनीहि भिक्खुनीनं कम्मं कातु’’न्ति। भिक्खुनियो न जानन्ति – ‘‘एवं कम्मं कातब्ब’’न्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं आचिक्खितुं – ‘एवं कम्मं करेय्याथा’’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="410"><hi rend="paranum">४१०</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो सङ्घमज्झे भण्डनजाता <pb ed="P" n="2.0261"/> कलहजाता विवादापन्‍ना अञ्‍ञमञ्‍ञं मुखसत्तीहि वितुदन्ता विहरन्ति। न सक्‍कोन्ति तं अधिकरणं वूपसमेतुं। भगवतो <pb ed="T" n="2.0335"/> एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं अधिकरणं वूपसमेतु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन <pb ed="M" n="0.0452"/> खो पन समयेन भिक्खू भिक्खुनीनं अधिकरणं वूपसमेन्ति। तस्मिं खो पन अधिकरणे विनिच्छियमाने दिस्सन्ति भिक्खुनियो कम्मप्पत्तायोपि आपत्तिगामिनियोपि। भिक्खुनियो एवमाहंसु – ‘‘साधु, भन्ते, अय्याव भिक्खुनीनं कम्मं करोन्तु, अय्याव भिक्खुनीनं आपत्तिं पटिग्गण्हन्तु; एवञ्हि भगवता पञ्‍ञत्तं भिक्खूहि भिक्खुनीनं अधिकरणं <pb ed="V" n="0.0425"/> वूपसमेतब्ब’’न्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं कम्मं आरोपेत्वा भिक्खुनीनं निय्यादेतुं – भिक्खुनीहि भिक्खुनीनं कम्मं कातुं, भिक्खूहि भिक्खुनीनं आपत्तिं आरोपेत्वा भिक्खुनीनं निय्यादेतुं, भिक्खुनीहि भिक्खुनीनं आपत्तिं पटिग्गहेतु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन उप्पलवण्णाय भिक्खुनिया अन्तेवासिनी भिक्खुनी सत्त वस्सानि भगवन्तं अनुबन्धा होति विनयं परियापुणन्ती। तस्सा मुट्ठस्सतिनिया गहितो गहितो मुस्सति। अस्सोसि खो सा भिक्खुनी – ‘‘भगवा किर सावत्थिं गन्तुकामो’’ति। अथ खो तस्सा भिक्खुनिया एतदहोसि – ‘‘अहं खो सत्त वस्सानि भगवन्तं अनुबन्धिं विनयं परियापुणन्ती। तस्सा मे मुट्ठस्सतिनिया गहितो गहितो मुस्सति। दुक्‍करं खो पन मातुगामेन यावजीवं सत्थारं <pb ed="T" n="2.0336"/> अनुबन्धितुं। कथं नु खो मया पटिपज्‍जितब्ब’’न्ति? अथ खो सा भिक्खुनी भिक्खुनीनं एतमत्थं आरोचेसि। भिक्खुनियो भिक्खूनं एतमत्थं आरोचेसुं। भिक्खू भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खूहि भिक्खुनीनं विनयं वाचेतु’’न्ति।</p>

<p rend="centre">पठमभाणवारो निट्ठितो।</p>

<p rend="subhead">२. दुतियभाणवारो</p>

<p rend="bodytext" n="411"><hi rend="paranum">४११</hi><hi rend="dot">.</hi> अथ खो भगवा वेसालियं यथाभिरन्तं विहरित्वा येन सावत्थि तेन चारिकं पक्‍कामि। अनुपुब्बेन चारिकं चरमानो येन सावत्थि तदवसरि। तत्र सुदं भगवा सावत्थियं विहरति जेतवने अनाथपिण्डिकस्स आरामे <pb ed="P" n="2.0262"/>। तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू भिक्खुनियो कद्दमोदकेन ओसिञ्‍चन्ति – अप्पेव नाम अम्हेसु सारज्‍जेय्युन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुना <pb ed="M" n="0.0453"/> भिक्खुनियो कद्दमोदकेन ओसिञ्‍चितब्बा। यो ओसिञ्‍चेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, तस्स भिक्खुनो दण्डकम्मं कातु’’न्ति। अथ खो भिक्खूनं एतदहोसि – ‘‘किं नु खो दण्डकम्मं कातब्ब’’न्ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अवन्दियो सो, भिक्खवे, भिक्खु भिक्खुनिसङ्घेन कातब्बो’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खू कायं विवरित्वा भिक्खुनीनं दस्सेन्ति <pb ed="V" n="0.0426"/> …पे॰… ऊरुं विवरित्वा भिक्खुनीनं दस्सेन्ति, अङ्गजातं विवरित्वा भिक्खुनीनं दस्सेन्ति, भिक्खुनियो ओभासेन्ति, भिक्खुनीहि सद्धिं सम्पयोजेन्ति – अप्पेव नाम अम्हेसु सारज्‍जेय्युन्ति। भगवतो <pb ed="T" n="2.0337"/> एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुना कायो विवरित्वा भिक्खुनीनं दस्सेतब्बो, न ऊरु विवरित्वा भिक्खुनीनं दस्सेतब्बो, न अङ्गजातं विवरित्वा भिक्खुनीनं दस्सेतब्बं, न भिक्खुनियो ओभासितब्बा, न भिक्खुनीहि सद्धिं सम्पयोजेतब्बं। यो सम्पयोजेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, तस्स भिक्खुनो दण्डकम्मं कातु’’न्ति। अथ खो भिक्खूनं एतदहोसि – ‘‘किं नु खो दण्डकम्मं कातब्ब’’न्ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अवन्दियो सो, भिक्खवे, भिक्खु भिक्खुनिसङ्घेन कातब्बो’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खुनियो भिक्खुं कद्दमोदकेन ओसिञ्‍चन्ति – अप्पेव नाम अम्हेसु सारज्‍जेय्युन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया भिक्खु कद्दमोदकेन ओसिञ्‍चितब्बो। या ओसिञ्‍चेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, तस्सा भिक्खुनिया दण्डकम्मं कातु’’न्ति। अथ खो भिक्खूनं एतदहोसि – ‘‘किं नु खो दण्डकम्मं कातब्ब’’न्ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि भिक्खवे, आवरणं कातु’’न्ति। आवरणे कते न आदियन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, ओवादं ठपेतु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खुनियो कायं विवरित्वा भिक्खूनं दस्सेन्ति, थनं विवरित्वा भिक्खूनं दस्सेन्ति, ऊरुं विवरित्वा <pb ed="T" n="2.0338"/> भिक्खूनं दस्सेन्ति, अङ्गजातं विवरित्वा भिक्खूनं दस्सेन्ति, भिक्खू ओभासेन्ति, भिक्खूहि <pb ed="P" n="2.0263"/> सद्धिं सम्पयोजेन्ति – अप्पेव नाम अम्हेसु सारज्‍जेय्युन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया कायो विवरित्वा भिक्खूनं दस्सेतब्बो…पे॰… न थनो विवरित्वा <pb ed="M" n="0.0454"/> भिक्खूनं दस्सेतब्बो, न ऊरु विवरित्वा भिक्खूनं दस्सेतब्बो, न अङ्गजातं विवरित्वा भिक्खूनं दस्सेतब्बं, न भिक्खू ओभासितब्बा, न भिक्खूहि सद्धिं सम्पयोजेतब्बं। या सम्पयोजेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, तस्सा भिक्खुनिया दण्डकम्मं कातु’’न्ति। अथ खो भिक्खूनं एतदहोसि – ‘‘किं नु खो दण्डकम्मं कातब्ब’’न्ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, आवरणं कातु’’न्ति। आवरणे कते न आदियन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, ओवादं ठपेतु’’न्ति। अथ खो भिक्खूनं एतदहोसि – ‘‘कप्पति नु खो ओवादट्ठपिताय <note>ओवादण्ठपिताय (स्या॰), ओवादंठपिताय (क॰)</note> भिक्खुनिया सद्धिं उपोसथं कातुं, न नु खो <pb ed="V" n="0.0427"/> कप्पती’’ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, ओवादट्ठपिताय भिक्खुनिया सद्धिं उपोसथो कातब्बो, याव न तं अधिकरणं वूपसन्तं होती’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="412"><hi rend="paranum">४१२</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन आयस्मा उदायी ओवादं ठपेत्वा चारिकं <pb ed="T" n="2.0339"/> पक्‍कामि। भिक्खुनियो उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम अय्यो उदायी ओवादं ठपेत्वा चारिकं पक्‍कमिस्सती’’ति! भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, ओवादं ठपेत्वा चारिका पक्‍कमितब्बा। यो पक्‍कमेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन <note>तेन खो पन समयेन भिक्खू (स्या॰ कं॰)</note> बाला अब्यत्ता ओवादं ठपेन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, बालेन अब्यत्तेन ओवादो ठपेतब्बो। यो ठपेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खू अवत्थुस्मिं अकारणे ओवादं ठपेन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, अवत्थुस्मिं अकारणे ओवादो ठपेतब्बो। यो ठपेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खू ओवादं ठपेत्वा विनिच्छयं न देन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, ओवादं ठपेत्वा विनिच्छयो न दातब्बो। यो न ददेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="413"><hi rend="paranum">४१३</hi><hi rend="dot">.</hi> <note>पाचि॰ १०५४</note> तेन <pb ed="M" n="0.0455"/> खो पन समयेन भिक्खुनियो ओवादं न गच्छन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया ओवादो न <pb ed="T" n="2.0340"/> गन्तब्बो। या न गच्छेय्य, यथाधम्मो कारेतब्बो’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन सब्बो भिक्खुनिसङ्घो ओवादं गच्छति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति <pb ed="P" n="2.0264"/> विपाचेन्ति – ‘‘जायायो इमा इमेसं, जारियो इमा इमेसं, इदानि इमे इमाहि सद्धिं अभिरमिस्सन्ती’’ति! भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, सब्बेन भिक्खुनिसङ्घेन ओवादो गन्तब्बो। गच्छेय्य चे, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, चतूहि पञ्‍चहि भिक्खुनीहि ओवादं गन्तु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन चतस्सो पञ्‍च भिक्खुनियो ओवादं गच्छन्ति। मनुस्सा तथेव उज्झायन्ति <pb ed="V" n="0.0428"/> खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘जायायो इमा इमेसं, जारियो इमा इमेसं, इदानि इमे इमाहि सद्धिं अभिरमिस्सन्ती’’ति! भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, चतूहि पञ्‍चहि भिक्खुनीहि ओवादो गन्तब्बो। गच्छेय्युं चे, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, द्वे तिस्सो भिक्खुनियो <note>भिक्खुनीहि (क॰)</note> ओवादं गन्तुं। एकं भिक्खुं उपसङ्कमित्वा एकंसं उत्तरासङ्गं करित्वा पादे वन्दित्वा उक्‍कुटिकं निसीदित्वा अञ्‍जलिं पग्गहेत्वा एवमस्स वचनीयो – ‘भिक्खुनिसङ्घो, अय्य, भिक्खुसङ्घस्स पादे वन्दति, ओवादूपसङ्कमनञ्‍च याचति; लभतु किर, अय्य, भिक्खुनिसङ्घो ओवादूपसङ्कमन’न्ति। तेन भिक्खुना पातिमोक्खुद्देसको उपसङ्कमित्वा एवमस्स वचनीयो – ‘भिक्खुनीसङ्घो, भन्ते, भिक्खुसङ्घस्स पादे वन्दति, ओवादूपसङ्कमनञ्‍च <pb ed="T" n="2.0341"/> याचति; लभतु किर, भन्ते, भिक्खुनिसङ्घो ओवादूपसङ्कमन’न्ति। पातिमोक्खुद्देसकेन वत्तब्बो – ‘अत्थि कोचि भिक्खु भिक्खुनोवादको सम्मतो’ति? सचे होति कोचि भिक्खु भिक्खुनोवादको सम्मतो, पातिमोक्खुद्देसकेन वत्तब्बो – ‘इत्थन्‍नामो भिक्खु भिक्खुनोवादको सम्मतो, तं भिक्खुनिसङ्घो उपसङ्कमतू’ति। सचे न होति कोचि भिक्खु भिक्खुनोवादको सम्मतो, पातिमोक्खुद्देसकेन वत्तब्बो – ‘को आयस्मा उस्सहति भिक्खुनियो ओवदितु’न्ति? सचे कोचि उस्सहति भिक्खुनियो ओवदितुं, सो च होति अट्ठहङ्गेहि समन्‍नागतो, सम्मन्‍नित्वा वत्तब्बो – ‘इत्थन्‍नामो भिक्खु <pb ed="M" n="0.0456"/> भिक्खुनोवादको सम्मतो, तं भिक्खुनिसङ्घो उपसङ्कमतू’ति। सचे न कोचि उस्सहति भिक्खुनियो ओवदितुं, पातिमोक्खुद्देसकेन वत्तब्बो – ‘नत्थि कोचि भिक्खु भिक्खुनोवादको सम्मतो, पासादिकेन भिक्खुनिसङ्घो सम्पादेतू’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="414"><hi rend="paranum">४१४</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन भिक्खू ओवादं न गण्हन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, ओवादो न गहेतब्बो। यो न गण्हेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरो भिक्खु बालो होति। तं भिक्खुनियो उपसङ्कमित्वा एतदवोचुं – ‘‘ओवादं, अय्य, गण्हाही’’ति <pb ed="P" n="2.0265"/>। ‘‘अहञ्हि, भगिनी, बालो; कथाहं ओवादं गण्हामी’’ति? ‘‘गण्हाहय्य <pb ed="T" n="2.0342"/>, ओवादं; एवञ्हि भगवता पञ्‍ञत्तं – भिक्खूहि भिक्खुनीनं ओवादो गहेतब्बो’’ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, ठपेत्वा बालं, अवसेसेहि ओवादं गहेतु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरो भिक्खु गिलानो होति। तं भिक्खुनियो उपसङ्कमित्वा <pb ed="V" n="0.0429"/> एतदवोचुं – ‘‘ओवादं, अय्य गण्हाही’’ति। ‘‘अहञ्हि, भगिनी, गिलानो; कथाहं ओवादं गण्हामी’’ति? ‘‘गण्हाहय्य, ओवादं; एवञ्हि भगवता पञ्‍ञत्तं – ठपेत्वा बालं, अवसेसेहि ओवादो गहेतब्बो’’ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, ठपेत्वा बालं, ठपेत्वा गिलानं, अवसेसेहि ओवादं गहेतु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरो भिक्खु गमिको होति। तं भिक्खुनियो उपसङ्कमित्वा एतदवोचुं – ‘‘ओवादं, अय्य, गण्हाही’’ति। ‘‘अहञ्हि, भगिनी, गमिको; कथाहं ओवादं गण्हामी’’ति? ‘‘गण्हाहय्य, ओवादं; एवञ्हि भगवता पञ्‍ञत्तं – ठपेत्वा बालं, ठपेत्वा गिलानं, अवसेसेहि ओवादो गहेतब्बो’’ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, ठपेत्वा बालं, ठपेत्वा गिलानं, ठपेत्वा गमिकं, अवसेसेहि ओवादं गहेतु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरो भिक्खु अरञ्‍ञे विहरति। तं भिक्खुनियो उपसङ्कमित्वा एतदवोचुं – ‘‘ओवादं, अय्य, गण्हाही’’ति। ‘‘अहञ्हि, भगिनी, अरञ्‍ञे विहरामि; कथाहं ओवादं <pb ed="T" n="2.0343"/> गण्हामी’’ति? ‘‘गण्हाहय्य <pb ed="M" n="0.0457"/>, ओवादं; एवञ्हि भगवता पञ्‍ञत्तं – ठपेत्वा बालं, ठपेत्वा गिलानं, ठपेत्वा गमिकं, अवसेसेहि ओवादो गहेतब्बो’’ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, आरञ्‍ञिकेन भिक्खुना ओवादं गहेतुं, सङ्केतञ्‍च कातुं – अत्र पतिहरिस्सामी’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="415"><hi rend="paranum">४१५</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन भिक्खू ओवादं गहेत्वा न आरोचेन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, ओवादो न आरोचेतब्बो। यो न आरोचेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खू ओवादं गहेत्वा न पच्‍चाहरन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, ओवादो न पच्‍चाहरितब्बो। यो न पच्‍चाहरेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो सङ्केतं न गच्छन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया सङ्केतं न गन्तब्बं। या न गच्छेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="416"><hi rend="paranum">४१६</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन <pb ed="P" n="2.0266"/> <pb ed="V" n="0.0430"/> खो पन समयेन भिक्खुनियो दीघानि कायबन्धनानि धारेन्ति, तेहेव फासुका नामेन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति…पे॰… सेय्यथापि गिहिनी कामभोगिनियोति। भगवतो एतमत्थं <pb ed="T" n="2.0344"/> आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया दीघं कायबन्धनं धारेतब्बं। या धारेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खुनिया एकपरियाकतं <note>एकपरियायकतं (स्या॰)</note> कायबन्धनं, न च तेन फासुका नामेतब्बा। या नामेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो विलीवेन <note>विलिवेन (क॰)</note> पट्टेन फासुका नामेन्ति…पे॰… चम्मपट्टेन फासुका नामेन्ति। दुस्सपट्टेन फासुका नामेन्ति। दुस्सवेणिया फासुका नामेन्ति। दुस्सवट्टिया फासुका नामेन्ति। चोळपट्टेन फासुका नामेन्ति। चोळवेणिया फासुका नामेन्ति। चोळवट्टिया फासुका नामेन्ति। सुत्तवेणिया फासुका नामेन्ति। सुत्तवट्टिया फासुका नामेन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – सेय्यथापि गिहिनी कामभोगिनियोति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं <pb ed="M" n="0.0458"/>। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया विलीवेन पट्टेन फासुका नामेतब्बा…पे॰… न सुत्तवट्टिया फासुका नामेतब्बा। या नामेय्य आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो अट्ठिल्‍लेन जघनं घंसापेन्ति…पे॰… <pb ed="T" n="2.0345"/> गोहनुकेन जघनं कोट्टापेन्ति, हत्थं कोट्टापेन्ति, हत्थकोच्छं कोट्टापेन्ति, पादं कोट्टापेन्ति, पादकोच्छं कोट्टापेन्ति, ऊरुं कोट्टापेन्ति, मुखं कोट्टापेन्ति, दन्तमंसं कोट्टापेन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति…पे॰… सेय्यथापि गिहिनी कामभोगिनियोति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया अट्ठिल्‍लेन जघनं घंसापेतब्बं…पे॰… न दन्तमंसं कोट्टापेतब्बं। या कोट्टापेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="417"><hi rend="paranum">४१७</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खुनियो मुखं आलिम्पन्ति…पे॰… मुखं उम्मद्देन्ति, मुखं चुण्णेन्ति, मनोसिलिकाय मुखं लञ्छेन्ति, अङ्गरागं करोन्ति, मुखरागं करोन्ति, अङ्गरागमुखरागं करोन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति…पे॰… सेय्यथापि गिहिनी कामभोगिनियोति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे <pb ed="P" n="2.0267"/>, भिक्खुनिया मुखं आलिम्पितब्बं…पे॰… न मुखं उम्मद्दितब्बं, न मुखं चुण्णेतब्बं, न मनोसिलिकाय मुखं लञ्छितब्बं, न अङ्गरागो कातब्बो, न मुखरागो कातब्बो, न अङ्गरागमुखरागो कातब्बो। या करेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन <pb ed="T" n="2.0346"/> <pb ed="V" n="0.0431"/> खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खुनियो अवङ्गं <note>अपाङ्गं (?)</note> करोन्ति…पे॰… विसेसकं करोन्ति, ओलोकनकेन ओलोकेन्ति, सालोके तिट्ठन्ति; नच्‍चं <note>सनच्‍चं (सी॰ स्या॰), समज्‍जं (क॰)</note> कारापेन्ति, वेसिं वुट्ठापेन्ति, पानागारं ठपेन्ति, सूनं ठपेन्ति, आपणं पसारेन्ति, वड्ढिं पयोजेन्ति, वणिज्‍जं पयोजेन्ति, दासं उपट्ठापेन्ति, दासिं उपट्ठापेन्ति, कम्मकारं उपट्ठापेन्ति, कम्मकारिं उपट्ठापेन्ति, तिरच्छानगतं उपट्ठापेन्ति, हरीतकपक्‍किकं <note>हरीतकपण्णिकं (क॰)</note> पकिणन्ति, नमतकं धारेन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति…पे॰… सेय्यथापि गिहिनी कामभोगिनियोति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया अवङ्गं कातब्बं…पे॰… न विसेसकं कातब्बं, न ओलोकनकेन <pb ed="M" n="0.0459"/> ओलोकेतब्बं, न सालोके ठातब्बं, न नच्‍चं कारापेतब्बं, न वेसी वुट्ठापेतब्बा, न पानागारं ठपेतब्बं, न सूना ठपेतब्बा, न आपणो पसारेतब्बो, न वड्ढि पयोजेतब्बा, न वणिज्‍जा पयोजेतब्बा, न दासो उपट्ठापेतब्बो, न दासी उपट्ठापेतब्बा, न कम्मकारो उपट्ठापेतब्बो, न कम्मकारी उपट्ठापेतब्बा, न तिरच्छानगतो उपट्ठापेतब्बो, न हरीतकपक्‍किकं पकिणितब्बं, न नमतकं धारेतब्बं। या धारेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="418"><hi rend="paranum">४१८</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खुनियो सब्बनीलकानि चीवरानि <pb ed="T" n="2.0347"/> धारेन्ति…पे॰… सब्बपीतकानि चीवरानि धारेन्ति, सब्बलोहितकानि चीवरानि धारेन्ति, सब्बमञ्‍जिट्ठिकानि चीवरानि धारेन्ति, सब्बकण्हानि चीवरानि धारेन्ति, सब्बमहारङ्गरत्तानि चीवरानि धारेन्ति, सब्बमहानामरत्तानि चीवरानि धारेन्ति, अच्छिन्‍नदसानि चीवरानि धारेन्ति, दीघदसानि चीवरानि धारेन्ति, पुप्फदसानि चीवरानि धारेन्ति, फलदसानि चीवरानि धारेन्ति, कञ्‍चुकं धारेन्ति, तिरीटकं धारेन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति…पे॰… सेय्यथापि गिहिनी कामभोगिनियोति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया सब्बनीलकानि चीवरानि धारेतब्बानि…पे॰… न तिरीटकं धारेतब्बं। या धारेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="419"><hi rend="paranum">४१९</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरा भिक्खुनी कालं करोन्ती एवमाह – ‘‘ममच्‍चयेन मय्हं परिक्खारो सङ्घस्स होतू’’ति। तत्थ भिक्खू च भिक्खुनियो च विवदन्ति <pb ed="P" n="2.0268"/> – ‘‘अम्हाकं होति, अम्हाकं होती’’ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘भिक्खुनी चे, भिक्खवे <pb ed="T" n="2.0348"/>, कालं करोन्ती एवं वदेय्य – ‘ममच्‍चयेन मय्हं परिक्खारो सङ्घस्स होतू’ति, अनिस्सरो तत्थ भिक्खुसङ्घो, भिक्खुनिसङ्घस्सेवेतं। सिक्खमाना चे, भिक्खवे…पे॰… सामणेरी चे, भिक्खवे, कालं करोन्ती एवं वदेय्य – ‘ममच्‍चयेन मय्हं परिक्खारो <pb ed="V" n="0.0432"/> सङ्घस्स होतू’ति, अनिस्सरो तत्थ भिक्खुसङ्घो, भिक्खुनिसङ्घस्सेवेतं। भिक्खु चे, भिक्खवे, कालं करोन्तो एवं वदेय्य – ‘ममच्‍चयेन मय्हं परिक्खारो सङ्घस्स होतू’ति, अनिस्सरो तत्थ भिक्खुनिसङ्घो, भिक्खुसङ्घस्सेवेतं। सामणेरो चे, भिक्खवे…पे॰… उपासको चे, भिक्खवे…पे॰… उपासिका चे, भिक्खवे…पे॰… अञ्‍ञो चे, भिक्खवे, कोचि कालं करोन्तो एवं वदेय्य – ‘ममच्‍चयेन मय्हं परिक्खारो <pb ed="M" n="0.0460"/> सङ्घस्स होतू’ति, अनिस्सरो तत्थ भिक्खुनिसङ्घो, भिक्खुसङ्घस्सेवेत’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext" n="420"><hi rend="paranum">४२०</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरा इत्थी पुराणमल्‍ली भिक्खुनीसु पब्बजिता होति। सा रथिकाय दुब्बलकं भिक्खुं पस्सित्वा अंसकूटेन पहारं दत्वा पातेसि <note>पवट्टेसि (सी॰)</note>। भिक्खू उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम, भिक्खुनी, भिक्खुस्स पहारं दस्सती’’ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया भिक्खुस्स पहारो दातब्बो। या ददेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खुनिया <pb ed="T" n="2.0349"/> भिक्खुं पस्सित्वा दूरतोव ओक्‍कमित्वा मग्गं दातु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरा इत्थी पवुत्थपतिका जारेन गब्भिनी होति। सा गब्भं पातेत्वा कुलूपिकं भिक्खुनिं एतदवोच – ‘‘हन्दय्ये, इमं गब्भं पत्तेन नीहरा’’ति। अथ खो सा भिक्खुनी तं गब्भं पत्ते पक्खिपित्वा सङ्घाटिया पटिच्छादेत्वा अगमासि। तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरेन पिण्डचारिकेन भिक्खुना समादानं कतं होति – ‘याहं पठमं भिक्खं लभिस्सामि, न तं अदत्वा भिक्खुस्स वा भिक्खुनिया वा परिभुञ्‍जिस्सामी’ति। अथ खो सो भिक्खु तं भिक्खुनिं पस्सित्वा एतदवोच – ‘‘हन्द, भगिनि, भिक्खं पटिग्गण्हा’’ति। ‘‘अलं अय्या’’ति। दुतियम्पि खो…पे॰… ततियम्पि खो सो भिक्खु तं भिक्खुनिं एतदवोच – ‘‘हन्द, भगिनि, भिक्खं पटिग्गण्हा’’ति। ‘‘अलं अय्या’’ति। ‘‘मया खो, भगिनि, समादानं कतं – ‘याहं पठमं भिक्खं लभिस्सामि, न तं अदत्वा भिक्खुस्स वा भिक्खुनिया वा परिभुञ्‍जिस्सामी’ति। हन्द <pb ed="P" n="2.0269"/>, भगिनि, भिक्खं पटिग्गण्हा’’ति। अथ खो सा भिक्खुनी तेन भिक्खुना निप्पीळियमाना नीहरित्वा पत्तं दस्सेसि – ‘‘पस्स, अय्य, पत्ते गब्भं; मा च कस्सचि आरोचेसी’’ति। अथ खो सो भिक्खु उज्झायति खिय्यति विपाचेति – ‘‘कथञ्हि <pb ed="T" n="2.0350"/> नाम भिक्खुनी पत्तेन गब्भं नीहरिस्सती’’ति! अथ खो सो भिक्खु भिक्खूनं एतमत्थं आरोचेसि। ये ते भिक्खू अप्पिच्छा…पे॰… ते उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनी पत्तेन गब्भं नीहरिस्सती’’ति! भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया पत्तेन गब्भो <pb ed="V" n="0.0433"/> नीहरितब्बो। या <pb ed="M" n="0.0461"/> नीहरेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खुनिया भिक्खुं पस्सित्वा नीहरित्वा पत्तं दस्सेतु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खुनियो भिक्खुं पस्सित्वा परिवत्तेत्वा पत्तमूलं दस्सेन्ति। भिक्खू उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम छब्बग्गिया भिक्खुनियो भिक्खुं पस्सित्वा परिवत्तेत्वा पत्तमूलं दस्सेस्सन्ती’’ति! अथ खो ते भिक्खू भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया भिक्खुं पस्सित्वा परिवत्तेत्वा पत्तमूलं दस्सेतब्बं। या दस्सेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खुनिया भिक्खुं पस्सित्वा उक्‍कुज्‍जित्वा पत्तं दस्सेतुं। यञ्‍च पत्ते आमिसं होति, तेन च भिक्खु निमन्तेतब्बो’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन सावत्थियं रथिकाय पुरिसब्यञ्‍जनं छड्डितं होति। तं भिक्खुनियो सक्‍कच्‍चं उपनिज्झायिंसु। मनुस्सा उक्‍कुट्ठिं अकंसु। ता भिक्खुनियो मङ्कू अहेसुं। अथ खो ता भिक्खुनियो उपस्सयं गन्त्वा भिक्खुनीनं एतमत्थं आरोचेसुं। या ता भिक्खुनियो अप्पिच्छा…पे॰… <pb ed="T" n="2.0351"/> ता उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनियो पुरिसब्यञ्‍जनं उपनिज्झायिस्सन्ती’’ति! अथ खो ता भिक्खुनियो भिक्खूनं एतमत्थं आरोचेसुं। भिक्खू भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया पुरिसब्यञ्‍जनं उपनिज्झायितब्बं। या उपनिज्झायेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="421"><hi rend="paranum">४२१</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन मनुस्सा भिक्खूनं आमिसं देन्ति। भिक्खू भिक्खुनीनं देन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भदन्ता अत्तनो परिभोगत्थाय <pb ed="P" n="2.0270"/> दिन्‍नं अञ्‍ञेसं दस्सन्ति! मयम्पि न जानाम दानं दातु’’न्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, अत्तनो परिभोगत्थाय दिन्‍नं अञ्‍ञेसं दातब्बं। यो ददेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खूनं आमिसं उस्सन्‍नं होति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, सङ्घस्स दातु’’न्ति। बाळ्हतरं उस्सन्‍नं होति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, पुग्गलिकम्पि दातु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन <pb ed="M" n="0.0462"/> खो पन समयेन भिक्खूनं सन्‍निधिकतं आमिसं उस्सन्‍नं होति। भगवतो एतमत्थं <pb ed="V" n="0.0434"/> आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खूनं सन्‍निधिं भिक्खुनीहि <note>भिक्खुनीहि भिक्खूहि (सी॰)</note> पटिग्गाहापेत्वा <note>पटिग्गहापेत्वा (क॰)</note> परिभुञ्‍जितु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन मनुस्सा भिक्खुनीनं आमिसं देन्ति। भिक्खुनियो <pb ed="T" n="2.0352"/> भिक्खूनं देन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – ‘‘कथञ्हि नाम भिक्खुनियो अत्तनो परिभोगत्थाय दिन्‍नं अञ्‍ञेसं दस्सन्ति! मयम्पि न जानाम दानं दातु’’न्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया अत्तनो परिभोगत्थाय दिन्‍नं अञ्‍ञेसं दातब्बं। या ददेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनीनं आमिसं उस्सन्‍नं होति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, सङ्घस्स दातु’’न्ति। बाळ्हतरं उस्सन्‍नं होति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, पुग्गलिकम्पि दातु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनीनं सन्‍निधिकतं आमिसं उस्सन्‍नं होति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खुनीनं सन्‍निधिं भिक्खूहि भिक्खुनीहि <note>भिक्खूहि भिक्खुनीहि (सी॰)</note> पटिग्गाहापेत्वा परिभुञ्‍जितु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext" n="422"><hi rend="paranum">४२२</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन भिक्खूनं सेनासनं उस्सन्‍नं होति, भिक्खुनीनं <note>भिक्खुनीनं सेनासनं (स्या॰ कं॰)</note> न होति। भिक्खुनियो भिक्खूनं सन्तिके दूतं पाहेसुं – ‘साधु, भन्ते, अय्या अम्हाकं सेनासनं देन्तु तावकालिक’न्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खुनीनं सेनासनं दातुं तावकालिक’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन उतुनियो भिक्खुनियो ओनद्धमञ्‍चं ओनद्धपीठं अभिनिसीदन्तिपि अभिनिपज्‍जन्तिपि। सेनासनं लोहितेन मक्खिय्यति <pb ed="T" n="2.0353"/>। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया <pb ed="P" n="2.0271"/> ओनद्धमञ्‍चं ओनद्धपीठं अभिनिसीदितब्बं अभिनिपज्‍जितब्बं। या अभिनिसीदेय्य वा अभिनिपज्‍जेय्य वा आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, आवसथचीवर’’न्ति। आवसथचीवरं लोहितेन मक्खिय्यति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि <pb ed="M" n="0.0463"/>, भिक्खवे, आणिचोळक’’न्ति। चोळकं निपतति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, सुत्तकेन बन्धित्वा ऊरुया बन्धितु’’न्ति <pb ed="V" n="0.0435"/>। सुत्तं छिज्‍जति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, संवेल्‍लियं, कटिसुत्तक’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खुनियो सब्बकालं कटिसुत्तकं धारेन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति – सेय्यथापि गिहिनी कामभोगिनियोति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया सब्बकालं कटिसुत्तकं धारेतब्बं। या धारेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, उतुनिया कटिसुत्तक’’न्ति।</p>

