೧೦. ದಸಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ
ರೂಪವಿಭಾಗನಿದ್ದೇಸೋ
೬೨೨.
ವುತ್ತಮಾದಿಮ್ಹಿ
ತಸ್ಸ ದಾನಿ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಮಾಸೇನ ವಿಭಾವನಂ॥
೬೨೩.
ಯಂ ರುಪ್ಪತೀತಿ ರೂಪನ್ತಿ, ತಥಾ ರೂಪಯತೀತಿ ವಾ।
ರೂಪಾರೂಪಭವಾತೀತೋ, ಸುರೂಪೋ ರೂಪಮಬ್ರವಿ॥
೬೨೪.
ತಂ ರೂಪಂ ದುವಿಧಂ ಹೋತಿ, ಭೂತೋಪಾದಾಯಭೇದತೋ।
ಚತುಬ್ಬಿಧಾ ಮಹಾಭೂತಾ, ಉಪಾದಾ ಚತುವೀಸತಿ॥
೬೨೫.
ಪಥವೀಧಾತು ಆಪೋ ಚ,
ತೇಜೋ ವಾಯೋ ತಥೇವ ಚ।
ಚತ್ತಾರೋಮೇ ಮಹಾಭೂತಾ,
ಮಹಾಭೂತೇನ ದೇಸಿತಾ॥
೬೨೬.
ಮಹನ್ತಾ ಪಾತುಭೂತಾತಿ, ಮಹಾಭೂತಸಮಾತಿ ವಾ।
ವಞ್ಚಕತ್ತಾ ಅಭೂತೇನ, ಮಹಾಭೂತಾತಿ ಸಞ್ಞಿತಾ॥
೬೨೭.
ಚಕ್ಖು
ಸದ್ದೋ ಗನ್ಧೋ ರಸೋ ಇತ್ಥಿ-ಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯಜೀವಿತಂ॥
೬೨೮.
ವತ್ಥುಮಾಹಾರತಾ ಕಾಯ-ವಚೀವಿಞ್ಞತ್ತಿಯೋ ದುವೇ।
ಆಕಾಸೋ ಚೇವ ರೂಪಸ್ಸ, ಲಹುತಾದಿತ್ತಯಮ್ಪಿ ಚ॥
೬೨೯.
ಉಪಚಯೋ ಸನ್ತತಿರೂಪಂ, ಜರತಾನಿಚ್ಚತಾಪಿ ಚ।
ಉಪಾದಾತಿ ಪವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಇಮಾನಿ ಚತುವೀಸತಿ॥
೬೩೦.
ಮಹಾಭೂತಾನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ, ಅಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತೋ।
ಉಪಾದಾರೂಪಮಿಚ್ಚಾಹ, ನಿರುಪಾದಾನಮಾನಸೋ॥
೬೩೧.
ಪಥವೀ ಪತ್ಥಟತ್ತಾ ಚ, ವಾಯೋ ವಾಯನತೋ ಭವೇ।
ತೇಜೋ ತೇಜೇತಿ ರೂಪಾನಿ, ಆಪೋ ಆಪೇತಿ ಪಾಲನಾ॥
೬೩೨.
ತೇಸಂ ದಾನಿ ಪವಕ್ಖಾಮಿ, ರೂಪಾನಂ ಲಕ್ಖಣಾದಿಕಂ।
ಲಕ್ಖಣಾದೀಸು ಞಾತೇಸು, ಧಮ್ಮಾ ಆವಿ ಭವನ್ತಿ ಹಿ॥
೬೩೩.
ಸಾಮಞ್ಞಂ ವಾ ಸಭಾವೋ ವಾ, ಧಮ್ಮಾನಂ ಲಕ್ಖಣಂ ಮತಂ।
ಕಿಚ್ಚಂ ವಾ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪತ್ತಿ, ರಸೋತಿ ಪರಿದೀಪಿತೋ॥
೬೩೪.
ಫಲಂ ವಾ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಂ, ಉಪಟ್ಠಾನನಯೋಪಿ ವಾ।
ಆಸನ್ನಕಾರಣಂ ಯಂ ತು, ತಂ ಪದಟ್ಠಾನಸಞ್ಞಿತಂ॥
ತತ್ಥ
ಚಕ್ಖತೀತಿ ಚಕ್ಖು, ರೂಪಂ ವಿಭಾವೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೬೩೫.
ತತ್ಥ
ತತ್ಥ ಪಞ್ಞಾಮಯಂ ಚಕ್ಖು, ಹೋತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ಪನ॥
೬೩೬.
ಬುದ್ಧಧಮ್ಮಸಮನ್ತೇಹಿ, ಞಾಣದಿಬ್ಬೇಹಿ ನಾಮತೋ।
ಯಥಾನುಕ್ಕಮತೋ ತೇಸಂ, ನಾನತ್ತಂ ಮೇ ನಿಬೋಧಥ॥
೬೩೭.
ಆಸಯಾನುಸಯೇ ಞಾಣಂ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಪರೋಪರೇ।
ಬುದ್ಧಚಕ್ಖುನ್ತಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಂ, ಮುನಿನಾ ಲೋಕಚಕ್ಖುನಾ॥
೬೩೮.
ಹೇಟ್ಠಾಮಗ್ಗತ್ತಯೇ ಞಾಣಂ, ಧಮ್ಮಚಕ್ಖುನ್ತಿ ಸಞ್ಞಿತಂ।
ಞೇಯ್ಯಂ ಸಮನ್ತಚಕ್ಖುನ್ತಿ, ಞಾಣಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಾ ಪನ॥
೬೩೯.
ಯಂ ‘‘ಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದೀ’’ತಿ, ಆಗತಂ ಞಾಣಚಕ್ಖು ತಂ।
ಅಭಿಞ್ಞಾಚಿತ್ತಜಾ ಪಞ್ಞಾ, ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ॥
೬೪೦.
ಮಂಸಚಕ್ಖುಪಿ ದುವಿಧಂ, ಸಸಮ್ಭಾರಪಸಾದತೋ।
ಸಸಮ್ಭಾರಞ್ಚ ನಾಮೇತ್ಥ, ಅಕ್ಖಿಕೂಪೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ॥
೬೪೧.
ಅಕ್ಖಿಕೂಪಟ್ಠಿನಾ ಹೇಟ್ಠಾ, ಉದ್ಧಞ್ಚ ಭಮುಕಟ್ಠಿನಾ।
ಉಭತೋ ಅಕ್ಖಿಕೂಟೇಹಿ, ಮತ್ಥಲುಙ್ಗೇನ ಅನ್ತತೋ॥
೬೪೨.
ಬಹಿದ್ಧಾ ಅಕ್ಖಿಲೋಮೇಹಿ, ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೋ ಚ ಯೋ ಪನ।
ನ್ಹಾರುಸುತ್ತೇನ ಆಬನ್ಧೋ, ಮಂಸಪಿಣ್ಡೋ ಪವುಚ್ಚತಿ॥
೬೪೩.
ಸಕಲೋಪಿ ಚ ಲೋಕೋಯಂ, ಕಮಲಸ್ಸ ದಲಂ ವಿಯ।
ಪುಥುಲಂ ವಿಪುಲಂ ನೀಲಂ, ಇತಿ ಜಾನಾತಿ ಲೋಚನಂ॥
೬೪೪.
ಚಕ್ಖು ನಾಮ ನ ತಂ ಹೋತಿ, ವತ್ಥು ತಸ್ಸಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ।
ಇದಂ ಪನ ಸಸಮ್ಭಾರ-ಚಕ್ಖುನ್ತಿ ಪರಿದೀಪಿತಂ॥
೬೪೫.
ವಣ್ಣೋ ಗನ್ಧೋ ರಸೋ ಓಜಾ,
ಚತಸ್ಸೋ ಚಾಪಿ ಧಾತುಯೋ।
ಭಾವಸಮ್ಭವಸಣ್ಠಾನಂ,
ಜೀವಿತಾನಿ ತಥೇವ ಚ॥
೬೪೬.
ಕಾಯಚಕ್ಖುಪಸಾದಾತಿ
ಸಮ್ಭಾರಾ ಹೋನ್ತಿ ಚುದ್ದಸ।
ತಥಾ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಚೇತಂ,
ಚತಸ್ಸೋ ಚಾಪಿ ಧಾತುಯೋ॥
೬೪೭.
ವಣ್ಣೋ ಗನ್ಧೋ ರಸೋ ಓಜಾ,
ಸಣ್ಠಾನಸಮ್ಭವೋ ತಥಾ।
ದಸೇತೇ ಚತುಸಮುಟ್ಠಾನಾ,
ಚತ್ತಾಲೀಸ ಭವನ್ತಿ ತೇ॥
೬೪೮.
ಚಕ್ಖು
ಚತ್ತಾಲೀಸಞ್ಚ ರೂಪಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ತು ಭವನ್ತಿ ಹಿ॥
೬೪೯.
ಇಮೇಸಂ ಪನ ರೂಪಾನಂ, ವಸೇನ ಪರಿಪಿಣ್ಡಿತಂ।
ಇದಂ ಸಮ್ಭಾರಚಕ್ಖುನ್ತಿ, ಪಣ್ಡಿತೇಹಿ ಪಕಾಸಿತಂ॥
೬೫೦.
ಯೋ ಪನೇತ್ಥ ಸಿತೋ ಅತ್ಥಿ, ಪರಿಬನ್ಧೋ ಪರಿತ್ತಕೋ।
ಚತುನ್ನಂ ಪನ ಭೂತಾನಂ, ಪಸಾದೋ ಕಮ್ಮಸಮ್ಭವೋ॥
೬೫೧.
ಇದಂ ಪಸಾದಚಕ್ಖುನ್ತಿ, ಅಕ್ಖಾತಂ ಪಞ್ಚಚಕ್ಖುನಾ।
ತದೇತಂ ತಸ್ಸ ಮಜ್ಝೇ ತು, ಸಸಮ್ಭಾರಸ್ಸ ಚಕ್ಖುನೋ॥
೬೫೨.
ಸೇತೇನ ಮಣ್ಡಲೇನಸ್ಸ, ಪರಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸೋ।
ಕಣ್ಹಮಣ್ಡಲಮಜ್ಝೇ ವಾ, ನಿವಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠಮಣ್ಡಲೇ॥
೬೫೩.
ಸನ್ಧಾರಣಾದಿಕಿಚ್ಚಾಹಿ, ಧಾತೂಹಿ ಚ ಚತೂಹಿಪಿ।
ಕತೂಪಕಾರಂ ಹುತ್ವಾನ, ಉತುಚಿತ್ತಾದಿನಾ ಪನ॥
೬೫೪.
ಉಪತ್ಥಮ್ಭಿಯಮಾನಂ ತಂ, ಆಯುನಾ ಕತಪಾಲನಂ।
ವಣ್ಣಗನ್ಧರಸಾದೀಹಿ, ರೂಪೇಹಿ ಪರಿವಾರಿತಂ॥
೬೫೫.
ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಕಾದೀನಂ, ವತ್ಥುದ್ವಾರಞ್ಚ ಸಾಧಯಂ।
ಊಕಾಸಿರಸಮಾನೇನ, ಪಮಾಣೇನೇವ ತಿಟ್ಠತಿ॥
ವುತ್ತಂ
೬೫೬.
‘‘ಯೇನ ಚಕ್ಖುಪಸಾದೇನ, ರೂಪಾನಿಮನುಪಸ್ಸತಿ।
ಪರಿತ್ತಂ ಸುಖುಮಂ ಏತಂ, ಊಕಾಸಿರಸಮೂಪಮ’’ನ್ತಿ॥
೬೫೭.
ಸೋತಾದೀಸು ಚ ಏಸೇವ, ನಯೋ ಞೇಯ್ಯೋ ವಿಭಾವಿನಾ।
ವಿಸೇಸಮತ್ತಮೇವೇತ್ಥ, ಪವಕ್ಖಾಮಿ ಇತೋ ಪರಂ॥
ಸುಣಾತೀತಿ ಸೋತಂ, ತಂ ತನುತಮ್ಬಲೋಮಾಚಿತೇ ಅಙ್ಗುಲಿವೇಧಕಸಣ್ಠಾನೇ ಪದೇಸೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಕತೂಪಕಾರಂ ಉತುಚಿತ್ತಾಹಾರೇಹಿ ಉಪತ್ಥಮ್ಭಿಯಮಾನಂ ಆಯುನಾ ಪರಿಪಾಲಿಯಮಾನಂ ಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಾದೀನಂ ವತ್ಥುದ್ವಾರಭಾವಂ ಸಾಧಯಮಾನಂ ತಿಟ್ಠತಿ।
ಘಾಯತೀತಿ ಘಾನಂ, ತಂ ಸಸಮ್ಭಾರಘಾನಬಿಲಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ಅಜಪದಸಣ್ಠಾನೇ ಪದೇಸೇ ಯಥಾವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ।
ಸಾಯತೀತಿ ಜಿವ್ಹಾ, ಜೀವಿತಮವ್ಹಾಯತೀತಿ ವಾ ಜಿವ್ಹಾ, ಸಾ ಸಸಮ್ಭಾರಜಿವ್ಹಾಮಜ್ಝಸ್ಸ ಉಪರಿ ಉಪ್ಪಲದಲಗ್ಗಸಣ್ಠಾನೇ ಪದೇಸೇ ಯಥಾವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ।
ಕುಚ್ಛಿತಾನಂ ಮಲಾನಂ ಆಯೋತಿ ಕಾಯೋ। ಯಾವತಾ ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಉಪಾದಿನ್ನಕಂ ರೂಪಂ ಅತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ಕಾಯಪಸಾದೋ ಕಪ್ಪಾಸಪಟಲೇ ಸ್ನೇಹೋ ವಿಯ ಯಥಾವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೋ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ।
ಏತ್ಥ ಪನೇತೇಸಂ ಲಕ್ಖಣಾದೀನಿ ಪವಕ್ಖಾಮಿ – ದಟ್ಠುಕಾಮತಾನಿದಾನಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನಭೂತಪಸಾದಲಕ್ಖಣಂ
ಸೋತುಕಾಮತಾನಿದಾನಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನಭೂತಪಸಾದಲಕ್ಖಣಂ
ಘಾಯಿತುಕಾಮತಾನಿದಾನಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನಭೂತಪಸಾದಲಕ್ಖಣಂ ಘಾನಂ, ಗನ್ಧೇಸು ಆವಿಞ್ಛನರಸಂ, ಘಾನವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಆಧಾರಭಾವಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಂ, ಘಾಯಿತುಕಾಮತಾನಿದಾನಕಮ್ಮಜಭೂತಪದಟ್ಠಾನಂ।
ಸಾಯಿತುಕಾಮತಾನಿದಾನಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನಭೂತಪಸಾದಲಕ್ಖಣಾಜಿವ್ಹಾ
ಫುಸಿತುಕಾಮತಾನಿದಾನಕಮ್ಮಸಮುಟ್ಠಾನಭೂತಪಸಾದಲಕ್ಖಣೋ ಕಾಯೋ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬೇಸು ಆವಿಞ್ಛನರಸೋ, ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಆಧಾರಭಾವಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನೋ, ಫುಸಿತುಕಾಮತಾನಿದಾನಕಮ್ಮಜಭೂತಪದಟ್ಠಾನೋ।
ಕೇಚಿ ಪನಾಹು –
೬೫೮.
ತೇಜಾಧಿಕಾನಂ ಭೂತಾನಂ, ಪಸಾದೋ ಪನ ಚಕ್ಖುತಿ।
ಆಕಾಸಾನಿಲತೋಯುಬ್ಬಿಅಧಿಕಾನಂ ತು ಸೇಸಕಾ॥
೬೫೯.
ತೇ ಪನೇವಂ ತು ವತ್ತಬ್ಬಾ, ‘‘ಸುತ್ತಂ ಆಹರಥಾ’’ತಿ ಹಿ।
ಸುತ್ತಮೇವ ಚ ತೇ ಅದ್ಧಾ, ನ ದಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ॥
೬೬೦.
ವಿಸೇಸೇ ಸತಿ ಭೂತಾನಂ, ಪಸಾದೋ ಹಿ ಕಥಂ ಭವೇ।
ಸಮಾನಾನಂ ಹಿ ಭೂತಾನಂ, ಪಸಾದೋ ಪರಿದೀಪಿತೋ॥
೬೬೧.
ತಸ್ಮಾ ನಿಸ್ಸಯಭೂತಾನಂ, ಚತುನ್ನಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಪನ।
ಪಹಾಯೇವ ಪನೇತೇಸಂ, ವಿಸೇಸಪರಿಕಪ್ಪನಂ॥
೬೬೨.
ಞೇಯ್ಯಾ ಕಮ್ಮವಿಸೇಸೇನ, ಪಸಾದಾನಂ ವಿಸೇಸತಾ।
ನ ಹಿ ಭೂತವಿಸೇಸೇನ, ಹೋತಿ ತೇಸಂ ವಿಸೇಸತಾ॥
೬೬೩.
ಏವಮೇತೇಸು
ಸೇಸಂ ತು ಪನ ಘಾನಾದಿತ್ತಯಂ ಸಮ್ಪತ್ತಗಾಹಕಂ॥
ರೂಪನ್ತಿ ರೂಪಯತೀತಿ ರೂಪಂ, ವಣ್ಣವಿಕಾರಮಾಪಜ್ಜಮಾನಂ ಹದಯಙ್ಗತಭಾವಂ ಪಕಾಸೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಂ ಪನ ಚಕ್ಖುಪಟಿಹನನಲಕ್ಖಣಂ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ವಿಸಯಭಾವರಸಂ, ತಸ್ಸೇವ ಗೋಚರಭಾವಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಂ, ಚತುಮಹಾಭೂತಪದಟ್ಠಾನಂ। ಯಥಾ ಚೇತಂ, ತಥಾ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಉಪಾದಾರೂಪಾನೀತಿ
ಸದ್ದೋತಿ
ರಸೋತಿ ರಸನ್ತಿ ತೇನಾತಿ ರಸೋ, ಸೋ ಜಿವ್ಹಾಪಟಿಹನನಲಕ್ಖಣೋ, ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ವಿಸಯಭಾವರಸೋ, ತಸ್ಸೇವ ಗೋಚರಭಾವಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನೋ।
ಗನ್ಧೋತಿ ಅತ್ತಾನಂ ಗನ್ಧಯತಿ ಸೂಚಯತೀತಿ ಗನ್ಧೋ, ಸೋ ಘಾನಪಟಿಹನನಲಕ್ಖಣೋ, ಘಾನವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ವಿಸಯಭಾವರಸೋ, ತಸ್ಸೇವ ಗೋಚರಭಾವಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನೋ।
ಇತ್ಥಿನ್ದ್ರಿಯನ್ತಿ –
೬೬೪.
ಕಮ್ಮಜೋ ಇತ್ಥಿಭಾವೋಯಂ, ಪಟಿಸನ್ಧಿಸಮುಟ್ಠಿತೋ।
ಯಞ್ಚೇತಂ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗಾದಿ, ನ ತು ತಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಿಯಾ॥
೬೬೫.
ಇತ್ಥಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಟಿಚ್ಚೇವ, ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗಾದಯೋ ಪನ।
ಪವತ್ತೇಯೇವ ಜಾಯನ್ತೇ, ನ ತಾನಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯಂ॥
೬೬೬.
ನ ಚ ತಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ, ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಮೇವ ತಂ।
ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗಾದಯೋ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ನ ವಾ॥
೬೬೭.
ಏಸೇವ ಚ ನಯೋ ಞೇಯ್ಯೋ, ಸೇಸೇಪಿ ಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯೇ।
ಇದಂ ಪಠಮಕಪ್ಪಾನಂ, ಉಭಯಂ ತು ಪವತ್ತಿಯಂ॥
೬೬೮.
ಸಮುಟ್ಠಾತೀತಿ
ಪವತ್ತೇಪಿ ಸಮುಟ್ಠಾಯ, ಪವತ್ತೇ ಪರಿವತ್ತತಿ॥
೬೬೯.
ಮಹತಾ ಪಾಪಕಮ್ಮೇನ, ಪುರಿಸತ್ತಂ ವಿನಸ್ಸತಿ।
ಮಹತಾ ಕುಸಲೇನೇವ, ಜಾಯತೇ ಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ॥
೬೭೦.
ದುಬ್ಬಲಾಕುಸಲೇನೇವ, ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗಂ ವಿನಸ್ಸತಿ।
ದುಬ್ಬಲೇನೇವ ಪುಞ್ಞೇನ, ಇತ್ಥಿಭಾವೋ ಹಿ ಜಾಯತೇ॥
೬೭೧.
ಉಭತೋಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸಾಪಿ
ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಅಭಾವೋ ಚ, ದುತಿಯಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ತು॥
೬೭೨.
ನ ಚಾಭಾವೋ ಸಿಯಾ ಕಸ್ಮಾ, ನ ತಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಕಾರಣಂ।
ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸಹಾಯಂ ಹಿ, ರಾಗಚಿತ್ತಂ ತು ಕಾರಣಂ॥
ಉಭಯಸ್ಸ ಪನೇತಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣಾದೀನಿ ವುಚ್ಚತಿ। ತತ್ಥ ಇತ್ಥಿಭಾವಲಕ್ಖಣಂ ಇತ್ಥಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ‘‘ಇತ್ಥೀ’’ತಿ ಪಕಾಸನರಸಂ, ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗನಿಮಿತ್ತಕುತ್ತಾಕಪ್ಪಾನಂ ಕಾರಣಭಾವಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಂ।
ಪುರಿಸಭಾವಲಕ್ಖಣಂ ಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ‘‘ಪುರಿಸೋ’’ತಿ ಪಕಾಸನರಸಂ, ಪುರಿಸಲಿಙ್ಗನಿಮಿತ್ತಕುತ್ತಾಕಪ್ಪಾನಂ ಕಾರಣಭಾವಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಂ।
ಜೀವಿತನ್ತಿ –
೬೭೩.
ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯನಿದ್ದೇಸೇ, ವತ್ತಬ್ಬಂ ಯಂ ಸಿಯಾ ಇಧ।
ಅರೂಪಜೀವಿತೇ ವುತ್ತ-ನಯೇನೇವ ಚ ತಂ ವದೇ॥
ಲಕ್ಖಣಾದೀನಿ
ವತ್ಥೂತಿ ಹದಯವತ್ಥು।
೬೭೪.
ಯಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮನೋಧಾತು-ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯೋ।
ವತ್ತನ್ತಿ ಪಞ್ಚವೋಕಾರೇ, ತಂ ‘‘ವತ್ಥೂ’’ತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ॥
ಮನೋಧಾತುಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತೂನಂ
ಆಹಾರತಾತಿ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ। ಓಜಟ್ಠಮಕಂ ರೂಪಂ ಆಹರತೀತಿ ಆಹಾರೋ।
೬೭೫.
ಯಾಯ
ಅಯಂ ತು ‘‘ಕಬಳೀಕಾರೋ, ಆಹಾರೋ’’ತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ॥
೬೭೬.
ಅನ್ನಪಾನಾದಿಕಂ ವತ್ಥು, ಅಗ್ಗಿಂ ಹರತಿ ಕಮ್ಮಜಂ।
ಕೇವಲಂ ನ ಚ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಪಾಲೇತುಂ ಜೀವಿತಂ ಪನ॥
೬೭೭.
ಓಜಾ ಸಕ್ಕೋತಿ ಪಾಲೇತುಂ, ಹರಿತುಂ ನ ಚ ಪಾಚಕಂ।
ಹರಿತುಮ್ಪಿ ಚ ಪಾಲೇತುಂ, ಉಭೋ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ಏಕತೋ॥
ಲಕ್ಖಣಾದಿತೋ ಪನಸ್ಸ ಓಜಾಲಕ್ಖಣೋ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ, ರೂಪಾಹರಣರಸೋ, ಉಪತ್ಥಮ್ಭನಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನೋ, ಕಬಳಂ ಕತ್ವಾ ಅಜ್ಝೋಹರಿತಬ್ಬವತ್ಥುಪದಟ್ಠಾನೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।
ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿನಿದ್ದೇಸೇ ಕಾಯೇನ ಅತ್ತನೋ ಭಾವಂ ವಿಞ್ಞಾಪೇನ್ತಾನಂ ಕಾಯಗ್ಗಹಣಾನುಸಾರೇನ ಗಹಿತಾಯ ಏತಾಯ ಭಾವೋ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ। ಸಯಂ ವಾ ಕಾಯಗ್ಗಹಣಾನುಸಾರೇನ ವಿಞ್ಞಾಯತೀತಿಪಿ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ। ‘‘ಕಾಯೇನ ಸಂವರೋ ಸಾಧು, ಸಾಧು ವಾಚಾಯ ಸಂವರೋ’’ತಿ ಆಗತೋ ಚೋಪನಸಙ್ಖಾತೋ ಕಾಯೋವ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿ। ಕಾಯವಿಪ್ಫನ್ದನೇನ ಅಧಿಪ್ಪಾಯವಿಞ್ಞಾಪನಹೇತುತ್ತಾ ಸಯಞ್ಚ ತಥಾ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯತ್ತಾ ಕಾಯೇನ ವಿಞ್ಞತ್ತೀತಿಪಿ ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿ।
೬೭೮.
ತತ್ಥ ಯಾ ಸಹಜಾತಸ್ಸ, ಚಿತ್ತಜಾನಿಲಧಾತುಯಾ।
ರೂಪಸ್ಸ ಚಲನೇ ಹೇತು, ಏಕಾಕಾರವಿಕಾರತಾ॥
೬೭೯.
ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿ ನಾಮಾಯಂ, ಕಾಯದ್ವಾರನ್ತಿ ಸಾ ಮತಾ।
ತತ್ಥ ಯಾ ಚೇತನಾಸಿದ್ಧಾ, ಪುಞ್ಞಾಪುಞ್ಞವಸಾ ಪನ॥
೬೮೦.
ಕಾಯಕಮ್ಮನ್ತಿ
ಸಮ್ಪವತ್ತಿ ಪನೇತಿಸ್ಸಾ, ವಚೀದ್ವಾರೇಪಿ ಜಾಯತೇ॥
೬೮೧.
ಲಭಿತ್ವಾ
ಹೇಟ್ಠಾಹಿ ಛಹಿ ಚಿತ್ತೇಹಿ, ವಾಯೋಧಾತುಸಮುಟ್ಠಿತಂ॥
೬೮೨.
ಸತ್ತಮೇನ ತು ಚಿತ್ತೇನ, ವಾಯೋಧಾತುಸಮುಟ್ಠಿತಾ।
ಚಾಲೇತಿ ಸಹಜಂ ರೂಪಂ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿಸಹಿತಾತ್ತನಾ॥
ವಚೀವಿಞ್ಞತ್ತಿನಿದ್ದೇಸೇ
೬೮೩.
ಪಚ್ಚಯೋ ಚಿತ್ತಜಾತಾಯ, ಉಪಾದಿನ್ನಕಘಟ್ಟನೇ।
ಯೋ ಆಕಾರವಿಕಾರೇಕೋ, ಅಯಂ ಪಥವಿಧಾತುಯಾ॥
೬೮೪.
ವಚೀವಿಞ್ಞತ್ತಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ, ಸಹ ಸದ್ದವಸಾ ಪನ।
ವಚೀದ್ವಾರನ್ತಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾ, ಸಾವ ಸಕ್ಯಕುಲಿನ್ದುನಾ॥
೬೮೫.
ಸದ್ದೋ ನ ಚಿತ್ತಜೋ ಅತ್ಥಿ, ವಿನಾ ವಿಞ್ಞತ್ತಿಘಟ್ಟನಂ।
ಧಾತುಸಙ್ಘಟ್ಟನೇನೇವ, ಸಹ ಸದ್ದೋ ಹಿ ಜಾಯತಿ॥
೬೮೬.
ಸಾ ವಿಞ್ಞಾಪನತೋ ಚೇವ, ಅಯಂ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯತೋಪಿ ಚ।
ವಿಞ್ಞತ್ತೀತಿ ಸಿಯಾ ತಸ್ಸಾ, ಸಮ್ಭವೋ ಕಾರಕದ್ವಯೇ॥
೬೮೭.
ನ ವಿಞ್ಞತ್ತಿದ್ವಯಂ ಅಟ್ಠ, ರೂಪಾನಿ ವಿಯ ಚಿತ್ತಜಂ।
ಚಿತ್ತಜಾನಂ ವಿಕಾರತ್ತಾ, ಚಿತ್ತಜನ್ತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ॥
ತತ್ಥ ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಪಕಾಸನರಸಾ, ಕಾಯವಿಪ್ಫನ್ದನಹೇತುಭಾವಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ, ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನವಾಯೋಧಾತುಪದಟ್ಠಾನಾ। ತಥಾ ವಚೀವಿಞ್ಞತ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಪಕಾಸನರಸಾ, ವಚೀಘೋಸಸ್ಸ ಹೇತುಭಾವಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ, ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಪಥವೀಧಾತುಪದಟ್ಠಾನಾ।
೬೮೮.
ನ ಕಸ್ಸತೀತಿ ಆಕಾಸೋ, ರೂಪಾನಂ ವಿವರೋ ಪನ।
ಯೋ ರೂಪಾನಂ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಸ್ವಾಕಾಸೋತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ॥
ಸೋ
ರೂಪಸ್ಸ ಲಹುತಾದಿತ್ತಯನಿದ್ದೇಸೇ –
೬೮೯.
ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ, ರೂಪಸ್ಸ ಲಹುತಾದಿಸು।
ತಿಸ್ಸೋ ರೂಪವಿಕಾರಾತಿ, ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಾ ವಿಭಾವಿನಾ॥
೬೯೦.
ಏತಾಸಂ
ಅರೋಗೀ ಮದ್ದಿತಂ ಚಮ್ಮಂ, ಧನ್ತಹೇಮಂ ನಿದಸ್ಸನಂ॥
೬೯೧.
ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಲಹುತಾದಿತ್ತಯಂ ಪನ।
ಆಹಾರಾದಿತ್ತಯಂಯೇವ, ತಂ ಕರೋತಿ ತತೋ ತಿಜಂ॥
ತತ್ಥ
ಅಥದ್ಧತಾಲಕ್ಖಣಾ ರೂಪಸ್ಸ ಮುದುತಾ, ರೂಪಾನಂ ಥದ್ಧಭಾವವಿನೋದನರಸಾ, ಸಬ್ಬಕಿರಿಯಾಸು ಅವಿರೋಧಿತಾಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ, ಮುದುರೂಪಪದಟ್ಠಾನಾ।
ಸರೀರಕಿರಿಯಾನುಕೂಲಕಮ್ಮಞ್ಞತಾಲಕ್ಖಣಾ ರೂಪಸ್ಸ ಕಮ್ಮಞ್ಞತಾ, ಅಕಮ್ಮಞ್ಞತಾವಿನೋದನರಸಾ, ಅದುಬ್ಬಲಭಾವಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ, ಕಮ್ಮಞ್ಞತಾರೂಪಪದಟ್ಠಾನಾ। ಏತಾ ಪನ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ನ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಿಜಹನ್ತಿ।
ಉಪಚಯಸನ್ತತಿನಿದ್ದೇಸೇ –
೬೯೨.
ರೂಪಾನಮಾಚಯೋ ಯೋ ಹಿ, ವುತ್ತೋ ಉಪಚಯೋತಿ ಸೋ।
ಅನುಪ್ಪಬನ್ಧತಾ ತೇಸಂ, ಸನ್ತತೀತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ॥
೬೯೩.
ಅತ್ಥತೋ
ವುತ್ತಮಾಕಾರನಾನತ್ತಾ, ವೇನೇಯ್ಯಾನಂ ವಸೇನ ವಾ॥
ಲಕ್ಖಣಾದಿತೋ ಪನ ಆಚಯಲಕ್ಖಣೋ ರೂಪಸ್ಸ ಉಪಚಯೋ, ಪುಬ್ಬನ್ತತೋ ರೂಪಾನಂ ಉಮ್ಮುಜ್ಜಾಪನರಸೋ, ನಿಯ್ಯಾತನಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನೋ, ಪರಿಪುಣ್ಣಭಾವಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನೋ ವಾ, ಉಪಚಿತರೂಪಪದಟ್ಠಾನೋ।
ಪವತ್ತಿಲಕ್ಖಣಾ ರೂಪಸ್ಸ ಸನ್ತತಿ, ಅನುಪ್ಪಬನ್ಧನರಸಾ, ಅನುಪಚ್ಛೇದಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ, ಅನುಪ್ಪಬನ್ಧರೂಪಪದಟ್ಠಾನಾ।
ಜರಾನಿದ್ದೇಸೇ ಜರಾ।
೬೯೪.
ದುವಿಧಾಯಂ ಜರಾ ನಾಮ, ಪಾಕಟಾಪಾಕಟಾತಿ ಚ।
ಪಾಕಟಾ ರೂಪಧಮ್ಮೇಸು, ಅರೂಪೇಸು ಅಪಾಕಟಾ॥
ರೂಪಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕತಾಲಕ್ಖಣಾ ರೂಪಸ್ಸ ಜರತಾ, ಉಪನಯನರಸಾ, ಸಭಾವಾನಂ ಅಪಗಮೇಪಿ ನಸಭಾವಾಪಗಮಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ ವೀಹಿಪುರಾಣಭಾವೋ ವಿಯ, ಪರಿಪಚ್ಚಮಾನರೂಪಪದಟ್ಠಾನಾ।
ಪರಿಭೇದಲಕ್ಖಣಾ ರೂಪಸ್ಸ ಅನಿಚ್ಚತಾ, ಸಂಸೀದನರಸಾ, ಖಯವಯಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ, ಪರಿಭಿಜ್ಜಮಾನರೂಪಪದಟ್ಠಾನಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ।
ಏವಂ ಚತುವೀಸತಿ ಉಪಾದಾರೂಪಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ।
೬೯೫.
ಭೂತರೂಪಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ, ಉಪಾದಾ ಚತುವೀಸತಿ।
ಅಟ್ಠವೀಸತಿ ರೂಪಾನಿ, ಸಬ್ಬಾನೇವ ಭವನ್ತಿ ಹಿ॥
೬೯೬.
ಇಮೇಸು ಪನ ರೂಪೇಸು, ಅಸಮ್ಮೋಹತ್ಥಮೇವ ತಂ।
ಸಮೋಧಾನಂ ಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ನಿಪ್ಫನ್ನಂ ಸಙ್ಖತಮ್ಪಿ ಚ॥
೬೯೭.
ಚೋದನಂ
ಸಙ್ಖೇಪೇನ ಪವಕ್ಖಾಮಿ, ಪಕಿಣ್ಣಕಮಿದಂ ಸುಣ॥
ತತ್ಥ ಸಮೋಧಾನನ್ತಿ ಸಬ್ಬಮೇವ ಇದಂ ರೂಪಂ ಸಬ್ಬಸಮೋಧಾನತೋ ಪಥವೀಧಾತು ಆಪೋಧಾತು ತೇಜೋಧಾತು ವಾಯೋಧಾತು ಚಕ್ಖಾಯತನಂ…ಪೇ॰… ಜರತಾ ಅನಿಚ್ಚತಾತಿ ಅಟ್ಠವೀಸತಿವಿಧಂ ಚ ಹೋತಿ, ಇತೋ ಅಞ್ಞಂ ರೂಪಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ। ಕೇಚಿ ಪನ ಮಿದ್ಧವಾದಿನೋ ‘‘ಮಿದ್ಧರೂಪಂ ನಾಮ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ, ತೇ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಮುನೀಸಿ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ನತ್ಥಿ ನೀವರಣಾ ತವಾ’’ತಿ ಚ ‘‘ಥಿನಮಿದ್ಧನೀವರಣಂ ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಞ್ಚ ನೀವರಣಸಮ್ಪಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತವಚನತೋ ಚ ಮಹಾಪಕರಣಪಟ್ಠಾನೇ ‘‘ನೀವರಣಂ ಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಚ್ಚ ನೀವರಣೋ ಧಮ್ಮೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ನಪುರೇಜಾತಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿ ಅರೂಪೇಪಿ ‘‘ಕಾಮಚ್ಛನ್ದನೀವರಣಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಥಿನಮಿದ್ಧಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾವಿಜ್ಜಾನೀವರಣ’’ನ್ತಿ ಏವಮಾದೀಹಿ ಪಾಳೀಹಿ ವಿರುಜ್ಝನತೋ ಚ ಅರೂಪಮೇವ ಮಿದ್ಧನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಾ।
೬೯೮.
ಅರೂಪೇಪಿ
ನಿಟ್ಠಮೇತ್ಥಾವಗನ್ತಬ್ಬಾ, ಅರೂಪನ್ತಿ ಚ ವಿಞ್ಞುನಾ॥
ಅಪರೇ ‘‘ಬಲರೂಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕೂನತಿಂಸ, ಸಮ್ಭವರೂಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತಿಂಸ, ಜಾತಿರೂಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕತಿಂಸ, ರೋಗರೂಪೇನ ಸದ್ಧಿಂ ದ್ವತ್ತಿಂಸ ರೂಪಾನೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ತೇಪಿ ತೇಸಂ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಅಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಾ। ವಾಯೋಧಾತುಯಾ ಗಹಿತಾಯ ಬಲರೂಪಂ ಗಹಿತಮೇವ, ಅಞ್ಞಂ ಬಲರೂಪಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ। ಆಪೋಧಾತುಯಾ ಸಮ್ಭವರೂಪಂ, ಉಪಚಯಸನ್ತತೀತಿ ಜಾತಿರೂಪಂ, ಜರತಾಅನಿಚ್ಚತಾದೀಹಿ ರೋಗರೂಪಂ ಗಹಿತಂ, ಅಞ್ಞಂ ರೋಗರೂಪಂ ನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ, ತಸ್ಮಾ ಅಟ್ಠವೀಸತಿವಿಧಾನೇವ ರೂಪಾನೀತಿ।
ಏವಂ ಸಮೋಧಾನತೋ ವೇದಿತಬ್ಬಾನೀತಿ।
ಸಮುಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಚತ್ತಾರಿ ರೂಪಸಮುಟ್ಠಾನಾನಿ ಉತುಚಿತ್ತಾಹಾರಕಮ್ಮಾನೀತಿ।
೬೯೯.
ಕಮ್ಮಂ
ಏತೇಹೇವ ಚ ರೂಪಾನಿ, ಜಾಯನ್ತಿ ನ ಪನಞ್ಞತೋ॥
೭೦೦.
ತಸ್ಮಾ ಏಕಸಮುಟ್ಠಾನಾ, ಏಕಾದಸ ಭವನ್ತಿ ಹಿ।
ಅಟ್ಠಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ವತ್ಥುಞ್ಚ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿದ್ವಯಮೇವ ಚ॥
೭೦೧.
ಅಟ್ಠಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ವತ್ಥುಞ್ಚ, ಏಕನ್ತೇನೇವ ಕಮ್ಮಜಾ।
ಚಿತ್ತಜಂಯೇವ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ-ದ್ವಯಂ ವುತ್ತಂ ಮಹೇಸಿನಾ॥
೭೦೨.
ಚಿತ್ತೇನ ಉತುನಾ ಚೇವ, ಸದ್ದೋ ದ್ವೀಹಿ ಸಮುಟ್ಠಿತೋ।
ಉತುಆಹಾರಚಿತ್ತೇಹಿ, ಲಹುತಾದಿತ್ತಯಂ ಕತಂ॥
೭೦೩.
ವಣ್ಣೋ
ಚತಸ್ಸೋ ಚಾಪಿ ಧಾತುಯೋ।
ಸನ್ತತ್ಯುಪಚಯಾಕಾಸಾ,
ಏಕಾದಸ ಚತುಬ್ಭವಾ॥
೭೦೪.
ಏಕಾದಸೇಕತೋ
ದ್ವಿಜೇಕೋವ ತಿಜಾ ತಯೋ।
ಚತುಜೇಕಾದಸಕ್ಖಾತಾ,
ದ್ವೇ ನ ಕೇನಚಿ ಜಾಯರೇ॥
೭೦೫.
ಕಮ್ಮೇನ ವೀಸತಿ ರೂಪಾ, ಸತ್ತರಸ ತು ಚೇತಸಾ।
ಉತುನಾ ದಸಪಞ್ಚೇವ, ಚುದ್ದಸಾಹಾರತೋ ಪನ॥
೭೦೬.
ಛಸಟ್ಠಿ ಸಬ್ಬಾನೇತಾನಿ, ಸಮುಟ್ಠಾನವಿಭಾಗತೋ।
ಅಟ್ಠಸಟ್ಠಿ ಚ ಹೋನ್ತೇವ, ಜರತಾನಿಚ್ಚತಾಹಿ ತೇ॥
೭೦೭.
ಜರತಾನಿಚ್ಚತಾ ಚೇವ, ನ ಕೇನಚಿ ಸಮುಟ್ಠಿತಾ।
ಜಾತಸ್ಸ ಪಾಕಭೇದತ್ತಾ, ಜಾಯೇಯ್ಯುಂ ಯದಿ ತಾನಿಪಿ॥
೭೦೮.
ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತು ತೇಸಮ್ಪಿ, ಪಾಕಭೇದಾ ಸಿಯುಂ ನ ಹಿ।
ಪಾಕೋ ಪಚ್ಚತಿ ಭೇದೋ ವಾ, ನ ಚ ಭಿಜ್ಜತಿ ನತ್ಥಿ ತಂ॥
೭೦೯.
ಜಾತಸ್ಸ
ಸಿಯಾ ಕತ್ಥಚಿ ಬುದ್ಧೇತ್ಥ, ‘‘ರೂಪಸ್ಸುಪಚಯೋ’’ತಿ ಹಿ॥
೭೧೦.
ವಚನೇನ ಯಥಾ ‘‘ಜಾತಿ, ಜಾಯತೀ’’ತಿ ಚ ದೀಪಿತಂ।
ಪಾಕೋಪಿ ಪಚ್ಚತೇವಂ ತು, ಭೇದೋಪಿ ಪರಿಭಿಜ್ಜತು॥
೭೧೧.
ನ ಚೇವ ಜಾಯತೇ ಜಾತಿ, ಇತಿ ಞೇಯ್ಯಾ ವಿಭಾವಿನಾ।
ಜಾಯಮಾನಸ್ಸ ಧಮ್ಮಸ್ಸ, ನಿಬ್ಬತ್ತೀತಿ ಪಕಾಸಿತಾ॥
೭೧೨.
ತತ್ಥ ಯಥಾ ಸಿಯಾ ಜಾತಿ, ಯೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಮೇವ ಸಾ।
ತಪ್ಪಚ್ಚಯತ್ತವೋಹಾರಂ, ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಸಮ್ಮುತಿಂ॥
೭೧೩.
ಲಭತೇವ ತಥಾ ತೇಸಂ, ಪಾಕಭೇದಾ ಲಬ್ಭನ್ತಿ ತೇ।
ತಪ್ಪಚ್ಚಯತ್ತವೋಹಾರಂ, ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಸಮ್ಮುತಿಂ॥
೭೧೪.
ಏವಂ ಇದಂ ದ್ವಯಞ್ಚಾಪಿ, ಹೋತಿ ಕಮ್ಮಾದಿಸಮ್ಭವಂ।
ನ ಪಾಕಭೇದಾ ವೋಹಾರಂ, ತಂ ಲಭನ್ತಿ ಕದಾಚಿಪಿ॥
೭೧೫.
ಕಸ್ಮಾ
ಆನುಭಾವಖಣುಪ್ಪಾದೇ, ಜಾತಿಯಾ ಪನ ಲಬ್ಭತಿ॥
೭೧೬.
ತಪ್ಪಚ್ಚಯತ್ತವೋಹಾರಂ, ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಸಮ್ಮುತಿಂ।
ತಸ್ಮಾ ಲಭತಿ ಜಾತಿ ಚ, ಲಭತೀ ನೇತರದ್ವಯಂ॥
೭೧೭.
ಜಿಯ್ಯತೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ದ್ವಯಂ ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ವಾ।
ಆನುಭಾವಖಣೇ ತಸ್ಸ, ಪಚ್ಚಯಾನಮಭಾವತೋ॥
೭೧೮.
‘‘ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಞ್ಚೇತಂ, ಜರಾಮರಣ’’ಮಿಚ್ಚಪಿ।
ವುತ್ತತ್ತಾ ಜಾಯತಿಚ್ಚೇತಂ, ಅಥ ಮಞ್ಞಸಿ ಚೇ ತುವಂ॥
೭೧೯.
ಏವಮ್ಪಿ ಚ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಸಾ ಹಿ ಪರಿಯಾಯದೇಸನಾ।
ಅನಿಚ್ಚಾನಂ ತು ಧಮ್ಮಾನಂ, ಜರಾಮರಣತೋ ತಥಾ॥
೭೨೦.
ಅನಿಚ್ಚಂ
ಯದಿ ಏವಂ ತಯಮೇತಂ, ಅಜಾತತ್ತಾ ಚ ಸಬ್ಬಥಾ॥
೭೨೧.
ನತ್ಥೀತಿ
ನೋಭಯಂ ಪನಿದಂ ಕಸ್ಮಾ, ನಿಸ್ಸಯಾಯತ್ತವುತ್ತಿತೋ॥
೭೨೨.
ಭಾವೇ ಪಥವಿಯಾದೀನಂ, ನಿಸ್ಸಯಾನಂ ತು ಭಾವತೋ।
ತಸ್ಮಾ ಹಿ ಚ ಖಂಪುಪ್ಫಂವ, ನ ನತ್ಥಿ ಪನ ತಂ ತಯಂ॥
೭೨೩.
ಯಸ್ಮಾ ಪಥವಿಯಾದೀನಂ, ಅಭಾವೇನ ಚ ಲಬ್ಭತಿ।
ತಸ್ಮಾ ನ ಪನ ನಿಚ್ಚಂ ವಾ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ವಿಯ ತಂ ತಯಂ॥
ನಿಪ್ಫನ್ನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾಭೂತಾ ಚಕ್ಖುಸೋತಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯರೂಪಸದ್ದಗನ್ಧರಸಇತ್ಥಿಪುರಿಸಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರಹದಯವತ್ಥೂತಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ರೂಪಾನಿ ನಿಪ್ಫನ್ನಾನಿ ನಾಮ। ಸೇಸಾನಿ ದಸ ಅನಿಪ್ಫನ್ನಾನಿ ನಾಮ।
೭೨೪.
ಅಟ್ಠಾರಸ ನಿಪ್ಫನ್ನಾನಿ, ಅನಿಪ್ಫನ್ನಾವಸೇಸಕಾ।
ಯದಿ ಹೋನ್ತಿ ಅನಿಪ್ಫನ್ನಾ, ಭವೇಯ್ಯುಂ ತೇ ಅಸಙ್ಖತಾ॥
೭೨೫.
ತೇಸಮೇವ
ಕಥಂ ನಾಮ ಭವೇಯ್ಯುಂ ತೇ, ನಿಪ್ಫನ್ನಾ ಚೇವ ಸಙ್ಖತಾ॥
ಏವಂ ನಿಪ್ಫನ್ನಸಙ್ಖತೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।
ಚೋದನಾಪರಿಹಾರನ್ತಿ ಏತ್ಥ –
೭೨೬.
ಇತ್ಥಿಭಾವೋ ಪುಮತ್ತಞ್ಚ, ಜೀವಿತಂ ಸಮ್ಭವೋಪಿ ಚ।
ತಥಾ ಕಾಯಪ್ಪಸಾದೋತಿ, ಸಬ್ಬಟ್ಠಾನಾತಿ ವಣ್ಣಿತಾ॥
೭೨೭.
ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತು ಧಮ್ಮಾನಂ, ಹೋತಿ ಸಙ್ಕರದೋಸತಾ।
ಚಕ್ಖುಕಾಯಪಸಾದಾನಂ, ಏಕತ್ತಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ॥
೭೨೮.
ಅಞ್ಞಂ ಪನ ಚ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ, ನ ಚತ್ಥಿ ಪರಮತ್ಥತೋ।
ತಸ್ಮಾ ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಚಕ್ಖು-ಪಸಾದೇನ ನ ಸಙ್ಕರಂ॥
೭೨೯.
ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಾವಿನಿಬ್ಭೋಗವಸೇನ
ತೇಸಂ ಠಾನನ್ತರಂ ವತ್ತುಂ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಸಮಯಞ್ಞುನಾ॥
೭೩೦.
ಯಾವತಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಸನ್ತಾನಂ ಅತ್ಥಿ ತತ್ಥ ಸೋ।
ಅತ್ಥಿ ಕಾಯಪಸಾದೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮುದೀರಿತಂ॥
೭೩೧.
ಲಕ್ಖಣಾದಿವಸೇನಾಪಿ, ನಾನತ್ತಂ ಸಮುಪಾಗತಂ।
ಧಜಾನಂ ಪಞ್ಚವಣ್ಣಾನಂ, ಛಾಯಾ ಉಪಮತಂ ಗತಾ॥
೭೩೨.
ತಸ್ಮಾ
ನ ಹೋತೇವಾತಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ, ವಿಞ್ಞುನಾ ಸಮಯಞ್ಞುನಾ॥
ಏವಂ ನಿಪ್ಫನ್ನಾನಿಪ್ಫನ್ನಭಾವೋ, ಚೋದನಾಪರಿಹಾರೋ ಚ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।
ನಯಮೇಕವಿಧಾದಿಕನ್ತಿ –
೭೩೩.
ಲೋಕಿಕತ್ತಾ
ಸಬ್ಬಮೇಕವಿಧಂ ರೂಪಂ, ಪಚ್ಚಯಾಯತ್ತವುತ್ತಿತೋ॥
೭೩೪.
ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಹಿದ್ಧಾ ಚ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿನ್ದ್ರಿಯಾಪಿ ಚ।
ಸುಖುಮೋಳಾರಿಕಾ ಚೇವ, ಉಪಾದಿನ್ನಾದಿತೋ ದ್ವಿಧಾ॥
೭೩೫.
ಚಕ್ಖುಆಯತನಾದೀನಿ, ಪಞ್ಚ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾನಿ ತು।
ತೇವೀಸತಿವಿಧಂ ಸೇಸಂ, ಬಾಹಿರನ್ತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ॥
೭೩೬.
ಚಕ್ಖುಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಾದೀನಿ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಪನಟ್ಠ ತು।
ಸೇಸಞ್ಚ ತು ವೀಸಂ ರೂಪಂ, ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಮುದೀರಿತಂ॥
೭೩೭.
ಚಕ್ಖುಆಯತನಾದೀನಿ, ನವ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಮೇವ ಚ।
ತಂ ಬಾರಸವಿಧಂ ರೂಪಂ, ಓಳಾರಿಕಮುದೀರಿತಂ॥
೭೩೮.
ಸೇಸಾನಿ ಪನ ರೂಪಾನಿ, ಸುಖುಮಾನಿ ತು ಸೋಳಸ।
ಕಮ್ಮಜಂ ತು ಉಪಾದಿನ್ನಂ, ಅನುಪಾದಿನ್ನಮಞ್ಞಥಾ॥
ಏವಞ್ಚ ದುವಿಧಂ ಹೋತಿ।
ಪುನ ತಿವಿಧಂ। ತತ್ಥ ರೂಪಾಯತನಂ ಸನಿದಸ್ಸನಸಪ್ಪಟಿಘಂ, ಏಕಾದಸವಿಧಂ ಸೇಸೋಳಾರಿಕರೂಪಂ ಅನಿದಸ್ಸನಸಪ್ಪಟಿಘಂ, ಸೇಸಂ ಸೋಳಸವಿಧಂ ಸುಖುಮರೂಪಂ ಅನಿದಸ್ಸನಅಪ್ಪಟಿಘಂ। ಕಮ್ಮತೋ ಜಾತಂ ಕಮ್ಮಜಂ, ಅಟ್ಠಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ವತ್ಥು ಚ ಕಮ್ಮಜಂ, ತದಞ್ಞಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಂ ಅಕಮ್ಮಜಂ, ನಕುತೋಚಿ ಜಾತಂ ನೇವಕಮ್ಮಜಾನಾಕಮ್ಮಜಂ ಜರತಾ ಅನಿಚ್ಚತಾ ಚ। ಏವಂ ತಿವಿಧಂ ಹೋತಿ।
ಪುನ ದಿಟ್ಠಸುತಮುತವಿಞ್ಞಾತವಸೇನ ಚ, ದ್ವಾರಞ್ಚೇವ ವತ್ಥು ಚ, ದ್ವಾರಮೇವ ಹುತ್ವಾ ನ ವತ್ಥು ಚ, ವತ್ಥುಮೇವ ಹುತ್ವಾ ನ ದ್ವಾರಞ್ಚ, ನೇವ ದ್ವಾರಞ್ಚ ನ ವತ್ಥು ಚಾತಿ ಏವಂ ಭೇದತೋ ಚ, ದ್ವಾರಞ್ಚೇವಿನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ, ದ್ವಾರಂಯೇವ ಹುತ್ವಾ ನೇವಿನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚ, ಇನ್ದ್ರಿಯಮೇವ ಹುತ್ವಾ ನ ದ್ವಾರಞ್ಚ, ನೇವ ದ್ವಾರಞ್ಚ ನೇವಿನ್ದ್ರಿಯಞ್ಚಾತಿ ಏವಂ ಚತುಬ್ಬಿಧಂ।
ತತ್ಥ
ಪುನ ಏಕಜದ್ವಿಜತಿಜಚತುಜನಕುತೋಚಿಜಾತಭೇದತೋ, ದ್ವಾರಿನ್ದ್ರಿಯಂ ವತ್ಥು ಚ, ದ್ವಾರಮೇವ ಹುತ್ವಾ ನೇವಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನ ವತ್ಥು ಚ, ವತ್ಥುಮೇವ ಹುತ್ವಾ ನೇವಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನ ದ್ವಾರಞ್ಚ, ಇನ್ದ್ರಿಯಮೇವ ಹುತ್ವಾ ನ ವತ್ಥು ನ ದ್ವಾರಞ್ಚ, ನೇವಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪಞ್ಚವಿಧಂ।
ತತ್ಥ –
೭೩೯.
ಅಟ್ಠಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ವತ್ಥುಞ್ಚ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿದ್ವಯಮೇವ ಚ।
ಏಕಾದಸವಿಧಂ ರೂಪಂ, ಏಕಜನ್ತಿ ಪವುಚ್ಚತಿ॥
೭೪೦.
ಸದ್ದೋ ಏಕೋ ದ್ವಿಜೋ ನಾಮ, ಲಹುತಾದಿತ್ತಯಂ ತಿಜಂ।
ಏಕಾದಸವಿಧಂ ಸೇಸಂ, ಚತುಜನ್ತಿ ಪಕಾಸಿತಂ॥
೭೪೧.
ಜರತಾನಿಚ್ಚತಾ ಚೇವ, ನಕುತೋಚಿ ಭವೇ ಪನ।
ಚಕ್ಖಾದಿಪಞ್ಚಕಂ ದ್ವಾರಂ, ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ವತ್ಥುಮೇವ ಚ॥
೭೪೨.
ವಿಞ್ಞತ್ತೀನಂ ದ್ವಯಂ ದ್ವಾರಂ, ನೇವಿನ್ದ್ರಿಯಂ ನ ವತ್ಥು ಚ।
ಹದಯವತ್ಥು ವತ್ಥೂವ, ನ ದ್ವಾರಂ ನೇವಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪನ॥
ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ
ಪುನ ಕಮ್ಮಜಚಿತ್ತಜಉತುಚಿತ್ತಜಉತುಚಿತ್ತಾಹಾರಜಚತುಜನಕುತೋಚಿಜಾತಭೇದತೋ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಸೋತಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯವಸೇನ ಛಬ್ಬಿಧಂ।
ತತ್ಥ ಅಟ್ಠಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ವತ್ಥು ಚ ಕಮ್ಮಜಮೇವ, ವಿಞ್ಞತ್ತಿದ್ವಯಂ ಚಿತ್ತಜಮೇವ, ಸದ್ದೋ ಉತುಚಿತ್ತಜೋ, ಲಹುತಾದಿತ್ತಯಂ ಉತುಚಿತ್ತಾಹಾರಜಮೇವ, ಸೇಸಂ ಏಕಾದಸವಿಧಂ ಚತುಜಂ ನಾಮ, ಜರತಾ ಅನಿಚ್ಚತಾ ನಕುತೋಚಿಜಾತಂ ನಾಮ। ದುತಿಯಛಕ್ಕೇ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ
ಪುನ ಛವತ್ಥುಅವತ್ಥುಭೇದತೋ ಚ, ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಸೋತಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಮನೋಧಾತುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯನ್ತಿ ಸತ್ತವಿಧಂ ಹೋತಿ।
ತತ್ಥ
ಪುನ ಸತ್ತದ್ವಾರಾದ್ವಾರಭೇದತೋ ಅಟ್ಠವಿಧಂ। ತತ್ಥ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರಾದೀನಿ ಪಞ್ಚ ಕಾಯವಿಞ್ಞತ್ತಿವಚೀವಿಞ್ಞತ್ತಿದ್ವಾರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸತ್ತ ದ್ವಾರಾನಿ, ಸೇಸಮದ್ವಾರನ್ತಿ ಏವಂ ಅಟ್ಠವಿಧಂ ಹೋತಿ।
ಪುನ ಅಟ್ಠಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿನ್ದ್ರಿಯಭೇದತೋ ಪನ ನವವಿಧಂ।
ಪುನ ನವಕಮ್ಮಜಾಕಮ್ಮಜಭೇದತೋ ದಸವಿಧಂ।
ಪುನ ಆಯತನಭೇದತೋ ಏಕಾದಸವಿಧಂ।
ಭವೇಸು ರೂಪಕಲಾಪಪವತ್ತಿಭೇದತೋ ಬಹುವಿಧನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।
೭೪೩.
ಇತೋ ಪರಂ ಪವಕ್ಖಾಮಿ, ಕಾಮರೂಪಭವದ್ವಯೇ।
ಉಪ್ಪತ್ತಿಂ ಪನ ರೂಪಾನಂ, ಪಟಿಸನ್ಧಿಪವತ್ತಿಸು॥
೭೪೪.
ಭುಮ್ಮವಜ್ಜೇಸು
ಯೋನಿಯೋ ಪುರಿಮಾ ತಿಸ್ಸೋ, ನ ಸನ್ತೀತಿ ವಿನಿದ್ದಿಸೇ॥
೭೪೫.
ಸೇಸೇ ಗತಿತ್ತಯೇ ಭುಮ್ಮ-ದೇವೇಸುಪಿ ಚ ಯೋನಿಯೋ।
ಚತಸ್ಸೋ ಚ ಭವನ್ತೀತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬಾ ವಿಭಾವಿನಾ॥
೭೪೬.
ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಕಸತ್ತಸ್ಸ, ಪಟಿಸನ್ಧಿಕ್ಖಣೇ ಪನ।
ತಿಂಸ ರೂಪಾನಿ ಜಾಯನ್ತೇ, ಸಭಾವಸ್ಸೇವ ದೇಹಿನೋ॥
೭೪೭.
ಅಭಾವಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾನಂ, ಅಣ್ಡಜಾನಞ್ಚ ವೀಸತಿ।
ಭವನ್ತಿ ಪನ ರೂಪಾನಿ, ಕಾಯವತ್ಥುವಸೇನ ತು॥
೭೪೮.
ಗಹಿತಾಗಹಣೇನೇತ್ಥ, ಏಕಾದಸ ಭವನ್ತಿ ತೇ।
ಏಸೇವ ಚ ನಯೋ ಞೇಯ್ಯೋ, ಸಬ್ಬೇಸು ದಸಕೇಸುಪಿ॥
೭೪೯.
ಜೀವಿತೇನ ಯದಾ ಸದ್ಧಿಂ, ಜಾತೇ ಸುದ್ಧಕಮಟ್ಠಕಂ।
ಜೀವಿತನವಕಂ ನಾಮ, ಹೋತೀತಿ ಸಮುದೀರಿತಂ॥
೭೫೦.
ಜೀವಿತನವಕಂ
ತಂ ಕಾಯದಸಕಂ ನಾಮ, ಹೋತೀತಿ ಪರಿಯಾಪುಟಂ॥
೭೫೧.
ಏಸೇವ ಚ ನಯೋ ಞೇಯ್ಯೋ, ಸದ್ಧಿಂ ಭಾವೇನ ವತ್ಥುನಾ।
ಚಕ್ಖಾದೀಹಿ ಚ ಯೋಜೇತ್ವಾ, ದಸಕಾ ಸತ್ತ ವಿಞ್ಞುನಾ॥
೭೫೨.
ಓಪಪಾತಿಕಸತ್ತಾನಂ, ಮನುಸ್ಸೇಸೂಪಪತ್ತಿಯಂ।
ಕಾಮಾವಚರದೇವಾನಂ, ನಿಚ್ಚಂ ರೂಪಾನಿ ಸತ್ತತಿ॥
೭೫೩.
ಚಕ್ಖು
ಭಾವೋ ಚಾತಿ ಹಿ ಸತ್ತನ್ನಂ, ದಸಕಾನಂ ವಸಾ ಪನ॥
೭೫೪.
ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ರೂಪಿನಂ ಚಕ್ಖು-ಸೋತವತ್ಥುವಸಾ ಪನ।
ದಸಕಾನಿ ಚ ತೀಣೇವ, ನವಕಂ ಜೀವಿತಸ್ಸ ಚ॥
೭೫೫.
ಚತುನ್ನಂ ತು ಕಲಾಪಾನಂ, ವಸೇನ ಪನ ರೂಪಿನಂ।
ಚತ್ತಾಲೀಸೇವ ರೂಪಾನಿ, ಏಕೂನಾನಿ ಭವನ್ತಿ ಹಿ॥
೭೫೬.
ಜೀವಿತನವಕೇನೇವ
ಜಚ್ಚನ್ಧಬಧಿರಾಘಾನ-ರಹಿತೇ ತು ನಪುಂಸಕೇ॥
೭೫೭.
ವತ್ಥುನೋ ಕಾಯಜಿವ್ಹಾನಂ, ವಸಾ ತಿಂಸಾವಕಂಸತೋ।
ಉಕ್ಕಂಸಸ್ಸಾವಕಂಸಸ್ಸ, ಅನ್ತರೇ ಅನುರೂಪತೋ॥
೭೫೮.
ಪರಿಪುಣ್ಣಾನಂ ರೂಪಾನಂ, ವಸೇನ ಪನ ಪಾಣಿನಂ।
ರೂಪಾನಂ ತು ಸಮುಪ್ಪತ್ತಿ, ವೇದಿತಬ್ಬಾ ವಿಭಾವಿನಾ॥
೭೫೯.
ಸತ್ತವೀಸತಿ ರೂಪಾನಿ, ಕಾಮಾವಚರದೇಹಿನೋ।
ಅಪ್ಪವತ್ತನತೋ ಹೋನ್ತಿ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಭಾವಾನಮೇಕತೋ॥
೭೬೦.
ಘಾನಂ ಜಿವ್ಹಾ ಚ ಕಾಯೋ ಚ, ತಥಾ ಭಾವದ್ವಯಮ್ಪಿ ಚ।
ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪನ ರೂಪೀನಂ, ಪಞ್ಚ ರೂಪಾ ನ ವಿಜ್ಜರೇ॥
೭೬೧.
ಚತುಸನ್ತತಿ ಕಾಮಸ್ಮಿಂ, ರೂಪೇ ಹೋನ್ತಿ ತಿಸನ್ತತಿ।
ದ್ವಿಸನ್ತತಿ ಅಸಞ್ಞೇಸು, ಬಹಿದ್ಧಾ ಏಕಸನ್ತತಿ॥
೭೬೨.
ರೂಪಂ
ಪಠಮಂ ಕಮ್ಮತೋಯೇವ, ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ ನ ಸಂಸಯೋ॥
೭೬೩.
ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಕಸತ್ತಾನಂ, ಪಟಿಸನ್ಧಿಕ್ಖಣೇ ಪನ।
ತಞ್ಚ ಖೋ ಸನ್ಧಿಚಿತ್ತಸ್ಸ, ಉಪ್ಪಾದೇಯೇವ ಜಾಯರೇ॥
೭೬೪.
ಯಥೇವ ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೇ, ತಿಂಸ ರೂಪಾನಿ ಜಾಯರೇ।
ತಥೇವ ಠಿತಿಭಙ್ಗೇಸು, ತಿಂಸ ತಿಂಸೇವ ಜಾಯರೇ॥
೭೬೫.
ಸಬ್ಬಾನೇತಾನಿ ರೂಪಾನಿ, ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋತಿ ಸಞ್ಞಿತೋ।
ಅನಿಚ್ಚೋ ಅದ್ಧುವೋನತ್ತಾ, ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧೋವ ಕೇವಲೋ॥
೭೬೬.
ರೋಗತೋ ಗಣ್ಡತೋ ರೂಪಂ, ಪರತೋ ಚ ಪಲೋಕತೋ।
ದಿಸ್ವಾನ ದುಕ್ಖತೋ ರೂಪಂ, ರೂಪೇ ಛನ್ದಂ ವಿರಾಜಯೇ॥
೭೬೭.
ಗನ್ತುಂ ಪನಿಚ್ಛೇ ಪಿಟಕೇಭಿಧಮ್ಮೇ,
ಯೋ ಧಮ್ಮಸೇನಾಪತಿನಾ ಸಮತ್ತಂ।
ಹಿತತ್ಥಿನಾ
ಸಕ್ಕಚ್ಚ ಸಮ್ಮಾ ಪನ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬೋ॥
ಇತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮಾವತಾರೇ ರೂಪವಿಭಾಗೋ ನಾಮ
ದಸಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ।