೨. ಆಯತನವಿಭಙ್ಗೋ
೧. ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ
೧೫೨. ವಿಸೇಸತೋತಿ ಅಸ್ಸಾದೇತೀತಿ ಚಕ್ಖತಿ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಮಧುಂ ಚಕ್ಖತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಂ ಚಕ್ಖತೀ’’ತಿ ರಸಸಾಯನತ್ಥೋ ಅತ್ಥೀತಿ ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಅತ್ಥಂ ವದತಿ। ‘‘ಚಕ್ಖುಂ ಖೋ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯ, ರೂಪಾರಾಮಂ ರೂಪರತಂ ರೂಪಸಮ್ಮುದಿತ’’ನ್ತಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ೨.೨೦೯) ವಚನತೋ ಚಕ್ಖು ರೂಪಂ ಅಸ್ಸಾದೇತಿ। ಸತಿಪಿ ಸೋತಾದೀನಂ ಸದ್ದಾರಮ್ಮಣಾದಿರತಿಭಾವೇ ನಿರುಳ್ಹತ್ತಾ ಚಕ್ಖುಮ್ಹಿಯೇವ ಚಕ್ಖು-ಸದ್ದೋ ಪವತ್ತತಿ ಪದುಮಾದೀಸು ಪಙ್ಕಜಾದಿಸದ್ದಾ ವಿಯಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ವಿಭಾವೇತಿ ಚಾತಿ ಸದ್ದಲಕ್ಖಣಸಿದ್ಧಸ್ಸ ಚಕ್ಖತಿ-ಸದ್ದಸ್ಸ ವಸೇನ ಅತ್ಥಂ ವದತಿ। ಚಕ್ಖತೀತಿ ಹಿ ಆಚಿಕ್ಖತಿ, ಅಭಿಬ್ಯತ್ತಂ ವದತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ನಯನಸ್ಸ ಚ ವದನ್ತಸ್ಸ ವಿಯ ಸಮವಿಸಮವಿಭಾವನಮೇವ ಆಚಿಕ್ಖನನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ಆಹ ‘‘ವಿಭಾವೇತಿ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ। ಅನೇಕತ್ಥತ್ತಾ ವಾ ಧಾತೂನಂ ವಿಭಾವನತ್ಥತಾ ಚಕ್ಖು-ಸದ್ದಸ್ಸ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ। ರತ್ತದುಟ್ಠಾದಿಕಾಲೇಸು ಕಕಣ್ಟಕರೂಪಂ ವಿಯ ಉದ್ದರೂಪಂ ವಿಯ ಚ ವಣ್ಣವಿಕಾರಂ ಆಪಜ್ಜಮಾನಂ ರೂಪಂ ಹದಯಙ್ಗತಭಾವಂ ರೂಪಯತಿ ರೂಪಮಿವ ಪಕಾಸಂ ಕರೋತಿ, ಸವಿಗ್ಗಹಮಿವ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿತ್ಥಾರಣಂ ವಾ ರೂಪ-ಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ, ವಿತ್ಥಾರಣಞ್ಚ ಪಕಾಸನಮೇವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಪಕಾಸೇತೀ’’ತಿ। ಅನೇಕತ್ಥತ್ತಾ ವಾ ಧಾತೂನಂ ಪಕಾಸನತ್ಥೋಯೇವ ರೂಪ-ಸದ್ದೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ, ವಣ್ಣವಾಚಕಸ್ಸ ರೂಪ-ಸದ್ದಸ್ಸ ರೂಪಯತೀತಿ ನಿಬ್ಬಚನಂ, ರೂಪವಾಚಕಸ್ಸ ರುಪ್ಪತೀತಿ ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋ।
ಉದಾಹರೀಯತೀತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ-ಅತ್ಥೇ ವಚನಮೇವ ಗಹಿತಂ ಸಿಯಾ, ನ ಚ ವಚನ-ಸದ್ದೋಯೇವ ಏತ್ಥ ಸದ್ದೋ, ಅಥ ಖೋ ಸಬ್ಬೋಪಿ ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋತಿ ಸಪ್ಪತೀತಿ ಸಕೇಹಿ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಸಪ್ಪೀಯತಿ ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಭಾವಂ ಗಮೀಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೂಚಯತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ವತ್ಥುಂ ಗನ್ಧವಸೇನ ಅಪಾಕಟಂ ‘‘ಇದಂ ಸುಗನ್ಧಂ ಜೀವಿತಂ ಅವ್ಹಾಯತೀತಿ ಜಿವ್ಹಾ ವುತ್ತಾ ನಿರುತ್ತಿಲಕ್ಖಣೇನ। ಕುಚ್ಛಿತಾನಂ ಸಾಸವಧಮ್ಮಾನಂ ಆಯೋತಿ ವಿಸೇಸೇನ ಕಾಯೋ ವುತ್ತೋ ಅನುತ್ತರಿಯಹೇತುಭಾವಂ ಅನಾಗಚ್ಛನ್ತೇಸು ಕಾಮರಾಗನಿದಾನಕಮ್ಮಜನಿತೇಸು ಕಾಮರಾಗಸ್ಸ ಚ ವಿಸೇಸಪಚ್ಚಯೇಸು ಉಪ್ಪತ್ತಿದೇಸೋತಿ ಉಪ್ಪತ್ತಿಕಾರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯವತ್ಥುಕಾ ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಖನ್ಧಾ ಬಲವಕಾಮಾಸವಾದಿಹೇತುಭಾವತೋ ವಿಸೇಸೇನ ‘‘ಸಾಸವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ, ತೇಸಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅತ್ತನೋ ಲಕ್ಖಣಂ ಧಾರಯನ್ತೀತಿ ಯೇ ವಿಸೇಸಲಕ್ಖಣೇನ ಆಯತನಸದ್ದಪರಾ ವತ್ತಬ್ಬಾ, ತೇ ಚಕ್ಖಾದಯೋ ತಥಾ ವುತ್ತಾತಿ ಅಞ್ಞೇ ಮನೋಗೋಚರಭೂತಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣೇನೇವ ಏಕಾಯತನತ್ತಂ ಉಪನೇತ್ವಾ ವುತ್ತಾ। ಓಳಾರಿಕವತ್ಥಾರಮ್ಮಣಮನನಸಙ್ಖಾತೇಹಿ ವಿಸಯವಿಸಯಿಭಾವೇಹಿ ಪುರಿಮಾನಿ ಪಾಕಟಾನೀತಿ ತಥಾ ಅಪಾಕಟಾ ಚ ಅಞ್ಞೇ ಮನೋಗೋಚರಾ ನ ಅತ್ತನೋ ಸಭಾವಂ ನ ಧಾರೇನ್ತೀತಿ ಇಮಸ್ಸತ್ಥಸ್ಸ ದೀಪನತ್ಥೋ ಧಮ್ಮ-ಸದ್ದೋತಿ।
ವಾಯಮನ್ತೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಿಚ್ಚೇವ ಅತ್ಥೋ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅತ್ಥೇ ಆಯತನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಆಯತನನ್ತಿ ಅಧಿಕರಣತ್ಥೋ ಆಯತನ-ಸದ್ದೋ, ದುತಿಯತತಿಯೇಸು ಕತ್ತುಅತ್ಥೋ। ತೇ ಚಾತಿ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕಧಮ್ಮೇ। ತೇ ಹಿ ತಂತಂದ್ವಾರಾರಮ್ಮಣೇಸು ಆಯನ್ತಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತೀತಿ ಆಯಾತಿ। ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೀತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅನುಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಲೀನಾನಿ ಅಪಾಕಟಾನಿ ಪುಬ್ಬನ್ತತೋ ಉದ್ಧಂ ಪಸಾರೇನ್ತಿ ಪಾಕಟಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ರುಳ್ಹೀವಸೇನ ಆಯತನ-ಸದ್ದಸ್ಸತ್ಥಂ ವತ್ತುಂ ‘‘ಅಪಿಚಾ’’ತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ। ತಂ ನಿಸ್ಸಿತತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ಮನೋ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಾದೀನಂ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕಾನಂ ನಿಸ್ಸಯಪಚ್ಚಯೋ ನ ಹೋತೀತಿ ತಸ್ಸ ನೇಸಂ ದ್ವಾರಭಾವೋ ನಿಸ್ಸಯಭಾವೋತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ಅತ್ಥತೋತಿ ವಚನತ್ಥತೋ, ನ ವಚನೀಯತ್ಥತೋ। ವಚನತ್ಥೋ ಹೇತ್ಥ ವುತ್ತೋ ‘‘ಚಕ್ಖತೀ’’ತಿಆದಿನಾ, ನ ವಚನೀಯತ್ಥೋ ‘‘ಯಂ ಚಕ್ಖು ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಉಪಾದಾಯ ಪಸಾದೋ’’ತಿಆದಿನಾ (ಧ॰ ಸ॰ ೫೯೭) ವಿಯಾತಿ।
ತಾವತ್ವತೋತಿ ಅನೂನಾಧಿಕಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ತತ್ಥ ದ್ವಾದಸಾಯತನವಿನಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅಭಾವಾ ಅಧಿಕಭಾವತೋ ಚೋದನಾ ನತ್ಥಿ, ಸಲಕ್ಖಣಧಾರಣಂ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ಊನಚೋದನಾ ‘‘ಚಕ್ಖಾದಯೋಪಿ ಹೀ’’ತಿಆದಿ। ಅಸಾಧಾರಣನ್ತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಾದೀನಂ ಅಸಾಧಾರಣಂ। ಸತಿಪಿ ಅಸಾಧಾರಣಾರಮ್ಮಣಭಾವೇ ಚಕ್ಖಾದೀನಂ ದ್ವಾರಭಾವೇನ ಗಹಿತತ್ತಾ ಧಮ್ಮಾಯತನೇ ಅಗ್ಗಹಣಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ದ್ವಾರಾರಮ್ಮಣಭಾವೇಹಿ ವಾ ಅಸಾಧಾರಣತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಅಸಾಧಾರಣ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ।
ಯೇಭುಯ್ಯಸಹುಪ್ಪತ್ತಿಆದೀಹಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕೇಸು ಹೀತಿ ಏತೇನ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಭಾವೇನ ವಿಸಯಿಭಾವೇನ ಚ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನಂ ಪಠಮಂ ದೇಸೇತಬ್ಬತಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ತೇಸು ಹಿ ಪಠಮಂ ದೇಸೇತಬ್ಬೇಸು ಪಾಕಟತ್ತಾ ಪಠಮತರಂ ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ದೇಸಿತನ್ತಿ। ತತೋ ಘಾನಾಯತನಾದೀನೀತಿ ಏತ್ಥ ಬಹೂಪಕಾರತ್ತಾಭಾವೇನ ಚಕ್ಖುಸೋತೇಹಿ ಪುರಿಮತರಂ ಅದೇಸೇತಬ್ಬಾನಿ ಸಹ ವತ್ತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯತ್ತಾ ಏಕೇನ ಕಮೇನ ದೇಸೇತಬ್ಬಾನೀತಿ ಘಾನಾದಿಕ್ಕಮೇನ ದೇಸಿತಾನೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಅಞ್ಞಥಾಪಿ ಹಿ ದೇಸಿತೇಸು ನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಚೋದೇತುಂ, ನ ಚ ಸಕ್ಕಾ ಸೋಧೇತಬ್ಬಾನಿ ನ ದೇಸೇತುನ್ತಿ। ಗೋಚರೋ ವಿಸಯೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಗೋಚರವಿಸಯೋ, ಮನೋ। ಕಸ್ಸ ಪನ ಗೋಚರೋ ಏತಸ್ಸ ವಿಸಯೋತಿ? ಚಕ್ಖಾದೀನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಮ್ಪಿ। ವಿಞ್ಞಾಣುಪ್ಪತ್ತಿಕಾರಣವವತ್ಥಾನತೋತಿ ಏತೇನ ಚ ಚಕ್ಖಾದಿಅನನ್ತರಂ ರೂಪಾದಿವಚನಸ್ಸ ಕಾರಣಮಾಹ।
ಪಚ್ಚಯಭೇದೋ ಕಮ್ಮಾದಿಭೇದೋ। ನಿರಯಾದಿಕೋ ಅಪದಾದಿಗತಿನಾನಾಕರಣಞ್ಚ ಗತಿಭೇದೋ। ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದಿಕೋ ಖತ್ತಿಯಾದಿಕೋ ಚ ನಿಕಾಯಭೇದೋ। ತಂತಂಸತ್ತಸನ್ತಾನಭೇದೋ ಪುಗ್ಗಲಭೇದೋ। ಯಾ ಚ ಚಕ್ಖಾದೀನಂ ವತ್ಥೂನಂ ಅನನ್ತಭೇದತಾ ವುತ್ತಾ, ಸೋಯೇವ ಹದಯವತ್ಥುಸ್ಸ ಚ ಭೇದೋ ಹೋತಿ। ತತೋ ಮನಾಯತನಸ್ಸ ಅನನ್ತಪ್ಪಭೇದತಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾ ದುಕ್ಖಾಪಟಿಪದಾದಿತೋ ಆರಮ್ಮಣಾಧಿಪತಿಆದಿಭೇದತೋ ಚ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯೇ ವಿಪಸ್ಸನಾ ವುತ್ತಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನುಪಗಮನಞ್ಚ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಾಸೀತಿಭೇದತಾ ಮನಾಯತನಸ್ಸ ವುತ್ತಾ ನಿದ್ದೇಸವಸೇನ। ನೀಲಂ ನೀಲಸ್ಸೇವ ಸಭಾಗಂ, ಅಞ್ಞಂ ವಿಸಭಾಗಂ, ಏವಂ ಕುಸಲಸಮುಟ್ಠಾನಾದಿಭೇದೇಸು ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ತೇಭೂಮಕಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣವಸೇನಾತಿ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಂ ಚಕ್ಖಾದಿವಜ್ಜಂ ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ।
ಸಪರಿಪ್ಫನ್ದಕಿರಿಯಾವಸೇನ ಈಹನಂ ಈಹಾ। ಚಿನ್ತನವಸೇನ ಬ್ಯಾಪಾರಕರಣಂ ಬ್ಯಾಪಾರೋ। ತತ್ಥ ಬ್ಯಾಪಾರಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನ ಹಿ ಚಕ್ಖು ರೂಪಾದೀನಂ ಏವಂ ಹೋತೀ’’ತಿ। ಈಹಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ನ ಚ ತಾನೀ’’ತಿಆದಿ। ಉಭಯಮ್ಪಿ ಪನ ಈಹಾ ಚ ಹೋತಿ ಬ್ಯಾಪಾರೋ ಚಾತಿ ಉಪ್ಪಟಿಪಾಟಿವಚನಂ। ಧಮ್ಮತಾವಾತಿ ಸಭಾವೋವ, ಕಾರಣಸಮತ್ಥತಾ ವಾ। ಈಹಾಬ್ಯಾಪಾರರಹಿತಾನಂ ದ್ವಾರಾದಿಭಾವೋ ಧಮ್ಮತಾ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅತ್ಥೇ ಯನ್ತಿ ಏತಸ್ಸ ಯಸ್ಮಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪುರಿಮಸ್ಮಿಂ ಸಮ್ಭವನವಿಸೇಸನಂ ಯಂ-ಸದ್ದೋ। ‘‘ಸುಞ್ಞೋ ಸುಞ್ಞಗಾಮೋ ವಿಯ ದಟ್ಠಬ್ಬಾನಿ। ಅನ್ನಪಾನಸಮೋಹಿತನ್ತಿ ಅಭಿಘಾತಕಾನೀತಿ ವುತ್ತಾನಿ। ಅಹಿಸುಸುಮಾರಪಕ್ಖಿಕುಕ್ಕುರಸಿಙ್ಗಾಲಮಕ್ಕಟಾ ಛ ಪಾಣಕಾ। ವಿಸಮಬಿಲಾಕಾಸಗಾಮಸುಸಾನವನಾನಿ ತೇಸಂ ಗೋಚರಾ। ತತ್ಥ ವಿಸಮಾದಿಅಜ್ಝಾಸಯೇಹಿ ಚಕ್ಖಾದೀಹಿ ವಿಸಮಭಾವಬಿಲಾಕಾಸಗಾಮಸುಸಾನಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸದಿಸುಪಾದಿನ್ನಧಮ್ಮವನಭಾವೇಹಿ ಅಭಿರಮಿತತ್ತಾ ರೂಪಾದೀನಮ್ಪಿ ವಿಸಮಾದಿಸದಿಸತಾ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾ।
ಹುತ್ವಾ ಅಭಾವಟ್ಠೇನಾತಿ ಇದಂ ಇತರೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಆಕಾರಾನಂ ಸಙ್ಗಹಕತ್ತಾ ವಿಸುಂ ವುತ್ತಂ। ಹುತ್ವಾ ಅಭಾವಾಕಾರೋ ಏವ ಹಿ ಉಪ್ಪಾದವಯತ್ತಾಕಾರಾದಯೋತಿ। ತತ್ಥ ಹುತ್ವಾತಿ ಏತೇನ ಪುರಿಮನ್ತವಿವಿತ್ತತಾಪುಬ್ಬಕಂ ಮಜ್ಝೇ ವಿಜ್ಜಮಾನತಂ ದಸ್ಸೇತಿ, ತಂ ವತ್ವಾ ಅಭಾವವಚನೇನ ಮಜ್ಝೇ ವಿಜ್ಜಮಾನತಾಪುಬ್ಬಕಂ, ಅಪರನ್ತೇ ಅವಿಜ್ಜಮಾನತಂ, ಉಭಯೇನಪಿ ಸದಾ ಅಭಾವೋ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಸಭಾವವಿಜಹನಂ ವಿಪರಿಣಾಮೋ, ಜರಾಭಙ್ಗೇಹಿ ವಾ ಪರಿವತ್ತನಂ, ಸನ್ತಾನವಿಕಾರಾಪತ್ತಿ ವಾ। ಸದಾ ಅಭಾವೇಪಿ ಚಿರಟ್ಠಾನಂ ಸಿಯಾತಿ ತಂನಿವಾರಣತ್ಥಂ ‘‘ತಾವಕಾಲಿಕತೋ’’ತಿ ಆಹ। ಉಪ್ಪಾದವಯಞ್ಞಥತ್ತರಹಿತಂ ನಿಚ್ಚಂ, ನ ಇತರಥಾತಿ ನಿಚ್ಚಪಟಿಕ್ಖೇಪತೋ ಅನಿಚ್ಚಂ, ನಿಚ್ಚಪಟಿಪಕ್ಖತೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ಜಾತಿಧಮ್ಮತಾದೀಹಿ ಅನಿಟ್ಠತಾ ಪಟಿಪೀಳನಂ। ಪಟಿಪೀಳನಟ್ಠೇನಾತಿ ಚ ಯಸ್ಸ ತಂ ಪವತ್ತತಿ, ತಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಪಟಿಪೀಳನತೋ, ಸಯಂ ವಾ ಜರಾದೀಹಿ ಪಟಿಪೀಳನತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪರಿತ್ತಟ್ಠಿತಿಕಸ್ಸಪಿ ಅತ್ತನೋ ವಿಜ್ಜಮಾನಕ್ಖಣೇ ಉಪ್ಪಾದಾದೀಹಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸಮ್ಪಟಿಪೀಳನತ್ತಾ ‘‘ಅಭಿಣ್ಹಸಮ್ಪಟಿಪೀಳನತೋ’’ತಿ ಪುರಿಮಂ ಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣಂ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ವದತಿ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಪೀಳನತೋ ದುಕ್ಖಮಂ। ಸುಖಪಟಿಪಕ್ಖಭಾವತೋ ದುಕ್ಖಂ ಸುಖಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ ನಿವಾರೇತಿ, ದುಕ್ಖವಚನಂ ವಾ ಅತ್ಥತೋ ಸುಖಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಸುಖಪಟಿಕ್ಖೇಪತೋ’’ತಿ।
ನತ್ಥಿ ಏತಸ್ಸ ವಸವತ್ತನಕೋ, ನಾಪಿ ಇದಂ ವಸವತ್ತನಕನ್ತಿ ಅವಸವತ್ತನಕಂ, ಅತ್ತನೋ ಪರಸ್ಮಿಂ ಪರಸ್ಸ ಚ ಅತ್ತನಿ ವಸವತ್ತನಭಾವೋ ವಾ ವಸವತ್ತನಕಂ, ತಂ ಏತಸ್ಸ ನತ್ಥೀತಿ ಅವಸವತ್ತನಕಂ, ಅವಸವತ್ತನಕಸ್ಸ ಅವಸವತ್ತನಕೋ ವಾ ಅತ್ಥೋ ಸಭಾವೋ ಅವಸವತ್ತನಕಟ್ಠೋ, ಇದಞ್ಚ ಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣಂ। ತೇನಾತಿ ಪರಸ್ಸ ಅತ್ತನಿ ವಸವತ್ತನಾಕಾರೇನ ಸುಞ್ಞಂ। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಅತ್ಥೇ ಸುಞ್ಞತೋತಿ ಏತಸ್ಸೇವ ‘‘ಅಸ್ಸಾಮಿಕತೋ’’ತಿ। ಅಥ ವಾ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ತೇನ ಅತ್ತನೋಯೇವ ವಸವತ್ತನಾಕಾರೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ನ ಇದಂ ಕಸ್ಸಚಿ ಕಾಮಕಾರಿಯಂ, ನಾಪಿ ಏತಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿ ಕಾಮಕಾರಿಯಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಅಕಾಮಕಾರಿಯಂ। ಏತೇನ ಅವಸವತ್ತನತ್ಥಂ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ।
ವಿಭವಗತಿ ವಿನಾಸಗಮನಂ। ಸನ್ತತಿಯಂ ಭವನ್ತರುಪ್ಪತ್ತಿಯೇವ ಭವಸಙ್ಕನ್ತಿಗಮನಂ। ಸನ್ತತಿಯಾ ಯಥಾಪವತ್ತಾಕಾರವಿಜಹನಂ ಪಕತಿಭಾವವಿಜಹನಂ। ‘‘ಚಕ್ಖು ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಚಕ್ಖುಅನಿಚ್ಚ-ಸದ್ದಾನಂ ಏಕತ್ಥತ್ತಾ ಅನಿಚ್ಚಾನಂ ಸೇಸಧಮ್ಮಾನಮ್ಪಿ ಚಕ್ಖುಭಾವೋ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ಏತಿಸ್ಸಾ ಚೋದನಾಯ ನಿವಾರಣತ್ಥಂ ವಿಸೇಸಸಾಮಞ್ಞಲಕ್ಖಣವಾಚಕಾನಞ್ಚ ಸದ್ದಾನಂ ಏಕದೇಸಸಮುದಾಯಬೋಧನವಿಸೇಸಂ ದೀಪೇತುಂ ‘‘ಅಪಿಚಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ।
ಕಿಂ ದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಚಾರಂ ಕಥೇನ್ತೇನ ಕಿಂ ಲಕ್ಖಣಂ ದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ‘‘ಕತಮಾ ಚಾನನ್ದ, ಅನತ್ತಸಞ್ಞಾ? ಇಧಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಅರಞ್ಞಗತೋ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಗತೋ ವಾ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಗತೋ ವಾ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ ‘ಚಕ್ಖು ಅನತ್ತಾ’ತಿ…ಪೇ॰… ‘ಧಮ್ಮಾ ಅನತ್ತಾ’ತಿ। ಇತಿ ಇಮೇಸು ಛಸು ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರೇಸು ಆಯತನೇಸು ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತೀ’’ತಿ (ಅ॰ ನಿ॰ ೧೦.೬೦) ಅವಿಸೇಸೇಸು ಆಯತನೇಸು ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ ವುತ್ತಾತಿ ಕಾರಣಭೂತಾನಂ ಚಕ್ಖಾದೀನಂ, ಫಲಭೂತಾನಞ್ಚ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಾದೀನಂ ಕಾರಣಫಲಮತ್ತತಾಯ ಅನತ್ತತಾಯ ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣವಿಭಾವನತ್ಥಾಯ ಆಯತನದೇಸನಾತಿ ಆಹ ‘‘ದ್ವಾದಸನ್ನಂ…ಪೇ॰… ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣ’’ನ್ತಿ। ಯದಿಪಿ ಅನಿಚ್ಚದುಕ್ಖಲಕ್ಖಣಾನಿ ಏತ್ಥ ದಸ್ಸಿತಾನಿ, ತೇಹಿ ಚ ಅನತ್ತಲಕ್ಖಣಮೇವ ವಿಸೇಸೇನ ದಸ್ಸಿತನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ವೇತಿ ಚಾತಿ ಏತ್ಥ ಇತಿ-ಸದ್ದೋ ಸಮಾಪನತ್ಥೋ। ಇಚ್ಚಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಇತಿ-ಸದ್ದೋ ಯಥಾಸಮಾಪಿತಸ್ಸ ಆರೋಪೇತಬ್ಬದೋಸಸ್ಸ ನಿದಸ್ಸನತ್ಥೋ। ಏವನ್ತಿ ‘‘ಚಕ್ಖು ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಏವಂ ವಾದೇ ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇಚ್ಚಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಇತಿ-ಸದ್ದೋ ‘‘ಇತಿ ವದನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪರವಾದಿಸ್ಸ ದೋಸಲಕ್ಖಣಾಕಾರನಿದಸ್ಸನತ್ಥೋ। ಏವನ್ತಿ ದೋಸಗಮನಪ್ಪಕಾರನಿದಸ್ಸನತ್ಥೋ। ರೂಪೇ ಅತ್ತನಿ ‘‘ಏವಂ ಮೇ ರೂಪಂ ಹೋತೂ’’ತಿ ಅತ್ತನಿಯೇ ವಿಯ ಸಾಮಿನಿದ್ದೇಸಾಪತ್ತೀತಿ ಚೇ? ನ, ‘‘ಮಮ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಗಹಿತತ್ತಾ। ‘‘ಮಮ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಹಿ ಗಹಿತಂ ರೂಪಂ ವಸವತ್ತಿತಾಯ ‘‘ಏವಂ ಮೇ ಹೋತೂ’’ತಿ ಇಚ್ಛಿಯಮಾನಞ್ಚ ತಥೇವ ಭವೇಯ್ಯ, ಇಚ್ಛತೋಪಿ ಹಿ ತಸ್ಸ ರೂಪಸಙ್ಖಾತೋ ಅತ್ತಾ ಅವಸವತ್ತಿ ಚಾತಿ। ಆಬಾಧಾಯಾತಿ ಏವಂ ದುಕ್ಖೇನ। ಪಞ್ಞಾಪನನ್ತಿ
ಏವಂ ‘‘ಇಮಾನಿ ಪನಾ’’ತಿಆದಿ। ಠಾನಾದೀಸು ನಿರನ್ತರಂ ಪವತ್ತಮಾನಸ್ಸ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಸ್ಸ ಅಭಿಣ್ಹಸಮ್ಪಟಿಪೀಳನಸ್ಸ। ಧಾತುಮತ್ತತಾಯ ಚಕ್ಖಾದೀನಂ ಸಮೂಹತೋ ವಿನಿಬ್ಭುಜ್ಜನಂ ನಾನಾಧಾತುವಿನಿಬ್ಭೋಗೋ। ಘನೇನಾತಿ ಚತ್ತಾರಿಪಿ ಘನಾನಿ ಘನಭಾವೇನ ಏಕತ್ತಂ ಉಪನೇತ್ವಾ ವದತಿ। ಪಞ್ಞಾಯೇವ ಸನ್ತತಿವಿಕೋಪನಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಯಾಥಾವಸರಸತೋತಿ ಅವಿಪರೀತಸಭಾವತೋ। ಸಭಾವೋ ಹಿ ರಸಿಯಮಾನೋ ಅವಿರದ್ಧಪಟಿವೇಧೇನ ಅಸ್ಸಾದಿಯಮಾನೋ ‘‘ರಸೋ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಅನಿಚ್ಚಾದೀಹಿ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಾದೀನಂ ಅಞ್ಞತ್ಥ ವಚನಂ ರುಪ್ಪನಾದಿವಸೇನ ಪವತ್ತರೂಪಾದಿಗ್ಗಹಣತೋ ವಿಸಿಟ್ಠಸ್ಸ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಗ್ಗಹಣಸ್ಸ ಸಬ್ಭಾವಾ। ನ ಹಿ ನಾಮರೂಪಪರಿಚ್ಛೇದಮತ್ತೇನ ಕಿಚ್ಚಸಿದ್ಧಿ ಹೋತಿ, ಅನಿಚ್ಚಾದಯೋ ಚ ರೂಪಾದೀನಂ ಆಕಾರಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ। ತೇ ಪನಾಕಾರಾ ಪರಮತ್ಥತೋ ಅವಿಜ್ಜಮಾನಾ ರೂಪಾದೀನಂ ಆಕಾರಮತ್ತಾಯೇವಾತಿ ಕತ್ವಾ ಅಟ್ಠಸಾಲಿನಿಯಂ (ಧ॰ ಸ॰ ಅಟ್ಠ॰ ೩೫೦) ಲಕ್ಖಣಾರಮ್ಮಣಿಕವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಖನ್ಧಾರಮ್ಮಣತಾ ವುತ್ತಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಮತ್ತೇ ಠಾತುಂ ಯುತ್ತಂ, ನಾತಿಧಾವಿತುಂ। ‘‘ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಚ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ‘‘ದುಕ್ಖಂ ಅನತ್ತಾ’’ತಿ ನ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತಥಾ ದುಕ್ಖಾದಿಗ್ಗಹಣೇ ಇತರಸ್ಸಾಗಹಣಂ। ಅನಿಚ್ಚಾದಿಗ್ಗಹಣಾನಿ ಚ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾದಿನಿವತ್ತನಕಾನಿ ಸದ್ಧಾಸಮಾಧಿಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಾಧಿಕಾನಿ ತಿವಿಧವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಭೂತಾನಿ। ತಸ್ಮಾ ಏತೇಸಂ ಆಕಾರಾನಂ ಪರಿಗ್ಗಯ್ಹಮಾನಾನಂ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಿಸೇಸೋ ಚ ಅತ್ಥೀತಿ ತೀಣಿ ಲಕ್ಖಣಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ।
ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨. ಅಭಿಧಮ್ಮಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ
೧೬೭. ನಾಮರೂಪಪರಿಚ್ಛೇದಕಥಾ ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥಾತಿ ಸುತ್ತನ್ತೇ ವಿಯ ಪಚ್ಚಯಯುಗಳವಸೇನ ಅಕಥೇತ್ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರವಸೇನ ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾನಿ ಆಯತನಾನಿ ಅಬ್ಬೋಕಾರತೋ ಅಭಿಧಮ್ಮಭಾಜನೀಯೇ ಕಥಿತಾನಿ। ಆಗಮ್ಮಾತಿ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಸ್ಸ ವಿಸಙ್ಖಾರನಿನ್ನಸ್ಸ ಗೋತ್ರಭುನಾ ವಿವಟ್ಟಿತಮಾನಸಸ್ಸ ಮಗ್ಗೇನ ಸಚ್ಛಿಕರಣೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಮಾನಞ್ಹಿ ತಂ ಅಧಿಗನ್ತ್ವಾ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಭೂತಞ್ಚ ‘‘ತಂ ಆಗಮ್ಮ ರಾಗಾದಯೋ ಖೀಯನ್ತೀ’’ತಿ ಸುತ್ತತೋ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾತಿ ಸುತ್ತಪದಾನಿ ಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ। ಅಞ್ಞೋ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ‘‘ಮಾತರಂ ಪಿತರಂ ಹನ್ತ್ವಾ’’ತಿಆದೀಸು (ಧ॰ ಪ॰ ೨೯೪-೨೯೫) ವಿಯ ಆಹರಿತಬ್ಬೋ, ನತ್ಥಿ ಸುತ್ತಪದೇಹೇವ ನೀತೋ ಅತ್ಥೋತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಏಕಂ ನಾನನ್ತಿ ಚುಣ್ಣಿತಂ ಖುದ್ದಕಂ ವಾ ಕರಣಂ, ಚುಣ್ಣೀಕರಣನ್ತಿ ಅಬಹುಮಾನೇನ ವದತಿ। ನ ತ್ವಂ ಏಕಂ ನಾನಂ ಜಾನಾಸೀತಿ ಕಿಂ ಏತ್ತಕಂ ತ್ವಮೇವ ನ ಜಾನಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ನನು ಞಾತೇತಿ ‘‘ಯದಿಪಿ ಪುಬ್ಬೇ ನ ಞಾತಂ, ಅಧುನಾಪಿ ಞಾತೇ ನನು ಸಾಧು ಹೋತೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಜಾನನಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಕರೋನ್ತಂ ನಿಬನ್ಧತಿ। ವಿಭಜಿತ್ವಾತಿ ಅಕ್ಖರತ್ಥಮತ್ತೇ ಅಟ್ಠತ್ವಾ ಲೀನಂ ಅತ್ಥಂ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಕಥಿತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ರಾಗಾದೀನಂ ಖಯೋ ನಾಮ ಅಭಾವಮತ್ತೋ, ನ ಚ ಅಭಾವಸ್ಸ ಬಹುಭಾವೋ ಅತ್ಥಿ ಅತ್ತನೋ ಅಭಾವತ್ತಾತಿ ವದನ್ತಸ್ಸ ವಚನಪಚ್ಛಿನ್ದನತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛತಿ ‘‘ರಾಗಕ್ಖಯೋ ನಾಮ ರಾಗಸ್ಸೇವ ಖಯೋ’’ತಿಆದಿ। ಯದಿ ಹಿ ರಾಗಕ್ಖಯೋ ದೋಸಾದೀನಂ ಖಯೋ ನ ಹೋತಿ, ದೋಸಕ್ಖಯಾದಯೋ ಚ ರಾಗಾದೀನಂ ಖಯಾ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವಿಸಿಟ್ಠಾ ಭಿನ್ನಾ ಆಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಬಹುನಿಬ್ಬಾನತಾ ಆಪನ್ನಾ ಏವ ಹೋತಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞವಿಸೇಸೋ ಚ ನಾಮ ನಿಸ್ಸಭಾವಸ್ಸ ನತ್ಥೀತಿ ಸಸಭಾವತಾ ಚ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ। ನವ ತಣ್ಹಾಮೂಲಕಾ ‘‘ತಣ್ಹಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಪರಿಯೇಸನಾ’’ತಿ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೨.೧೦೩; ೩.೩೫೯; ಅ॰ ನಿ॰ ೯.೨೩; ವಿಭ॰ ೯೬೩) ಆದಯೋ, ತೇಸು ಪರಿಯೇಸನಾದಯೋ ಚ ಪರಿಯೇಸನಾದಿಕರಕಿಲೇಸಾ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ। ದಿಯಡ್ಢಕಿಲೇಸಸಹಸ್ಸಂ ನಿದಾನಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ।
ಓಳಾರಿಕತಾಯ ಕಾರೇತಬ್ಬೋತಿ ಅತಿಸುಖುಮಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಓಳಾರಿಕಭಾವದೋಸಾಪತ್ತಿಯಾ ಬೋಧೇತಬ್ಬೋ, ನಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋ ವಾ। ವತ್ಥುನ್ತಿ ಉಪಾದಿನ್ನಕಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಮೇಥುನಂ। ಅಚ್ಛಾದೀನಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಾನಪ್ಪತ್ತಿ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತಾ, ನನು ‘‘ಕಿಲೇಸಾನಂ ಅಚ್ಚನ್ತಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿನಿರೋಧೋ ನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ ಇಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಾನಂ ವಿನಾಸೋ ಕಞ್ಚಿ ಕಾಲಂ ಅಪ್ಪವತ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನ ಹೋತೀತಿ? ನ, ಅಭಾವಸಾಮಞ್ಞತೋ। ಅಚ್ಚನ್ತಾಪವತ್ತಿ ಹಿ ಕಞ್ಚಿ ಕಾಲಞ್ಚ ಅಪ್ಪವತ್ತಿ ಅಭಾವೋಯೇವಾತಿ ನತ್ಥಿ ವಿಸೇಸೋ। ಸವಿಸೇಸಂ ವಾ ವದನ್ತಸ್ಸ ಅಭಾವತಾ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ। ತಿರಚ್ಛಾನಗತೇಹಿಪಿ ಪಾಪುಣಿತಬ್ಬತ್ತಾ ತೇಸಮ್ಪಿ ಪಾಕಟಂ ಪಿಳನ್ಧನಂ ವಿಯ ಓಳಾರಿಕಂ ಥೂಲಂ। ಕೇವಲಂ ಪನ ಕಣ್ಣೇ ಪಿಳನ್ಧಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಪಿಳನ್ಧನತೋಪಿ ವಾ ಥೂಲತ್ತಾ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ ಉಪ್ಪಣ್ಡೇನ್ತೋ ವಿಯ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ।
ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಕರಣೇನ ‘‘ತ್ವಂ ಅಖೀಣೇಸುಯೇವಾ’’ತಿಆದಿ। ನನು ಆರಮ್ಮಣಕರಣಮತ್ತೇನ ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ‘‘ತ್ವಂ ಅಖೀಣೇಸುಯೇವ ಕಿಲೇಸೇಸು ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಞ್ಞಪೇಸೀ’’ತಿ। ಅಪ್ಪತ್ತಕಿಲೇಸಕ್ಖಯಾರಮ್ಮಣಕರಣೇ ಹಿ ಸತಿ ಗೋತ್ರಭುತೋ ಪುರೇತರಚಿತ್ತಾನಿಪಿ ಆಲಮ್ಬೇಯ್ಯುನ್ತಿ।
ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯಂ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಭೂತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಕತಮನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮಗ್ಗೋತಿಆದಿನಾ ಪುರಿಮಪುಚ್ಛಾದ್ವಯಮೇವ ವಿವರತಿ।
ನ ಚ ಕಿಞ್ಚೀತಿ ರೂಪಾದೀಸು ನಿಬ್ಬಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಹೋತಿ, ನ ಚ ಕದಾಚಿ ಹೋತಿ, ಅತೀತಾದಿಭಾವೇನ ನ ವತ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ಆಗಮ್ಮ ಅವಿಜ್ಜಾತಣ್ಹಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಏಕದೇಸಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಹೋತಿ, ತದೇವ ತಂ ಆಗಮ್ಮ ಕದಾಚಿ ನ ಚ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ ಯುತ್ತೋ।
ಅಭಿಧಮ್ಮಭಾಜನೀಯವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛಕವಣ್ಣನಾ
೧೬೮. ನ…ಪೇ॰… ನವತ್ತಬ್ಬಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣತ್ತಾತಿ ಯಥಾ ಸಾರಮ್ಮಣಾ ಪರಿತ್ತಾದಿಭಾವೇನ ನವತ್ತಬ್ಬಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಲಮ್ಬನತೋ ನ ನವತ್ತಬ್ಬಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಭಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಪಞ್ಹಪುಚ್ಛಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಆಯತನವಿಭಙ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।