<p rend="centre">दुतियभाणवारो निट्ठितो।</p>

<p rend="subhead">३. ततियभाणवारो</p>

<p rend="bodytext" n="423"><hi rend="paranum">४२३</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन उपसम्पन्‍नायो दिस्सन्ति – अनिमित्तापि, निमित्तमत्तापि, अलोहितापि, धुवलोहितापि, धुवचोळापि, पग्घरन्तीपि, सिखरिणीपि, इत्थिपण्डकापि, वेपुरिसिकापि, सम्भिन्‍नापि, उभतोब्यञ्‍जनापि। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, उपसम्पादेन्तिया चतुवीसति अन्तरायिके धम्मे पुच्छितुं। एवञ्‍च पन <pb ed="T" n="2.0354"/>, भिक्खवे, पुच्छितब्बा – ‘नसि अनिमित्ता, नसि निमित्तमत्ता, नसि अलोहिता, नसि धुवलोहिता, नसि धुवचोळा, नसि पग्घरन्ती, नसि सिखरणी <note>सिखरिणी (सी॰ स्या॰)</note>, नसि इत्थिपण्डका, नसि वेपुरिसिका, नसि सम्भिन्‍ना, नसि उभतोब्यञ्‍जना? सन्ति ते एवरूपा आबाधा – कुट्ठं, गण्डो, किलासो, सोसो, अपमारो? मनुस्सासि, इत्थीसि, भुजिस्सासि, अणणासि, नसि राजभटी? अनुञ्‍ञातासि मातापितूहि, सामिकेन? परिपुण्णवीसतिवस्सासि, परिपुण्णं ते पत्तचीवरं, किन्‍नामासि, कानामा ते पवत्तिनी’’ति?</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खू भिक्खुनीनं अन्तरायिके धम्मे पुच्छन्ति। उपसम्पदापेक्खायो वित्थायन्ति, मङ्कू होन्ति, न सक्‍कोन्ति विस्सज्‍जेतुं। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, एकतोउपसम्पन्‍नाय भिक्खुनिसङ्घे विसुद्धाय भिक्खुसङ्घे उपसम्पादेतु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन <pb ed="M" n="0.0464"/> खो पन समयेन भिक्खुनियो अननुसिट्ठा उपसम्पदापेक्खायो अन्तरायिके धम्मे पुच्छन्ति। उपसम्पदापेक्खायो <pb ed="P" n="2.0272"/> वित्थायन्ति, मङ्कू होन्ति, न सक्‍कोन्ति विस्सज्‍जेतुं। भगवतो <pb ed="V" n="0.0436"/> एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, पठमं अनुसासित्वा पच्छा अन्तरायिके धम्मे पुच्छितु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तत्थेव सङ्घमज्झे अनुसासन्ति। उपसम्पदापेक्खायो तथेव वित्थायन्ति, मङ्कू होन्ति <pb ed="T" n="2.0355"/>, न सक्‍कोन्ति विस्सज्‍जेतुं। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, एकमन्तं अनुसासित्वा सङ्घमज्झे अन्तरायिके धम्मे पुच्छितुं। एवञ्‍च पन, भिक्खवे, अनुसासितब्बा।</p>

<p rend="bodytext" n="424"><hi rend="paranum">४२४</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘पठमं उपज्झं गाहापेतब्बा। उपज्झं गाहापेत्वा पत्तचीवरं आचिक्खितब्बं – ‘अयं ते पत्तो, अयं सङ्घाटि, अयं उत्तरासङ्गो, अयं अन्तरवासको, इदं संकच्‍चिकं <note>सङ्कच्छिकं (स्या॰)</note>, अयं उदकसाटिका; गच्छ अमुम्हि ओकासे तिट्ठाही’’ति।</p>

<p rend="bodytext">बाला अब्यत्ता अनुसासन्ति। दुरनुसिट्ठा उपसम्पदापेक्खायो वित्थायन्ति, मङ्कू होन्ति, न सक्‍कोन्ति विस्सज्‍जेतुं। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, बालाय अब्यत्ताय अनुसासितब्बा। या अनुसासेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, ब्यत्ताय भिक्खुनिया पटिबलाय अनुसासितु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">असम्मता अनुसासन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, असम्मताय अनुसासितब्बा। या अनुसासेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, सम्मताय अनुसासितुं। एवञ्‍च पन, भिक्खवे, सम्मन्‍नितब्बा – अत्तना वा अत्तानं सम्मन्‍नितब्बं, पराय वा परा सम्मन्‍नितब्बा।</p>

<p rend="bodytext">‘‘कथञ्‍च अत्तनाव <note>अत्तना वा (क॰)</note> अत्तानं सम्मन्‍नितब्बं? ब्यत्ताय भिक्खुनिया पटिबलाय सङ्घो ञापेतब्बो – ‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो। इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय अय्याय उपसम्पदापेक्खा। यदि सङ्घस्स पत्तकल्‍लं, अहं इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामं अनुसासेय्य’न्ति। एवं अत्तनाव <pb ed="T" n="2.0356"/> अत्तानं सम्मन्‍नितब्बं।</p>

<p rend="bodytext">‘‘कथञ्‍च पराय <note>पराय वा (क॰)</note> परा सम्मन्‍नितब्बा? ब्यत्ताय भिक्खुनिया पटिबलाय सङ्घो ञापेतब्बो – ‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो। इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय <pb ed="M" n="0.0465"/> अय्याय उपसम्पदापेक्खा। यदि सङ्घस्स पत्तकल्‍लं, इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामं अनुसासेय्या’ति। एवं पराय परा सम्मन्‍नितब्बा।</p>

<p rend="bodytext">‘‘ताय <pb ed="V" n="0.0437"/> सम्मताय भिक्खुनिया उपसम्पदापेक्खं उपसङ्कमित्वा एवमस्स वचनीया – ‘सुणसि इत्थन्‍नामे। अयं ते सच्‍चकालो, भूतकालो। यं जातं तं सङ्घमज्झे पुच्छन्ते सन्तं अत्थीति वत्तब्बं, असन्तं नत्थीति वत्तब्बं। मा खो वित्थायि <note>वित्थासि (क॰)</note>, मा खो मङ्कु अहोसि। एवं तं पुच्छिस्सन्ति – नसि अनिमित्ता, नसि निमित्तमत्ता, नसि अलोहिता, नसि धुवलोहिता, नसि धुवचोळा, नसि पग्घरन्ती, नसि सिखरिणी, नसि इत्थिपण्डका, नसि वेपुरिसिका, नसि सम्भिन्‍ना, नसि उभतोब्यञ्‍जना? सन्ति ते एवरूपा आबाधा – कुट्ठं, गण्डो, किलासो, सोसो, अपमारो? मनुस्सासि, इत्थीसि, भुजिस्सासि, अणणासि, नसि राजभटी? अनुञ्‍ञातासि मातापितूहि, सामिकेन? परिपुण्णवीसतिवस्सासि, परिपुण्णं ते पत्तचीवरं, किन्‍नामासि, कानामा ते पवत्तिनी’ति <pb ed="P" n="2.0273"/>?</p>

<p rend="bodytext">‘‘एकतो आगच्छन्ति। न एकतो आगन्तब्बं। अनुसासिकाय पठमतरं आगन्त्वा सङ्घो ञापेतब्बो – ‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो। इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय <pb ed="T" n="2.0357"/> अय्याय उपसम्पदापेक्खा। अनुसिट्ठा सा मया। यदि सङ्घस्स पत्तकल्‍लं, इत्थन्‍नामा आगच्छेय्या’ति। ‘आगच्छाही’ति वत्तब्बा।</p>

<p rend="bodytext">‘‘एकंसं उत्तरासङ्गं कारापेत्वा भिक्खुनीनं पादे वन्दापेत्वा उक्‍कुटिकं निसीदापेत्वा अञ्‍जलिं पग्गण्हापेत्वा उपसम्पदं याचापेतब्बा – ‘सङ्घं, अय्ये, उपसम्पदं याचामि। उल्‍लुम्पतु मं, अय्ये, सङ्घो अनुकम्पं उपादाय। दुतियम्पि, अय्ये, सङ्घं उपसम्पदं याचामि। उल्‍लुम्पतु मं, अय्ये, सङ्घो अनुकम्पं उपादाय। ततियम्पि, अय्ये, सङ्घं उपसम्पदं याचामि। उल्‍लुम्पतु मं, अय्ये, सङ्घो अनुकम्पं उपादाया’ति। ब्यत्ताय भिक्खुनिया पटिबलाय सङ्घो ञापेतब्बो –</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो। अयं इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय अय्याय उपसम्पदापेक्खा। यदि सङ्घस्स पत्तकल्‍लं, अहं इत्थन्‍नामं अन्तरायिके धम्मे पुच्छेय्यन्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणसि <pb ed="M" n="0.0466"/> इत्थन्‍नामे। अयं ते सच्‍चकालो, भूतकालो। यं जातं तं पुच्छामि सन्तं अत्थीति वत्तब्बं, असन्तं नत्थीति वत्तब्बं। नसि अनिमित्ता…पे॰… किन्‍नामासि, कानामा ते पवत्तिनीति। ब्यत्ताय भिक्खुनिया पटिबलाय सङ्घो ञापेतब्बो –</p>

<p rend="bodytext" n="425"><hi rend="paranum">४२५</hi><hi rend="dot">.</hi> ‘‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो। अयं इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय अय्याय उपसम्पदापेक्खा। परिसुद्धा अन्तरायिकेहि धम्मेहि, परिपुण्णस्सा पत्तचीवरं। इत्थन्‍नामा सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्‍नामाय अय्याय पवत्तिनिया। यदि सङ्घस्स पत्तकल्‍लं, सङ्घो इत्थन्‍नामं उपसम्पादेय्य <pb ed="T" n="2.0358"/> इत्थन्‍नामाय अय्याय पवत्तिनिया। एसा ञत्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो। अयं इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय अय्याय उपसम्पदापेक्खा <pb ed="V" n="0.0438"/>। परिसुद्धा अन्तरायिकेहि धम्मेहि, परिपुण्णस्सा पत्तचीवरं। इत्थन्‍नामा सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्‍नामाय अय्याय पवत्तिनिया। सङ्घो इत्थन्‍नामं उपसम्पादेति इत्थन्‍नामाय अय्याय पवत्तिनिया। यस्सा अय्याय खमति इत्थन्‍नामाय उपसम्पदा इत्थन्‍नामाय अय्याय पवत्तिनिया, सा तुण्हस्स; यस्सा नक्खमति, सा भासेय्य।</p>

<p rend="bodytext">‘‘दुतियम्पि एतमत्थं वदामि…पे॰… ततियम्पि एतमत्थं वदामि – सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो। अयं इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय अय्याय उपसम्पदापेक्खा। परिसुद्धा अन्तरायिकेहि धम्मेहि, परिपुण्णस्सा पत्तचीवरं। इत्थन्‍नामा सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्‍नामाय अय्याय पवत्तिनिया। सङ्घो इत्थन्‍नामं उपसम्पादेति इत्थन्‍नामाय अय्याय पवत्तिनिया। यस्सा अय्याय खमति इत्थन्‍नामाय उपसम्पदा इत्थन्‍नामाय अय्याय पवत्तिनिया, सा तुण्हस्स; यस्सा नक्खमति, सा भासेय्य।</p>

<p rend="bodytext">‘‘उपसम्पन्‍ना सङ्घेन इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय अय्याय पवत्तिनिया। खमति सङ्घस्स, तस्मा तुण्ही, एवमेतं धारयामीति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘तावदेव तं आदाय भिक्खुसङ्घं उपसङ्कमित्वा एकंसं उत्तरासङ्गं कारापेत्वा भिक्खूनं पादे वन्दापेत्वा उक्‍कुटिकं निसीदापेत्वा <pb ed="T" n="2.0359"/> अञ्‍जलिं पग्गण्हापेत्वा उपसम्पदं याचापेतब्बा – ‘अहं, अय्या, इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय अय्याय उपसम्पदापेक्खा <pb ed="P" n="2.0274"/>। एकतोउपसम्पन्‍ना भिक्खुनिसङ्घे, विसुद्धा; सङ्घं, अय्या, उपसम्पदं याचामि। उल्‍लुम्पतु मं, अय्या, सङ्घो अनुकम्पं उपादाय। अहं, अय्या, इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय अय्याय <pb ed="M" n="0.0467"/> उपसम्पदापेक्खा। एकतोउपसम्पन्‍ना भिक्खुनिसङ्घे, विसुद्धा। दुतियम्पि, अय्या, सङ्घं उपसम्पदं याचामि। उल्‍लुम्पतु मं, अय्या, सङ्घो अनुकम्पं उपादाय। अहं, अय्या, इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय अय्याय उपसम्पदापेक्खा। एकतोउपसम्पन्‍ना भिक्खुनिसङ्घे, विसुद्धा। ततियम्पि, अय्या, सङ्घं उपसम्पदं याचामि। उल्‍लुम्पतु मं, अय्या, सङ्घो अनुकम्पं उपादाया’ति। ब्यत्तेन भिक्खुना पटिबलेन सङ्घो ञापेतब्बो –</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणातु <pb ed="V" n="0.0439"/> मे, भन्ते, सङ्घो। अयं इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय उपसम्पदापेक्खा। एकतोउपसम्पन्‍ना भिक्खुनिसङ्घे, विसुद्धा। इत्थन्‍नामा सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। यदि सङ्घस्स पत्तकल्‍लं, सङ्घो इत्थन्‍नामं उपसम्पादेय्य, इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। एसा ञत्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो। अयं इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय उपसम्पदापेक्खा। एकतोउपसम्पन्‍ना भिक्खुनिसङ्घे, विसुद्धा। इत्थन्‍नामा सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। सङ्घो इत्थन्‍नामं उपसम्पादेति इत्थन्‍नामाय <pb ed="T" n="2.0360"/> पवत्तिनिया। यस्सायस्मतो खमति इत्थन्‍नामाय उपसम्पदा इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया, सो तुण्हस्स; यस्स नक्खमति, सो भासेय्य।</p>

<p rend="bodytext">‘‘दुतियम्पि एतमत्थं वदामि…पे॰… ततियम्पि एतमत्थं वदामि – सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो। अयं इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय उपसम्पदापेक्खा। एकतोउपसम्पन्‍ना भिक्खुनिसङ्घे, विसुद्धा। इत्थन्‍नामा सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। सङ्घो इत्थन्‍नामं उपसम्पादेति इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। यस्सायस्मतो खमति इत्थन्‍नामाय उपसम्पदा इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया, सो तुण्हस्स; यस्स नक्खमति, सो भासेय्य।</p>

<p rend="bodytext">‘‘उपसम्पन्‍ना सङ्घेन इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। खमति सङ्घस्स, तस्मा तुण्ही, एवमेतं धारयामीति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘तावदेव छाया मेतब्बा, उतुप्पमाणं आचिक्खितब्बं, दिवसभागो आचिक्खितब्बो, सङ्गीति आचिक्खितब्बा, भिक्खुनियो वत्तब्बा – इमिस्सा तयो च निस्सये, अट्ठ च अकरणीयानि आचिक्खेय्याथा’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="426"><hi rend="paranum">४२६</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो भत्तग्गे आसनं संकसायन्तियो कालं वीतिनामेसुं। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं <pb ed="M" n="0.0468"/>। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, अट्ठन्‍नं भिक्खुनीनं यथावुड्ढं, अवसेसानं यथागतिक’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन <pb ed="T" n="2.0361"/> खो पन समयेन भिक्खुनियो – भगवता अनुञ्‍ञातं अट्ठन्‍नं भिक्खुनीनं यथावुड्ढं, अवसेसानं यथागतिकन्ति – सब्बत्थ अट्ठेव भिक्खुनियो यथावुड्ढं पटिबाहन्ति, अवसेसायो <pb ed="V" n="0.0440"/> यथागतिकं। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भत्तग्गे अट्ठन्‍नं भिक्खुनीनं यथावुड्ढं, अवसेसानं यथागतिकं; अञ्‍ञत्थ सब्बत्थ यथावुड्ढं <note>अञ्‍ञत्थ यथावुड्ढं (स्या॰)</note> न पटिबाहितब्बं। या पटिबाहेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="427"><hi rend="paranum">४२७</hi><hi rend="dot">.</hi> <note>पाचि॰ १०५० आदयो</note> तेन <pb ed="P" n="2.0275"/> खो पन समयेन भिक्खुनियो न पवारेन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया न पवारेतब्बं। या न पवारेय्य, यथाधम्मो कारेतब्बो’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो अत्तना पवारेत्वा भिक्खुसङ्घं न पवारेन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया अत्तना पवारेत्वा भिक्खुसङ्घो न पवारेतब्बो। या न पवारेय्य, यथाधम्मो कारेतब्बो’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो भिक्खूहि सद्धिं एकतो पवारेन्तियो कोलाहलं अकंसु। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया भिक्खूहि सद्धिं एकतो पवारेतब्बं। या पवारेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो पुरेभत्तं पवारेन्तियो कालं <pb ed="T" n="2.0362"/> वीतिनामेसुं। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, पच्छाभत्तं <note>भिक्खवे भिक्खुनिया पच्छाभत्तं (स्या॰ कं॰)</note> पवारेतु’’न्ति। पच्छाभत्तं पवारेन्तियो विकाले <note>विकालं (क॰)</note> अहेसुं। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, अज्‍जतना भिक्खुनिसङ्घं <note>अज्‍जतना (सी॰), अज्‍जतनाय (क॰)</note> पवारेत्वा अपरज्‍जु भिक्खुसङ्घं पवारेतु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन सब्बो भिक्खुनिसङ्घो पवारेन्तो कोलाहलं अकासि। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, एकं भिक्खुनिं ब्यत्तं पटिबलं सम्मन्‍नितुं – भिक्खुनिसङ्घस्स अत्थाय भिक्खुसङ्घं <pb ed="M" n="0.0469"/> पवारेतुं। एवञ्‍च पन, भिक्खवे, सम्मन्‍नितब्बा। पठमं भिक्खुनी याचितब्बा, याचित्वा ब्यत्ताय भिक्खुनिया पटिबलाय सङ्घो ञापेतब्बो –</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो। यदि सङ्घस्स पत्तकल्‍लं, सङ्घो इत्थन्‍नामं भिक्खुनिं सम्मन्‍नेय्य भिक्खुनिसङ्घस्स अत्थाय भिक्खुसङ्घं पवारेतुं। एसा ञत्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो। सङ्घो इत्थन्‍नामं भिक्खुनिं सम्मन्‍नति भिक्खुनिसङ्घस्स अत्थाय भिक्खुसङ्घं पवारेतुं। यस्सा अय्याय खमति इत्थन्‍नामाय भिक्खुनिया सम्मुति भिक्खुनिसङ्घस्स अत्थाय <pb ed="V" n="0.0441"/> भिक्खुसङ्घं पवारेतुं, सा तुण्हस्स; यस्सा नक्खमति, सा भासेय्य।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सम्मता सङ्घेन इत्थन्‍नामा भिक्खुनी भिक्खुनिसङ्घस्स अत्थाय भिक्खुसङ्घं पवारेतुं। खमति सङ्घस्स, तस्मा तुण्ही, एवमेतं धारयामीति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘ताय <pb ed="T" n="2.0363"/> सम्मताय भिक्खुनिया भिक्खुनिसङ्घं आदाय भिक्खुसङ्घं उपसङ्कमित्वा एकंसं उत्तरासङ्गं करित्वा भिक्खूनं पादे वन्दित्वा उक्‍कुटिकं निसीदित्वा अञ्‍जलिं पग्गहेत्वा एवमस्स वचनीयो – ‘भिक्खुनीसङ्घो <pb ed="P" n="2.0276"/>, अय्या, भिक्खुसङ्घं पवारेति – दिट्ठेन वा, सुतेन वा परिसङ्काय वा। वदतु <note>वदतु मं (क॰)</note>, अय्या, भिक्खुसङ्घो भिक्खुनिसङ्घं अनुकम्पं उपादाय, पस्सन्तो पटिकरिस्सति। दुतियम्पि, अय्या…पे॰… ततियम्पि, अय्या, भिक्खुनिसङ्घो भिक्खुसङ्घं पवारेति – दिट्ठेन वा, सुतेन वा, परिसङ्काय वा। वदतु, अय्या, भिक्खुसङ्घो भिक्खुनिसङ्घं अनुकम्पं उपादाय, पस्सन्तो पटिकरिस्सती’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="428"><hi rend="paranum">४२८</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो भिक्खूनं उपोसथं ठपेन्ति, पवारणं ठपेन्ति, सवचनीयं करोन्ति, अनुवादं पट्ठपेन्ति, ओकासं कारेन्ति, चोदेन्ति, सारेन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया भिक्खुस्स उपोसथो ठपेतब्बो; ठपितोपि अट्ठपितो; ठपेन्तिया आपत्ति दुक्‍कटस्स। न पवारणा ठपेतब्बा; ठपितापि अट्ठपिता; ठपेन्तिया आपत्ति दुक्‍कटस्स। न सवचनीयं कातब्बं; कतम्पि अकतं; करोन्तिया आपत्ति दुक्‍कटस्स। न अनुवादो पट्ठपेतब्बो; पट्ठपितोपि अप्पट्ठपितो; पट्ठपेन्तिया आपत्ति दुक्‍कटस्स। न ओकासो कारेतब्बो <pb ed="M" n="0.0470"/>; कारितोपि अकारितो; कारेन्तिया आपत्ति दुक्‍कटस्स। न चोदेतब्बो; चोदितोपि अचोदितो; चोदेन्तिया आपत्ति दुक्‍कटस्स <pb ed="T" n="2.0364"/>। न सारेतब्बो; सारितोपि असारितो; सारेन्तिया आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खू भिक्खुनीनं उपोसथं ठपेन्ति, पवारणं ठपेन्ति, सवचनीयं करोन्ति, अनुवादं पट्ठपेन्ति, ओकासं कारेन्ति, चोदेन्ति, सारेन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे भिक्खुना भिक्खुनिया उपोसथं ठपेतुं; ठपितोपि सुट्ठपितो; ठपेन्तस्स अनापत्ति। पवारणं ठपेतुं; ठपितापि सुट्ठपिता; ठपेन्तस्स अनापत्ति। सवचनीयं कातुं; कतम्पि सुकतं; करोन्तस्स अनापत्ति। अनुवादं पट्ठपेतुं; पट्ठपितोपि सुप्पट्ठपितो; पट्ठपेन्तस्स अनापत्ति। ओकासं कारेतुं; कारितोपि सुकारितो; कारेन्तस्स <pb ed="V" n="0.0442"/> अनापत्ति। चोदेतुं; चोदितापि सुचोदिता; चोदेन्तस्स अनापत्ति। सारेतुं; सारितापि सुसारिता; सारेन्तस्स अनापत्ती’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="429"><hi rend="paranum">४२९</hi><hi rend="dot">.</hi> <note>पाचि॰ ११८४</note> तेन खो पन समयेन छब्बग्गिया भिक्खुनियो यानेन यायन्ति – इत्थियुत्तेनपि पुरिसन्तरेन, पुरिसयुत्तेनपि इत्थन्तरेन। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति…पे॰… ‘‘सेय्यथापि गङ्गामहियाया’’ति <note>गङ्गामहियाति (सी॰)</note>। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया यानेन यायितब्बं। या यायेय्य, यथाधम्मो कारेतब्बो’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरा भिक्खुनी गिलाना होति, न सक्‍कोति पदसा गन्तुं। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि <pb ed="T" n="2.0365"/>, भिक्खवे, गिलानाय यान’’न्ति। अथ खो भिक्खुनीनं एतदहोसि – ‘‘इत्थियुत्तं नु खो, पुरिसयुत्तं नु खो’’ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, इत्थियुत्तं पुरिसयुत्तं हत्थवट्टक’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरिस्सा भिक्खुनिया यानुग्घातेन बाळ्हतरं अफासु अहोसि। भगवतो <pb ed="P" n="2.0277"/> एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, सिविकं पाटङ्कि’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext" n="430"><hi rend="paranum">४३०</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन <pb ed="M" n="0.0471"/> खो पन समयेन अड्ढकासी गणिका भिक्खुनीसु पब्बजिता होति। सा च सावत्थिं गन्तुकामा होति – ‘भगवतो सन्तिके उपसम्पज्‍जिस्सामी’ति। अस्सोसुं खो धुत्ता – ‘अड्ढकासी किर गणिका सावत्थिं गन्तुकामा’ति। ते मग्गे परियुट्ठिंसु। अस्सोसि खो अड्ढकासी गणिका – ‘धुत्ता किर मग्गे परियुट्ठिता’ति। भगवतो सन्तिके दूतं पाहेसि – ‘‘अहञ्हि उपसम्पज्‍जितुकामा; कथं नु खो मया पटिपज्‍जितब्ब’’न्ति? अथ खो भगवा एतस्मिं निदाने एतस्मिं पकरणे धम्मिं कथं कत्वा भिक्खू आमन्तेसि – ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, दूतेनपि उपसम्पादेतु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">भिक्खुदूतेन उपसम्पादेन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुदूतेन उपसम्पादेतब्बा। यो उपसम्पादेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति। सिक्खमानदूतेन <pb ed="T" n="2.0366"/> उपसम्पादेन्ति…पे॰… सामणेरदूतेन उपसम्पादेन्ति…पे॰… सामणेरिदूतेन उपसम्पादेन्ति…पे॰… बालाय अब्यत्ताय दूतेन उपसम्पादेन्ति। ‘‘न, भिक्खवे, बालाय अब्यत्ताय दूतेन उपसम्पादेतब्बा। यो उपसम्पादेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, ब्यत्ताय भिक्खुनिया पटिबलाय दूतेन उपसम्पादेतुन्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘ताय <pb ed="V" n="0.0443"/> दूताय भिक्खुनिया सङ्घं उपसङ्कमित्वा एकंसं उत्तरासङ्गं करित्वा भिक्खूनं पादे वन्दित्वा उक्‍कुटिकं निसीदित्वा अञ्‍जलिं पग्गहेत्वा एवमस्स वचनीयो – ‘इत्थन्‍नामा, अय्या, इत्थन्‍नामाय अय्याय उपसम्पदापेक्खा। एकतोउपसम्पन्‍ना भिक्खुनिसङ्घे, विसुद्धा। सा केनचिदेव अन्तरायेन न आगच्छति। इत्थन्‍नामा, अय्या, सङ्घं उपसम्पदं याचति। उल्‍लुम्पतु तं, अय्या, सङ्घो अनुकम्पं उपादाय। इत्थन्‍नामा, अय्या, इत्थन्‍नामाय अय्याय उपसम्पदापेक्खा। एकतोउपसम्पन्‍ना भिक्खुनिसङ्घे, विसुद्धा। सा केनचिदेव अन्तरायेन न आगच्छति। दुतियम्पि, अय्या, इत्थन्‍नामा सङ्घं उपसम्पदं याचति। उल्‍लुम्पतु तं, अय्या, सङ्घो अनुकम्पं उपादाय। इत्थन्‍नामा, अय्या, इत्थन्‍नामाय अय्याय उपसम्पदापेक्खा। एकतोउपसम्पन्‍ना भिक्खुनिसङ्घे, विसुद्धा। सा केनचिदेव अन्तरायेन न आगच्छति। ततियम्पि, अय्या, इत्थन्‍नामा सङ्घं उपसम्पदं याचति। उल्‍लुम्पतु तं, अय्या, सङ्घो अनुकम्पं उपादाया’ति <pb ed="T" n="2.0367"/>। ब्यत्तेन भिक्खुना पटिबलेन सङ्घो ञापेतब्बो –</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणातु <pb ed="M" n="0.0472"/> मे, भन्ते, सङ्घो। इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय उपसम्पदापेक्खा। एकतोउपसम्पन्‍ना भिक्खुनिसङ्घे, विसुद्धा। सा केनचिदेव अन्तरायेन न आगच्छति। इत्थन्‍नामा सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। यदि सङ्घस्स पत्तकल्‍लं, सङ्घो इत्थन्‍नामं उपसम्पादेय्य इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। एसा ञत्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणातु मे <pb ed="P" n="2.0278"/>, भन्ते, सङ्घो। इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय उपसम्पदापेक्खा। एकतोउपसम्पन्‍ना भिक्खुनिसङ्घे, विसुद्धा। सा केनचिदेव अन्तरायेन न आगच्छति। इत्थन्‍नामा सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। सङ्घो इत्थन्‍नामं उपसम्पादेति इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। यस्सायस्मतो खमति इत्थन्‍नामाय उपसम्पदा इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया, सो तुण्हस्स; यस्स नक्खमति, सो भासेय्य।</p>

<p rend="bodytext">‘‘दुतियम्पि एतमत्थं वदामि…पे॰… ततियम्पि एतमत्थं वदामि। सुणातु मे, भन्ते, सङ्घो। इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय उपसम्पदापेक्खा। एकतोउपसम्पन्‍ना भिक्खुनिसङ्घे, विसुद्धा। सा केनचिदेव अन्तरायेन न आगच्छति। इत्थन्‍नामा सङ्घं उपसम्पदं याचति इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। सङ्घो इत्थन्‍नामं उपसम्पादेति इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। यस्सायस्मतो खमति इत्थन्‍नामाय उपसम्पदा इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया, सो तुण्हस्स; यस्स <pb ed="T" n="2.0368"/> नक्खमति, सो भासेय्य।</p>

