೫. ಪಞ್ಚಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ
ಭೂಮಿಪುಗ್ಗಲಚಿತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ
೧೮೨.
ಇತೋ ಪರಂ ಪವಕ್ಖಾಮಿ, ಬುದ್ಧಿವುದ್ಧಿಕರಂ ನಯಂ।
ಚಿತ್ತಾನಂ ಭೂಮಿಸುಪ್ಪತ್ತಿಂ, ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಸೇನ ಚ॥
ಅಹಂ ಬುದ್ಧಿವುದ್ಧಿಕರಂ ನಯಂ ಮತಿವದ್ಧಿಕರಂ ನಯಂ ಪವಕ್ಖಾಮಿ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ। ಚಿತ್ತಾನಂ ಭೂಮಿಸುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಸೇನ ಚ ಭೂಮೀಸು ಚಿತ್ತಾನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಂ, ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಸೇನ ಭೂಮೀಸು ಚಿತ್ತಾನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಞ್ಚ ಪವಕ್ಖಾಮಿ।
೧೮೩. ದೇವಾ ಚೇವ ಮನುಸ್ಸಾ ಚ, ತಿಸ್ಸೋ ಚ ಅಪಾಯಭೂಮಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ಗತಿಯೋ ಪಞ್ಚ ತೇಸಂ ದೇವಮನುಸ್ಸತಿರಚ್ಛಾನಪೇತನಿರಯಗತೀನಂ ವಸೇನ ಪಞ್ಚ ಗತಿಯೋ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾ ಸತ್ಥುನಾ ದಸ್ಸಿತಾ ಭಗವತಾ। ತಯೋ ಭವಾ ಪನ ಕಾಮರೂಪಾರೂಪಭವವಸೇನ ತಯೋ ಸತ್ಥುನಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾ ದಸ್ಸಿತಾ।
೧೮೪-೫. ಭೂಮಿಯೋ ತತ್ಥ ತಿಂಸೇವ, ತಾಸು ತಿಂಸೇವ ಪುಗ್ಗಲಾ ತತ್ಥ ತೇಸು ತೀಸು ಭವೇಸು ತಿಂಸ ಏವ ಭೂಮಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ತಾಸು ಭೂಮೀಸು ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ತಿಂಸ ಏವ ಹೋನ್ತಿ, ಏತಾಸು ಭೂಮೀಸು ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಸಬ್ಬೇ ಚ ಪನ ಪುಗ್ಗಲಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಕಚಿತ್ತಾನಂ ವಸೇನ ಏಕೂನವೀಸತಿ ಹೋನ್ತಿ। ಪಟಿಸನ್ಧಿ ಚ ನಾಮೇಸಾ ಏಸಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ಚ ನಾಮ ದುವಿಧಾ ದ್ವಿಪ್ಪಕಾರಾ ಸಮುದೀರಿತಾ ಸತ್ಥುನಾ ಕಥಿತಾ।
೧೮೬. ಅಚಿತ್ತಕಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿ, ಸಚಿತ್ತಕಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ಚ ಇತಿ ದುವಿಧಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ಹೋತಿ, ಅಸಞ್ಞಿಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ಅಚಿತ್ತಕಾ ರೂಪಪಟಿಸನ್ಧಿ ಹೋತಿ। ಸೇಸಾ ರೂಪಪಟಿಸನ್ಧಿತೋ ಸೇಸಾ ಸಚಿತ್ತಕಾ ಸಚಿತ್ತಕಪಟಿಸನ್ಧಿ ಞೇಯ್ಯಾ ಪಣ್ಡಿತೇನ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ। ಸಾ ಪನ ಸಚಿತ್ತಕಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ಏಕೂನವೀಸತಿ ಹೋತಿ।
೧೮೭. ಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನೇವ ಸಚಿತ್ತಕಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನ ಏವ ವೀಸತಿ ಪುಗ್ಗಲಾ ಹೋನ್ತಿ। ಇಧ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಚಿತ್ತಾಧಿಕಾರೇ ಚಿತ್ತಾಧಿಕಾರತ್ತಾ ಅಚಿತ್ತಕಪಟಿಸನ್ಧಿ ರೂಪಪಟಿಸನ್ಧಿ ನ ಚ ಉದ್ಧಟಾ ನ ಚ ಕಥಿತಾ ಮಯಾ।
೧೮೮. ಅಹೇತುದ್ವಿತಿಹೇತೂತಿ, ಪುಗ್ಗಲಾ ತಿವಿಧಾ ಸಿಯುಂ ಅಹೇತುಕದ್ವಿಹೇತುಕತಿಹೇತುಕಾ ಇತಿ ತಿವಿಧಾ ತಿಪ್ಪಕಾರಾ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸಿಯುಂ ಭವೇಯ್ಯುಂ। ಅರಿಯಾ ಪನ ಪುಗ್ಗಲಾ ಅಟ್ಠ ಇತಿ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಸಬ್ಬೇ ಪುಗ್ಗಲಾ ಏಕಾದಸ ಈರಿತಾ ಕಥಿತಾ ಭಗವತಾ।
೧೮೯. ಭೂಮೀಸು ತಿಂಸಭೂಮೀಸು ಚಿತ್ತಾನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಂ ಏತೇಸಂ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಪಭೇದತೋ ಭೂಮೀಸು ಚಿತ್ತಾನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಞ್ಚ ಗಣ್ಹತೋ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಮಮ ವಚನಂ ನಿಬೋಧಥ, ತುಮ್ಹೇ ಜಾನಾಥ ಸುಣಾಥ।
೧೯೦. ತೀಸು ಭೂಮೀಸು ಕತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ? ಮೇ ಮಯ್ಹಂ ವದ ತಾನಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ತ್ವಂ ಕಥೇಹಿ, ಸಬ್ಬಾಸು ಭೂಮೀಸು ಚುದ್ದಸ ಏವ ಚಿತ್ತಾನಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ವೋಟ್ಠಬ್ಬಂ
ಉದ್ಧಚ್ಚಸಹಿತಞ್ಚೇವ, ಹೋನ್ತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಚುದ್ದಸ॥
೧೯೧. ಸದಾ ವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ, ಕಾಮೇಯೇವ ಭವೇ ಸಿಯುಂ ವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಕಾಮೇಯೇವ ಭವೇ ಸದಾ ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಿಯುಂ ಭವೇಯ್ಯುನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಕಾಮೇ ಅಟ್ಠ ಮಹಾಪಾಕಾ, ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಮ್ಪಿ ಚ।
ತಥಾ ಘಾನಾದಿವಿಞ್ಞಾಣತ್ತಯಂ ಪಾಕಾ ಅಪುಞ್ಞಜಾ॥
ಘಾನಾದಿವಿಞ್ಞಾಣತ್ತಯನ್ತಿ ಕುಸಲವಿಪಾಕಘಾನಾದಿತ್ತಯಂ। ಪಾಕಾ ಅಪುಞ್ಞಜಾ ಅಕುಸಲತೋ ಜಾತಾ ಅಹೇತುಕಾ ಸತ್ತ ವಿಪಾಕಾ। ಪಞ್ಚ ರೂಪಭವೇಯೇವ ಪಞ್ಚ ಚಿತ್ತಾನಿ ರೂಪಭವೇಯೇವ ಭವನ್ತಿ। ಚತ್ತಾರೇವ ಅರೂಪಿಸು ಚತ್ತಾರಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಅರೂಪೀಸುಯೇವ ಹೋನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ರೂಪೇವ ರೂಪಪಾಕಾ ವಾರುಪ್ಪಪಾಕಾ ಅರೂಪಿಸು।
ನವ ಮಹಗ್ಗತಾ ಪಾಕಾ, ರೂಪಾರೂಪೇವ ಜಾಯರೇ॥
೧೯೨. ಕಾಮರೂಪಭವೇಸ್ವೇವ ಅಟ್ಠಾರಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಭವನ್ತಿ।
ತಂ
ಪುಞ್ಞರೂಪಾನಿ ಪಞ್ಚೇವ, ಪುಞ್ಞಜಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಂ।
ಚಕ್ಖುಸೋತದ್ವಯಂ ಪುಞ್ಞಪಾಕಂ ಸನ್ತೀರಣದ್ವಯಂ॥
ಪುಞ್ಞಪಾಕಂ ಹಸಿತುಪ್ಪಾದಮನೋಧಾತುಕ್ರಿಯಾಪಿ ಚ।
ಅಟ್ಠಾರಸಾದಿಮಗ್ಗೇನ, ಪಞ್ಚ ರೂಪಕ್ರಿಯಾಪಿ ಚ।
ಕಾಮರೂಪಭವೇಸ್ವೇವ, ಏತಾನೇವ ಸದಾ ಸಿಯುಂ॥
ದ್ವೇಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ, ಹೋನ್ತಿ ತೀಸು ಭವೇಸುಪಿ ದ್ವೇಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಪಟಿಘದ್ವಯವಜ್ಜಿತಾನಿ
ಮಹಾಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ವೋಟ್ಠಬ್ಬನಕ್ರಿಯಾನಿ ಚ॥
ಪುಞ್ಞಾರುಪ್ಪಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ, ಆರುಪ್ಪಕಿರಿಯಾನಿ ಚ।
ಕನಿಟ್ಠಮಗ್ಗವಜ್ಜಾನಿ, ಸತ್ತ ಲೋಕುತ್ತರಾನಿ ಚ।
ದ್ವೇಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ, ಹೋನ್ತಿ ತೀಸು ಭವೇಸುಪಿ॥
೧೯೩. ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಸಬ್ಬೇಸಂ, ಚತಸ್ಸೋಪಾಯಭೂಮಿಯೋ ಚತಸ್ಸೋ ಅಪಾಯಭೂಮಿಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅಪಾಯತೋ ಸೇಸಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಛಬ್ಬೀಸಭೂಮೀಸು ತೇರಸ ಏವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಚತುತ್ಥಾರೂಪಾವಚರಂ, ಅನಾಗಾಮಿಫಲಾದಯೋ।
ಮಹಾಕ್ರಿಯಾ ಚ ಜಾಯನ್ತಿ, ತೇರಸಾಪಾಯವಜ್ಜಿತಾ॥
ಅನಾಗಾಮಿಫಲಾದಯೋತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಹಿ ಅರಹತ್ತಫಲಾನಿ ಗಹಿತಾನಿ।
೧೯೪. ಅಪರಾನಿ ಚತಸ್ಸೋಪಿ, ಠಪೇತ್ವಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯೋ ಚತಸ್ಸೋ ಅರೂಪಭೂಮಿಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾಸು ಛಬ್ಬೀಸಭೂಮೀಸು ಅಪರಾನಿ ಛ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಮನೋಧಾತುಕ್ರಿಯಞ್ಚೇವ
ಚಕ್ಖುಸೋತದ್ವಯಂ ಪುಞ್ಞಪಾಕಂ ಸನ್ತೀರಣದ್ವಯಂ।
ಛೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ, ತಥಾ ಉಪರಿವಜ್ಜಿತೇ॥
೧೯೫. ಸುದ್ಧಾವಾಸಿಕದೇವಾನಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚ ಭೂಮಿಯೋ ಪಞ್ಚ ಭೂಮಿಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಪಞ್ಚವೀಸತಿಭೂಮೀಸು ಪಞ್ಚ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾನಂ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯುತಂ ತಥಾ।
ಪಞ್ಚ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಜಾಯನ್ತಿ, ಸುದ್ಧಾವಾಸವಿವಜ್ಜಿತೇ॥
೧೯೬.
ಅಪರಾನಿ ದುವೇ ಹೋನ್ತಿ, ಪಞ್ಚವೀಸತಿಭೂಮಿಸು।
ಠಪೇತ್ವಾ ನೇವಸಞ್ಞಞ್ಚ, ಚತಸ್ಸೋಪಾಯಭೂಮಿಯೋ॥
ಚತಸ್ಸೋಪಾಯಭೂಮಿಯೋ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾಯೇವ ಪಞ್ಚವೀಸತಿಭೂಮೀಸು ಅಪರಾನಿ ದುವೇ ಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಠಪೇತ್ವಾ ನೇವಸಞ್ಞಞ್ಚ, ಚತಸ್ಸೋಪಾಯಭೂಮಿಯೋ।
ಸೇಸಾಸು ತತಿಯಾರುಪ್ಪಜವನಂ ಜಾಯತಿ ದ್ವಯಂ॥
೧೯೭. ದ್ವೇಪಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ, ಚತುವೀಸತಿಭೂಮಿಸು ಚತಸ್ಸೋಪಾಯಭೂಮಿಯೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಞ್ಚ ನೇವಸಞ್ಞಞ್ಚ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾಸು ಚತುವೀಸತಿಭೂಮೀಸು ದ್ವೇಪಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಚತುತ್ಥತತಿಯಾರುಪ್ಪಂ, ಠಪೇತ್ವಾಪಾಯಭೂಮಿಯೋ।
ಸೇಸಾಸು ದುತಿಯಾರುಪ್ಪ-ಜವನಂ ಜಾಯತಿ ದ್ವಯಂ॥
೧೯೮. ಅಪಾಯಭೂಮಿಯೋ ಹಿತ್ವಾ ಚತಸ್ಸೋ ಅಪಾಯಭೂಮಿಯೋ ತಿಸ್ಸೋ ಉಪರಿ ಅರೂಪಭೂಮಿಯೋ ಹಿತ್ವಾ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಸೇಸಾಸು ತೇವೀಸತಿಭೂಮೀಸು ದ್ವೇಯೇವ ಪನ ಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಅಪಾಯಭೂಮಿಯೋ
ಸೇಸಾಸು ಪಠಮಾರುಪ್ಪಂ, ಜವನದ್ವಯಂ ಜಾಯತಿ॥
೧೯೯. ಅರೂಪೇ ಚ ಅಪಾಯೇ ಚ ಅಟ್ಠ ಭೂಮಿಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾಸು ಬಾವೀಸತಿಭೂಮೀಸು ಏಕಾದಸವಿಧಂ ಚಿತ್ತಂ ಹೋತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಸಬ್ಬಂ ರೂಪಞ್ಚ ವಿಪಾಕಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಸಿತಮಾನಸಂ।
ಏಕಾದಸೇವ ಜಾಯತಿ, ಅಪಾಯಾರೂಪವಜ್ಜಿತೇ॥
೨೦೦. ಸುದ್ಧಾವಾಸೇ ಅಪಾಯೇ ಚ ನವ ಭೂಮಿಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾಸು ಏಕವೀಸಾಸು ಭೂಮೀಸು ನಿಚ್ಚಮ್ಪಿ ಚತ್ತಾರೋ ಏವ ಮಾನಸಾ ಹೋನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಞ್ಚೇವ, ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಮ್ಪಿ ಚ।
ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ ಚ, ಠಪೇತ್ವಾಪಾಯಸುದ್ಧಕೇ।
ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ ಚೇವ, ಏಕವೀಸಾಸು ಹೋನ್ತಿ ಹಿ॥
೨೦೧. ಏಕಂ ಸತ್ತರಸಸ್ವೇವ, ಚಿತ್ತಂ ಜಾಯತಿ ಭೂಮಿಸು ಸುದ್ಧಾವಾಸಅಪಾಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸಾಸು ಸತ್ತರಸಸು ಭೂಮೀಸು ಏಕಂ ಚಿತ್ತಂ ಜಾಯತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಸುದ್ಧಾವಾಸೇ ಅಪಾಯೇ ಚ, ಠಪೇತ್ವಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯೋ।
ಆದಿಮಗ್ಗೋ ಏಕೋ ಹೋತಿ, ಸತ್ತರಸಸು ಭೂಮಿಸು॥
೨೦೨.
ದ್ವಾದಸೇವ ತು ಜಾಯನ್ತೇ, ಏಕಾದಸಸು ಭೂಮಿಸು।
ಠಪೇತ್ವಾ ಪನ ಸಬ್ಬಾಪಿ, ಭೂಮಿಯೋ ಹಿ ಮಹಗ್ಗತಾ॥ –
ಏಕೂನವೀಸತಿಭೂಮಿಯೋ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾಸು ಏಕಾದಸಸು ಭೂಮೀಸು ದ್ವಾದಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಾಪುಞ್ಞಪಾಕಾ ಸತ್ತ ಚ ಪುಞ್ಞಜಂ।
ಘಾನಾದಿತ್ತಯಂ ಸೇಸಾಸು, ಹಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾ ಮಹಗ್ಗತಾ॥
೨೦೩. ಕಾಮಾವಚರದೇವಾನಂ ಭೂಮೀಸು ಅಟ್ಠ ಚಿತ್ತಾನಿ ಸಬ್ಬದಾ ಜಾಯನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಕಾಮೇ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಮಹಾಪಾಕಾನಿ ಜಾಯರೇ।
ಸದಾ ಸತ್ತಸು ಏತಾನಿ, ಹಿತ್ವಾ ತೇವೀಸ ಭೂಮಿಯೋ॥
೨೦೪. ಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನಪಾಕೇಕೋ ಜಾಯತೇ ಛಸು ಭೂಮಿಸು ಏಕೋ ಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನವಿಪಾಕೋ ವೇಹಪ್ಫಲಾದೀಸು ಛಸು ಭೂಮೀಸು ಜಾಯತಿ। ಚತ್ತಾರಿ ಪನ ರೂಪವಿಪಾಕಚಿತ್ತಾನಿ ತೀಸು ತೀಸು ಭೂಮೀಸು ಜಾಯನ್ತಿ। ಅಯಮೇತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಏಕೋ ಪಠಮರೂಪವಿಪಾಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಪಾರಿಸಜ್ಜಬ್ರಹ್ಮಪುರೋಹಿತಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ತೀಸು ಭೂಮೀಸು ಜಾಯತಿ, ಏಕೋ ದುತಿಯರೂಪವಿಪಾಕೋ, ಏಕೋ ತತಿಯರೂಪವಿಪಾಕೋ ಚ ಪರಿತ್ತಾಭಾಅಪ್ಪಮಾಣಾಭಾಆಭಸ್ಸರಾನಂ ತೀಸು ಭೂಮೀಸು ಜಾಯತಿ, ಏಕೋ ಚತುತ್ಥರೂಪವಿಪಾಕೋ ಪರಿತ್ತಸುಭಅಪ್ಪಮಾಣಸುಭಸುಭಕಿಣ್ಹಾನಂ ತೀಸು ಭೂಮೀಸು ಜಾಯತಿ।
೨೦೫. ಚತ್ತಾರಿ ಪನ ಚಿತ್ತಾನಿ, ಹೋನ್ತಿ ಏಕೇಕಭೂಮಿಸು ಅರೂಪಾವಚರವಿಪಾಕಾನಂ ವಸೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಪನ ಚಿತ್ತಾನಿ ಏಕೇಕಭೂಮೀಸು ಏಕೇಕಾಸು ಭೂಮೀಸು ಹೋನ್ತಿ, ಇತಿ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಸಬ್ಬಾಸು ಭೂಮೀಸು ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಂ ಪರಿದೀಪಯೇ ಪಣ್ಡಿತೋ ಕಥೇಯ್ಯ।
೨೦೬-೭. ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಕಾಮೇ ಕಾಮೇ ವೀಸತಿ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ, ತೇಸಂ ಪಾಕಾ ಅಹೇತುಕಾ ತೇಸಂ ಕುಸಲಾಕುಸಲಾನಂ ಅಹೇತುಕಾ ಪಞ್ಚದಸ ವಿಪಾಕಾ ಆವಜ್ಜನದ್ವಯಞ್ಚ ಇತಿ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಸತ್ತತಿಂಸ ಮಾನಸಾ ನರಕಾದೀಸು ಚತೂಸು ಅಪಾಯೇಸುಪಿ ಜಾಯರೇ। ಅವಸೇಸಾನಿ ದ್ವಿಪಞ್ಞಾಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಕದಾಚಿಪಿ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಕಾಲೇಪಿ ನುಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಪಞ್ಚದಸಾನಿ
ಅಟ್ಠ ಲೋಕುತ್ತರಾನೇವ, ಕಾಮಪಾಕಾ ಸಹೇತುಕಾ॥
ಅಟ್ಠ ಮಹಾಕ್ರಿಯಾ ಚೇವ, ಹಸಿತುಪ್ಪಾದಮಾನಸಂ।
ದ್ವಿಪಞ್ಞಾಸಾನಿ ಚಿತ್ತಾನಿ, ಅಪಾಯೇಸು ನ ಜಾಯರೇ॥
೨೦೮. ಕಾಮೇ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಕಾಮಾವಚರೇ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಮಹಗ್ಗತಾ ನವ ಪಾಕಾ ನೇವ ಜಾಯನ್ತಿ, ಅಸೀತಿ ಹದಯಾ ಮಾನಸಾ ಸದಾ ಜಾಯನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ದ್ವಾದಸಾಕುಸಲಾನೇವ, ಕುಸಲಾನೇಕವೀಸತಿ।
ಸತ್ತವೀಸತಿ ಪಾಕಾ ಚ, ಮಹಗ್ಗತವಿವಜ್ಜಿತಾ॥
ಕಾಮೇ
ಹೋನ್ತಿ ಅಸೀತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ, ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾನಿ ವಿಭಾವಿನಾ॥
೨೦೯-೧೨. ಕಾಮೇ ಕಾಮಾವಚರೇ ಅಟ್ಠ ಮಹಾವಿಪಾಕಾ ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಮ್ಪಿ ಚ ತಥಾ ಘಾನಾದಿವಿಞ್ಞಾಣತ್ತಯಂ ಕುಸಲವಿಪಾಕಂ ಅಪುಞ್ಞಜಾ ಸತ್ತ ಪಾಕಾ। ನತ್ಥಿ ಆರುಪ್ಪಪಾಕಾ ಚ, ರೂಪಾವಚರಭೂಮಿಯಂ ಅರೂಪಪಾಕಾ ಚ ಚತ್ತಾರೋ ರೂಪಾವಚರಭೂಮಿಯಂ ನತ್ಥಿ। ಅಯಮೇತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ರೂಪಾವಚರಭೂಮಿಯಂ ಅಟ್ಠ ಮಹಾವಿಪಾಕಾ ಕಾಮಸುಗತಿಸತ್ತಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ವಿಪಾಕಚಿತ್ತತ್ತಾ ನ ಹೋನ್ತಿ, ಝಾನೇನ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತತ್ತಾ ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ, ಘಾನಜಿವ್ಹಾಕಾಯಪಸಾದವಿರಹಿತತ್ತಾ ಕುಸಲವಿಪಾಕಂ ಘಾನಾದಿತ್ತಯಂ ನತ್ಥಿ, ಅನಿಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಾನಂ ಅಭಾವತೋ ಸತ್ತ ಅಕುಸಲವಿಪಾಕಾ ಚ ನತ್ಥಿ, ಅರೂಪಪಾಕಾ ಚ ನತ್ಥಿ। ಕಸ್ಮಾ? ಅರೂಪಾನಂ ವಿಪಾಕಚಿತ್ತತ್ತಾ। ಇಮೇಹಿ ಸಹ ಚಿತ್ತೇಹಿ ಇಮೇಹಿ ಚತುವೀಸತಿಚಿತ್ತೇಹಿ ಸಹ ತಯೋ ಮಗ್ಗಾ ಫಲದ್ವಯಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೋ ಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗೋ ಚ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಾನಿ ಚ ಚತ್ತಾರೋ ದಿಟ್ಠಿಸಂಯುತ್ತಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಸಂಯುತ್ತಮ್ಪಿ ಚ ಚತ್ತಾರೋ ಹೇಟ್ಠಿಮಾ ಪಾಕಾ ಚ ಸುದ್ಧಾವಾಸೇ ನ ಲಬ್ಭರೇ ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ। ಅಯಮೇತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಪುಥುಜ್ಜನಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮಿಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಸಾಧಾರಣತ್ತಾ ಸುದ್ಧೋ ಚ ಆವಾಸೋ, ಅಥ ವಾ ಸುದ್ಧಾವಾಸೋ, ತಸ್ಮಿಂ।
ಅಯಮೇತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಸುದ್ಧಾವಾಸೇ ಪನ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಕದಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಾ ನ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ। ಕಸ್ಮಾತಿ ಚೇ? ಅನಾಗಾಮಿಫಲಟ್ಠಾನಂಯೇವ ತಸ್ಮಿಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ಚತ್ತಾರೋ ದಿಟ್ಠಿಸಂಯುತ್ತಾ ಚ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯುತ್ತಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ಅಕುಸಲಚಿತ್ತಾನಂ ಸೋತಾಪನ್ನೇನ ವಿನಾಸಿತತ್ತಾ, ಇತಿ ತಸ್ಮಾ ಕಾರಣಾ ನ ಜಾಯನ್ತಿ। ಚತ್ತಾರೋ ಹೇಟ್ಠಿಮವಿಪಾಕಾ ಹೇಟ್ಠಿಮಾನಂ ರೂಪಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕಚಿತ್ತತ್ತಾ ನತ್ಥಿ। ಸೇಸಾನಿ ಏಕಪಞ್ಞಾಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಸುದ್ಧಾವಾಸೇ ಪನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ದಿಟ್ಠಿಯಾ ವಿಪ್ಪಯುತ್ತಾನಿ, ಉದ್ಧಚ್ಚಸಹಗತಂ ತಥಾ।
ಕಾಮಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠ ಚ, ರೂಪಪುಞ್ಞಾನಿ ಪಞ್ಚ ವಾ॥
ಅರೂಪಕುಸಲಾನೇವ, ಮಗ್ಗೋ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಚ।
ಚಕ್ಖುಸೋತಮನೋಧಾತು, ಪುಞ್ಞಜಾ ತೀರಣಾ ದುವೇ॥
ಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನಪಾಕೋ
ಸುದ್ಧಾವಾಸೇಸು ಲಬ್ಭನ್ತಿ, ಕ್ರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ ವೀಸತಿ॥
ರೂಪಾವಚರಿಕಾ ಸಬ್ಬೇ ಸಬ್ಬಾನಿ ರೂಪಾವಚರಾನಿ ಪಞ್ಚದಸ ಚಿತ್ತಾನಿ, ಕಾಮಧಾತುಯಾ ಸಬ್ಬೇ ತೇವೀಸತಿ ವಿಪಾಕಾ।
೨೧೩. ದೋಮನಸ್ಸಾದಿಮಗ್ಗೋ ಚ ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಞ್ಚ ಆದಿಮಗ್ಗೋ ಚ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೋ ಚ, ಕ್ರಿಯಾ ಚ ದ್ವೇ ಅಹೇತುಕಾ ಪಞ್ಚದ್ವಾರಾವಜ್ಜನಹಸಿತುಪ್ಪಾದಾನಿ ಕಿರಿಯಾನಿ ಚಾತಿ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಅರೂಪಭೂಮಿಯಂ ನತ್ಥಿ। ಪಞ್ಚ ರೂಪಾವಚರವಿಪಾಕಾ ರೂಪೀನಂ ವಿಪಾಕಚಿತ್ತತ್ತಾ ನತ್ಥಿ। ರೂಪಜವನಾನಿ ಹೇಟ್ಠಿಮಝಾನಾನಂ ವಿರತ್ತತ್ತಾ ನತ್ಥಿ। ಚಕ್ಖುಸೋತವಿಞ್ಞಾಣಾನಿ ಪುಞ್ಞಜಾನಿ ಪಸಾದರಹಿತತ್ತಾ ನತ್ಥಿ। ಘಾನಾದಿವಿಞ್ಞಾಣಾನಿ ಪಕತಿಯಾಯೇವ ನತ್ಥಿ। ಕುಸಲವಿಪಾಕಾ ಮನೋಧಾತು ಚಕ್ಖಾದಿಗ್ಗಹಿತಪಞ್ಚಾರಮ್ಮಣತ್ತಾ ಅರೂಪಾನಂ ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣತ್ತಾ ನತ್ಥಿ, ಅಸತಿ ಚಕ್ಖಾದಿವಿಞ್ಞಾಣೇ ಸಾ ಚ ಪುಞ್ಞಜಾ ಮನೋಧಾತು
೨೧೪. ಏವಂ ಭೂಮಿವಸೇನೇವ, ಚಿತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿಂ ವಿಭಾವಯೇ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಭೂಮಿವಸೇನ ಚಿತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿಂ ವಿಭಾವಯೇ ಧೀರೋ ಕಥೇಯ್ಯ। ತಥಾ ಏವಂ ಏಕಾದಸನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಸೇನ ಚಿತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಧೀರೋ ವಿಭಾವಯೇ ಕಥೇಯ್ಯ।
೨೧೫.
ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಕಾಮೇ,
ತೇಸಂ ಪಾಕಾ ಅಹೇತುಕಾ।
ಆವಜ್ಜನದ್ವಯಞ್ಚಾತಿ,
ಸತ್ತತಿಂಸೇವ ಮಾನಸಾತಿ॥ –
ಅಯಂ ವುತ್ತತ್ಥಾ।
೨೧೬. ಏವಂ ಚತೂಸ್ವಪಾಯಭೂಮೀಸು ಮನುಸ್ಸಭೂಮಿಯಞ್ಚಾತಿ ಪಞ್ಚಭೂಮೀಸು ಅಹೇತುಕಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಜಾಯನ್ತೇ ದ್ವೇಪಞ್ಞಾಸಾವಸೇಸಾನಿ, ನ ಜಾಯನ್ತಿ ಕದಾಚಿಪಿ ಅವಸೇಸಾನಿ ದ್ವೇಪಞ್ಞಾಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಕದಾಚಿಪಿ ನ ಜಾಯನ್ತಿ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಾನಿ ಸರೂಪತೋ ವುತ್ತಾನೇವ।
೨೧೭. ಅಹೇತುಕಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೇಹಿ ಸತ್ತತಿಂಸಚಿತ್ತೇಹಿ ಸಹ ದುಹೇತುಕಾ, ಚತುಮಹಾವಿಪಾಕಾ ಚಾತಿ ಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ತಥಾ ಏಕಕಂ ದುಹೇತುಕಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಜಾಯನ್ತಿ।
೨೧೮-೨೩. ಸಬ್ಬೇ ಮಹಗ್ಗತಾ ಚೇವ ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತವೀಸತಿವಿಧಾ ಮಹಗ್ಗತಾ ಚೇವ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಚ ಅನಾಸವಾ ಸಬ್ಬೇ ಅಟ್ಠ ಲೋಕುತ್ತರಾ ಚೇವ ಚತ್ತಾರೋ ತಿಹೇತುಕವಿಪಾಕಾ ಚ ಕಾಮೇ ಹಸಿತುಪ್ಪಾದೋ ಸಹೇತುಕಮಹಾಕಿರಿಯಾ ಚಾತಿ ನವ ಕ್ರಿಯಾಪಿ ಚೇತಿ ಚತ್ತಾಲೀಸಂ ತಥಾ ಅಟ್ಠ ಚ ದುಹೇತುನೋ ಸತ್ತಸ್ಸ ನ ಜಾಯನ್ತಿ।
ಅಯಮೇತ್ಥಾಧಿಪ್ಪಾಯೋ ಕಾಮಾವಚರಸತ್ತಸ್ಸ, ತಿಹೇತುಪಟಿಸನ್ಧಿನೋ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಚತುಪಞ್ಞಾಸ ಮಾನಸಾ ಜಾಯನ್ತಿ। ಕತಮಾನಿ ತಾನಿ? ದುಹೇತುಕಸ್ಸ ವುತ್ತಾನಿ ಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ತಥಾ ಏಕಞ್ಚ ಕಾಮಧಾತುಯಂ ಚತ್ತಾರೋ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತವಿಪಾಕಾ ರೂಪಾರೂಪೇಸು ನವ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಚಾತಿ ಚತುಪಞ್ಞಾಸ ಮಾನಸಾ ಜಾಯನ್ತಿ। ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ತಿಹೇತುನೋ ಕಾಮಸತ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಚತಿಂಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ನ ಜಾಯರೇ ನ ಜಾಯನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಆವಜ್ಜನದ್ವಯಂ ಹಿತ್ವಾ, ಅಟ್ಠಾರಸ ಕ್ರಿಯಾಪಿ ಚ।
ನವ ಮಹಗ್ಗತಾ ಪಾಕಾ, ಅಟ್ಠ ಲೋಕುತ್ತರಾನಿ ಚ॥
ಕಾಮಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸೇವ, ತಿಹೇತುಪಟಿಸನ್ಧಿನೋ।
ಪಞ್ಚತಿಂಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ, ನ ಜಾಯನ್ತಿ ಕದಾಚಿಪಿ॥
ಛದೇವೇಸು ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚಾತಿ ಸತ್ತಸು ಭೂಮೀಸು ಜಾತಸ್ಸ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ದೇಹಿನೋ ಸತ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ। ಇತಿ ವಚನಂ ಧೀರೋ ನಿದ್ದಿಸೇ ಕಥೇಯ್ಯ। ತಂ ಯಥಾ –
ದಿಟ್ಠಿಯಾ
ಉದ್ಧಚ್ಚಸಹಿತಞ್ಚೇವ, ಕಾಮಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠ ಚ॥
ನವ ಮಹಗ್ಗತಪುಞ್ಞಾನಿ, ಆವಜ್ಜನದ್ವಯಮ್ಪಿ ಚ।
ಸಬ್ಬೇ ಕಾಮವಿಪಾಕಾ ಚ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಮ್ಪಿ ಚ॥
ಅಸ್ಸ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ನವತಿಂಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ। ಇತಿ ವಚನಂ ಧೀರೋ ದೀಪಯೇ ದೇಸೇಯ್ಯ। ತಂ ಯಥಾ –
ಆವಜ್ಜನದ್ವಯಂ ಹಿತ್ವಾ, ಅಟ್ಠಾರಸ ಕ್ರಿಯಾಪಿ ಚ।
ನವ ಮಹಗ್ಗತಾ ಪಾಕಾ, ಸತ್ತ ಲೋಕುತ್ತರಾನಿ ಚ॥
ದಿಟ್ಠಿಯಾ
ನವತಿಂಸ ನ ಜಾಯನ್ತಿ, ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ದೇಹಿನೋ॥
೨೨೪. ಪಠಮಂ ಫಲಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ವುತ್ತಾನಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಅತ್ತನೋ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಫಲೇನ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲೇನ ಸಹ ಸಕದಾಗಾಮಿಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಿಯುಂ।
೨೨೫. ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ವುತ್ತಾನಿ, ಠಪೇತ್ವಾ ಪಟಿಘದ್ವಯಂ ದುತಿಯಞ್ಚ ಫಲಂ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಞ್ಚ ಹಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇನ ಸಹ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ವುತ್ತಾನಿ ಯಾನಿ ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಅತ್ಥಿ, ತಾನಿ ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಜಾಯನ್ತಿ। ಇತಿ ವಚನಂ ಧೀರೋ ವಿನಿದ್ದಿಸೇ।
೨೨೬. ಕತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ, ಕಾಮೇ ಅರಹತೋ ಪನ ಕಾಮೇ ಸತ್ತಸು ಕಾಮಭೂಮೀಸು ಜಾತಸ್ಸ ಅರಹತೋ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಕತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ? ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಚತ್ತಾರೀಸಞ್ಚ ಚಿತ್ತಾನಿ ಕಾಮೇ ಸತ್ತಸು ಕಾಮಭೂಮೀಸು ಜಾತಸ್ಸ ಅರಹತೋ ಸಿಯುಂ ಭವೇಯ್ಯುಂ। ತಂ ಯಥಾ –
ತೇವೀಸ ಕಾಮಪಾಕಾನಿ, ಕ್ರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ ವೀಸತಿ।
ಅರಹತ್ತಫಲೇನೇವ, ಕಾಮೇ ಅರಹತೋ ಸಿಯುಂ॥
೨೨೭. ಮಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ ತೇಸಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಸಕಂ ಸಕಂ ಮಗ್ಗಚಿತ್ತಂ ಸಿಯಾ ಭವೇಯ್ಯ। ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಾ ಹಿ ತೇ ಹಿ ಸಚ್ಚಂ ತಂ ಮಯಾ ವುತ್ತಂ ವಚನಂ। ತೇ ಮಗ್ಗಾ ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಾ।
೨೨೮. ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ತೀಸ್ವೇವ, ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮಿಸು ತೀಸು ಏವ ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮೀಸು ಜಾತಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಪಞ್ಚತಿಂಸ ಏವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ। ಇತಿ ವಚನಂ ಧೀರೋ ವಿನಿದ್ದಿಸೇ ಉಚ್ಚಾರೇಯ್ಯ। ತಂ ಯಥಾ –
ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಂ ಹಿತ್ವಾ, ಅಪುಞ್ಞಾನಿ ದಸೇವ ಚ।
ಕಾಮಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ನವ ಪುಞ್ಞಾ ಮಹಗ್ಗತಾ॥
ಚಕ್ಖುಸೋತದ್ವಯಂ
ಆವಜ್ಜನದ್ವಯಞ್ಚೇವ, ಪುಞ್ಞಜಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಂ।
ಪಠಮಜ್ಝಾನಪಾಕೋ ಚ, ಪಞ್ಚತಿಂಸೇವ ಜಾಯರೇ॥
೨೨೯-೨೩೪. ಘಾನಾದೀಸು ಪಸಾದೇಸು ಪವತ್ತಂ ಕುಸಲವಿಪಾಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣತ್ತಯಂ ಸತ್ತ ಅಪುಞ್ಞಜಾ ಪಾಕಾ ಅಟ್ಠ ಮಹಾಪಾಕಾ ತಥಾ ಉಪರಿಝಾನಭೂಮೀಸು ಜಾತಾ ಪಾಕಾ ಆರುಪ್ಪಾ ಚತ್ತಾರೋ ವಿಪಾಕಾಪಿ ಚ ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಮ್ಪಿ ಚ ಆವಜ್ಜನದ್ವಯವಜ್ಜಾ ಅಟ್ಠಾರಸ ಕ್ರಿಯಾ ಚೇವ ಅಟ್ಠ ಲೋಕುತ್ತರಾನಿ ಚ ಏತಾನಿ ಚತುಪಞ್ಞಾಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮೀಸು ತೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ದೇಹಿನೋ ಸತ್ತಸ್ಸ ನ ಚ ಲಬ್ಭರೇ ನ ಲಬ್ಭನ್ತಿ। ತಾಸು ತೀಸು ಭೂಮೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ವುತ್ತೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಅಪುಞ್ಞಪಞ್ಚಕಂ ಹಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ತೀಸು ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ಪಠಮಫಲೇನ ಸಹ ಏಕತಿಂಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯರೇ ಜಾಯನ್ತಿ। ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ತತ್ಥ ತೀಸು ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮೀಸು ಜಾತಸ್ಸ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ತೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಪಠಮಂ ಫಲಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಏಕತಿಂಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯರೇ। ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ ತತ್ಥೇವ ತೀಸು ಪಠಮಜ್ಝಾನಭೂಮೀಸು ಏವ ಜಾತಸ್ಸ ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಫಲಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಫಲಚಿತ್ತೇನ ಸಹ ಏಕತಿಂಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ।
೨೩೫.
ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚಕ್ಖುಸೋತಾನಂ, ಪುಞ್ಞಜಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಂ।
ಸನ್ತೀರಣದ್ವಯಞ್ಚೇವ, ಕ್ರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ ವೀಸತಿ॥
೨೩೬-೭. ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಅರಹನ್ತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಜಾಯರೇ। ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ತೀಸ್ವೇವ ತೀಸು ಏವ ದುತಿಯಜ್ಝಾನಭೂಮೀಸು ಜಾತಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮುನೋ ದುತಿಯಜ್ಝಾನತತಿಯಜ್ಝಾನಪಾಕೇನ ಸಹ ಛತ್ತಿಂಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಂ
ಕಾಮಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ನವ ಪುಞ್ಞಮಹಗ್ಗತಾ॥
ಚಕ್ಖುಸೋತದ್ವಯಂ ಪುಞ್ಞಪಾಕಂ ಸನ್ತೀರಣದ್ವಯಂ।
ಆವಜ್ಜನದ್ವಯಞ್ಚೇವ, ಪುಞ್ಞಜಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಂ॥
ದುತಿಯಜ್ಝಾನಪಾಕೇನ, ತತಿಯಜ್ಝಾನಪಾಕತೋ।
ಛತ್ತಿಂಸೇವ ಚ ಚಿತ್ತಾನಿ, ದುತಿಯಜ್ಝಾನದೇಹಿನೋ॥
೨೩೮-೨೪೧. ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು, ಹಿತ್ವಾ ವಾಪುಞ್ಞಪಞ್ಚಕಂ ಅತ್ತನೋ ಫಲೇನ ಸಹ ಬಾತ್ತಿಂಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಜಾಯನ್ತಿ। ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು, ಠಪೇತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಫಲಂ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು ಪಠಮಂ ಫಲಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಫಲಚಿತ್ತೇನ ಸಹ ಬಾತ್ತಿಂಸ ಚಿತ್ತಾನಿ, ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ವುತ್ತೇಸು ದುತಿಯಂ ಫಲಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇನ ಸಹ ಬಾತ್ತಿಂಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಅಸ್ಸ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಭವನ್ತಿ। ಅರಹನ್ತಸ್ಸ ತೀಸ್ವೇವ, ಅಟ್ಠವೀಸತಿ ಅತ್ತನೋ ತೀಸು ಏವ ದುತಿಯಜ್ಝಾನಭೂಮೀಸು ಜಾತಸ್ಸ ಅರಹತೋ ಅತ್ತನೋ ಫಲೇನ ದುತಿಯಜ್ಝಾನತತಿಯಜ್ಝಾನಪಾಕತೋ ಪಾಕೇಹಿ ಸಹ ಅಟ್ಠವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಚಕ್ಖುಸೋತಾನಂ, ಪುಞ್ಞಜಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಂ।
ಸನ್ತೀರಣದ್ವಯಞ್ಚೇವ, ಕ್ರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ ವೀಸತಿ॥
ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಪಾಕೋ, ದುತಿಯಜ್ಝಾನಸಮ್ಭವೋ।
ತತಿಯಜ್ಝಾನಪಾಕೋ ಚ, ಅಟ್ಠವೀಸತಿ ಮಾನಸಾ॥
೨೪೨-೬. ಪರಿತ್ತಕಸುಭಾದೀನಂ, ದೇವಾನಂ ತೀಸು ಭೂಮೀಸು ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನವಿಪಾಕೇನ ಸಹ ಪಞ್ಚತಿಂಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ತತ್ಥೇಕ-ತಿಂಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯರೇತತ್ಥ ತಾಸು ತೀಸು ಪರಿತ್ತಕಸುಭಾದೀನಂ ಭೂಮೀಸು ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಚ ಏಕತಿಂಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯರೇ। ಯಥಾ ಏವಂ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಏಕತಿಂಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯರೇ। ತಥಾ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಏಕತಿಂಸ ಜಾಯರೇ। ತತ್ಥೇವ ತಥಾ ಏವಂ ವೇಹಪ್ಫಲೇ ವೇಹಪ್ಫಲಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಾನಂ ಪುಥುಜ್ಜನಸೇಕ್ಖಾನಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಮಾನಸಾ ಹೋನ್ತಿ। ಪಞ್ಚಸು ಸುದ್ಧಾವಾಸಿಕಭೂಮೀಸು ಜಾತಸ್ಸ ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಸತ್ತಸ್ಸ ಏಕತಿಂಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ಇತಿ ವಚನಂ ಧೀರೋ ಪರಿದೀಪಯೇ ದೇಸೇಯ್ಯ। ತತ್ಥೇವ ತಾಸು ಸುದ್ಧಾವಾಸಭೂಮೀಸು ಏವ ಜಾತಸ್ಸ ಅರಹತೋ ಸತ್ತವೀಸತಿ ಮಾನಸಾ ಹೋನ್ತಿ। ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ರೂಪೀಸು ಪಞ್ಚದಸಸು ರೂಪಿಭೂಮೀಸು ಜಾತಾನಂ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಚಿತ್ತಾನಿ ವಿಭಾವಿನಾ ಧೀರೇನ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾನಿ ಜಾನಿತಬ್ಬಾನಿ।
೨೪೭. ಚತುವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ, ಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಪಠಮಆರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಚತುವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ। ಇತಿ ವಚನಂ ಧೀರೋ ವಿನಿದ್ದಿಸೇ। ತಂ ಯಥಾ –
ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಂ ಹಿತ್ವಾ, ಅಪುಞ್ಞಾನಿ ದಸೇವ ಚ।
ಕಾಮಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ಆರುಪ್ಪಕುಸಲಾನಿ ಚ।
ಪಠಮಾರುಪ್ಪಪಾಕೋ ಚ, ಕ್ರಿಯಾವೋಟ್ಠಬ್ಬನಮ್ಪಿ ಚ॥
೨೪೮-೨೫೧. ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ತತ್ಥೇವ, ಠಪೇತ್ವಾಪುಞ್ಞಪಞ್ಚಕಂತತ್ಥ ತಿಸ್ಸಂ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಏವ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಪುಞ್ಞಪಞ್ಚಕಂ ಹಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಫಲೇನ ಸಹ ವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ತಥಾ ತತ್ಥ ತಿಸ್ಸಂ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ, ಅನಾಗಾಮಿನೋಪಿ ಚ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಂ ಪುಬ್ಬಂ ಫಲಂ ವಿನಾ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಫಲೇನ ಸಹ ವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ। ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ತತ್ಥೇವ ತತ್ಥ ತಿಸ್ಸಂ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಏವ ಜಾತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ದಸ ಪಞ್ಚ ಮಾನಸಾ ಚ ಜಾಯನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಮಹಾಕ್ರಿಯಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ಚತ್ವಾರುಪ್ಪಕ್ರಿಯಾನಿ ಚ।
ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಪಾಕೋ, ವೋಟ್ಠಬ್ಬಞ್ಚಾಪಿ ಮಾನಸಂ॥
ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ
ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಂ
ಕಾಮಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ಪುಞ್ಞಾರೂಪೂಪರೀ ತಯೋ।
ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಪಾಕೋ ಚ, ವೋಟ್ಠಬ್ಬಞ್ಚಾಪಿ ಮಾನಸಂ॥
ಇತಿ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಪಕಾರೇನ ವತ್ವಾ ಕಥೇತ್ವಾ ಧೀರೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ವಿಭಾವಯೇ ದೇಸೇಯ್ಯ। ಏತ್ಥ ಏತಿಸ್ಸಂ ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಾನಂ ತಿಣ್ಣನ್ನಂ ಸೇಕ್ಖಾನಮ್ಪಿ ಏಕೂನವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ದಿಟ್ಠಿಯಾ ವಿಪ್ಪಯುತ್ತಾನಿ, ಉದ್ಧಚ್ಚಸಹಿತಂ ತಥಾ।
ಕಾಮಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ಪುಞ್ಞಾರೂಪೂಪರೀ ತಯೋ॥
ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಪಾಕೋ ಚ, ವೋಟ್ಠಬ್ಬಞ್ಚಾಪಿ ಮಾನಸಂ।
ಸಕಸಕಫಲೇನೇವ, ಚಿತ್ತಾನೇಕೂನವೀಸತಿ॥
೨೫೨. ಚುದ್ದಸೇವ ತು ಚಿತ್ತಾನಿ ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಕಿರಿಯಚಿತ್ತಾನಿ ದ್ವಾದಸ ಏಕೋ ಪಾಕೋ ಅರಹತ್ತಫಲಞ್ಚಾತಿ ಚುದ್ದಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಮಹಾಕ್ರಿಯಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ಕ್ರಿಯಾರೂಪೂಪರೀ ತಯೋ।
ವೋಟ್ಠಬ್ಬಞ್ಚ ಸಕೋ ಪಾಕೋ, ಅರಹತ್ತಫಲಮ್ಪಿ ಚ॥
೨೫೩. ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ, ತತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ತತಿಯಅರೂಪಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಬಾವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಭವನ್ತಿ। ಇತಿ ವಚನಂ ಧೀರೋ ಪಕಾಸಯೇ। ತಂ ಯಥಾ –
ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಂ ಹಿತ್ವಾ, ಅಪುಞ್ಞಾನಿ ದಸೇವ ಚ।
ಕಾಮಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ಪುಞ್ಞಾರೂಪೂಪರೀ ದುವೇ।
ತತಿಯಾರುಪ್ಪಪಾಕೋ ಚ, ವೋಟ್ಠಬ್ಬಞ್ಚಾಪಿ ಮಾನಸಂ॥
೨೫೪-೫. ಅಟ್ಠಾರಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ, ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಟ್ಠಾರಸ ಏವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯರೇ। ತಂ ಯಥಾ –
ದಿಟ್ಠಿಯಾ
ಮಹಾಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ಪುಞ್ಞಾರೂಪೂಪರೀ ದುವೇ॥
ಅಟ್ಠಾರಸೇವ ಪಾಕೇನ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇನ ಚ।
ವೋಟ್ಠಬ್ಬಞ್ಚಾಪಿ ಮಾನಸಂ, ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಜಾಯರೇ॥
ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಪಠಮಂ ಫಲಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಫಲೇನ ತಾನಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ವುತ್ತೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ದುತಿಯಂ ಫಲಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಫಲೇನ ಸಹ ಅಟ್ಠಾರಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಏವ ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಜಾಯರೇ।
೨೫೬. ತೇರಸೇವ ಚ ಚಿತ್ತಾನಿ, ತತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ತತಿಯಅರೂಪಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ತೇರಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ। ಇತಿ ವಚನಂ ಧೀರೋ ವಿನಿದ್ದಿಸೇ। ತಂ ಯಥಾ –
ಮಹಾಕ್ರಿಯಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ಕ್ರಿಯಾರೂಪೂಪರೀ ದುವೇ।
ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಪಾಕೋ, ವೋಟ್ಠಬ್ಬಞ್ಚಾಪಿ ಮಾನಸಂ॥
೨೫೭. ಏಕವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ, ಚತುತ್ಥಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಚತುತ್ಥಅರೂಪಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಸ್ಸ ಪುಥುಜ್ಜನಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ ಏಕವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ। ಇತಿ ಇದಂ ವಚನಂ ಧೀರೋ ವಿನಿದ್ದಿಸೇ। ತಂ ಯಥಾ –
ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಂ ಹಿತ್ವಾ, ಅಪುಞ್ಞಾನಿ ದಸೇವ ಚ।
ಕಾಮಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ವೋಟ್ಠಬ್ಬಞ್ಚಾಪಿ ಮಾನಸಂ।
ಚತುತ್ಥಾರುಪ್ಪಪುಞ್ಞಞ್ಚ, ಸಪಾಕೇನೇಕವೀಸತಿ॥
೨೫೮-೨೬೦. ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸತ್ತಸ್ಸ, ಸತ್ತರಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಧೀರೋ ಪಕಾಸಯೇ। ತಂ ಯಥಾ –
ದಿಟ್ಠಿಯಾ ವಿಪ್ಪಯುತ್ತಾನಿ, ಉದ್ಧಚ್ಚಸಹಿತಂ ತಥಾ।
ಕಾಮಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಮ್ಪಿ ಚ।
ಚತುತ್ಥಾರುಪ್ಪಪುಞ್ಞಞ್ಚ, ಸಪಾಕೋ ವೋಟ್ಠಬ್ಬಮ್ಪಿ ಚ॥
ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ತಾನಿ ಏವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಸಫಲೇನ ಹೋನ್ತಿ। ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ವುತ್ತೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ದುತಿಯಂ ದ್ವಾದಸೇವ ತು ಚಿತ್ತಾನಿ, ಚತುತ್ಥಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಸ್ಸ ಅರಹನ್ತಸ್ಸ ದ್ವಾದಸ ಏವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಜಾಯನ್ತಿ। ತಂ ಯಥಾ –
ಮಹಾಕ್ರಿಯಾನಿ ಅಟ್ಠೇವ, ವೋಟ್ಠಬ್ಬಞ್ಚಾಪಿ ಮಾನಸಂ।
ಚತುತ್ಥಞ್ಚ ಕ್ರಿಯಾರೂಪಂ, ಪಾಕೋ ಅರಹತೋ ಫಲಂ॥
ಇತಿ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಸೇನ ಭೂಮೀಸು ಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿಂ ವಿದೂ ಧೀರೋ ವಿಭಾವಯೇ।
೨೬೧-೨. ಹೇಟ್ಠಿಮಾನಂ ಅರೂಪೀನಂ, ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಉಪರೂಪರಿ ಜಾತಾ ಅರೂಪಕುಸಲಾ ಚೇವ ಕಿರಿಯಾಪಿ ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ। ಉದ್ಧಂ ಉದ್ಧಂ ಭಾಗೇ ಜಾತಾನಂ ಅರೂಪೀನಂ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂ ಹೇಟ್ಠಿಮಾ ಹೇಟ್ಠಿಮಾ ಆರುಪ್ಪಾ ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗೇ ಜಾತಾ ಅರೂಪಾವಚರಾ ಪನ ನೇವ ಜಾಯನ್ತಿ। ಕಸ್ಮಾ ಕಾರಣಾತಿ? ಕಿರ ಮಯಾ ಸುತಂ, ಹೇಟ್ಠಿಮಝಾನೇಸು ದಿಟ್ಠಾದೀನವತೋ ದಿಟ್ಠದೋಸಭಾವತೋ ನೇವ ಜಾಯನ್ತಿ।
೨೬೩-೫. ಠಪೇತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಮಗ್ಗಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಕುಸಲಾನುತ್ತರಾ ತಯೋ ತಯೋ ಅನುತ್ತರಾ ಕುಸಲಾ ತಯೋ ಮಗ್ಗಾ, ಕಾಮಾವಚರಪುಞ್ಞಾನಿ ಅಟ್ಠ, ತಥಾ ದಸ ಅಪುಞ್ಞಾನಿ ಚಿತ್ತಾನಿ, ಅರೂಪಪುಞ್ಞಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ। ಸಬ್ಬೇ ಪಾಕಾ ಅನುತ್ತರಾ ಸಬ್ಬಾನಿ ಲೋಕುತ್ತರಫಲಾನಿ, ಪಠಮಾರುಪ್ಪಪಾಕೋ ಚ ನವ ಕಾಮಕಿರಿಯಾಪಿ ಚ, ಅರೂಪಾಪಿ ಸಬ್ಬಾ ಕಿರಿಯಾ, ಏತಾನಿ ಪನ ತೇಚತ್ತಾಲೀಸ ಮಾನಸಾ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ।
೨೬೬-೭. ಸಬ್ಬೋ ತೇವೀಸತಿಕಾಮವಿಪಾಕೋ, ಸಬ್ಬೋ ಪನ್ನರಸವಿಧೋ ಮಹಗ್ಗತೋ ರೂಪೋ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದೋ, ಮನೋಧಾತು ಕಿರಿಯಾಮನೋಧಾತು, ದೋಮನಸ್ಸದ್ವಯಮ್ಪಿ ಚ ಆದಿಮಗ್ಗೋ ಚ ತಥಾ ಉಪರಿ ಜಾತಾ ತಯೋ ಅರೂಪಪಾಕಾ ಚಾತಿ ಛಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಏತ್ಥ ಏತಿಸ್ಸಂ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ನತ್ಥಿ।
೨೬೮-೯. ವುತ್ತೇಸು ಪನ ಚಿತ್ತೇಸು, ಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ವುತ್ತೇಸು ಚಿತ್ತೇಸು ಕುಸಲಪಾಕಕಿರಿಯಾವಸೇನ ಪಠಮಾರುಪ್ಪತ್ತಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪಾಕೋ ಚಾತಿ ಚತ್ತಾಲೀಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಸೇಸದ್ವಯೇ ಪಠಮದುತಿಯಾರುಪ್ಪತೋ ಸೇಸಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಭೂಮಿದ್ವಯೇ ಹೇಟ್ಠಿಮಹೇಟ್ಠಿಮಂ ಕುಸಲವಿಪಾಕಕಿರಿಯಾವಸೇನ ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗೇ ಜಾತಂ ಅರೂಪತ್ತಯಂ ಹಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪಾಕಾ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಪಣ್ಡಿತೇನ ಞೇಯ್ಯಾ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ।
೨೭೦-೩. ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಅನಾಸವಾ, ವಿಪಾಕಾ ಚತ್ತಾರಿ ಲೋಕುತ್ತರಫಲಚಿತ್ತಾನಿ, ಸಬ್ಬೇ ಸಬ್ಬಾನಿ ಚ ಚತೂಸು ಆರುಪ್ಪಭೂಮೀಸು ಹೋನ್ತಿ। ವೋಟ್ಠಬ್ಬನೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸಹ ಕಾಮೇ ಅಟ್ಠ ಮಹಾಕಿರಿಯಾ, ಚತಸ್ಸೋ ಅರೂಪಕಿರಿಯಾಪಿ ಚಾತಿ ತೇರಸ ಏವ ಕಿರಿಯಾ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಜಾಯನ್ತಿ। ದುತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಪಠಮಾರುಪ್ಪಕಿರಿಯಂ ಹಿತ್ವಾ ದ್ವಾದಸ ಏವ ಕಿರಿಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ತತಿಯಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಪಠಮದುತಿಯಾರುಪ್ಪಕಿರಿಯಾನಿ ಹಿತ್ವಾ ಏಕಾದಸ ಕಿರಿಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಚತುತ್ಥಾರುಪ್ಪಭೂಮಿಯಂ ಜಾತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಪಠಮದುತಿಯತತಿಯಾರುಪ್ಪಕಿರಿಯಾನಿ ಹಿತ್ವಾ ದಸೇವ ಕಿರಿಯಾ ಞೇಯ್ಯಾ ಜಾನಿತಬ್ಬಾ।
೨೭೪.
ಅರಹತೋ ಪನ ಚಿತ್ತಾನಿ, ಹೋನ್ತಿ ಏಕೂನವೀಸತಿ।
ಅರಹತ್ತಂ ಕ್ರಿಯಾ ಸಬ್ಬಾ, ಠಪೇತ್ವಾವಜ್ಜನದ್ವಯಂ॥
ಆವಜ್ಜನದ್ವಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾ ಕಿರಿಯಾ, ಅರಹತ್ತಫಲಞ್ಚಾತಿ ಏಕೂನವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಅರಹತೋ ಪನ ಹೋನ್ತಿ। ಆವಜ್ಜನದ್ವಯಂ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಪುಥುಜ್ಜನಸೇಕ್ಖಾನಮ್ಪಿ ಹೋನ್ತಿಯೇವ। ಏಕೂನವೀಸತಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಏವ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಅಞ್ಞೇಸನ್ತಿ ಞಾಪನತ್ಥಂ ‘‘ಆವಜ್ಜನದ್ವಯಂ ಠಪೇತ್ವಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ।
೨೭೫-೬. ಚತುನ್ನಂ ಫಲಟ್ಠಾನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಞ್ಚ ತಿಹೇತುಕಪುಥುಜ್ಜನೇ ಚ ತೇರಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಭವನ್ತಿ। ಇತಿ ವಚನಂ ಧೀರೋ ಪಕಾಸಯೇ। ತಂ ಯಥಾ – ಚತ್ತಾರೋ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಮಹಾವಿಪಾಕಾನಿ, ನವ ರೂಪಾರೂಪಪಾಕಾ ಚ ಇಮೇ ತೇರಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಭವನ್ತಿ।
೨೭೭-೯. ಚತುನ್ನಂ ಫಲಟ್ಠಾನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಞ್ಚ ದುಹೇತುಕಪುಥುಜ್ಜನೇ ಚ ಞಾಣಪರಿಹೀನಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ವಿಪಾಕಾನಿ ಏವ ಜಾಯರೇ। ಪುಥುಜ್ಜನಾನಂ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ, ಚತುನ್ನಂ ಅರಿಯದೇಹಿನಂ ಅರಿಯಗತಾನಂ ಸತ್ತನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ
೨೮೦-೫. ಹೇಟ್ಠಾ ತಿಣ್ಣಂ ಫಲಟ್ಠಾನಂ, ತಿಹೇತುಕಪುಥುಜ್ಜನೇ ಚತುನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಮಹಗ್ಗತಾನಿ ಏವ ಕುಸಲಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ತಿಣ್ಣಂ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಞ್ಚ, ಆದಿತೋ ತಿಣ್ಣಂ ಅರಿಯಾನಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಅರಿಯಾನಂ ತೇರಸೇವ ಚಿತ್ತಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ। ಇತಿ ವಚನಂ ಧೀರೋ ನಿದ್ದಿಸೇ। ಅಟ್ಠೇವ ಕಾಮಪುಞ್ಞಾನಿ, ಅಪುಞ್ಞತೋ ಅಕುಸಲವಸೇನ ದಿಟ್ಠಿಹೀನಾ ಚತ್ತಾರೋ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದಾಪಿ, ಉದ್ಧಚ್ಚಸಮ್ಪಯುತ್ತಞ್ಚಾತಿ ತೇರಸ ಚಿತ್ತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ಹೇಟ್ಠಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಲಟ್ಠಾನಂ ಸೋತಾಪನ್ನಸಕದಾಗಾಮಿಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಸಬ್ಬಪುಥುಜ್ಜನೇ ಅಹೇತುಕದುಹೇತುಕತಿಹೇತುಕಪುಥುಜ್ಜನೇ ದೋಮನಸ್ಸಯುತ್ತಂ ದ್ವಯಮೇವ ಚಿತ್ತಂ ಜಾಯತೇ। ತಿಣ್ಣಂ ಪುಥುಜ್ಜನಾನಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ಏವ ಜಾಯರೇ। ತಂ ಯಥಾ –
ಚತ್ತಾರಿ ದಿಟ್ಠಿಯುತ್ತಾನಿ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯುತಮ್ಪಿ ಚ।
ಮಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಚತುನ್ನಮ್ಪಿ, ಮಗ್ಗಚಿತ್ತಂ ಸಕಂ ಸಕಂ॥
ತೇಸಂ ಚತುನ್ನಂ ಮಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಸಕಂ ಸಕಂ ಏಕಮೇವ ಮಗ್ಗಚಿತ್ತಂ ಭವೇ ಭವೇಯ್ಯ। ಇತಿ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಧೀರೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ವಿಭಾವಯೇ ಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿಂ ಪಕಾಸಯೇ।
೨೮೬-೯. ಮಯಾ ಭವೇಸು ಚಿತ್ತಾನಂ, ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಸೇನ ಚ। ಭವೇಸು ಸಬ್ಬಭವೇಸು ಚಿತ್ತಾನಂ, ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ವಸೇನ ಚ ಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾಟವತ್ಥಾಯ ಛೇಕಭಾವಾಯ ಮಯಾ ಪಕಾಸಿತಾ। ಏವಂ ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಚಿತ್ತಂ, ಭೂಮಿಪುಗ್ಗಲಭೇದತೋ ಏವಂ ಇಮಿನಾ ಮಯಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇನ ಭೂಮಿಪುಗ್ಗಲಭೇದತೋ ಇದಂ ಸಬ್ಬಂ ಚಿತ್ತಂ ಬಹುಧಾಪಿ ಚ ಬಹುಪ್ಪಕಾರಮ್ಪಿ ಚ ಹೋತಿ। ಇತಿ ಗಹಣಂ ವಿಭಾವಿನಾ ವಿಞ್ಞಾತಬ್ಬಂ। ಸಕ್ಕಾ ವುತ್ತಾನುಸಾರೇನ ಮಯಾ ವುತ್ತಸ್ಸ ಅನುಸಾರೇನ ಭೇದೋ ಚಿತ್ತಭೇದೋ ವಿಭಾವಿನಾ ಞಾತುಂ ವಿಜಾನಿತುಂ ಸಕ್ಕಾ। ಗನ್ಥವಿತ್ಥಾರಭೀತೇನ ಮಯಾ ಇದಂ ಚಿತ್ತಪ್ಪವತ್ತಿದೀಪಕವಚನಂ ಸಂಖಿತ್ತಂ, ಪುಬ್ಬಾಪರಂ ವಿಲೋಕೇತ್ವಾ, ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಚ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಅತ್ಥಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ವಿಭಾವಿನಾ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।
೨೯೦. ಇಮಞ್ಚಾಭಿಧಮ್ಮಾವತಾರಂ ಸುಸಾರಂ, ವರಂ ಸತ್ತಮೋಹನ್ಧಕಾರಪ್ಪದೀಪಂ ಇಮಞ್ಚ ಅಭಿಧಮ್ಮಾವತಾರಪ್ಪಕರಣಂ ಸುಸಾರಂ ಸುನ್ದರಸಾರಭೂತಂ ವರಂ ಸತ್ತಅನ್ಧಕಾರಸದಿಸೇ ಮೋಹೇ ಪದೀಪಂ ಪಜ್ಜೋತಪ್ಪದೀಪಂ ಯೋ ನರೋ ಸಾಧುಕಂ ಚಿನ್ತೇತಿ ವಾಚೇತಿಪಿ, ತಂ ನರಂ ರಾಗದೋಸಾ ಚಿರಂ ಚಿರಕಾಲಂ ನೋಪಯನ್ತಿ ನ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ।
ಇತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮಾವತಾರಟೀಕಾಯ
ಭೂಮಿಪುಗ್ಗಲಚಿತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿನಿದ್ದೇಸವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಪಞ್ಚಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ।