೨೨. ಬಾವೀಸತಿಮವಗ್ಗೋ

೧. ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೯೨. ಇದಾನಿ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಅರಹಾ ಸಬ್ಬಞ್ಞುವಿಸಯೇ ಅಪ್ಪಹೀನಸಂಯೋಜನೋವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಂಯೋಜನಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಅನ್ಧಕಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಮೇವಾತಿ।

ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಥಾವಣ್ಣನಾ।

೨. ಕುಸಲಚಿತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೯೪-೮೯೫. ಇದಾನಿ ಕುಸಲಚಿತ್ತಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಅರಹಾ ಸತಿವೇಪುಲ್ಲಪ್ಪತ್ತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯನ್ತೋಪಿ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತೀತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಅನ್ಧಕಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ। ಅಥ ನಂ ಯಸ್ಮಾ ಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ನಾಮ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾಭಿಸಙ್ಖರಣಾದಿವಸೇನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತೇನತ್ಥೇನ ಚೋದೇತುಂ ಅರಹಾ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸಙ್ಖಾರನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಯಥಾಪಾಳಿಮೇವ ನಿಯ್ಯಾತಿ। ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋತಿ ಇದಂ ಜವನಕ್ಖಣೇ ಕಿರಿಯಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಾನಂ ವಸೇನ ಅಸಮ್ಮೋಹಮರಣದೀಪನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ, ನ ಕುಸಲಚಿತ್ತದೀಪನತ್ಥಂ। ತಸ್ಮಾ ಅಸಾಧಕನ್ತಿ।

ಕುಸಲಚಿತ್ತಕಥಾವಣ್ಣನಾ।

೩. ಆನೇಞ್ಜಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೯೬. ಇದಾನಿ ಆನೇಞ್ಜಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಭಗವಾ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನೇ ಠಿತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ‘‘ಅರಹಾ ಆನೇಞ್ಜೇ ಠಿತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತೀ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಉತ್ತರಾಪಥಕಾನಂ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ। ಪಕತಿಚಿತ್ತೇತಿ ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತೇ। ಸಬ್ಬೇ ಹಿ ಸಞ್ಞಿನೋ ಸತ್ತಾ ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತೇ ಠತ್ವಾ ಭವಙ್ಗಪರಿಯೋಸಾನೇನ ಚುತಿಚಿತ್ತೇನ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತಿ। ಇತಿ ನಂ ಇಮಿನಾ ಅತ್ಥೇನ ಚೋದೇತುಂ ಏವಮಾಹ। ತತ್ಥ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಚತುವೋಕಾರಭವೇ ಅರಹತೋ ಪಕತಿಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಆನೇಞ್ಜಂ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಪನ ಪಞ್ಹೋ ಪಞ್ಚವೋಕಾರಭವವಸೇನ ಉದ್ಧಟೋ। ತಸ್ಮಾ ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇತಿ ಆಹ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ।

ಆನೇಞ್ಜಕಥಾವಣ್ಣನಾ।

೪. ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೯೭. ಇದಾನಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಅತೀತಭವೇ ಸೋತಾಪನ್ನಂ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಯಂ ವಸಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾಯ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ’’ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಉತ್ತರಾಪಥಕಾನಂ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ। ಅಥ ನಂ ‘‘ಯದಿ ತತ್ಥ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ ಅತ್ಥಿ, ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯಸ್ಸ ಕಾರಣೇಹಿ ಧಮ್ಮದೇಸನಾದೀಹಿ ಭವಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚೋದೇತುಂ ಅತ್ಥಿ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾಯ ಧಮ್ಮದೇಸನಾತಿಆದಿಮಾಹ। ಸುತ್ತಸ್ಸಾತಿಆದಿ ಭವಙ್ಗವಾರಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾಯ ಹಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಭವಙ್ಗಮೇವ ಪವತ್ತತಿ। ತೇನೇವ ಸತ್ತೋ ಕಿರಿಯಮಯಪ್ಪವತ್ತಾಭಾವಾ ಸುತ್ತೋ, ಭಾವನಾನುಯೋಗಸ್ಸ ಅಭಾವಾ ಪಮತ್ತೋ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಪರಿಗ್ಗಾಹಕಾನಂ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಾನಂ ಅಭಾವಾ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿ ಅಸಮ್ಪಜಾನೋ ನಾಮ ಹೋತಿ, ತಥಾರೂಪಸ್ಸ ಕುತೋ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋತಿ?

ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ।

೫-೭. ತಿಸ್ಸೋಪಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೮೯೮-೯೦೦. ಇದಾನಿ ತಿಸ್ಸೋಪಿಕಥಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ। ತತ್ಥ ಅಚಿರಜಾತಾನಂ ಪನ ಸೋತಾಪನ್ನಾನಂ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿಂ ಸುಪ್ಪವಾಸಾಯ ಚ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಂ ಗಬ್ಭಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾಯ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತೀ’’ತಿ ಚ ಸುಪಿನೇ ಆಕಾಸಗಮನಾದೀನಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅತ್ಥಿ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ’’ತಿ ಚ ‘‘ಅತ್ಥಿ ತತ್ಥ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತೀ’’ತಿ ಚ ಇಧಾಪಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿಯೋ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇಸಞ್ಞೇವ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಪುರಿಮಕಥಾ ಸದಿಸಮೇವಾತಿ।

ತಿಸ್ಸೋಪಿಕಥಾವಣ್ಣನಾ।

೮. ಅಬ್ಯಾಕತಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೯೦೧-೯೦೨. ಇದಾನಿ ಅಬ್ಯಾಕತಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ‘‘ಅತ್ಥೇಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೇತನಾ, ಸಾ ಚ ಖೋ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಾ’’ತಿ (ಪಾರಾ॰ ೨೩೫) ವಚನತೋ ‘‘ಸಬ್ಬಂ ಸುಪಿನಗತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಬ್ಯಾಕತ’’ನ್ತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಏಕಚ್ಚಾನಂ ಉತ್ತರಾಪಥಕಾನಞ್ಞೇವ, ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಯಥಾ ಪಾಳಿಮೇವ ನಿಯ್ಯಾತಿ। ಸುಪಿನಗತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕನ್ತಿ ಇದಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಸುಪಿನಗತಸ್ಸ ಹಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿವಸೇನ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಂ ಪವತ್ತತಿ, ವತ್ಥುವಿಕೋಪನಂ ಪನ ನತ್ಥೀತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ತತ್ಥ ಆಪತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಪೇತುಂ। ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ತಂ ಅಬ್ಬೋಹಾರಿಕಂ, ನ ಅಬ್ಯಾಕತತ್ತಾತಿ।

ಅಬ್ಯಾಕತಕಥಾವಣ್ಣನಾ।

೯. ಆಸೇವನಪಚ್ಚಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೯೦೩-೯೦೫. ಇದಾನಿ ಆಸೇವನಪಚ್ಚಯಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ಖಣಿಕಾ , ನ ಕೋಚಿ ಮುಹುತ್ತಮ್ಪಿ ಠತ್ವಾ ಆಸೇವನಪಚ್ಚಯಂ ಆಸೇವತಿ ನಾಮ। ತಸ್ಮಾ ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಆಸೇವನಪಚ್ಚಯತಾ। ಆಸೇವನಪಚ್ಚಯತಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಪನ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಅತ್ಥೀತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತೇಸಞ್ಞೇವ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ। ಅಥ ನಂ ಸುತ್ತವಸೇನೇವ ಪಞ್ಞಾಪೇತುಂ ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋತಿಆದಿ ಆಭತಂ। ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ।

ಆಸೇವನಪಚ್ಚಯಕಥಾವಣ್ಣನಾ।

೧೦. ಖಣಿಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೯೦೬-೯೦೭. ಇದಾನಿ ಖಣಿಕಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖತಧಮ್ಮಾ ಅನಿಚ್ಚಾ, ತಸ್ಮಾ ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾಯೇವ। ಸಮಾನಾಯ ಹಿ ಅನಿಚ್ಚತಾಯ ಏಕೋ ಲಹುಂ ಭಿಜ್ಜತಿ, ಏಕೋ ಚಿರೇನಾತಿ ಕೋ ಏತ್ಥ ನಿಯಾಮೋತಿ ಯೇಸಂ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪುಬ್ಬಸೇಲಿಯಾಪರಸೇಲಿಯಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ। ಚಿತ್ತೇ ಮಹಾಪಥವೀತಿಆದೀಸು ತೇಸಂ ತಥಾ ಸಣ್ಠಾನಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ। ಚಕ್ಖಾಯತನನ್ತಿಆದಿ ‘‘ಯದಿ ಸಬ್ಬೇ ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾ ಭವೇಯ್ಯುಂ, ಚಕ್ಖಾಯತನಾದೀನಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಾದೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿರುಜ್ಝೇಯ್ಯು’’ನ್ತಿ ಚೋದನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ। ಇತರೋ ಪನ ಅನ್ತೋಮಾತುಕುಚ್ಛಿಗತಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ , ಪವತ್ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಲದ್ಧಿವಸೇನ ಪಟಿಜಾನಾತಿ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ। ತೇನ ಹಿ ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ನಿಚ್ಚಾ ನ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾತಿ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿಯಾ ಕಾರಣಂ ವದತಿ। ತಂ ಅವುತ್ತಸದಿಸಮೇವಾತಿ।

ಖಣಿಕಕಥಾವಣ್ಣನಾ।

ಬಾವೀಸತಿಮೋ ವಗ್ಗೋ।