<p rend="bodytext">‘‘उपसम्पन्‍ना <pb ed="V" n="0.0444"/> सङ्घेन इत्थन्‍नामा इत्थन्‍नामाय पवत्तिनिया। खमति सङ्घस्स, तस्मा तुण्ही, एवमेतं धारयामीति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘तावदेव छाया मेतब्बा, उतुप्पमाणं आचिक्खितब्बं, दिवसभागो आचिक्खितब्बो, सङ्गीति आचिक्खितब्बा, भिक्खुनियो वत्तब्बा – तस्सा तयो च निस्सये, अट्ठ च अकरणीयानि आचिक्खेय्याथा’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="431"><hi rend="paranum">४३१</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो अरञ्‍ञे विहरन्ति। धुत्ता दूसेन्ति। भगवतो एतमत्थं, आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया अरञ्‍ञे वत्थब्बं। या वसेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरेन उपासकेन भिक्खुनिसङ्घस्स उद्दोसितो दिन्‍नो होति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, उद्दोसित’’न्ति। उद्दोसितो न सम्मति। भगवतो एतमत्थं <pb ed="M" n="0.0473"/> आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, उपस्सय’’न्ति। उपस्सयो न सम्मति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, नवकम्म’’न्ति। नवकम्मं न सम्मति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, पुग्गलिकम्पि कातु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext" n="432"><hi rend="paranum">४३२</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरा इत्थी सन्‍निसिन्‍नगब्भा भिक्खुनीसु पब्बजिता होति। तस्सा पब्बजिताय गब्भो वुट्ठाति। अथ खो तस्सा भिक्खुनिया एतदहोसि – ‘‘कथं नु खो मया इमस्मिं दारके पटिपज्‍जितब्ब’’न्ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं <pb ed="T" n="2.0369"/>। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, पोसेतुं, याव सो दारको विञ्‍ञुतं पापुणाती’’ति।</p>

<p rend="bodytext">अथ खो तस्सा भिक्खुनिया एतदहोसि – ‘‘मया च न लब्भा एकिकाय वत्थुं, अञ्‍ञाय च भिक्खुनिया न लब्भा दारकेन सह वत्थुं, कथं नु खो मया पटिपज्‍जितब्ब’’न्ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, एकं भिक्खुनिं सम्मन्‍नित्वा तस्सा <pb ed="P" n="2.0279"/> भिक्खुनिया दुतियं दातुं। एवञ्‍च पन, भिक्खवे, सम्मन्‍नितब्बा। पठमं भिक्खुनी याचितब्बा, याचित्वा ब्यत्ताय भिक्खुनिया पटिबलाय सङ्घो ञापेतब्बो –</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणातु <pb ed="V" n="0.0445"/> मे, अय्ये, सङ्घो। यदि सङ्घस्स पत्तकल्‍लं, सङ्घो इत्थन्‍नामं भिक्खुनिं सम्मन्‍नेय्य इत्थन्‍नामाय भिक्खुनिया दुतियं। एसा ञत्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो। सङ्घो इत्थन्‍नामं भिक्खुनिं सम्मन्‍नति इत्थन्‍नामाय भिक्खुनिया दुतियं। यस्सा अय्याय खमति इत्थन्‍नामाय भिक्खुनिया सम्मुति इत्थन्‍नामाय भिक्खुनिया दुतियाय, सा तुण्हस्स; यस्सा नक्खमति, सा भासेय्य।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सम्मता सङ्घेन इत्थन्‍नामा भिक्खुनी इत्थन्‍नामाय भिक्खुनिया दुतिया। खमति सङ्घस्स, तस्मा तुण्ही, एवमेतं धारयामी’’ति।</p>

<p rend="bodytext">अथ खो तस्सा दुतियिकाय भिक्खुनिया एतदहोसि – ‘‘कथं नु खो मया इमस्मिं दारके पटिपज्‍जितब्ब’’न्ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, ठपेत्वा सागारं यथा अञ्‍ञस्मिं पुरिसे पटिपज्‍जन्ति <note>पटिपज्‍जति (स्या॰)</note> एवं तस्मिं <pb ed="T" n="2.0370"/> दारके पटिपज्‍जितु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext" n="433"><hi rend="paranum">४३३</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन <pb ed="M" n="0.0474"/> खो पन समयेन अञ्‍ञतरा भिक्खुनी गरुधम्मं अज्झापन्‍ना होति मानत्तचारिनी। अथ खो तस्सा भिक्खुनिया एतदहोसि – ‘‘मया च न लब्भा एकिकाय वत्थुं, अञ्‍ञाय च भिक्खुनिया न लब्भा सह मया वत्थुं, कथं नु खो मया पटिपज्‍जितब्ब’’न्ति? भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, एकं भिक्खुनिं सम्मन्‍नित्वा तस्सा भिक्खुनिया दुतियं दातुं। एवञ्‍च पन, भिक्खवे, सम्मन्‍नितब्बा। पठमं भिक्खुनी याचितब्बा, याचित्वा ब्यत्ताय भिक्खुनिया पटिबलाय सङ्घो ञापेतब्बो –</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो। यदि सङ्घस्स पत्तकल्‍लं, सङ्घो इत्थन्‍नामं भिक्खुनिं सम्मन्‍नेय्य इत्थन्‍नामाय भिक्खुनिया दुतियं। एसा ञत्ति।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सुणातु मे, अय्ये, सङ्घो। सङ्घो इत्थन्‍नामं भिक्खुनिं सम्मन्‍नति इत्थन्‍नामाय भिक्खुनिया दुतियं। यस्सा अय्याय खमति इत्थन्‍नामाय भिक्खुनिया सम्मुति इत्थन्‍नामाय भिक्खुनिया दुतियाय, सा तुण्हस्स; यस्सा नक्खमति, सा भासेय्य।</p>

<p rend="bodytext">‘‘सम्मता <pb ed="V" n="0.0446"/> सङ्घेन इत्थन्‍नामा भिक्खुनी इत्थन्‍नामाय भिक्खुनिया दुतिया। खमति सङ्घस्स, तस्मा तुण्ही, एवमेतं धारयामी’’ति।</p>

<p rend="bodytext" n="434"><hi rend="paranum">४३४</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरा भिक्खुनी सिक्खं पच्‍चक्खाय विब्भमि। सा पुन पच्‍चागन्त्वा भिक्खुनियो उपसम्पदं याचि <pb ed="T" n="2.0371"/>। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया सिक्खापच्‍चक्खानं; यदेव सा विब्भन्ता तदेव सा अभिक्खुनी’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरा भिक्खुनी सकावासा तित्थायतनं सङ्कमि। सा पुन पच्‍चागन्त्वा भिक्खुनियो उपसम्पदं याचि। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘या सा, भिक्खवे, भिक्खुनी सकावासा तित्थायतनं सङ्कन्ता, सा आगता न उपसम्पादेतब्बा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो पुरिसेहि अभिवादनं <pb ed="P" n="2.0280"/>, केसच्छेदनं, नखच्छेदनं, वणप्पटिकम्मं, कुक्‍कुच्‍चायन्ता न सादियन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, सादितु’’न्ति <note>सादियितुं (क॰)</note>।</p>

<p rend="bodytext" n="435"><hi rend="paranum">४३५</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन <pb ed="M" n="0.0475"/> खो पन समयेन भिक्खुनियो पल्‍लङ्केन निसीदन्ति पण्हीसम्फस्सं सादियन्ती <note>सादियन्ता (क॰)</note>। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया पल्‍लङ्केन निसीदितब्बं। या निसीदेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन अञ्‍ञतरा भिक्खुनी गिलाना होति। तस्सा विना पल्‍लङ्केन न फासु होति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘अनुजानामि, भिक्खवे, भिक्खुनिया अड्ढपल्‍लङ्क’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो वच्‍चकुटिया वच्‍चं करोन्ति <pb ed="T" n="2.0372"/>। छब्बग्गिया भिक्खुनियो तत्थेव गब्भं पातेन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया वच्‍चकुटिया वच्‍चो कातब्बो। या करेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, हेट्ठा विवटे उपरिपटिच्छन्‍ने वच्‍चं कातु’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext" n="436"><hi rend="paranum">४३६</hi><hi rend="dot">.</hi> तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो चुण्णेन नहायन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति…पे॰… सेय्यथापि गिहिनी कामभोगिनियोति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं <pb ed="V" n="0.0447"/>। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया चुण्णेन नहायितब्बं। या नहायेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, कुक्‍कुसं मत्तिक’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो वासितकाय मत्तिकाय नहायन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति…पे॰… सेय्यथापि गिहिनी कामभोगिनियोति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया वासितकाय मत्तिकाय नहायितब्बं। या नहायेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, पकतिमत्तिक’’न्ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो जन्ताघरे नहायन्तियो कोलाहलं अकंसु। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया जन्ताघरे नहायितब्बं। या नहायेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो पटिसोते नहायन्ति धारासम्फस्सं सादियन्ती। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे <pb ed="T" n="2.0373"/>, भिक्खुनिया <pb ed="M" n="0.0476"/> पटिसोते नहायितब्बं। या नहायेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो अतित्थे नहायन्ति। धुत्ता दूसेन्ति। भगवतो एतमत्थं आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया अतित्थे नहायितब्बं। या नहायेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्सा’’ति।</p>

<p rend="bodytext">तेन खो पन समयेन भिक्खुनियो पुरिसतित्थे नहायन्ति। मनुस्सा उज्झायन्ति खिय्यन्ति विपाचेन्ति…पे॰… सेय्यथापि गिहिनी कामभोगिनियोति। भगवतो एतमत्थं <pb ed="P" n="2.0281"/> आरोचेसुं। ‘‘न, भिक्खवे, भिक्खुनिया पुरिसतित्थे नहायितब्बं। या नहायेय्य, आपत्ति दुक्‍कटस्स। अनुजानामि, भिक्खवे, महिलातित्थे नहायितु’’न्ति।</p>

<p rend="centre">ततियभाणवारो निट्ठितो।</p>

<p rend="centre">भिक्खुनिक्खन्धको दसमो।</p>

<p rend="centre">इमस्मिं खन्धके वत्थू एकसतं।</p>

<p rend="centre">तस्सुद्दानं –</p>

<p rend="gatha1">पब्बज्‍जं <pb ed="V" n="0.0448"/> गोतमी याचि, नानुञ्‍ञासि तथागतो।</p>

<p rend="gathalast">कपिलवत्थु वेसालिं, अगमासि विनायको॥</p>

<p rend="gatha1">रजोकिण्णेन कोट्ठके, आनन्दस्स पवेदयि।</p>

<p rend="gathalast">भब्बोति <pb ed="T" n="2.0374"/> नयतो याचि, माताति पोसिकाति च॥</p>

<p rend="gatha1">वस्ससतं तदहु च, अभिक्खुपच्‍चासीसना।</p>

<p rend="gathalast">पवारणा गरुधम्मा, द्वे वस्सा अनक्‍कोसना॥</p>

<p rend="gatha1">ओवटो च अट्ठ धम्मा, यावजीवानुवत्तना।</p>

<p rend="gathalast">गरुधम्मपटिग्गाहो सावस्सा उपसम्पदा॥</p>

<p rend="gatha1">वस्ससहस्सं पञ्‍चेव, कुम्भथेनकसेतट्टि।</p>

<p rend="gathalast">मञ्‍जिट्ठिकउपमाहि, एवं सद्धम्महिंसना॥</p>

<p rend="gatha1">आळिं बन्धेय्य पाएव, पुन सद्धम्मसण्ठिति।</p>

<p rend="gathalast">उपसम्पादेतुं अय्या, यथावुड्ढाभिवादना॥</p>

<p rend="gatha1">न <pb ed="M" n="0.0477"/> करिस्सन्ति किमेव, साधारणासाधारणं।</p>

<p rend="gathalast">ओवादं पातिमोक्खञ्‍च, केन नु खो उपस्सयं॥</p>

<p rend="gatha1">न जानन्ति च आचिक्खि, न करोन्ति च भिक्खुहि।</p>

<p rend="gathalast">पटिग्गहेतुं भिक्खूहि, भिक्खुनीहि पटिग्गहो॥</p>

<p rend="gatha1">आचिक्खि कम्मं भिक्खूहि, उज्झायन्ति भिक्खुनीहि वा।</p>

<p rend="gathalast">आचिक्खितुं भण्डनञ्‍च, रोपेत्वा उप्पलाय च॥</p>

<p rend="gatha1">सावत्थिया कद्दमोद, अवन्दि काय ऊरु च।</p>

<p rend="gathalast">अङ्गजातञ्‍च ओभासं, सम्पयोजेन्ति वग्गिका॥</p>

<p rend="gatha1">अवन्दियो <pb ed="V" n="0.0449"/> दण्डकम्मं, भिक्खुनियो तथा पुन।</p>

<p rend="gathalast">आवरणञ्‍च <pb ed="T" n="2.0375"/> ओवादं, कप्पति नु खो पक्‍कमि॥</p>

<p rend="gatha1">बाला वत्थुविनिच्छया, ओवादं सङ्घो पञ्‍चहि।</p>

<p rend="gathalast">दुवे तिस्सो न गण्हन्ति, बाला गिलानगमिकं॥</p>

<p rend="gatha1">आरञ्‍ञिको नारोचेन्ति, न पच्‍चागच्छन्ति च।</p>

<p rend="gatha2">दीघं विलीवचम्मञ्‍च, दुस्सा च वेणिवट्टि च।</p>

<p rend="gathalast">चोळवेणि च वट्टि च, सुत्तवेणि च वट्टिका॥</p>

<p rend="gatha1">अट्ठिल्‍लं गोहनुकेन, हत्थकोच्छं पादं तथा।</p>

<p rend="gathalast">ऊरुं मुखं दन्तमंसं, आलिम्पोमद्दचुण्णना॥</p>

<p rend="gatha1">लञ्छेन्ति अङ्गरागञ्‍च, मुखरागं तथा दुवे।</p>

<p rend="gathalast">अवङ्गं विसेसोलोको, सालोकेन नच्‍चेन च <note>सालोके सनच्‍चेन च (सी॰), सालोकेन सनच्‍चनं (स्या॰)</note>॥</p>

<p rend="gatha1">वेसी <pb ed="P" n="2.0282"/> पानागारं सूनं, आपणं वड्ढि वणिज्‍जा।</p>

<p rend="gathalast">दासं दासिं कम्मकरं, कम्मकारिं उपट्ठय्युं॥</p>

<p rend="gatha1">तिरच्छानहरीतकि, सन्धारयन्ति नमतकं।</p>

<p rend="gathalast">नीलं पीतं लोहितकं, मञ्‍जिट्ठकण्हचीवरा॥</p>

<p rend="gatha1">महारङ्गमहानामअच्छिन्‍ना दीघमेव च।</p>

<p rend="gathalast">पुप्फफलकञ्‍चुकञ्‍च, तिरीटकञ्‍च धारयुं॥</p>

<p rend="gatha1">भिक्खुनी <pb ed="M" n="0.0478"/> सिक्खमानाय, सामणेराय अच्‍चये।</p>

<p rend="gathalast">निय्यादिते <pb ed="T" n="2.0376"/> परिक्खारे, भिक्खुनियोव इस्सरा॥</p>

<p rend="gatha1">भिक्खुस्स सामणेरस्स, उपासकस्सुपासिका।</p>

<p rend="gathalast">अञ्‍ञेसञ्‍च परिक्खारे, निय्याते भिक्खुइस्सरा॥</p>

<p rend="gatha1">मल्‍ली <pb ed="V" n="0.0450"/> गब्भं पत्तमूलं, ब्यञ्‍जनं आमिसेन च।</p>

<p rend="gathalast">उस्सन्‍नञ्‍च बाळ्हतरं, सन्‍निधिकतमामिसं॥</p>

<p rend="gatha1">भिक्खूनं यादिसं भोट्ठं <note>हेट्ठा (सी॰), हेट्ठं (स्या॰), भुत्ति (क॰)</note>, भिक्खुनीनं तथा करे।</p>

<p rend="gathalast">सेनासनं उतुनियो, मक्खीयति पटाणि च॥</p>

<p rend="gatha1">छिज्‍जन्ति सब्बकालञ्‍च, अनिमित्तापि दिस्सरे।</p>

<p rend="gathalast">निमित्ता लोहिता चेव, तथेव धुवलोहिता॥</p>

<p rend="gatha1">धुवचोळपग्घरन्ती, सिखरणित्थिपण्डका।</p>

<p rend="gathalast">वेपुरिसी च सम्भिन्‍ना, उभतोब्यञ्‍जनापि च॥</p>

<p rend="gatha1">अनिमित्तादितो कत्वा, याव उभतोब्यञ्‍जना।</p>

<p rend="gathalast">एतं पेय्यालतो हेट्ठा, कुट्ठं गण्डो किलासो च॥</p>

<p rend="gatha1">सोसापमारो मानुसी, इत्थीसि भुजिस्सासि च।</p>

<p rend="gathalast">अणणा न राजभटी, अनुञ्‍ञाता च वीसति॥</p>

<p rend="gatha1">परिपुण्णा च किन्‍नामा, कानामा ते पवत्तिनी।</p>

<p rend="gathalast">चतुवीसन्तरायानं, पुच्छित्वा उपसम्पदा॥</p>

<p rend="gatha1">वित्थायन्ति अननुसिट्ठा, सङ्घमज्झे तथेव च।</p>

<p rend="gathalast">उपज्झागाह सङ्घाटि, उत्तरन्तरवासको॥</p>

<p rend="gatha1">सङ्कच्‍चुदकसाटि च, आचिक्खित्वान पेसये।</p>

<p rend="gathalast">बाला <pb ed="T" n="2.0377"/> असम्मतेकतो, याचे पुच्छन्तरायिका॥</p>

<p rend="gatha1">एकतोउपसम्पन्‍ना, भिक्खुसङ्घे तथा पुन।</p>

<p rend="gathalast">छाया उतु दिवसा च, सङ्गीति तयो निस्सये॥</p>

<p rend="gatha1">अट्ठ अकरणीयानि, कालं सब्बत्थ अट्ठेव।</p>

<p rend="gathalast">न पवारेन्ति भिक्खुनी, भिक्खुसङ्घं तथेव च॥</p>

<p rend="gatha1">कोलाहलं <pb ed="M" n="0.0479"/> <pb ed="V" n="0.0451"/> पुरेभत्तं, विकाले च कोलाहलं।</p>

<p rend="gathalast">उपोसथं पवारणं, सवचनीयानुवादनं॥</p>

<p rend="gatha1">ओकासं चोदे सारेन्ति, पटिक्खित्तं महेसिना।</p>

<p rend="gathalast">तथेव भिक्खु भिक्खुनी, अनुञ्‍ञातं महेसिना॥</p>

<p rend="gatha1">यानं गिलानयुत्तञ्‍च, यानुग्घातड्ढकासिका।</p>

<p rend="gathalast">भिक्खु सिक्खा सामणेर, सामणेरी च बालाय॥</p>

<p rend="gatha1">अरञ्‍ञे <pb ed="P" n="2.0283"/> उपासकेन, उद्दोसितो उपस्सयं।</p>

<p rend="gathalast">न सम्मति नवकम्मं, निसिन्‍नगब्भएकिका॥</p>

<p rend="gatha1">सागारञ्‍च गरुधम्मं, पच्‍चक्खाय च सङ्कमि।</p>

<p rend="gathalast">अभिवादनकेसा च, नखा च वणकम्मना॥</p>

<p rend="gatha1">पल्‍लङ्केन गिलाना च, वच्‍चं चुण्णेन वासितं।</p>

<p rend="gathalast">जन्ताघरे पटिसोते, अतित्थे पुरिसेन च॥</p>

<p rend="gatha1">महागोतमी आयाचि, आनन्दो चापि योनिसो।</p>

<p rend="gathalast">परिसा चतस्सो होन्ति, पब्बज्‍जा जिनसासने॥</p>

<p rend="gatha1">संवेगजननत्थाय <pb ed="T" n="2.0378"/>, सद्धम्मस्स च वुद्धिया।</p>

<p rend="gathalast">आतुरस्साव भेसज्‍जं, एवं बुद्धेन देसितं॥</p>

<p rend="gatha1">एवं विनीता सद्धम्मे, मातुगामापि इतरा।</p>

<p rend="gathalast">यायन्ति <note>तायन्ति (सी॰ स्या॰)</note> अच्‍चुतं ठानं, यत्थ गन्त्वा न सोचरेति॥</p>

<p rend="centre">भिक्खुनिक्खन्धकं निट्ठितं।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
