೧೮. ಅಟ್ಠಾರಸಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ

ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿನಿದ್ದೇಸೋ

೧೧೭೦.

ಸಮಾಧಿಂ ಪನ ಸಾಭಿಞ್ಞಂ, ಭಾವೇತ್ವಾ ತದನನ್ತರಂ।

ಭಾವೇತಬ್ಬಾ ಯತೋ ಪಞ್ಞಾ, ಭಿಕ್ಖುನಾ ತೇನ ಧೀಮತಾ॥

೧೧೭೧.

ತತೋಹಂ ದಾನಿ ವಕ್ಖಾಮಿ, ಪಞ್ಞಾಭಾವನಮುತ್ತಮಂ।

ಸಮಾಸೇನೇವ ಭಿಕ್ಖೂನಂ, ಪರಂ ಪೀತಿಸುಖಾವಹಂ॥

೧೧೭೨.

ಕಾ ಪಞ್ಞಾ ಪನ ಕೋ ಚತ್ಥೋ,

ಕಿಮಸ್ಸಾ ಲಕ್ಖಣಾದಿಕಂ।

ಕತಿಧಾ ಸಾ ಕಥಂ ತೇನ,

ಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ ವುಚ್ಚತೇ॥ –

೧೧೭೩.

ಪಞ್ಞಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾ, ಪುಞ್ಞಚಿತ್ತಸಮಾಯುತಾ।

ಪಜಾನಾತೀತಿ ಪಞ್ಞಾ ಸಾ, ಜಾನನಾ ವಾ ಪಕಾರತೋ॥

೧೧೭೪.

ಸಞ್ಞಾವಿಞ್ಞಾಣಪಞ್ಞಾನಂ, ಕೋ ವಿಸೇಸೋ ಕಿಮನ್ತರಂ।

ಸಞ್ಞಾವಿಞ್ಞಾಣಪಞ್ಞಾನಂ, ಜಾನನತ್ತೇ ಸಮೇಪಿ ಚ॥

೧೧೭೫.

ಯಾ ಸಞ್ಜಾನನಮತ್ತಂವ, ಸಞ್ಞಾ ನೀಲಾದಿತೋ ಪನ।

ಲಕ್ಖಣಪ್ಪಟಿವೇಧಂ ತು, ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ ನೇವ ಸಾ॥

೧೧೭೬.

ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪನ ಜಾನಾತಿ, ನೀಲಪೀತಾದಿಗೋಚರಂ।

ಸಕ್ಕೋತಿಪಿ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಲಕ್ಖಣಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತುಂ॥

೧೧೭೭.

ಉಸ್ಸಕ್ಕಿತ್ವಾ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಮಗ್ಗಂ ಪಾಪೇತುಮೇವ ತಂ।

ಪಞ್ಞಾ ವುತ್ತನಯಂ ಕಾತುಂ, ಸಕ್ಕೋತಿ ತಿವಿಧಮ್ಪಿ ತಂ॥

೧೧೭೮.

ಇಮೇಸಂ ಪನ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ, ವಿಸೇಸೋ ಸಮುದೀರಿತೋ।

ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪನ ಧಮ್ಮಾನಂ, ಸಭಾವಪಟಿವೇಧನಂ॥

೧೧೭೯.

ಲಕ್ಖಣಂ ಪನ ಪಞ್ಞಾಯ, ಲಕ್ಖಣಞ್ಞೂಹಿ ದೀಪಿತಂ।

ಸಮ್ಮೋಹನನ್ಧಕಾರಸ್ಸ, ವಿದ್ಧಂಸನರಸಾ ಮತಾ॥

೧೧೮೦.

ಅಸಮ್ಮೋಹಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಾ , ಸಮಾಧಾಸನ್ನಕಾರಣಾ।

ಏವಮೇತ್ಥ ಚ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ, ಪಞ್ಞಾಯ ಲಕ್ಖಣಾದಿಕಾ॥

ಕತಿಧಾತಿ ಏತ್ಥ –

೧೧೮೧.

ಲಕ್ಖಣೇನೇಕಧಾ ವುತ್ತಾ,

ಲೋಕಿಕಾಲೋಕಿಕಾ ದ್ವಿಧಾ।

ಲೋಕಿಯೇನೇತ್ಥ ಮಗ್ಗೇನ,

ಯುತ್ತಾ ಸಾ ಲೋಕಿಕಾ ಸಿಯಾ॥

೧೧೮೨.

ಲೋಕುತ್ತರೇನ ಮಗ್ಗೇನ, ಯುತ್ತಾ ಲೋಕುತ್ತರಾ ಮತಾ।

ತಿವಿಧಾಪಿ ಸಿಯಾ ಪಞ್ಞಾ, ಚಿನ್ತಾಸುತಮಯಾದಿತೋ॥

೧೧೮೩.

ತತ್ಥತ್ತನೋವ ಚಿನ್ತಾಯ, ನಿಪ್ಫನ್ನತ್ತಾತಿ ತಸ್ಸ ಸಾ।

ಹೋತಿ ಚಿನ್ತಾಮಯಾ ಪಞ್ಞಾ, ಭೂರಿಪಞ್ಞೇನ ದೇಸಿತಾ॥

೧೧೮೪.

ಪರತೋ ಪನ ಸುತ್ವಾನ, ಲದ್ಧಾ ಪಞ್ಞಾ ಅಯಂ ಇಧ।

ಸುತೇನೇವ ಚ ನಿಪ್ಫನ್ನಾ, ಪಞ್ಞಾ ಸುತಮಯಾ ಮತಾ॥

೧೧೮೫.

ಯಥಾ ವಾಪಿ ತಥಾ ಚೇತ್ಥ, ಭಾವನಾಯ ವಸೇನ ತು।

ನಿಪ್ಫನ್ನಾ ಅಪ್ಪನಾಪತ್ತಾ, ಪಞ್ಞಾ ಸಾ ಭಾವನಾಮಯಾ॥

೧೧೮೬.

ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಚತುಕ್ಕಸ್ಸ, ವಸೇನ ಚತುಧಾ ಸಿಯಾ।

ಅತ್ಥಧಮ್ಮನಿರುತ್ತೀಸು, ಞಾಣಂ ಞಾಣೇಸು ತೀಸುಪಿ॥

೧೧೮೭.

ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಚ್ಚಯುಪ್ಪನ್ನಂ, ವಿಪಾಕಾ ಚ ಕ್ರಿಯಾ ತಥಾ।

ನಿಬ್ಬಾನಂ ಭಾಸಿತತ್ಥೋ ಚ, ಪಞ್ಚೇತೇ ಅತ್ಥಸಞ್ಞಿತಾ॥

೧೧೮೮.

ಫಲನಿಬ್ಬತ್ತಕೋ ಹೇತು, ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಚ ಭಾಸಿತಂ।

ಕುಸಲಾಕುಸಲಞ್ಚೇತಿ, ಪಞ್ಚೇತೇ ಧಮ್ಮಸಞ್ಞಿತಾ॥

೧೧೮೯.

ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಚ ಧಮ್ಮೇ ಚ, ಯಾ ಸಭಾವನಿರುತ್ತಿ ತು।

ನಿರುತ್ತೀತಿ ಚ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾ, ನಿರುತ್ತಿಕುಸಲೇನ ಸಾ॥

೧೧೯೦.

ಞಾಣಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ, ತಿವಿಧಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ।

ತೇಸು ಞಾಣೇಸು ಯಂ ಞಾಣಂ, ಪಟಿಭಾನನ್ತಿ ತಂ ಮತಂ॥

೧೧೯೧.

ಪರಿಯತ್ತಿಪರಿಪುಚ್ಛಾಹಿ , ಸವನಾಧಿಗಮೇಹಿ ಚ।

ಪುಬ್ಬಯೋಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಭೇದಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ॥

ಕಥಂ ಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ ಏತ್ಥ –

೧೧೯೨.

ಖನ್ಧಾದೀಸು ಹಿ ಧಮ್ಮೇಸು, ಭೂಮಿಭೂತೇಸು ಯೋಗಿನಾ।

ಉಗ್ಗಹಾದಿವಸೇನೇತ್ಥ, ಕತ್ವಾ ಪರಿಚಯಂ ಪನ॥

೧೧೯೩.

ಸೀಲಂ ಚಿತ್ತವಿಸುದ್ಧಿಞ್ಚ, ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತತೋ ಪರಂ।

ದಿಟ್ಠಿಸುದ್ಧಾದಯೋ ಪಞ್ಚ, ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೇನ ಸುದ್ಧಿಯಾ॥

೧೧೯೪.

ತಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಯುತ್ತೇನ, ಭೀತೇನ ಜನನಾದಿತೋ।

ಭಾವೇತಬ್ಬಾ ಭವಾಭಾವಂ, ಪತ್ಥಯನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ॥

೧೧೯೫.

ರೂಪಞ್ಚ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ, ಸಙ್ಖಾರಾ ಚೇವ ಸಬ್ಬಸೋ।

ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚೇತಿ ಪಞ್ಚೇತೇ, ಖನ್ಧಾ ಸಮ್ಬುದ್ಧದೇಸಿತಾ॥

೧೧೯೬.

ತತ್ಥ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪಂ ತಂ, ಅತೀತಾನಾಗತಾದಿಕಂ।

ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಾ, ಸುಖುಮೋಳಾರಿಕಮ್ಪಿ ವಾ॥

೧೧೯೭.

ಹೀನಂ ವಾಪಿ ಪಣೀತಂ ವಾ, ಯಂ ದೂರೇ ಯಞ್ಚ ಸನ್ತಿಕೇ।

ಸಬ್ಬಂ ತಮೇಕತೋ ಕತ್ವಾ, ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ॥

೧೧೯೮.

ಇತರೇಸುಪಿ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ತಂ ವೇದಯಿತಲಕ್ಖಣಂ।

ಸಬ್ಬಂ ತಮೇಕತೋ ಕತ್ವಾ, ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧತಾ ಕತಾ॥

೧೧೯೯.

ಚಿತ್ತಜಂ ಪನ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ತಂ ಸಞ್ಜಾನನಲಕ್ಖಣಂ।

ಸಬ್ಬಂ ತಮೇಕತೋ ಕತ್ವಾ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ॥

೧೨೦೦.

ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಚಿತ್ತಸಮ್ಭೂತಂ, ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಲಕ್ಖಣಂ।

ಸಬ್ಬಂ ತಮೇಕತೋ ಕತ್ವಾ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧತಾ ಕತಾ॥

೧೨೦೧.

ತತ್ಥ ಚಿತ್ತಂ ತು ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ, ತಂ ವಿಜಾನನಲಕ್ಖಣಂ।

ಸಬ್ಬಂ ತಮೇಕತೋ ಕತ್ವಾ, ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧತಾ ಕತಾ॥

೧೨೦೨.

ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾಭೂತಾ, ಉಪಾದಾ ಚತುವೀಸತಿ।

ಅಟ್ಠವೀಸತಿಧಾ ಚೇತಂ, ರೂಪಂ ರೂಪನ್ತಿ ಗಣ್ಹತಿ॥

೧೨೦೩.

ಏಕಾಸೀತಿಯಾ ಚಿತ್ತೇನ, ಸಂಯುತ್ತಾ ವೇದನಾದಯೋ।

ವೇದನಾಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರ-ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧಸಞ್ಞಿತಾ॥

೧೨೦೪.

ಚತ್ತಾರೋರೂಪಿನೋ ಖನ್ಧೇ, ನಾಮನ್ತಿ ಪರಿಗಣ್ಹತಿ।

ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ ಭವೇ ರೂಪಂ, ನಾಮಕ್ಖನ್ಧಾ ಅರೂಪಿನೋ॥

೧೨೦೫.

ರುಪ್ಪನಲಕ್ಖಣಂ ರೂಪಂ, ನಾಮಂ ನಮನಲಕ್ಖಣಂ।

ಇತಿ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ನಾಮ-ರೂಪಂ ಸೋ ಪರಿಗಣ್ಹತಿ॥

೧೨೦೬.

ಫಾಲೇನ್ತೋ ವಿಯ ತಾಲಸ್ಸ, ಕನ್ದಂ ತು ಯಮಕಂ ದ್ವಿಧಾ।

ವವತ್ಥಪೇತಿ ನಾಮಞ್ಚ, ರೂಪಞ್ಚಾತಿ ದ್ವಿಧಾ ಪನ॥

೧೨೦೭.

ನಾಮತೋ ರೂಪತೋ ಅಞ್ಞೋ,

ಸತ್ತೋ ವಾ ಪುಗ್ಗಲೋಪಿ ವಾ।

ಅತ್ತಾ ವಾ ಕೋಚಿ ನತ್ಥೀತಿ,

ನಿಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛತಿ ಸಬ್ಬದಾ॥

೧೨೦೮.

ಏವಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಸೋ, ನಾಮರೂಪಂ ಸಭಾವತೋ।

ಸತ್ತಸಮ್ಮೋಹಘಾತತ್ಥಂ, ಬಹುಸುತ್ತವಸೇನಿಧ॥

೧೨೦೯.

ನಾಮರೂಪಮತ್ತಞ್ಞೇವ, ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿಧ ಪುಗ್ಗಲೋ।

ಏವಮೇತ್ಥ ಪಣ್ಡಿತೋ ಪೋಸೋ, ವವತ್ಥಪೇತಿ ತಂ ಪನ॥

ವುತ್ತಂ ಹೇತಂ –

೧೨೧೦.

‘‘ಯಥಾಪಿ ಅಙ್ಗಸಮ್ಭಾರಾ,

ಹೋತಿ ಸದ್ದೋ ರಥೋ ಇತಿ।

ಏವಂ ಖನ್ಧೇಸು ಸನ್ತೇಸು,

ಹೋತಿ ಸತ್ತೋತಿ ಸಮ್ಮುತೀ’’ತಿ॥

೧೨೧೧.

ಯಥಾಪಿ ದಾರುಯನ್ತಮ್ಪಿ, ನಿಜ್ಜೀವಞ್ಚ ನಿರೀಹಕಂ।

ದಾರುರಜ್ಜುಸಮಾಯೋಗೇ, ತಂ ಗಚ್ಛತಿಪಿ ತಿಟ್ಠತಿ॥

೧೨೧೨.

ತಥೇದಂ ನಾಮರೂಪಮ್ಪಿ, ನಿಜ್ಜೀವಞ್ಚ ನಿರೀಹಕಂ।

ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸಮಾಯೋಗೇ, ತಂ ಗಚ್ಛತಿಪಿ ತಿಟ್ಠತಿ॥

ತೇನಾಹು ಪೋರಾಣಾ –

೧೨೧೩.

‘‘ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ ಇಧತ್ಥಿ ಸಚ್ಚತೋ,

ನ ಹೇತ್ಥ ಸತ್ತೋ ಮನುಜೋ ಚ ವಿಜ್ಜತಿ।

ಸುಞ್ಞಂ ಇದಂ ಯನ್ತಮಿವಾಭಿಸಙ್ಖತಂ,

ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪುಞ್ಜೋ ತಿಣಕಟ್ಠಸಾದಿಸೋ’’ತಿ॥

೧೨೧೪.

ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೂಪನಿಸ್ಸಾಯ , ದಣ್ಡಕೇಸು ಠಿತೇಸು ಹಿ।

ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪತಮಾನೇ ತು, ತಥೇವ ಪತತೀತರೋ॥

ತೇನಾಹು ಪೋರಾಣಾ –

೧೨೧೫.

‘‘ಯಮಕಂ ನಾಮರೂಪಞ್ಚ, ಉಭೋ ಅಞ್ಞೋಞ್ಞನಿಸ್ಸಿತಾ।

ಏಕಸ್ಮಿಂ ಭಿಜ್ಜಮಾನಸ್ಮಿಂ, ಉಭೋ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ ಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿ॥

೧೨೧೬.

ಉತಿನ್ನಂ ನಾಮರೂಪಾನಂ, ನಾಮಂ ನಿತ್ತೇಜಮೇತ್ಥ ತಂ।

ಸಕೇನೇವ ಹಿ ತೇಜೇನ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಪವತ್ತಿತುಂ॥

೧೨೧೭.

ನ ಬ್ಯಾಹರತಿ ನೋ ಸೇತಿ, ನ ತಿಟ್ಠತಿ ನ ಗಚ್ಛತಿ।

ನ ಭೇದೇತಿ ನ ಚೋರೇತಿ, ನ ಭುಞ್ಜತಿ ನ ಖಾದತಿ॥

೧೨೧೮.

ತಥಾ ರೂಪಮ್ಪಿ ನಿತ್ತೇಜಂ, ವಿನಾ ನಾಮಞ್ಚ ಸಬ್ಬಥಾ।

ಸಕೇನೇವ ಹಿ ತೇಜೇನ, ನ ಸಕ್ಕೋತಿ ಪವತ್ತಿತುಂ॥

೧೨೧೯.

ಭುಞ್ಜಾಮೀತಿ ಪಿವಾಮೀತಿ, ಖಾದಾಮೀತಿ ತಥೇವ ಚ।

ರೋದಾಮೀತಿ ಹಸಾಮೀತಿ, ರೂಪಸ್ಸೇತಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ॥

೧೨೨೦.

ನಾಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ರೂಪಂ ತು, ರೂಪಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ನಾಮಕಂ।

ಪವತ್ತತಿ ಸದಾ ಸಬ್ಬಂ, ಪಞ್ಚವೋಕಾರಭೂಮಿಯಂ॥

೧೨೨೧.

ಇಮಸ್ಸ ಪನ ಅತ್ಥಸ್ಸ, ಆವಿಭಾವತ್ಥಮೇವ ಚ।

ಜಚ್ಚನ್ಧಪೀಠಸಪ್ಪೀನಂ, ವತ್ತಬ್ಬಾ ಉಪಮಾ ಇಧ॥

೧೨೨೨.

ಯಥಾ ಹಿ ನಾವಂ ನಿಸ್ಸಾಯ, ಮನುಸ್ಸಾ ಯನ್ತಿ ಅಣ್ಣವೇ।

ಏವಂ ರೂಪಮ್ಪಿ ನಿಸ್ಸಾಯ, ನಾಮಕಾಯೋ ಪವತ್ತತಿ॥

೧೨೨೩.

ಯಥಾ ಮನುಸ್ಸೇ ನಿಸ್ಸಾಯ, ನಾವಾ ಗಚ್ಛತಿ ಅಣ್ಣವೇ।

ಏವಂ ನಾಮಮ್ಪಿ ನಿಸ್ಸಾಯ, ರೂಪಕಾಯೋ ಪವತ್ತತಿ॥

೧೨೨೪.

ಸತ್ತಸಞ್ಞಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ, ನಾಮರೂಪಸ್ಸ ಸಬ್ಬಥಾ।

ಯಾಥಾವದಸ್ಸನಂ ಏತಂ, ‘‘ದಿಟ್ಠಿಸುದ್ಧೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ॥

೧೨೨೫.

ಪರಿಮುಚ್ಚಿತುಕಾಮೋ ಚ, ದುಕ್ಖತೋ ಜಾತಿಆದಿತೋ।

ಅನ್ತದ್ವಯಂ ವಿವಜ್ಜೇತ್ವಾ, ಭಾವಯೇ ಪನ ಪಣ್ಡಿತೋ॥

೧೨೨೬.

ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿಮಿಮಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ,

ಸುಟ್ಠುತರಂ ತು ಕರೋತಿ ನರೋ ಯೋ।

ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ಮಲಾನಿ ಅಸೇಸಂ,

ನಾಸಮುಪೇನ್ತಿ ಹಿ ತಸ್ಸ ನರಸ್ಸ॥

ಇತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮಾವತಾರೇ ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿನಿದ್ದೇಸೋ ನಾಮ

ಅಟ್ಠಾರಸಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ।