೩. ತತಿಯೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ
ಚೇತಸಿಕವಿಭಾಗನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ
೮೯. ಸಬ್ಬೇ ಚೇತಸಿಕಾ ವುತ್ತಾ, ಬುದ್ಧೇನಾದಿಚ್ಚಬನ್ಧುನಾ ಯೇ ಸಬ್ಬೇ ಚೇತಸಿಕಾ ಆದಿಚ್ಚಬನ್ಧುನಾ ಬುದ್ಧೇನ ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಚೇತಸಿಕಾ ನಾಮಸಾಮಞ್ಞತೋ ನಾಮಸಮಾನಭಾವೇನ ದ್ವೇಪಞ್ಞಾಸಭವನ್ತಿ ತೇ, ಅನೋತ್ತಪ್ಪಪರಿಯೋಸಾನಾ ದ್ವಿಪಞ್ಞಾಸ ಭವನ್ತಿ।
೯೦-೯೨. ಚತುಪಞ್ಞಾಸಧಾ ಕಾಮೇ, ರೂಪೇ ಪಞ್ಚದಸೇರಿತಾ ಕಾಮೇ ಕಾಮಾವಚರೇ ಚತುಪಞ್ಞಾಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಈರಿತಾ। ರೂಪೇ ರೂಪಾವಚರೇ ಪಞ್ಚದಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಈರಿತಾ ಭವನ್ತಿ। ದ್ವಾದಸಾರೂಪೇ ಅರೂಪಾವಚರೇ ದ್ವಾದಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಭವನ್ತಿ। ಚತ್ತಾಲೀಸ ಮನಾಸವಾ ಲೋಕುತ್ತರಚಿತ್ತಾನಿ ಚತ್ತಾಲೀಸ ಭವನ್ತಿ, ಏಕವೀಸಸತಂ ಸಬ್ಬೇ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾ ಸಮಾಸತೋ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಏಕವೀಸಸತಂ ಹೋತಿ। ಏತೇಸು ತೇಸಮುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಇತೋ ಪರಂ ಏತೇಸು ಮಯಾ ವುತ್ತೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ತೇಸಂ ಫಸ್ಸಾದೀನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಂ ಏಕಂ ಏಕಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕೇಸು ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾಟವತ್ಥಾಯ ಅಹಂ ಪವಕ್ಖಾಮಿ ದೇಸಿಸ್ಸಾಮಿ।
೯೩. ಏಕಗ್ಗತಾ ಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಮನಕ್ಕಾರೋ ಮನಸಿಕಾರೋ ಜೀವಿತಂ ಫಸ್ಸಪಞ್ಚಕಂ ಏತೇ ಅಟ್ಠ ಚೇತಸಿಕಾ ಅವಿನಿಬ್ಭೋಗಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞತೋ ಅವಿಗತಾ ಏಕುಪ್ಪಾದಾ ಸಮಾನುಪ್ಪಾದಾ ಸಹಕ್ಖಯಾ ಸಹವಯಾ।
೯೪. ಫಸ್ಸೋ ಚ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ, ಚೇತನಾ ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಏಕಗ್ಗತಾ ಮನಕ್ಕಾರೋ ಇಮೇ ಚೇತಸಿಕಾ ಸಬ್ಬಸಾಧಾರಣಾ ಸಬ್ಬಚಿತ್ತೇಹಿ ಸಾಧಾರಣಾ, ಸಬ್ಬಚಿತ್ತಾನಂ ಸಾಧಾರಣಾ ವಾ।
೯೫. ವಿತಕ್ಕೋ ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸ-ಚಿತ್ತೇಸು ಸಮುದೀರಿತೋ। ಚಾರೋ ಛಸಟ್ಠಿಚಿತ್ತೇಸು ವಿತಕ್ಕೋ ತಾವ ದ್ವಿಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣವಜ್ಜಿತಕಾಮಾವಚರೇಸು ಚೇವ ಏಕಾದಸಸು ಪಠಮಜ್ಝಾನಚಿತ್ತೇಸು ಚಾತಿ ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸಚಿತ್ತೇಸು ಛಸಟ್ಠಿಚಿತ್ತೇಸು ಜಾಯತಿ। ಏತ್ಥ ಏತಸ್ಮಿಂ ವಚನೇ ಸಂಸಯೋ ನತ್ಥಿ।
೯೬. ಏಕಪಞ್ಞಾಸಚಿತ್ತೇಸು, ಪೀತಿ ತೇಸಟ್ಠಿಯಾ ಸುಖಂ ಪೀತಿದೋಮನಸ್ಸುಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನವಜ್ಜಿತೇಸು ಏಕಪಞ್ಞಾಸಚಿತ್ತೇಸು ಜಾಯತಿ। ಸುಖಂ ದೋಮನಸ್ಸದುಕ್ಖುಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತವಜ್ಜಿತೇಸು ತೇಸಟ್ಠಿಚಿತ್ತೇಸು ಜಾಯತಿ। ಉಪೇಕ್ಖಾ ಸೋಮನಸ್ಸಸುಖದುಕ್ಖಸಹಗತವಜ್ಜಿತೇಸು ಪಞ್ಚಪಞ್ಞಾಸಚಿತ್ತೇಸು ಜಾಯತಿ। ದುಕ್ಖಂ ಅಕುಸಲವಿಪಾಕಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣಪಟಿಘಸಹಗತೇಸು ತೀಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಜಾಯತಿ।
೯೭. ಹೋತಿ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿಚಿತ್ತೇಸು, ಸೋಮನಸ್ಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪನ ದೋಮನಸ್ಸದುಕ್ಖಸುಖುಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತವಜ್ಜಿತೇಸು ದ್ವಾಸಟ್ಠಿಚಿತ್ತೇಸು ಜಾಯತಿ। ದುಕ್ಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಪನೇಕಸ್ಮಿಂ ಅಕುಸಲವಿಪಾಕೇ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣೇ ಜಾಯತಿ। ತಥೇಕಮ್ಹಿ ಸುಖಿನ್ದ್ರಿಯಂ ತಥಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪುಞ್ಞಪಾಕೇ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣೇ ಹೋತಿ।
೯೮. ಪಞ್ಚುತ್ತರಸತೇ ಚಿತ್ತೇ, ವೀರಿಯಂ ಆಹ ನಾಯಕೋ ಜಿನೋ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಾವಜ್ಜನದ್ವಿಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಸನ್ತೀರಣವಜ್ಜಿತೇ ಪಞ್ಚುತ್ತರಸತೇ ಚಿತ್ತೇ ವೀರಿಯಂ ಆಹ ಕಥೇಸಿ। ಚತುತ್ತರಸತೇ ಚಿತ್ತೇ, ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಮಬ್ರ್ವಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಸಹಗತದ್ವಿಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಸನ್ತೀರಣಪಞ್ಚದ್ವಾರಾವಜ್ಜನವಜ್ಜಿತೇ ಚತುತ್ತರಸತೇ ಚಿತ್ತೇ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅವೋಚ।
೯೯. ಸಬ್ಬಾಹೇತುಕಚಿತ್ತಾನಿ, ಠಪೇತ್ವಾ ಚೇಕಹೇತುಕೇ ಸಬ್ಬಾನಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ಅಹೇತುಕಚಿತ್ತಾನಿ ಏಕಹೇತುಕಚಿತ್ತದ್ವಯಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಸ್ಮಿಂ ಏಕುತ್ತರಸತೇ ಚಿತ್ತೇ ಛನ್ದಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿಂ ಉದ್ದಿಸೇ ಪಣ್ಡಿತೋ ಕಥೇಯ್ಯ।
೧೦೦. ಠಪೇತ್ವಾ ದಸ ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣಾದಿಕೇ ದಸ ವಿಞ್ಞಾಣೇ ಚ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯುತಮ್ಪಿ ಚಿತ್ತಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಸ್ಮಿಂ ದಸುತ್ತರಸತೇ ಚಿತ್ತೇ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ಭಗವತಾ ಉದೀರಿತೋ।
೧೦೧-೨. ಸದ್ಧಾ ಸತಿ ಹಿರೀ ಓತ್ತಪ್ಪಂ ಅಲೋಭೋ ಅದೋಸೋ ತತ್ರಮಜ್ಝತ್ತಂ ಛ ಯುಗಳಾ ಚ ಇತಿ ಇಮೇ ಏಕೂನವೀಸತಿ ಧಮ್ಮಾ ನಿಯತಾ ಹುತ್ವಾ ಏಕನವುತಿಯಾ ಚಿತ್ತೇ ಜಾಯನ್ತಿ। ಏಕೂನವೀಸತಿ ಧಮ್ಮಾ ಅಹೇತುಕೇಸು ಅಟ್ಠಾರಸಸು ಅಪುಞ್ಞೇಸು ದ್ವಾದಸಸು ಅಕುಸಲೇಸು ನ ಜಾಯರೇ ನ ಜಾಯನ್ತಿ।
೧೦೩. ಏಕೂನಾಸೀತಿಯಾ ಚಿತ್ತೇ, ಪಞ್ಞಾ ಜಾಯತಿ ಸಬ್ಬದಾ ಪಞ್ಞಾ ದ್ವಾದಸಅಕುಸಲಅಟ್ಠಾರಸಅಹೇತುಕಮಹಾಕುಸಲಞಾಣವಿಪ್ಪಯುತ್ತಮಹಾವಿಪಾಕಞಾಣವಿಪ್ಪಯುತ್ತಮಹಾಕಿರಿಯಾಞಾಣವಿಪ್ಪಯುತ್ತವಜ್ಜಿತೇ ಏಕೂನಾಸೀತಿಯಾ ಚಿತ್ತೇ ಜಾಯತಿ। ಅಟ್ಠವೀಸತಿಯಾ ಚಿತ್ತೇ, ಕರುಣಾಮುದಿತಾ ಸಿಯುಂ ಕರುಣಾಮುದಿತಾ ಅಟ್ಠಸು ಮಹಾಕುಸಲೇಸು, ಅಟ್ಠಸು ಮಹಾಕಿರಿಯಾಸು, ರೂಪಾವಚರಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನವಜ್ಜಿತೇಸು ದ್ವಾದಸರೂಪಾವಚರೇಸು ಚಾತಿ ಅಟ್ಠವೀಸತಿಯಾ ಚಿತ್ತೇಸು ಸಿಯುಂ ಭವೇಯ್ಯುಂ।
೧೦೪. ಕಾಮಾವಚರಪುಞ್ಞೇಸು, ಸಬ್ಬಲೋಕುತ್ತರೇಸು ಚ ಕಾಮಾವಚರಮಹಾಕುಸಲೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಸಬ್ಬೇಸು ಲೋಕುತ್ತರೇಸು ಚಾತಿ ಸಹ ಅಟ್ಠಕೇ ಚತ್ತಾಲೀಸವಿಧೇ ಚಿತ್ತೇ ವಿರತಿತ್ತಯಂ ಹೋತಿ।
೧೦೫. ಸದ್ಧಾ
೧೦೬. ತಥಾ ತಿಸ್ಸೋ ವಿರತಿಯೋ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಪಞ್ಚವೀಸತಿ ಧಮ್ಮಾ ಮಹಾಕುಸಲಚಿತ್ತಸಮ್ಪಯುತ್ತಅಬ್ಯಾಕತಚಿತ್ತಸಮ್ಪಯುತ್ತಾತಿ ಕುಸಲೇನ ಸಬ್ಬೇಸುಯೇವ ಧಮ್ಮೇಸು ಛೇಕೇನ ವಿಜಿತಙ್ಗಣೇನ ಪಕಾಸಿತಾ।
೧೦೭. ಅಹಿರೀಕಂ ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ, ಮೋಹೋ ಉದ್ಧಚ್ಚಮೇವ ಚಾತಿ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ನಿಯತಾ ಹುತ್ವಾ ದ್ವಾದಸಾಪುಞ್ಞಚಿತ್ತೇಸುಯೇವ ದ್ವಾದಸಅಕುಸಲಚಿತ್ತೇಸುಯೇವ ಜಾಯರೇ ಜಾಯನ್ತಿ।
೧೦೮-೯. ಲೋಭೋ ದೋಸೋ ಚ ಮೋಹೋ ಚ, ಮಾನೋ ದಿಟ್ಠಿ ಚ ಸಂಸಯೋ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಮಿದ್ಧಂ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ ಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಥಿನಂ ಮಚ್ಛರಿಯಮ್ಪಿ ಚ ಅಹಿರಿಕಂ ಅನೋತ್ತಪ್ಪಂ ಇಸ್ಸಾ ಚ ದೋಮನಸ್ಸಕಂ ಏತೇ ಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಾ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಏಕನ್ತೇನ ಮಹೇಸಿನಾ ವಿಜಿತಙ್ಗಣವಿಗತಮಲೇನ ವುತ್ತಾ।
೧೧೦. ಲೋಭೋ ಅಟ್ಠಸು ಲೋಭಮೂಲೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಭಗವತಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋ ದಸ್ಸಿತೋ। ದಿಟ್ಠಿ ಚತೂಸು ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪಯುತ್ತೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ವುತ್ತಾ। ಮಾನೋ ದಿಟ್ಠಿವಿಪ್ಪಯುತ್ತೇಸು ಚತೂಸು ಗಾಹೂಪವಾದಪ್ಪಭಿನ್ದನೇನ ವುತ್ತೋ। ದೋಸೋ ದ್ವೀಸು ಏವ ಪಟಿಘಸಮ್ಪಯುತ್ತೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಮುನಿನ್ದೇನ ವುತ್ತೋ।
೧೧೧. ಇಸ್ಸಾಮಚ್ಛೇರಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾ ದ್ವೀಸು ದೋಸಮೂಲೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಜಾಯನ್ತಿ, ನೋ ಸಹ ಸಹ ನೋ ಜಾಯನ್ತಿ, ಏಕೇಕೋವ ಜಾಯನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಪನೇಕಸ್ಮಿಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಪನ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಸಹಗತಚಿತ್ತೇ ಜಾಯತಿ। ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಪಞ್ಚಸು ಸಸಙ್ಖಾರಿಕಅಕುಸಲಚಿತ್ತೇಸು ಜಾಯತಿ।
೧೧೨-೩. ಫಸ್ಸೋ ಚ ವೇದನಾ ಸಞ್ಞಾ, ಚೇತನಾ ಜೀವಿತಂ ಮನೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಚ ವಿಚಾರೋ ಚ ಪೀತಿ ವೀರಿಯಂ ಸಮಾಧಿ ಚ ಛನ್ದೋ ಚೇವಾಧಿಮೋಕ್ಖೋ ಚ ಮನಸಿಕಾರೋ ಚ ಚುದ್ದಸ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ ಚ ಕುಸಲಚೇತಸಿಕಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ। ಅಕುಸಲಾ ಚೇವ ಅಕುಸಲಚೇತಸಿಕಾ ಚೇವ ಅಬ್ಯಾಕತಾಪಿ ಚ ಅಬ್ಯಾಕತಚೇತಸಿಕಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ।
೧೧೪. ಏಕೂನತಿಂಸಚಿತ್ತೇಸು, ಝಾನಂ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕಂ ಮತಂ ಚತೂಸು ಸೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಾಕುಸಲೇಸು, ದ್ವಾದಸಸು ಸೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಮಹಾಕುಸಲಮಹಾವಿಪಾಕಮಹಾಕಿರಿಯಚಿತ್ತೇಸು, ಸುಖಸನ್ತೀರಣಹಸಿತುಪ್ಪಾದಚಿತ್ತೇಸು ಏಕೂನತಿಂಸಚಿತ್ತೇಸು ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕಂ ಪಞ್ಚಾವಯವಝಾನಯುತ್ತಂ ಝಾನಂ ಸುಗತೇನ ಮತಂ। ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಲೋಭಮೂಲಾನಿ ಚ ದ್ವೇ ದೋಸಮೂಲಾನಿ ಚ ದ್ವೇ ಮೋಹಮೂಲಾನಿ ಚ ಮನೋಧಾತುತ್ತಿಕಞ್ಚ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಾ ತಿಸ್ಸೋ ಅಹೇತುಕಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುಯೋ ಚ ದ್ವಾದಸುಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಾನಿ ಮಹಾಕುಸಲಮಹಾವಿಪಾಕಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ ತೀಣಿ ರೂಪದುತಿಯಜ್ಝಾನಚಿತ್ತಾನಿ ಅಟ್ಠ ಲೋಕುತ್ತರದುತಿಯಜ್ಝಾನಚಿತ್ತಾನಿ ಚಾತಿ ಸತ್ತತಿಂಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಚತುಝಾನಙ್ಗಯುತ್ತಾನಿ ಚತುಝಾನಾವಯವಯುತ್ತಾನಿ ಇತಿ ಏವಂ ನಿದ್ದಿಸೇ ಕಥೇಯ್ಯ।
೧೧೫. ಏಕಾದಸವಿಧಂ ಚಿತ್ತಂ, ತಿವಙ್ಗಿಕಮುದೀರಿತಂ ತೀಣಿ ರೂಪಾವಚರತತಿಯಜ್ಝಾನಚಿತ್ತಾನಿ, ಅಟ್ಠಲೋಕುತ್ತರತತಿಯಜ್ಝಾನಚಿತ್ತಾನಿ ಚಾತಿ ಏಕಾದಸವಿಧಂ ಚಿತ್ತಂ ತಿವಙ್ಗಿಕಂ ತಿಅವಯವಝಾನಯುತ್ತಂ, ಛ ರೂಪಾವಚರಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನಚಿತ್ತಾನಿ, ದ್ವಾದಸಾರೂಪಾವಚರಚಿತ್ತಾನಿ, ಸೋಳಸ ಲೋಕುತ್ತರಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನಚಿತ್ತಾನಿ ಚಾತಿ ಚತುತಿಂಸವಿಧಂ ಚಿತ್ತಂ ದುವಙ್ಗಿಕಂ ದ್ವಿಅವಯವಝಾನಯುತ್ತಂ ಉದೀರಿತಂ ಜಿನೇನ ಈರಿತಂ।
೧೧೬. ಸಭಾವೇನಾವಿತಕ್ಕೇಸು, ಝಾನಙ್ಗಾನಿ ನ ಉದ್ಧರೇ ಸಭಾವೇನ ಪಕತಿಯಾ ಅವಿತಕ್ಕೇಸು ವಿತಕ್ಕವಿರಹಿತೇಸು ದ್ವಿಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣೇಸು ಝಾನಙ್ಗಾನಿ ಝಾನಾವಯವಾನಿ ಜಿನೋ ನ ಉದ್ಧರೇ। ಅಯಮೇತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಅಞ್ಞತ್ಥ ವಿತಕ್ಕೋ ಝಾನಚಿತ್ತೇನ ವಿಪ್ಪಹೀನೋ ಭಾಸಿತೋ, ಇಮೇಸು ಪನ ನೇವ ಝಾನಚಿತ್ತೇನ ಪಹೀನಾ, ಪಕತಿಯಾ ವಿತಕ್ಕವಿರಹಿತಾನಿ ದ್ವಿಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾನಿ ಸಬ್ಬಾಹೇತುಕಚಿತ್ತೇಸು ಮಗ್ಗಙ್ಗಾನಿ ಮಗ್ಗಾವಯವಾನಿ ಜಿನೋ ನ ಉದ್ಧರೇ ನ ದೇಸೇಯ್ಯ।
೧೧೭. ಬುಧೋ ಜಿನೋ ದ್ವಿಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣೇಸು ಮನೋಧಾತುತ್ತಿಕೇ ಚ ತೀಸು ಸನ್ತೀರಣೇಸು ಚಾತಿ ಸೋಳಸಚಿತ್ತೇಸು ತೀಣಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ವದೇ ಕಥೇಯ್ಯ। ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪನ ಚತ್ತಾರಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಸಹಗತಚಿತ್ತೇ ಚತ್ತಾರಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಏಕಾದಸಸು ಅಕುಸಲಚಿತ್ತೇಸು ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯುತ್ತಚಿತ್ತವಜ್ಜಿತೇಸು ಹಸಿತುಪ್ಪಾದೇ ಚೇವ ವೋಟ್ಠಬ್ಬನಚಿತ್ತೇ ಚಾತಿ ತೇರಸಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಪಞ್ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಬುಧೋ ಭಗವಾ ಉದ್ಧರೇ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ।
೧೧೮. ಸತ್ತ ದ್ವಾದಸಚಿತ್ತೇಸು, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಜಿನೋಬ್ರ್ವಿ ಜಿನೋ ಬುದ್ಧೋ ಞಾಣವಿಪ್ಪಯುತ್ತಮಹಾಕುಸಲಮಹಾವಿಪಾಕಮಹಾಕಿರಿಯಾಸಙ್ಖಾತೇಸು ದ್ವಾದಸಚಿತ್ತೇಸು ಸತ್ತ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಅಬ್ರ್ವಿ ಕಥೇಸಿ, ಏಕೇನೂನೇಸು ಅಟ್ಠೇವ, ಚತ್ತಾಲೀಸಮನೇಸು ಚ ಜಿನೋ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಮಹಾಕುಸಲಮಹಾವಿಪಾಕಮಹಾಕಿರಿಯಾಸಙ್ಖಾತೇಸು ಏಕೇನೂನೇಸು ಚತ್ತಾಲೀಸಮನೇಸು ಅಟ್ಠೇವ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಅಬ್ರ್ವಿ।
೧೧೯. ಚತ್ತಾಲೀಸಾಯ ಲೋಕುತ್ತರಚಿತ್ತೇಸು ನವಕಂ ಇನ್ದ್ರಿಯನವಕಂ ನಾಯಕೋ ಅಬ್ರ್ವಿ ಕಥೇಸಿ। ಏವಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಯೋಗೋಪಿ, ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಭಾವಿನಾ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಚಿತ್ತೇಸು ಇನ್ದ್ರಿಯಯೋಗೋ ವಿಭಾವಿನಾ ವಿಸೇಸೇನ ಪಞ್ಞಂ ಭಾವೇತುಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ಸೀಲಮೇತಸ್ಸಾತಿ ವಿಭಾವೀ, ತೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।
೧೨೦. ಅಮಗ್ಗಙ್ಗಾನಿ ನಾಮೇತ್ಥ, ಅಟ್ಠಾರಸ ಅಹೇತುಕಾ ಏತ್ಥ ಏತೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಅಟ್ಠಾರಸ ಅಹೇತುಕಾ ನತ್ಥಿ ಮಗ್ಗೋ ಏತೇಸೂತಿ ಅಮಗ್ಗಙ್ಗಾನಿ ನಾಮ, ಝಾನಙ್ಗಾನಿ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ವಿಞ್ಞಾಣೇಸು ದ್ವಿಪಞ್ಚಸು ದ್ವಿಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣೇಸು ಝಾನಙ್ಗಾನಿಪಿ ನ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ।
೧೨೧. ಏಕಂ ಚಿತ್ತಂ ದುಮಗ್ಗಙ್ಗಂ ಏಕಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಸಹಗತಚಿತ್ತಂ ದುಮಗ್ಗಙ್ಗಂ ದುಮಗ್ಗಾವಯವಂ, ಚತೂಸು ದಿಟ್ಠಿವಿಪ್ಪಯುತ್ತಾಕುಸಲಚಿತ್ತೇಸು ಚ ದ್ವೀಸು ಪಟಿಘಯುತ್ತೇಸು ಚ ಉದ್ಧಚ್ಚಯುತ್ತೇಸು ಚಾತಿ ಸತ್ತಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಚ ತಿಮಗ್ಗಙ್ಗಾನಿ ತಿಮಗ್ಗಾವಯವಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ಚತ್ತಾಲೀಸಾಯ ಚಿತ್ತೇಸು ಮಗ್ಗೋ ಸೋ ಚತುರಙ್ಗಿಕೋ ಚತೂಸು ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪಯುತ್ತಾಕುಸಲೇಸು ಞಾಣವಿಪ್ಪಯುತ್ತಮಹಾಕುಸಲಮಹಾವಿಪಾಕಮಹಾಕಿರಿಯಾಸಙ್ಖಾತೇಸು ದ್ವಾದಸಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಚ ರೂಪಾವಚರದುತಿಯತತಿಯಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನಸಙ್ಖಾತೇಸು ದ್ವಾದಸಸು ರೂಪಾವಚರೇಸು, ದ್ವಾದಸಸು ಅರೂಪಾವಚರೇಸು ಚಾತಿ ಚತ್ತಾಲೀಸಾಯ ಚಿತ್ತೇಸು ಚತುರಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಚತುರಾವಯವೋ ಮಗ್ಗೋ ಹೋತಿ।
೧೨೨. ಪಞ್ಚದ್ದಸಸು ಚಿತ್ತೇಸು, ಮಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೋ ಮತೋ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಮಹಾಕುಸಲಮಹಾವಿಪಾಕಮಹಾಕಿರಿಯಾಸಙ್ಖಾತೇಸು ದ್ವಾದಸಸು, ತೀಸು ರೂಪಪಠಮಜ್ಝಾನಚಿತ್ತೇಸು ಚಾತಿ ಪಞ್ಚದ್ದಸಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಪಞ್ಚಙ್ಗಿಕೋ ಪಞ್ಚಾವಯವೋ ಮಗ್ಗೋ ಭಗವತಾ ಮತೋ। ದ್ವತ್ತಿಂಸಚಿತ್ತೇಸು ಮಗ್ಗೋ ಸತ್ತಙ್ಗಿಕೋಪಿ ಚ ಲೋಕುತ್ತರದುತಿಯತತಿಯಚತುತ್ಥಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನಸಙ್ಖಾತೇಸು ದ್ವತ್ತಿಂಸಚಿತ್ತೇಸು ಮಗ್ಗೋ ಸತ್ತಙ್ಗಿಕೋ ಸತ್ತಾವಯವೋ ಹೋತಿ।
೧೨೩. ಮಗ್ಗೋ ಅಟ್ಠಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಮಗ್ಗಫಲವಸೇನ ಅಟ್ಠಸು ಲೋಕುತ್ತರಚಿತ್ತೇಸು ಮಗ್ಗೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಅಟ್ಠಾವಯವೋ ಹೋತಿ। ಇತಿ ಪರಿಸಮಾಪನೇ। ತು ಪದಪೂರಣೇ। ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಸಬ್ಬಚಿತ್ತೇಸು ಮಗ್ಗಙ್ಗಾನಿ ಮಗ್ಗಾವಯವಾನಿ ಧೀರೋ ಉದ್ಧರೇಯ್ಯ, ದೇಸೇಯ್ಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
೧೨೪. ಬಲಾನಿ ದ್ವೇ ದ್ವಿಚಿತ್ತೇಸು ಹಸಿತುಪ್ಪಾದವೋಟ್ಠಬ್ಬನಸಙ್ಖಾತೇಸು ದ್ವೀಸು ಚಿತ್ತೇಸು ದ್ವೇ ಬಲಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಏಕಸ್ಮಿಂ ತೀಣಿ ದೀಪಯೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯುತ್ತೇ ತೀಣಿ ಬಲಾನಿ ಧೀರೋ ದೀಪಯೇ ಪಕಾಸೇಯ್ಯ। ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯುತ್ತತೋ ಸೇಸೇಸು ಏಕಾದಸಸು ಅಕುಸಲೇಸು ಚತ್ತಾರಿ ಬಲಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ಛ ದ್ವಾದಸಸು ಞಾಣವಿಪ್ಪಯುತ್ತಮಹಾಕುಸಲಮಹಾವಿಪಾಕಮಹಾಕಿರಿಯಾಸಙ್ಖಾತೇಸು ದ್ವಾದಸಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಛ ಬಲಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ಧೀರೋ ನಿದ್ದಿಸೇ ಕಥೇಯ್ಯ।
೧೨೫. ಏಕೂನಾಸೀತಿಯಾ ಸತ್ತ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಮಹಾಕುಸಲಮಹಾವಿಪಾಕಮಹಾಕಿರಿಯಾಸಙ್ಖಾತೇಸು ದ್ವಾದಸಸು ಕಾಮಾವಚರಚಿತ್ತೇಸು, ಸತ್ತವೀಸತಿಯಾ ಮಹಗ್ಗತಚಿತ್ತೇಸು, ಚತ್ತಾಲೀಸಲೋಕುತ್ತರಚಿತ್ತೇಸು ಚಾತಿ ಏಕೂನಾಸೀತಿಯಾ ಚಿತ್ತೇಸು ಸತ್ತ ಬಲಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ಸೋಳಸೇವಾಬಲಾನಿ ತು ದ್ವಿಪಞ್ಚವಿಞ್ಞಾಣಾನಿ ಚ ತಿಸ್ಸೋ ಮನೋಧಾತುಯೋ ಚ ತೀಣಿ ಸನ್ತೀರಣಾನಿ ಚಾತಿ ಸೋಳಸ ಏವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಅಬಲಾನಿ ಬಲವಿರಹಿತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಚಿತ್ತಂ ಸಬಲಂ ಬಲೇನ ಸಹಗತಂ ಅಬಲಮ್ಪಿ ಚ ಬಲವಿರಹಿತಞ್ಚಾಪಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಧೀರೇನ ವಿಜಾನಿತಬ್ಬಂ।
೧೨೬. ಝಾನಙ್ಗಮಗ್ಗಙ್ಗಬಲಿನ್ದ್ರಿಯಾನಿ, ಚಿತ್ತೇಸು ಜಾಯನ್ತಿ ಹಿ ಯೇಸು ಯಾನಿ ಯೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಯಾನಿ ಝಾನಙ್ಗಮಗ್ಗಙ್ಗಬಲಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ, ಮಯಾ ಸಮಾಸೇನ ಸಮುದ್ಧರಿತ್ವಾ ಅಸಂಸಟ್ಠಂ ಉದ್ಧರಿತ್ವಾ ತೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ತಾನಿ ಝಾನಙ್ಗಮಗ್ಗಙ್ಗಬಲಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ಸಮಾಸೇನ ಸಙ್ಖೇಪೇನ ಮಯಾ ಬುದ್ಧದತ್ತಾಚರಿಯೇನ ವುತ್ತಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ।
ಇತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮಾವತಾರಟೀಕಾಯ
ಚೇತಸಿಕವಿಭಾಗನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ತತಿಯೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ।