ನಿದಾನಕಥಾ

ಯಮಕಪಾಟಿಹೀರಾವಸಾನಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಭಗವಾ ತಿದಸಪುರೇ ಪಾರಿಚ್ಛತ್ತಕಮೂಲೇ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾಯಂ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಮಾತರಂ ಕಾಯಸಕ್ಖಿಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಪರಿಸಾಯ ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಣೀವಿಭಙ್ಗಧಾತುಕಥಾಪುಗ್ಗಲಪಞ್ಞತ್ತಿಪ್ಪಕರಣಾನಿ ದೇಸಯಿತ್ವಾ ಕಥಾವತ್ಥುದೇಸನಾಯ ವಾರೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ‘‘ಅನಾಗತೇ ಮಮ ಸಾವಕೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ಮೋಗ್ಗಲಿಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ನಾಮ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸಾಸನಮಲಂ ಸೋಧೇತ್ವಾ ತತಿಯಸಙ್ಗೀತಿಂ ಕರೋನ್ತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಸಕವಾದೇ ಪಞ್ಚ ಸುತ್ತಸತಾನಿ ಪರವಾದೇ ಪಞ್ಚಾತಿ ಸುತ್ತಸಹಸ್ಸಂ ಸಮೋಧಾನೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಪಕರಣಂ ಭಾಜೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸೋಕಾಸಂ ಕರೋನ್ತೋ ಯಾ ಚೇಸಾ ಪುಗ್ಗಲವಾದೇ ತಾವ ಚತೂಸು ಪಞ್ಹೇಸು ದ್ವಿನ್ನಂ ಪಞ್ಚಕಾನಂ ವಸೇನ ಅಟ್ಠಮುಖಾ ವಾದಯುತ್ತಿ, ತಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಕಥಾಮಗ್ಗೇಸು ಅಸಮ್ಪುಣ್ಣಭಾಣವಾರಮತ್ತಾಯ ತನ್ತಿಯಾ ಮಾತಿಕಂ ಠಪೇಸಿ। ಅಥಾವಸೇಸಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥಂ ವಿತ್ಥಾರನಯೇನೇವ ಕಥೇತ್ವಾ ವುತ್ಥವಸ್ಸೋ ಸುವಣ್ಣರಜತಸೋಪಾನಮಜ್ಝೇ ಮಣಿಮಯೇನ ಸೋಪಾನೇನ ದೇವಲೋಕತೋ ಸಙ್ಕಸ್ಸನಗರೇ ಓರುಯ್ಹ ಸತ್ತಹಿತಂ ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೋ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ಅನುಪಾದಿಸೇಸಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ।

ಅಥಸ್ಸ ಮಹಾಕಸ್ಸಪಪ್ಪಮುಖೋ ವಸೀಗಣೋ ಅಜಾತಸತ್ತುರಾಜಾನಂ ಸಹಾಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮವಿನಯಸರೀರಂ ಸಙ್ಗಹಂ ಆರೋಪೇಸಿ। ತತೋ ವಸ್ಸಸತಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ದಸ ವತ್ಥೂನಿ ದೀಪಯಿಂಸು। ತಾನಿ ಸುತ್ವಾ ಕಾಕಣ್ಡಕಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ ಯಸತ್ಥೇರೋ ಸುಸುನಾಗಪುತ್ತಂ ಕಾಲಾಸೋಕಂ ನಾಮ ರಾಜಾನಂ ಸಹಾಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದ್ವಾದಸನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಸತ್ತಥೇರಸತಾನಿ ಉಚ್ಚಿನಿತ್ವಾ ತಾನಿ ದಸವತ್ಥೂನಿ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮವಿನಯಸರೀರಂ ಸಙ್ಗಹಂ ಆರೋಪೇಸಿ।

ತೇಹಿ ಪನ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಾಹಕತ್ಥೇರೇಹಿ ನಿಗ್ಗಹಿತಾ ದಸಸಹಸ್ಸಾ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಕ್ಖಂ ಪರಿಯೇಸಮಾನಾ ಅತ್ತನೋ ಅನುರೂಪಂ ದುಬ್ಬಲಪಕ್ಖಂ ಲಭಿತ್ವಾ ವಿಸುಂ ಮಹಾಸಙ್ಘಿಕಾಚರಿಯಕುಲಂ ನಾಮ ಅಕಂಸು । ತತೋ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಪರಾನಿ ದ್ವೇ ಆಚರಿಯಕುಲಾನಿ ಜಾತಾನಿ – ಗೋಕುಲಿಕಾ ಚ ಏಕಬ್ಯೋಹಾರಿಕಾ ಚ। ಗೋಕುಲಿಕನಿಕಾಯತೋ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಪರಾನಿ ದ್ವೇ ಆಚರಿಯಕುಲಾನಿ ಜಾತಾನಿ – ಪಣ್ಣತ್ತಿವಾದಾ ಚ ಬಾಹುಲಿಯಾ ಚ। ಬಹುಸ್ಸುತಿಕಾತಿಪಿ ತೇಸಂಯೇವ ನಾಮಂ। ತೇಸಂಯೇವ ಅನ್ತರೇ ಚೇತಿಯವಾದಾ ನಾಮ ಅಪರೇ ಆಚರಿಯವಾದಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ। ಏವಂ ಮಹಾಸಙ್ಘಿಕಾಚರಿಯಕುಲತೋ ದುತಿಯೇ ವಸ್ಸಸತೇ ಪಞ್ಚಾಚರಿಯಕುಲಾನಿ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಿ। ತಾನಿ ಮಹಾಸಙ್ಘಿಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಛ ಹೋನ್ತಿ।

ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ದುತಿಯೇ ವಸ್ಸಸತೇ ಥೇರವಾದತೋ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ದ್ವೇ ಆಚರಿಯವಾದಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ – ಮಹಿಸಾಸಕಾ ಚ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾ ಚ। ತತ್ಥ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕವಾದತೋ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಪರೇ ಚತ್ತಾರೋ ಆಚರಿಯವಾದಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ – ಧಮ್ಮುತ್ತರಿಯಾ, ಭದ್ರಯಾನಿಕಾ, ಛನ್ನಾಗಾರಿಕಾ, ಸಮಿತಿಯಾತಿ। ಪುನ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ದುತಿಯೇ ವಸ್ಸಸತೇ ಮಹಿಸಾಸಕವಾದತೋ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥಿವಾದಾ ಧಮ್ಮಗುತ್ತಿಕಾತಿ ದ್ವೇ ಆಚರಿಯವಾದಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ। ಪುನ ಸಬ್ಬತ್ಥಿವಾದಕುಲತೋ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಕಸ್ಸಪಿಕಾ ನಾಮ ಜಾತಾ। ಕಸ್ಸಪಿಕೇಸು ಭಿನ್ನೇಸು ಅಪರೇ ಸಙ್ಕನ್ತಿಕಾ ನಾಮ ಜಾತಾ। ಸಙ್ಕನ್ತಿಕೇಸು ಭಿನ್ನೇಸು ಸುತ್ತವಾದಾ ನಾಮ ಜಾತಾತಿ ಥೇರವಾದತೋ ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಇಮೇ ಏಕಾದಸ ಆಚರಿಯವಾದಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ। ತೇ ಥೇರವಾದೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವಾದಸ ಹೋನ್ತಿ। ಇತಿ ಇಮೇ ಚ ದ್ವಾದಸ, ಮಹಾಸಙ್ಘಿಕಾನಞ್ಚ ಛ ಆಚರಿಯವಾದಾತಿ ಸಬ್ಬೇವ ಅಟ್ಠಾರಸ ಆಚರಿಯವಾದಾ ದುತಿಯೇ ವಸ್ಸಸತೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ। ಅಟ್ಠಾರಸ ನಿಕಾಯಾತಿಪಿ, ಅಟ್ಠಾರಸಾಚರಿಯಕುಲಾನೀತಿಪಿ ಏತೇಸಂಯೇವ ನಾಮಂ। ಏತೇಸು ಪನ ಸತ್ತರಸ ವಾದಾ ಭಿನ್ನಕಾ, ಥೇರವಾದೋ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಕೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ದೀಪವಂಸೇ –

‘‘ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತಾ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂ, ಥೇರೇಹಿ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾ।

ಅಞ್ಞಂ ಪಕ್ಖಂ ಲಭಿತ್ವಾನ, ಅಧಮ್ಮವಾದೀ ಬಹೂ ಜನಾ॥

‘‘ದಸಸಹಸ್ಸಾ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ, ಅಕಂಸು ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಹಂ।

ತಸ್ಮಾಯಂ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗೀತಿ, ಮಹಾಸಙ್ಗೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ॥

‘‘ಮಹಾಸಙ್ಗೀತಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ವಿಲೋಮಂ ಅಕಂಸು ಸಾಸನೇ।

ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮೂಲಸಙ್ಗಹಂ, ಅಞ್ಞಂ ಅಕಂಸು ಸಙ್ಗಹಂ॥

‘‘ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಙ್ಗಹಿತಾ ಸುತ್ತಂ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಅಕರಿಂಸು ತೇ।

ಅತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿನ್ದಿಂಸು, ವಿನಯೇ ನಿಕಾಯೇಸು ಚ ಪಞ್ಚಸು॥

‘‘ಪರಿಯಾಯದೇಸಿತಞ್ಚಾಪಿ, ಅಥೋ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯದೇಸಿತಂ।

ನೀತತ್ಥಞ್ಚೇವ ನೇಯ್ಯತ್ಥಂ, ಅಜಾನಿತ್ವಾನ ಭಿಕ್ಖವೋ॥

‘‘ಅಞ್ಞಂ ಸನ್ಧಾಯ ಭಣಿತಂ, ಅಞ್ಞಂ ಅತ್ಥಂ ಠಪಯಿಂಸು ತೇ।

ಬ್ಯಞ್ಜನಚ್ಛಾಯಾಯ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ, ಬಹುಂ ಅತ್ಥಂ ವಿನಾಸಯುಂ॥

‘‘ಛಡ್ಡೇತ್ವಾನ ಏಕದೇಸಂ, ಸುತ್ತಂ ವಿನಯಗಮ್ಭೀರಂ।

ಪತಿರೂಪಂ ಸುತ್ತಂ ವಿನಯಂ, ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಂ ಕರಿಂಸು ತೇ॥

‘‘ಪರಿವಾರಂ ಅತ್ಥುದ್ಧಾರಂ, ಅಭಿಧಮ್ಮಂ ಛಪ್ಪಕರಣಂ।

ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಞ್ಚ ನಿದ್ದೇಸಂ, ಏಕದೇಸಞ್ಚ ಜಾತಕಂ॥

‘‘ಏತ್ತಕಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತ್ವಾನ, ಅಞ್ಞಾನಿ ಅಕರಿಂಸು ತೇ।

ನಾಮಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ, ಆಕಪ್ಪಕರಣಾನಿ ಚ॥

‘‘ಪಕತಿಭಾವಂ ಜಹಿತ್ವಾ, ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಂ ಅಕಂಸು ತೇ।

ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ ಭಿನ್ನವಾದಾ, ಮಹಾಸಙ್ಗೀತಿಕಾರಕಾ॥

‘‘ತೇಸಞ್ಚ ಅನುಕಾರೇನ, ಭಿನ್ನವಾದಾ ಬಹೂ ಅಹು।

ತತೋ ಅಪರಕಾಲಮ್ಹಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಭೇದೋ ಅಜಾಯಥ॥

‘‘ಗೋಕುಲಿಕಾ ಏಕಬ್ಯೋಹಾರಿ, ದ್ವಿಧಾ ಭಿಜ್ಜಿತ್ಥ ಭಿಕ್ಖವೋ।

ಗೋಕುಲಿಕಾನಂ ದ್ವೇ ಭೇದಾ, ಅಪರಕಾಲಮ್ಹಿ ಜಾಯಥ॥

‘‘ಬಹುಸ್ಸುತಿಕಾ ಚ ಪಞ್ಞತ್ತಿ, ದ್ವಿಧಾ ಭಿಜ್ಜಿತ್ಥ ಭಿಕ್ಖವೋ।

ಚೇತಿಯಾ ಚ ಪುನವಾದೀ, ಮಹಾಸಙ್ಗೀತಿಭೇದಕಾ॥

‘‘ಪಞ್ಚವಾದಾ ಇಮೇ ಸಬ್ಬೇ, ಮಹಾಸಙ್ಗೀತಿಮೂಲಕಾ।

ಅತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿನ್ದಿಂಸು, ಏಕದೇಸಞ್ಚ ಸಙ್ಗಹಂ॥

‘‘ಗನ್ಥಞ್ಚ ಏಕದೇಸಞ್ಹಿ, ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಅಕಂಸು ತೇ।

ನಾಮಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ, ಆಕಪ್ಪಕರಣಾನಿ ಚ॥

‘‘ಪಕತಿಭಾವಂ ಜಹಿತ್ವಾ, ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಂ ಅಕಂಸು ತೇ।

ವಿಸುದ್ಧತ್ಥೇರವಾದಮ್ಹಿ, ಪುನ ಭೇದೋ ಅಜಾಯಥ॥

‘‘ಮಹಿಸಾಸಕಾ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾ, ದ್ವಿಧಾ ಭಿಜ್ಜಿತ್ಥ ಭಿಕ್ಖವೋ।

ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕವಾದಮ್ಹಿ, ಚತುಧಾ ಭೇದೋ ಅಜಾಯಥ॥

‘‘ಧಮ್ಮುತ್ತರಿಕಾ ಭದ್ದಯಾನಿಕಾ, ಛನ್ನಾಗಾರಿಕಾ ಚ ಸಮಿತಿ।

ಮಹಿಸಾಸಕಾನಂ ದ್ವೇ ಭೇದಾ, ಅಪರಕಾಲಮ್ಹಿ ಅಜಾಯಥ॥

‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥಿವಾದಾ ಧಮ್ಮಗುತ್ತಾ, ದ್ವಿಧಾ ಭಿಜ್ಜಿತ್ಥ ಭಿಕ್ಖವೋ।

ಸಬ್ಬತ್ಥಿವಾದಾನಂ ಕಸ್ಸಪಿಕಾ, ಸಙ್ಕನ್ತಿಕಸ್ಸಪಿಕೇನ ಚ॥

‘‘ಸಙ್ಕನ್ತಿಕಾನಂ ಸುತ್ತವಾದೀ, ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಭಿಜ್ಜಥ।

ಇಮೇ ಏಕಾದಸ ವಾದಾ, ಸಮ್ಭಿನ್ನಾ ಥೇರವಾದತೋ॥

‘‘ಅತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿನ್ದಿಂಸು, ಏಕದೇಸಞ್ಚ ಸಙ್ಗಹಂ।

ಗನ್ಥಞ್ಚ ಏಕದೇಸಞ್ಹಿ, ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಅಕಂಸು ತೇ॥

‘‘ನಾಮಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ, ಆಕಪ್ಪಕರಣಾನಿ ಚ।

ಪಕತಿಭಾವಂ ಜಹಿತ್ವಾ, ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಂ ಅಕಂಸು ತೇ॥

‘‘ಸತ್ತರಸ ಭಿನ್ನವಾದಾ, ಏಕವಾದೋ ಅಭಿನ್ನಕೋ।

ಸಬ್ಬೇವಟ್ಠಾರಸ ಹೋನ್ತಿ, ಭಿನ್ನವಾದೇನ ತೇ ಸಹ॥

‘‘ನಿಗ್ರೋಧೋವ ಮಹಾರುಕ್ಖೋ, ಥೇರ ವಾದಾನಮುತ್ತಮೋ।

ಅನೂನಂ ಅನಧಿಕಞ್ಚ, ಕೇವಲಂ ಜಿನಸಾಸನಂ॥

‘‘ಸನ್ತಕಾ ವಿಯ ರುಕ್ಖಮ್ಹಿ, ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ವಾದಸೇಸಕಾ।

ಪಠಮೇ ವಸ್ಸಸತೇ ನತ್ಥಿ, ದುತಿಯೇ ವಸ್ಸಸತನ್ತರೇ।

ಭಿನ್ನಾ ಸತ್ತರಸ ವಾದಾ, ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಜಿನಸಾಸನೇ’’ತಿ॥

ಅಪರಾಪರಂ ಪನ ಹೇಮವತಿಕಾ, ರಾಜಗಿರಿಕಾ, ಸಿದ್ಧತ್ಥಿಕಾ, ಪುಬ್ಬಸೇಲಿಯಾ, ಅಪರಸೇಲಿಯಾ, ವಾಜಿರಿಯಾತಿ ಅಞ್ಞೇಪಿ ಛ ಆಚರಿಯವಾದಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ। ತೇ ಇಧ ಅನಧಿಪ್ಪೇತಾ। ಪುರಿಮಕಾನಂ ಪನ ಅಟ್ಠಾರಸನ್ನಂ ಆಚರಿಯವಾದಾನಂ ವಸೇನ ಪವತ್ತಮಾನೇ ಸಾಸನೇ ಪಟಿಲದ್ಧಸದ್ಧೋ ಅಸೋಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಬುದ್ಧಪೂಜಾಯ ಸತಸಹಸ್ಸಂ, ಧಮ್ಮಪೂಜಾಯ ಸತಸಹಸ್ಸಂ, ಸಙ್ಘಪೂಜಾಯ ಸತಸಹಸ್ಸಂ, ಅತ್ತನೋ ಆಚರಿಯಸ್ಸ ನಿಗ್ರೋಧತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸತಸಹಸ್ಸಂ, ಚತೂಸು ದ್ವಾರೇಸು ಭೇಸಜ್ಜತ್ಥಾಯ ಸತಸಹಸ್ಸನ್ತಿ ಪಞ್ಚಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪರಿಚ್ಚಜನ್ತೋ ಸಾಸನೇ ಉಳಾರಂ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ಪವತ್ತೇಸಿ।

ತಿತ್ಥಿಯಾ ಹತಲಾಭಸಕ್ಕಾರಾ ಅನ್ತಮಸೋ ಘಾಸಚ್ಛಾದನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಲಭನ್ತಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ಪತ್ಥಯಮಾನಾ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಕಾನಿ ಸಕಾನಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ – ‘‘ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ, ಅಯಂ ವಿನಯೋ, ಇದಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನ’’ನ್ತಿ ದೀಪೇನ್ತಿ। ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅಲಭಮಾನಾಪಿ ಸಯಮೇವ ಕೇಸೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ವಿಹಾರೇಸು ವಿಚರನ್ತಾ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಾದಿಕರಣಕಾಲೇ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝಂ ಪವಿಸನ್ತಿ। ತೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಧಮ್ಮೇನ ವಿನಯೇನ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇನ ನಿಗ್ಗಯ್ಹಮಾನಾಪಿ ಧಮ್ಮವಿನಯಾನುಲೋಮಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಅಸಣ್ಠಹನ್ತಾ ಅನೇಕರೂಪಂ ಸಾಸನಸ್ಸ ಅಬ್ಬುದಞ್ಚ ಮಲಞ್ಚ ಕಣ್ಟಕಞ್ಚ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇನ್ತಿ। ಕೇಚಿ ಅಗ್ಗಿಂ ಪರಿಚರನ್ತಿ, ಕೇಚಿ ಪಞ್ಚಾತಪೇ ತಪನ್ತಿ, ಕೇಚಿ ಆದಿಚ್ಚಂ ಅನುಪರಿವತ್ತನ್ತಿ, ಕೇಚಿ ‘‘ಧಮ್ಮಞ್ಚ ವಿನಯಞ್ಚ ವೋಭಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ತಥಾ ತಥಾ ಪಗ್ಗಣ್ಹಿಂಸು। ತದಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ನ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪೋಸಥಂ ವಾ ಪವಾರಣಂ ವಾ ಅಕಾಸಿ। ಅಸೋಕಾರಾಮೇ ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ ಉಪೋಸಥೋ ಉಪಚ್ಛಿಜ್ಜಿ।

ರಾಜಾ ‘‘ಆಣಾಯ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಾಯಮನ್ತೋಪಿ ಕಾರೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ, ಅಞ್ಞದತ್ಥು ದುಗ್ಗಹಿತಗಾಹಿನಾ ಬಾಲೇನ ಅಮಚ್ಚೇನ ಅನೇಕೇಸು ಭಿಕ್ಖೂಸು ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪಿತೇಸು ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ತಞ್ಚ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಂ ತಞ್ಚ ಸಾಸನೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅಬ್ಬುದಂ ವೂಪಸಮೇತುಕಾಮೋ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಪಟಿಬಲೋ’’ತಿ ಸಙ್ಘಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಮೋಗ್ಗಲಿಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ವಚನೇನ ಅಹೋಗಙ್ಗಾಪಬ್ಬತತೋ ಥೇರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಇದ್ಧಿಪಾಟಿಹಾರಿಯದಸ್ಸನೇನ ಥೇರಸ್ಸ ಆನುಭಾವೇ ನಿಬ್ಬಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ಅತ್ತನೋ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಂ ವೂಪಸಮೇಸಿ। ಥೇರೋಪಿ ತಂ ರಾಜುಯ್ಯಾನೇಯೇವ ವಸನ್ತೋ ಸತ್ತ ದಿವಸಾನಿ ಸಮಯಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸಿ। ಸೋ ಉಗ್ಗಹಿತಸಮಯೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಅಸೋಕಾರಾಮೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ಸಾಣಿಪಾಕಾರಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಸಾಣಿಪಾಕಾರನ್ತರೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಏಕಲದ್ಧಿಕೇ ಏಕಲದ್ಧಿಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕತೋ ಏಕತೋ ಕಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮೇಕಂ ಭಿಕ್ಖುಸಮೂಹಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಕಿಂವಾದೀ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ? ತತೋ ಸಸ್ಸತವಾದಿನೋ – ‘‘ಸಸ್ಸತವಾದೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು। ಏಕಚ್ಚಸಸ್ಸತಿಕಾ, ಅನ್ತಾನನ್ತಿಕಾ, ಅಮರಾವಿಕ್ಖೇಪಿಕಾ, ಅಧಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಿಕಾ, ಸಞ್ಞೀವಾದಾ, ಅಸಞ್ಞೀವಾದಾ, ನೇವಸಞ್ಞೀನಾಸಞ್ಞೀವಾದಾ, ಉಚ್ಛೇದವಾದಾ, ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನವಾದಾ – ‘‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮನಿಬ್ಬಾನವಾದೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು। ರಾಜಾ ಪಠಮಮೇವ ಸಮಯಸ್ಸ ಉಗ್ಗಹಿತತ್ತಾ ನಯಿಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಇಮೇತಿ ಞತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸೇತಕಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ದತ್ವಾ ಉಪ್ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ। ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಟ್ಠಿಸಹಸ್ಸಾ ಅಹೇಸುಂ।

ಅಥಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಕಿಂವಾದೀ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ? ‘‘ವಿಭಜ್ಜವಾದೀ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ। ಏವಂ ವುತ್ತೇ ರಾಜಾ ಥೇರಂ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ವಿಭಜ್ಜವಾದೀ, ಭನ್ತೇ, ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ। ತತೋ ರಾಜಾ ‘ಸುದ್ಧಂ ದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಸಾಸನಂ, ಕರೋತು ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಉಪೋಸಥ’ನ್ತಿ ಆರಕ್ಖಂ ದತ್ವಾ ನಗರಂ ಪಾವಿಸಿ। ಸಮಗ್ಗೋ ಸಙ್ಘೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಅಕಾಸಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇ ಸಟ್ಠಿಭಿಕ್ಖುಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅಹೇಸುಂ। ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಾಗಮೇ ಮೋಗ್ಗಲಿಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಯಾನಿ ಚ ತದಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾನಿ ವತ್ಥೂನಿ, ಯಾನಿ ಚ ಆಯತಿಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ಪಟಿಬಾಹನತ್ಥಂ ಸತ್ಥಾರಾ ದಿನ್ನನಯವಸೇನೇವ ತಥಾಗತೇನ ಠಪಿತಮಾತಿಕಂ ವಿಭಜನ್ತೋ ಸಕವಾದೇ ಪಞ್ಚ ಸುತ್ತಸತಾನಿ ಪರವಾದೇ ಪಞ್ಚಾತಿ ಸುತ್ತಸಹಸ್ಸಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಇಮಂ ಪರಪ್ಪವಾದಮಥನಂ ಆಯತಿಲಕ್ಖಣಂ ಕಥಾವತ್ಥುಪ್ಪಕರಣಂ ಅಭಾಸಿ।

ತತೋ ಸಟ್ಠಿಸತಸಹಸ್ಸಸಙ್ಖ್ಯೇಸು ಭಿಕ್ಖೂ ಉಚ್ಚಿನಿತ್ವಾ ತಿಪಿಟಕಪರಿಯತ್ತಿಧರಾನಂ ಪಭಿನ್ನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸಹಸ್ಸಮೇಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯಥಾ ಮಹಾಕಸ್ಸಪತ್ಥೇರೋ ಚ ಯಸತ್ಥೇರೋ ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ವಿನಯಞ್ಚ ಸಙ್ಗಾಯಿಂಸು; ಏವಮೇವ ಸಙ್ಗಾಯನ್ತೋ ಸಾಸನಮಲಂ ವಿಸೋಧೇತ್ವಾ ತತಿಯಸಙ್ಗೀತಿಂ ಅಕಾಸಿ। ತತ್ಥ ಅಭಿಧಮ್ಮಂ ಸಙ್ಗಾಯನ್ತೋ ಇಮಂ ಯಥಾಭಾಸಿತಂ ಪಕರಣಂ ಸಙ್ಗಹಂ ಆರೋಪೇಸಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ –

‘‘ಯಂ ಪುಗ್ಗಲಕಥಾದೀನಂ, ಕಥಾನಂ ವತ್ಥುಭಾವತೋ।

ಕಥಾವತ್ಥುಪ್ಪಕರಣಂ, ಸಙ್ಖೇಪೇನ ಅದೇಸಯೀ॥

‘‘ಮಾತಿಕಾಠಪನೇನೇವ, ಠಪಿತಸ್ಸ ಸುರಾಲಯೇ।

ತಸ್ಸ ಮೋಗ್ಗಲಿಪುತ್ತೇನ, ವಿಭತ್ತಸ್ಸ ಮಹೀತಲೇ॥

‘‘ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ಸಮ್ಪತ್ತೋ, ಅತ್ಥಸಂವಣ್ಣನಾಕ್ಕಮೋ।

ತಸ್ಮಾ ನಂ ವಣ್ಣಯಿಸ್ಸಾಮಿ, ತಂ ಸುಣಾಥ ಸಮಾಹಿತಾ’’ತಿ॥

ನಿದಾನಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।

ಮಹಾವಗ್ಗೋ