೬. ಅಸುಭಕಮ್ಮಟ್ಠಾನನಿದ್ದೇಸೋ

ಉದ್ಧುಮಾತಕಾದಿಪದತ್ಥವಣ್ಣನಾ

೧೦೨. ಕಸಿಣಾನನ್ತರಮುದ್ದಿಟ್ಠೇಸು ಪನ ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ, ವಿನೀಲಕಂ, ವಿಪುಬ್ಬಕಂ, ವಿಚ್ಛಿದ್ದಕಂ, ವಿಕ್ಖಾಯಿತಕಂ, ವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಂ, ಹತವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಂ, ಲೋಹಿತಕಂ, ಪುಳವಕಂ, ಅಟ್ಠಿಕನ್ತಿ ದಸಸು ಅವಿಞ್ಞಾಣಕಾಸುಭೇಸು ಭಸ್ತಾ ವಿಯ ವಾಯುನಾ ಉದ್ಧಂ ಜೀವಿತಪರಿಯಾದಾನಾ ಯಥಾನುಕ್ಕಮಂ ಸಮುಗ್ಗತೇನ ಸೂನಭಾವೇನ ಉದ್ಧುಮಾತತ್ತಾ ಉದ್ಧುಮಾತಂ, ಉದ್ಧುಮಾತಮೇವ ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ। ಪಟಿಕ್ಕೂಲತ್ತಾ ವಾ ಕುಚ್ಛಿತಂ ಉದ್ಧುಮಾತನ್ತಿ ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ। ತಥಾರೂಪಸ್ಸ ಛವಸರೀರಸ್ಸೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ।

ವಿನೀಲಂ ವುಚ್ಚತಿ ವಿಪರಿಭಿನ್ನನೀಲವಣ್ಣಂ, ವಿನೀಲಮೇವ ವಿನೀಲಕಂ। ಪಟಿಕ್ಕೂಲತ್ತಾ ವಾ ಕುಚ್ಛಿತಂ ವಿನೀಲನ್ತಿ ವಿನೀಲಕಂ। ಮಂಸುಸ್ಸದಟ್ಠಾನೇಸು ರತ್ತವಣ್ಣಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಸನ್ನಿಚಯಟ್ಠಾನೇಸು ಸೇತವಣ್ಣಸ್ಸ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಚ ನೀಲವಣ್ಣಸ್ಸ ನೀಲಟ್ಠಾನೇ ನೀಲಸಾಟಕಪಾರುತಸ್ಸೇವ ಛವಸರೀರಸ್ಸೇತಮಧಿವಚನಂ।

ಪರಿಭಿನ್ನಟ್ಠಾನೇಸು ವಿಸ್ಸನ್ದಮಾನಂ ಪುಬ್ಬಂ ವಿಪುಬ್ಬಂ, ವಿಪುಬ್ಬಮೇವ ವಿಪುಬ್ಬಕಂ। ಪಟಿಕ್ಕೂಲತ್ತಾ ವಾ ಕುಚ್ಛಿತಂ ವಿಪುಬ್ಬನ್ತಿ ವಿಪುಬ್ಬಕಂ। ತಥಾರೂಪಸ್ಸ ಛವಸರೀರಸ್ಸೇತಮಧಿವಚನಂ।

ವಿಚ್ಛಿದ್ದಂ ವುಚ್ಚತಿ ದ್ವಿಧಾ ಛಿನ್ದನೇನ ಅಪಧಾರಿತಂ, ವಿಚ್ಛಿದ್ದಮೇವ ವಿಚ್ಛಿದ್ದಕಂ। ಪಟಿಕ್ಕೂಲತ್ತಾ ವಾ ಕುಚ್ಛಿತಂ ವಿಚ್ಛಿದ್ದನ್ತಿ ವಿಚ್ಛಿದ್ದಕಂ। ವೇಮಜ್ಝೇ ಛಿನ್ನಸ್ಸ ಛವಸರೀರಸ್ಸೇತಮಧಿವಚನಂ।

ಇತೋ ಚ ಏತ್ತೋ ಚ ವಿವಿಧಾಕಾರೇನ ಸೋಣಸಿಙ್ಗಾಲಾದೀಹಿ ಖಾದಿತನ್ತಿ ವಿಕ್ಖಾಯಿತಂ, ವಿಕ್ಖಾಯಿತಮೇವ ವಿಕ್ಖಾಯಿತಕಂ। ಪಟಿಕ್ಕೂಲತ್ತಾ ವಾ ಕುಚ್ಛಿತಂ ವಿಕ್ಖಾಯಿತನ್ತಿ ವಿಕ್ಖಾಯಿತಕಂ। ತಥಾರೂಪಸ್ಸ ಛವಸರೀರಸ್ಸೇತಮಧಿವಚನಂ।

ವಿವಿಧಂ ಖಿತ್ತಂ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ, ವಿಕ್ಖಿತ್ತಮೇವ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಂ। ಪಟಿಕ್ಕೂಲತ್ತಾ ವಾ ಕುಚ್ಛಿತಂ ವಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಂ। ಅಞ್ಞೇನ ಹತ್ಥಂ ಅಞ್ಞೇನ ಪಾದಂ ಅಞ್ಞೇನ ಸೀಸನ್ತಿ ಏವಂ ತತೋ ತತೋ ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಛವಸರೀರಸ್ಸೇತಮಧಿವಚನಂ।

ಹತಞ್ಚ ತಂ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಞ್ಚಾತಿ ಹತವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಂ। ಕಾಕಪದಾಕಾರೇನ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗೇಸು ಸತ್ಥೇನ ಹನಿತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಸ್ಸ ಛವಸರೀರಸ್ಸೇತಮಧಿವಚನಂ।

ಲೋಹಿತಂ ಕಿರತಿ ವಿಕ್ಖಿಪತಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಪಗ್ಘರತೀತಿ ಲೋಹಿತಕಂ। ಪಗ್ಘರಿತಲೋಹಿತಮಕ್ಖಿತಸ್ಸ ಛವಸರೀರಸ್ಸೇತಮಧಿವಚನಂ।

ಪುಳವಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಕಿಮಯೋ, ಪುಳವೇ ಕಿರತೀತಿ ಪುಳವಕಂ। ಕಿಮಿಪರಿಪುಣ್ಣಸ್ಸ ಛವಸರೀರಸ್ಸೇತಮಧಿವಚನಂ।

ಅಟ್ಠಿಯೇವ ಅಟ್ಠಿಕಂ। ಪಟಿಕ್ಕೂಲತ್ತಾ ವಾ ಕುಚ್ಛಿತಂ ಅಟ್ಠೀತಿ ಅಟ್ಠಿಕಂ। ಅಟ್ಠಿಸಙ್ಖಲಿಕಾಯಪಿ ಏಕಟ್ಠಿಕಸ್ಸಪೇತಮಧಿವಚನಂ। ಇಮಾನಿ ಚ ಪನ ಉದ್ಧುಮಾತಕಾದೀನಿ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನನಿಮಿತ್ತಾನಮ್ಪಿ ನಿಮಿತ್ತೇಸು ಪಟಿಲದ್ಧಜ್ಝಾನಾನಮ್ಪೇತಾನೇವ ನಾಮಾನಿ।

ಉದ್ಧುಮಾತಕಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ

೧೦೩. ತತ್ಥ ಉದ್ಧುಮಾತಕಸರೀರೇ ಉದ್ಧುಮಾತಕನಿಮಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಉದ್ಧುಮಾತಕಸಙ್ಖಾತಂ ಝಾನಂ ಭಾವೇತುಕಾಮೇನ ಯೋಗಿನಾ ಪಥವೀಕಸಿಣೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಆಚರಿಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ತೇನಸ್ಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇನ್ತೇನ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತತ್ಥಾಯ ಗಮನವಿಧಾನಂ, ಸಮನ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತುಪಲಕ್ಖಣಂ, ಏಕಾದಸವಿಧೇನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೋ, ಗತಾಗತಮಗ್ಗಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣನ್ತಿ ಏವಂ ಅಪ್ಪನಾವಿಧಾನಪರಿಯೋಸಾನಂ ಸಬ್ಬಂ ಕಥೇತಬ್ಬಂ। ತೇನಾಪಿ ಸಬ್ಬಂ ಸಾಧುಕಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಂ ಸೇನಾಸನಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಉದ್ಧುಮಾತಕನಿಮಿತ್ತಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೇನ ವಿಹಾತಬ್ಬಂ।

೧೦೪. ಏವಂ ವಿಹರನ್ತೇನ ಚ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಗಾಮದ್ವಾರೇ ವಾ ಅಟವಿಮುಖೇ ವಾ ಪನ್ಥೇ ವಾ ಪಬ್ಬತಪಾದೇ ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ವಾ ಸುಸಾನೇ ವಾ ಉದ್ಧುಮಾತಕಸರೀರಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ಕಥೇನ್ತಾನಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ನ ತಾವದೇವ ಅತಿತ್ಥೇನ ಪಕ್ಖನ್ದನ್ತೇನ ವಿಯ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ಕಸ್ಮಾ? ಅಸುಭಂ ಹಿ ನಾಮೇತಂ ವಾಳಮಿಗಾಧಿಟ್ಠಿತಮ್ಪಿ ಅಮನುಸ್ಸಾಧಿಟ್ಠಿತಮ್ಪಿ ಹೋತಿ। ತತ್ರಸ್ಸ ಜೀವಿತನ್ತರಾಯೋಪಿ ಸಿಯಾ। ಗಮನಮಗ್ಗೋ ವಾ ಪನೇತ್ಥ ಗಾಮದ್ವಾರೇನ ವಾ ನಹಾನತಿತ್ಥೇನ ವಾ ಕೇದಾರಕೋಟಿಯಾ ವಾ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ವಿಸಭಾಗರೂಪಂ ಆಪಾಥಮಾಗಚ್ಛತಿ, ತದೇವ ವಾ ಸರೀರಂ ವಿಸಭಾಗಂ ಹೋತಿ। ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹಿ ಇತ್ಥಿಸರೀರಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ಚ ಪುರಿಸಸರೀರಂ ವಿಸಭಾಗಂ, ತದೇತಂ ಅಧುನಾಮತಂ ಸುಭತೋಪಿ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ತೇನಸ್ಸ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತರಾಯೋಪಿ ಸಿಯಾ। ಸಚೇ ಪನ ‘‘ನಯಿದಂ ಮಾದಿಸಸ್ಸ ಭಾರಿಯ’’ನ್ತಿ ಅತ್ತಾನಂ ತಕ್ಕಯತಿ, ಏವಂ ತಕ್ಕಯಮಾನೇನ ಗನ್ತಬ್ಬಂ।

೧೦೫. ಗಚ್ಛನ್ತೇನ ಚ ಸಙ್ಘತ್ಥೇರಸ್ಸ ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ವಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಥೇತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ಕಸ್ಮಾ? ಸಚೇ ಹಿಸ್ಸ ಸುಸಾನೇ ಅಮನುಸ್ಸಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘಾದೀನಂ ರೂಪಸದ್ದಾದಿಅನಿಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಾಭಿಭೂತಸ್ಸ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನಿ ವಾ ಪವೇಧೇನ್ತಿ, ಭುತ್ತಂ ವಾ ನ ಪರಿಸಣ್ಠಾತಿ, ಅಞ್ಞೋ ವಾ ಆಬಾಧೋ ಹೋತಿ। ಅಥಸ್ಸ ಸೋ ವಿಹಾರೇ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಸುರಕ್ಖಿತಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ। ದಹರೇ ವಾ ಸಾಮಣೇರೇ ವಾ ಪಹಿಣಿತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸತಿ। ಅಪಿಚ ಸುಸಾನಂ ನಾಮ ನಿರಾಸಙ್ಕಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ಕತಕಮ್ಮಾಪಿ ಅಕತಕಮ್ಮಾಪಿ ಚೋರಾ ಸಮೋಸರನ್ತಿ। ತೇ ಮನುಸ್ಸೇಹಿ ಅನುಬದ್ಧಾ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಭಣ್ಡಕಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾಪಿ ಪಲಾಯನ್ತಿ। ಮನುಸ್ಸಾ ‘‘ಸಹೋಡ್ಢಂ ಚೋರಂ ಅದ್ದಸಾಮಾ’’ತಿ ಭಿಕ್ಖುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಹೇಠೇನ್ತಿ। ಅಥಸ್ಸ ಸೋ ‘‘ಮಾ ಇಮಂ ವಿಹೇಠಯಿತ್ಥ, ಮಮಾಯಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಇಮಿನಾ ನಾಮ ಕಮ್ಮೇನ ಗತೋ’’ತಿ ತೇ ಮನುಸ್ಸೇ ಸಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಸೋತ್ಥಿಭಾವಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ। ಅಯಂ ಆನಿಸಂಸೋ ಕಥೇತ್ವಾ ಗಮನೇ। ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಕಥೇತ್ವಾ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತದಸ್ಸನೇ ಸಞ್ಜಾತಾಭಿಲಾಸೇನ ಯಥಾನಾಮ ಖತ್ತಿಯೋ ಅಭಿಸೇಕಟ್ಠಾನಂ, ಯಜಮಾನೋ ಯಞ್ಞಸಾಲಂ, ಅಧನೋ ವಾ ಪನ ನಿಧಿಟ್ಠಾನಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜಾತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಏವಂ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತೇನ ವಿಧಿನಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

‘‘ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಏಕೋ ಅದುತಿಯೋ ಗಚ್ಛತಿ ಉಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ ಅಸಮ್ಮುಟ್ಠಾಯ ಅನ್ತೋಗತೇಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ ಅಬಹಿಗತೇನ ಮಾನಸೇನ ಗತಾಗತಮಗ್ಗಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಮಾನೋ। ಯಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಪಾಸಾಣಂ ವಾ ವಮ್ಮಿಕಂ ವಾ ರುಕ್ಖಂ ವಾ ಗಚ್ಛಂ ವಾ ಲತಂ ವಾ ಸನಿಮಿತ್ತಂ ಕರೋತಿ, ಸಾರಮ್ಮಣಂ ಕರೋತಿ। ಸನಿಮಿತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಸಾರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಸಭಾವಭಾವತೋ ಉಪಲಕ್ಖೇತಿ, ವಣ್ಣತೋಪಿ ಲಿಙ್ಗತೋಪಿ ಸಣ್ಠಾನತೋಪಿ ದಿಸತೋಪಿ ಓಕಾಸತೋಪಿ ಪರಿಚ್ಛೇದತೋಪಿ ಸನ್ಧಿತೋ ವಿವರತೋ ನಿನ್ನತೋ ಥಲತೋ ಸಮನ್ತತೋ। ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕರೋತಿ , ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತಿ, ಸುವವತ್ಥಿತಂ ವವತ್ಥಪೇತಿ। ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕತ್ವಾ ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಸುವವತ್ಥಿತಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಏಕೋ ಅದುತಿಯೋ ಗಚ್ಛತಿ ಉಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ ಅಸಮ್ಮುಟ್ಠಾಯ ಅನ್ತೋಗತೇಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ ಅಬಹಿಗತೇನ ಮಾನಸೇನ ಗತಾಗತಮಗ್ಗಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಮಾನೋ। ಸೋ ಚಙ್ಕಮನ್ತೋಪಿ ತಬ್ಭಾಗಿಯಞ್ಞೇವ ಚಙ್ಕಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ। ನಿಸೀದನ್ತೋಪಿ ತಬ್ಭಾಗಿಯಞ್ಞೇವ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ।

‘‘ಸಮನ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತುಪಲಕ್ಖಣಾ ಕಿಮತ್ಥಿಯಾ ಕಿಮಾನಿಸಂಸಾತಿ? ಸಮನ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತುಪಲಕ್ಖಣಾ ಅಸಮ್ಮೋಹತ್ಥಾ ಅಸಮ್ಮೋಹಾನಿಸಂಸಾ। ಏಕಾದಸವಿಧೇನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೋ ಕಿಮತ್ಥಿಯೋ ಕಿಮಾನಿಸಂಸೋತಿ? ಏಕಾದಸವಿಧೇನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೋ ಉಪನಿಬನ್ಧನತ್ಥೋ ಉಪನಿಬನ್ಧನಾನಿಸಂಸೋ। ಗತಾಗತಮಗ್ಗಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ಕಿಮತ್ಥಿಯಾ ಕಿಮಾನಿಸಂಸಾತಿ? ಗತಾಗತಮಗ್ಗಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ವೀಥಿಸಮ್ಪಟಿಪಾದನತ್ಥಾ ವೀಥಿಸಮ್ಪಟಿಪಾದನಾನಿಸಂಸಾ।

‘‘ಸೋ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವೀ ರತನಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಚಿತ್ತೀಕಾರಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಿಯಾಯಮಾನೋ ತಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಪನಿಬನ್ಧತಿ ‘ಅದ್ಧಾ ಇಮಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಜರಾಮರಣಮ್ಹಾ ಪರಿಮುಚ್ಚಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ। ಸೋ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ॰… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ। ತಸ್ಸಾಧಿಗತಂ ಹೋತಿ ರೂಪಾವಚರಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ದಿಬ್ಬೋ ಚ ವಿಹಾರೋ ಭಾವನಾಮಯಞ್ಚ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥು’’ನ್ತಿ।

೧೦೬. ತಸ್ಮಾ ಯೋ ಚಿತ್ತಸಞ್ಞತ್ತತ್ಥಾಯ ಸಿವಥಿಕದಸ್ಸನಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೋ ಘಣ್ಡಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಗಣಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾಪಿ ಗಚ್ಛತು। ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸೀಸೇನ ಪನ ಗಚ್ಛನ್ತೇನ ಏಕಕೇನ ಅದುತಿಯೇನ ಮೂಲಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ತಂ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೇನೇವ ಸುಸಾನೇ ಸೋಣಾದಿಪರಿಸ್ಸಯವಿನೋದನತ್ಥಂ ಕತ್ತರದಣ್ಡಂ ವಾ ಯಟ್ಠಿಂ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ, ಸೂಪಟ್ಠಿತ ಭಾವಸಮ್ಪಾದನೇನ ಅಸಮ್ಮುಟ್ಠಂ ಸತಿಂ ಕತ್ವಾ, ಮನಚ್ಛಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಅನ್ತೋಗತಭಾವಸಮ್ಪಾದನತೋ ಅಬಹಿಗತಮನೇನ ಹುತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ।

ವಿಹಾರತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇನೇವ ಅಸುಕದಿಸಾಯ ಅಸುಕದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖನ್ತೋಮ್ಹೀತಿ ದ್ವಾರಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಂ। ತತೋ ಯೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛತಿ, ಸೋ ಮಗ್ಗೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬೋ, ಅಯಂ ಮಗ್ಗೋ ಪಾಚಿನದಿಸಾಭಿಮುಖೋ ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಉತ್ತರದಕ್ಖಿಣದಿಸಾಭಿಮುಖೋ ವಾ ವಿದಿಸಾಭಿಮುಖೋವಾತಿ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ವಾಮತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ದಕ್ಖಿಣತೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಚಸ್ಸ ಠಾನೇ ಪಾಸಾಣೋ , ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಮ್ಮಿಕೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗಚ್ಛೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲತಾತಿ। ಏವಂ ಗಮನಮಗ್ಗಂ ವವತ್ಥಪೇನ್ತೇನ ನಿಮಿತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ನೋ ಚ ಖೋ ಪಟಿವಾತಂ। ಪಟಿವಾತಂ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಹಿ ಕುಣಪಗನ್ಧೋ ಘಾನಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ಮತ್ಥಲುಙ್ಗಂ ವಾ ಸಙ್ಖೋಭೇಯ್ಯ, ಆಹಾರಂ ವಾ ಛಡ್ಡಾಪೇಯ್ಯ, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಂ ವಾ ಜನೇಯ್ಯ ‘‘ಈದಿಸಂ ನಾಮ ಕುಣಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ। ತಸ್ಮಾ ಪಟಿವಾತಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಅನುವಾತಂ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಅನುವಾತಮಗ್ಗೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಗನ್ತುಂ, ಅನ್ತರಾ ಪಬ್ಬತೋ ವಾ ಪಪಾತೋ ವಾ ಪಾಸಾಣೋ ವಾ ವತಿ ವಾ ಕಣ್ಟಕಟ್ಠಾನಂ ವಾ ಉದಕಂ ವಾ ಚಿಕ್ಖಲ್ಲಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಚೀವರಕಣ್ಣೇನ ನಾಸಂ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಗನ್ತಬ್ಬಂ। ಇದಮಸ್ಸ ಗಮನವತ್ತಂ।

೧೦೭. ಏವಂ ಗತೇನ ಪನ ನ ತಾವ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ। ದಿಸಾ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಾ। ಏಕಸ್ಮಿಂ ಹಿ ದಿಸಾಭಾಗೇ ಠಿತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಞ್ಚ ನ ವಿಭೂತಂ ಹುತ್ವಾ ಖಾಯತಿ, ಚಿತ್ತಞ್ಚ ನ ಕಮ್ಮನಿಯಂ ಹೋತಿ। ತಸ್ಮಾ ತಂ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಠಿತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಞ್ಚ ವಿಭೂತಂ ಹುತ್ವಾ ಖಾಯತಿ, ಚಿತ್ತಞ್ಚ ಕಮ್ಮನಿಯಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಠಾತಬ್ಬಂ। ಪಟಿವಾತಾನುವಾತಞ್ಚ ಪಹಾತಬ್ಬಂ। ಪಟಿವಾತೇ ಠಿತಸ್ಸ ಹಿ ಕುಣಪಗನ್ಧೇನ ಉಬ್ಬಾಳ್ಹಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ವಿಧಾವತಿ। ಅನುವಾತೇ ಠಿತಸ್ಸ ಸಚೇ ತತ್ಥ ಅಧಿವತ್ಥಾ ಅಮನುಸ್ಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಅನತ್ಥಂ ಕರೋನ್ತಿ। ತಸ್ಮಾ ಈಸಕಂ ಉಕ್ಕಮ್ಮ ನಾತಿಅನುವಾತೇ ಠಾತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ತಿಟ್ಠಮಾನೇನಾಪಿ ನಾತಿದೂರೇ ನಾಚ್ಚಾಸನ್ನೇ ನಾನುಪಾದಂ ನಾನುಸೀಸಂ ಠಾತಬ್ಬಂ। ಅತಿದೂರೇ ಠಿತಸ್ಸ ಹಿ ಆರಮ್ಮಣಂ ಅವಿಭೂತಂ ಹೋತಿ। ಅಚ್ಚಾಸನ್ನೇ ಭಯಮುಪ್ಪಜ್ಜತಿ। ಅನುಪಾದಂ ವಾ ಅನುಸೀಸಂ ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಂ ಅಸುಭಂ ಸಮಂ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ। ತಸ್ಮಾ ನಾತಿದೂರೇ ನಾಚ್ಚಾಸನ್ನೇ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಫಾಸುಕಟ್ಠಾನೇ ಸರೀರವೇಮಜ್ಝಭಾಗೇ ಠಾತಬ್ಬಂ।

೧೦೮. ಏವಂ ಠಿತೇನ ‘‘ತಸ್ಮಿಂ ಪದೇಸೇ ಪಾಸಾಣಂ ವಾ…ಪೇ॰… ಲತಂ ವಾ ಸನಿಮಿತ್ತಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಏವಂ ವುತ್ತಾನಿ ಸಮನ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಉಪಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಾನಿ। ತತ್ರಿದಂ ಉಪಲಕ್ಖಣವಿಧಾನಂ, ಸಚೇ ತಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ಸಮನ್ತಾ ಚಕ್ಖುಪಥೇ ಪಾಸಾಣೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ‘‘ಅಯಂ ಪಾಸಾಣೋ ಉಚ್ಚೋ ವಾ ನೀಚೋ ವಾ ಖುದ್ದಕೋ ವಾ ಮಹನ್ತೋ ವಾ ತಮ್ಬೋ ವಾ ಕಾಳೋ ವಾ ಸೇತೋ ವಾ ದೀಘೋ ವಾ ಪರಿಮಣ್ಡಲೋ ವಾ’’ತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬೋ। ತತೋ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಓಕಾಸೇ ಅಯಂ ಪಾಸಾಣೋ ಇದಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ, ಇದಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಅಯಂ ಪಾಸಾಣೋ’’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ವಮ್ಮಿಕೋ ಹೋತಿ, ಸೋಪಿ ‘‘ಉಚ್ಚೋ ವಾ ನೀಚೋ ವಾ ಖುದ್ದಕೋ ವಾ ಮಹನ್ತೋ ವಾ ತಮ್ಬೋ ವಾ ಕಾಳೋ ವಾ ಸೇತೋ ವಾ ದೀಘೋ ವಾ ಪರಿಮಣ್ಡಲೋ ವಾ’’ತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬೋ। ತತೋ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಓಕಾಸೇ ಅಯಂ ವಮ್ಮಿಕೋ ಇದಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ರುಕ್ಖೋ ಹೋತಿ, ಸೋಪಿ ‘‘ಅಸ್ಸತ್ಥೋ ವಾ ನಿಗ್ರೋಧೋ ವಾ ಕಚ್ಛಕೋ ವಾ ಕಪೀತನೋ ವಾ ಉಚ್ಚೋ ವಾ ನೀಚೋ ವಾ ಖುದ್ದಕೋ ವಾ ಮಹನ್ತೋ ವಾ ತಮ್ಬೋ ವಾ ಕಾಳೋ ವಾ ಸೇತೋ ವಾ’’ತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬೋ। ತತೋ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಓಕಾಸೇ ಅಯಂ ರುಕ್ಖೋ ಇದಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಗಚ್ಛೋ ಹೋತಿ, ಸೋಪಿ ‘‘ಸಿನ್ದಿವಾ ಕರಮನ್ದೋ ವಾ ಕಣವೀರೋ ವಾ ಕುರಣ್ಡಕೋ ವಾ ಉಚ್ಚೋ ವಾ ನೀಚೋ ವಾ ಖುದ್ದಕೋ ವಾ ಮಹನ್ತೋ ವಾ’’ತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬೋ। ತತೋ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಓಕಾಸೇ ಅಯಂ ಗಚ್ಛೋ ಇದಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತ’’ನ್ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಲತಾ ಹೋತಿ, ಸಾಪಿ ‘‘ಲಾಬು ವಾ ಕುಮ್ಭಣ್ಡೀ ವಾ ಸಾಮಾ ವಾ ಕಾಳವಲ್ಲಿ ವಾ ಪೂತಿಲತಾ ವಾ’’ತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಾ। ತತೋ ‘‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಓಕಾಸೇ ಅಯಂ ಲತಾ ಇದಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ, ಇದಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಅಯಂ ಲತಾ’’ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಂ।

೧೦೯. ಯಂ ಪನ ವುತ್ತಂ ಸನಿಮಿತ್ತಂ ಕರೋತಿ ಸಾರಮ್ಮಣಂ ಕರೋತೀತಿ, ತಂ ಇಧೇವ ಅನ್ತೋಗಧಂ। ಪುನಪ್ಪುನಂ ವವತ್ಥಪೇನ್ತೋ ಹಿ ಸನಿಮಿತ್ತಂ ಕರೋತಿ ನಾಮ। ಅಯಂ ಪಾಸಾಣೋ ಇದಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ, ಇದಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಅಯಂ ಪಾಸಾಣೋತಿ ಏವಂ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಸಮಾಸೇತ್ವಾ ಸಮಾಸೇತ್ವಾ ವವತ್ಥಪೇನ್ತೋ ಸಾರಮ್ಮಣಂ ಕರೋತಿ ನಾಮ।

ಏವಂ ಸನಿಮಿತ್ತಂ ಸಾರಮ್ಮಣಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ಪನ ಸಭಾವಭಾವತೋ ವವತ್ಥಪೇತೀತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಯ್ವಾಸ್ಸ ಸಭಾವಭಾವೋ ಅನಞ್ಞಸಾಧಾರಣೋ ಅತ್ತನಿಯೋ ಉದ್ಧುಮಾತಕಭಾವೋ, ತೇನ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ। ವಣಿತಂ ಉದ್ಧುಮಾತಕನ್ತಿ ಏವಂ ಸಭಾವೇನ ಸರಸೇನ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ।

೧೧೦. ಏವಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ವಣ್ಣತೋಪಿ ಲಿಙ್ಗತೋಪಿ ಸಣ್ಠಾನತೋಪಿ ದಿಸತೋಪಿ ಓಕಾಸತೋಪಿ ಪರಿಚ್ಛೇದತೋಪೀತಿ ಛಬ್ಬಿಧೇನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಕಥಂ? ತೇನ ಹಿ ಯೋಗಿನಾ ಇದಂ ಸರೀರಂ ಕಾಳಸ್ಸ ವಾ ಓದಾತಸ್ಸ ವಾ ಮಙ್ಗುರಚ್ಛವಿನೋ ವಾತಿ ವಣ್ಣತೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಲಿಙ್ಗತೋ ಪನ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗಂ ವಾ ಪುರಿಸಲಿಙ್ಗಂ ವಾತಿ ಅವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಪಠಮವಯೇ ವಾ ಮಜ್ಝಿಮವಯೇ ವಾ ಪಚ್ಛಿಮವಯೇ ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಇದಂ ಸರೀರನ್ತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಸಣ್ಠಾನತೋ ಉದ್ಧುಮಾತಕಸ್ಸ ಸಣ್ಠಾನವಸೇನೇವ ಇದಮಸ್ಸ ಸೀಸಸಣ್ಠಾನಂ, ಇದಂ ಗೀವಾಸಣ್ಠಾನಂ, ಇದಂ ಹತ್ಥಸಣ್ಠಾನಂ, ಇದಂ ಉದರಸಣ್ಠಾನಂ, ಇದಂ ನಾಭಿಸಣ್ಠಾನಂ, ಇದಂ ಕಟಿಸಣ್ಠಾನಂ, ಇದಂ ಊರುಸಣ್ಠಾನಂ, ಇದಂ ಜಙ್ಘಾಸಣ್ಠಾನಂ, ಇದಂ ಪಾದಸಣ್ಠಾನನ್ತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ದಿಸತೋ ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸರೀರೇ ದ್ವೇ ದಿಸಾ ನಾಭಿಯಾ ಅಧೋ ಹೇಟ್ಠಿಮದಿಸಾ ಉದ್ಧಂ ಉಪರಿಮದಿಸಾತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಅಥ ವಾ ಅಹಂ ಇಮಿಸ್ಸಾ ದಿಸಾಯ ಠಿತೋ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಇಮಿಸ್ಸಾತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಓಕಾಸತೋ ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಓಕಾಸೇ ಹತ್ಥಾ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪಾದಾ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸೀಸಂ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಮಜ್ಝಿಮಕಾಯೋ ಠಿತೋತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಅಥ ವಾ ಅಹಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ಠಿತೋ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಇಮಸ್ಮಿನ್ತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ಇದಂ ಸರೀರಂ ಅಧೋ ಪಾದತಲೇನ ಉಪರಿ ಕೇಸಮತ್ಥಕೇನ ತಿರಿಯಂ ತಚೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಂ, ಯಥಾಪರಿಚ್ಛಿನ್ನೇ ಚ ಠಾನೇ ದ್ವತ್ತಿಂಸಕುಣಪಭರಿತಮೇವಾತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಅಥ ವಾ ಅಯಮಸ್ಸ ಹತ್ಥಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಅಯಂ ಪಾದಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಅಯಂ ಸೀಸಪರಿಚ್ಛೇದೋ, ಅಯಂ ಮಜ್ಝಿಮಕಾಯಪರಿಚ್ಛೇದೋತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಯತ್ತಕಂ ವಾ ಪನ ಠಾನಂ ಗಣ್ಹತಿ, ತತ್ತಕಮೇವ ಇದಂ ಈದಿಸಂ ಉದ್ಧುಮಾತಕನ್ತಿ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಂ। ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪನ ಇತ್ಥಿಸರೀರಂ ಇತ್ಥಿಯಾ ವಾ ಪುರಿಸಸರೀರಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ವಿಸಭಾಗೇ ಸರೀರೇ ಆರಮ್ಮಣಂ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ವಿಪ್ಫನ್ದನಸ್ಸೇವ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ‘‘ಉಗ್ಘಾಟಿತಾಪಿ ಹಿ ಇತ್ಥೀ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ತಿಟ್ಠತೀ’’ತಿ (ಅ॰ ನಿ॰ ೫.೫೫) ಮಜ್ಝಿಮಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ। ತಸ್ಮಾ ಸಭಾಗಸರೀರೇಯೇವ ಏವಂ ಛಬ್ಬಿಧೇನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಂ।

೧೧೧. ಯೋ ಪನ ಪುರಿಮಬುದ್ಧಾನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಆಸೇವಿತಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೋ ಪರಿಹತಧುತಙ್ಗೋ ಪರಿಮದ್ದಿತಮಹಾಭೂತೋ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಸಙ್ಖಾರೋ ವವತ್ಥಾಪಿತನಾಮರೂಪೋ ಉಗ್ಘಾಟಿತಸತ್ತಸಞ್ಞೋ ಕತಸಮಣಧಮ್ಮೋ ವಾಸಿತವಾಸನೋ ಭಾವಿತಭಾವನೋ ಸಬೀಜೋ ಞಾಣುತ್ತರೋ ಅಪ್ಪಕಿಲೇಸೋ ಕುಲಪುತ್ತೋ, ತಸ್ಸ ಓಲೋಕಿತೋಲೋಕಿತಟ್ಠಾನೇಯೇವ ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ನೋ ಚೇ ಏವಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ಅಥೇವಂ ಛಬ್ಬಿಧೇನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ಯಸ್ಸ ಪನ ಏವಮ್ಪಿ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ತೇನ ಸನ್ಧಿತೋ ವಿವರತೋ ನಿನ್ನತೋ ಥಲತೋ ಸಮನ್ತತೋತಿ ಪುನಪಿ ಪಞ್ಚವಿಧೇನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ।

೧೧೨. ತತ್ಥ ಸನ್ಧಿತೋತಿ ಅಸೀತಿಸತಸನ್ಧಿತೋ। ಉದ್ಧುಮಾತಕೇ ಪನ ಕಥಂ ಅಸೀತಿಸತಸನ್ಧಯೋ ವವತ್ಥಪೇಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಮಾನೇನ ತಯೋ ದಕ್ಖಿಣಹತ್ಥಸನ್ಧೀ, ತಯೋ ವಾಮಹತ್ಥಸನ್ಧೀ, ತಯೋ ದಕ್ಖಿಣಪಾದಸನ್ಧೀ, ತಯೋ ವಾಮಪಾದಸನ್ಧೀ , ಏಕೋ ಗೀವಸನ್ಧಿ, ಏಕೋ ಕಟಿಸನ್ಧೀತಿ ಏವಂ ಚುದ್ದಸಮಹಾಸನ್ಧಿವಸೇನ ಸನ್ಧಿತೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ವಿವರತೋತಿ ವಿವರಂ ನಾಮ ಹತ್ಥನ್ತರಂ ಪಾದನ್ತರಂ ಉದರನ್ತರಂ ಕಣ್ಣನ್ತರನ್ತಿ ಏವಂ ವಿವರತೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಅಕ್ಖೀನಮ್ಪಿ ನಿಮ್ಮೀಲಿತಭಾವೋ ವಾ ಉಮ್ಮೀಲಿತಭಾವೋ ವಾ ಮುಖಸ್ಸ ಚ ಪಿಹಿತಭಾವೋ ವಾ ವಿವಟಭಾವೋ ವಾ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬೋ। ನಿನ್ನತೋತಿ ಯಂ ಸರೀರೇ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಅಕ್ಖಿಕೂಪೋ ವಾ ಅನ್ತೋಮುಖಂ ವಾ ಗಲವಾಟಕೋ ವಾ, ತಂ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಅಥ ವಾ ಅಹಂ ನಿನ್ನೇ ಠಿತೋ ಸರೀರಂ ಉನ್ನತೇತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಥಲತೋತಿ ಯಂ ಸರೀರೇ ಉನ್ನತಟ್ಠಾನಂ ಜಣ್ಣುಕಂ ವಾ ಉರೋ ವಾ ನಲಾಟಂ ವಾ, ತಂ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಅಥ ವಾ ಅಹಂ ಥಲೇ ಠಿತೋ ಸರೀರಂ ನಿನ್ನೇತಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಸಮನ್ತತೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ಸರೀರಂ ಸಮನ್ತತೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಸಕಲಸರೀರೇ ಞಾಣಂ ಚಾರೇತ್ವಾ ಯಂ ಠಾನಂ ವಿಭೂತಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ತತ್ಥ ‘‘ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ ಉದ್ಧುಮಾತಕ’’ನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಠಪೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಏವಮ್ಪಿ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ಉದರಪರಿಯೋಸಾನಂ ಅತಿರೇಕಂ ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ‘‘ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ ಉದ್ಧುಮಾತಕ’’ನ್ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಠಪೇತಬ್ಬಂ।

೧೧೩. ಇದಾನಿ ‘‘ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕರೋತೀ’’ತಿಆದೀಸು ಅಯಂ ವಿನಿಚ್ಛಯಕಥಾ –

ತೇನ ಯೋಗಿನಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸರೀರೇ ಯಥಾವುತ್ತನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹವಸೇನ ಸುಟ್ಠು ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಂ। ಸತಿಂ ಸೂಪಟ್ಠಿತಂ ಕತ್ವಾ ಆವಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕರೋನ್ತೇನ ಸಾಧುಕಂ ಉಪಧಾರೇತಬ್ಬಞ್ಚೇವ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಞ್ಚ। ಸರೀರತೋ ನಾತಿದೂರೇ ನಾಚ್ಚಾಸನ್ನೇ ಪದೇಸೇ ಠಿತೇನ ವಾ ನಿಸಿನ್ನೇನ ವಾ ಚಕ್ಖುಂ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಂ। ‘‘ಉದ್ಧುಮಾತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ಉದ್ಧುಮಾತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲ’’ನ್ತಿ ಸತಕ್ಖತ್ತುಂ ಸಹಸ್ಸಕ್ಖತ್ತುಂ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ, ನಿಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಆವಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ। ಕದಾ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಹೋತಿ? ಯದಾ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ನಿಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಆವಜ್ಜೇನ್ತಸ್ಸ ಚ ಏಕಸದಿಸಂ ಹುತ್ವಾ ಆಪಾಥಮಾಗಚ್ಛತಿ, ತದಾ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ।

ಸೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಏವಂ ಸುಗ್ಗಹಿತಂ ಕತ್ವಾ ಸೂಪಧಾರಿತಂ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ ಸುವವತ್ಥಿತಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಸಚೇ ತತ್ಥೇವ ಭಾವನಾಪರಿಯೋಸಾನಂ ಪತ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಥಾನೇನ ಆಗಮನಕಾಲೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಏಕಕೇನ ಅದುತಿಯೇನ ತದೇವ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಮನಸಿಕರೋನ್ತೇನ ಸೂಪಟ್ಠಿತಂ ಸತಿಂ ಕತ್ವಾ ಅನ್ತೋಗತೇಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ ಅಬಹಿಗತೇನ ಮಾನಸೇನ ಅತ್ತನೋ ಸೇನಾಸನಮೇವ ಗನ್ತಬ್ಬಂ।

ಸುಸಾನಾ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇನೇವ ಚ ಆಗಮನಮಗ್ಗೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬೋ, ಯೇನ ಮಗ್ಗೇನ ನಿಕ್ಖನ್ತೋಸ್ಮಿ, ಅಯಂ ಮಗ್ಗೋ ಪಾಚೀನದಿಸಾಭಿಮುಖೋ ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ಪಚ್ಛಿಮಉತ್ತರದಕ್ಖಿಣದಿಸಾಭಿಮುಖೋ ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ವಿದಿಸಾಭಿಮುಖೋ ವಾ ಗಚ್ಛತಿ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ವಾಮತೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ದಕ್ಖಿಣತೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಚಸ್ಸ ಠಾನೇ ಪಾಸಾಣೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಮ್ಮಿಕೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗಚ್ಛೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲತಾತಿ ಏವಂ ಆಗಮನಮಗ್ಗಂ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಆಗತೇನ ಚಙ್ಕಮನ್ತೇನಾಪಿ ತಬ್ಭಾಗಿಯೋವ ಚಙ್ಕಮೋ ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬೋ, ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತದಿಸಾಭಿಮುಖೇ ಭೂಮಿಪ್ಪದೇಸೇ ಚಙ್ಕಮಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ನಿಸೀದನ್ತೇನ ಆಸನಮ್ಪಿ ತಬ್ಭಾಗಿಯಮೇವ ಪಞ್ಞಪೇತಬ್ಬಂ। ಸಚೇ ಪನ ತಸ್ಸಂ ದಿಸಾಯಂ ಸೋಬ್ಭೋ ವಾ ಪಪಾತೋ ವಾ ರುಕ್ಖೋ ವಾ ವತಿ ವಾ ಕಲಲಂ ವಾ ಹೋತಿ, ನ ಸಕ್ಕಾ ತಂದಿಸಾಭಿಮುಖೇ ಭೂಮಿಪ್ಪದೇಸೇ ಚಙ್ಕಮಿತುಂ, ಆಸನಮ್ಪಿ ಅನೋಕಾಸತ್ತಾ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪಞ್ಞಪೇತುಂ। ತಂ ದಿಸಂ ಅನಪಲೋಕೇನ್ತೇನಾಪಿ ಓಕಾಸಾನುರೂಪೇ ಠಾನೇ ಚಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಞ್ಚೇವ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಞ್ಚ। ಚಿತ್ತಂ ಪನ ತಂದಿಸಾಭಿಮುಖಂಯೇವ ಕಾತಬ್ಬಂ।

೧೧೪. ಇದಾನಿ ‘‘ಸಮನ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತುಪಲಕ್ಖಣಾ ಕಿಮತ್ಥಿಯಾ’’ತಿಆದಿಪಞ್ಹಾನಂ ‘‘ಅಸಮ್ಮೋಹತ್ಥಾ’’ತಿಆದಿವಿಸ್ಸಜ್ಜನೇ ಅಯಂ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಯಸ್ಸ ಹಿ ಅವೇಲಾಯಂ ಉದ್ಧುಮಾತಕನಿಮಿತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಮನ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತುಪಲಕ್ಖಣಂ ಕತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಹಣತ್ಥಂ ಚಕ್ಖುಂ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸೇವ ತಂ ಮತಸರೀರಂ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಠಿತಂ ವಿಯ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಮಾನಂ ವಿಯ ಅನುಬನ್ಧಮಾನಂ ವಿಯ ಚ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ಸೋ ತಂ ಬೀಭಚ್ಛಂ ಭೇರವಾರಮ್ಮಣಂ ದಿಸ್ವಾ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತೋ ಉಮ್ಮತ್ತಕೋ ವಿಯ ಹೋತಿ, ಭಯಂ ಛಮ್ಭಿತತ್ತಂ ಲೋಮಹಂಸಂ ಪಾಪುಣಾತಿ। ಪಾಳಿಯಂ ಹಿ ವಿಭತ್ತಅಟ್ಠತಿಂಸಾರಮ್ಮಣೇಸು ಅಞ್ಞಂ ಏವರೂಪಂ ಭೇರವಾರಮ್ಮಣಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ಹಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಝಾನವಿಬ್ಭನ್ತಕೋ ನಾಮ ಹೋತಿ। ಕಸ್ಮಾ? ಅತಿಭೇರವತ್ತಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸ್ಸ। ತಸ್ಮಾ ತೇನ ಯೋಗಿನಾ ಸನ್ಥಮ್ಭೇತ್ವಾ ಸತಿಂ ಸೂಪಟ್ಠಿತಂ ಕತ್ವಾ ಮತಸರೀರಂ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅನುಬನ್ಧನಕಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ। ಸಚೇ ಹಿ ಸೋ ‘‘ಏತಸ್ಸ ಸಮೀಪೇ ಠಿತೋ ಪಾಸಾಣೋ ವಾ ಲತಾ ವಾ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಸರೀರಮ್ಪಿ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ। ಯಥಾ ಪನ ಸೋ ಪಾಸಾಣೋ ವಾ ಲತಾ ವಾ ನಾಗಚ್ಛತಿ, ಏವಂ ಸರೀರಮ್ಪಿ ನಾಗಚ್ಛತಿ। ಅಯಂ ಪನ ತುಯ್ಹಂ ಉಪಟ್ಠಾನಾಕಾರೋ ಸಞ್ಞಜೋ ಸಞ್ಞಾಸಮ್ಭವೋ, ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ತೇ ಅಜ್ಜ ಉಪಟ್ಠಿತಂ, ಮಾ ಭಾಯಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ತಾಸಂ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ಹಾಸಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಮಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಂ ಸಞ್ಚರಾಪೇತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ವಿಸೇಸಮಧಿಗಚ್ಛತಿ। ಇದಮೇತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸಮನ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತುಪಲಕ್ಖಣಾ ಅಸಮ್ಮೋಹತ್ಥಾ’’ತಿ।

ಏಕಾದಸವಿಧೇನ ಪನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹಂ ಸಮ್ಪಾದೇನ್ತೋ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಉಪನಿಬನ್ಧತಿ। ತಸ್ಸ ಹಿ ಚಕ್ಖೂನಿ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಓಲೋಕನಪಚ್ಚಯಾ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಮಾನಸಂ ಚಾರೇನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ। ತತ್ಥ ಮಾನಸಂ ಚಾರೇನ್ತೋ ಅಪ್ಪನಂ ಪಾಪುಣಾತಿ। ಅಪ್ಪನಾಯಂ ಠತ್ವಾ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತೋ ಅರಹತ್ತಂ ಸಚ್ಛಿಕರೋತಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಏಕಾದಸವಿಧೇನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೋ ಉಪನಿಬನ್ಧನತ್ಥೋ’’ತಿ।

೧೧೫. ಗತಾಗತಮಗ್ಗಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ವೀಥಿಸಮ್ಪಟಿಪಾದನತ್ಥಾತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಯಾ ಗತಮಗ್ಗಸ್ಸ ಚ ಆಗತಮಗ್ಗಸ್ಸ ಚ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ವುತ್ತಾ, ಸಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನವೀಥಿಯಾ ಸಮ್ಪಟಿಪಾದನತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಚೇ ಹಿ ಇಮಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಕೇಚಿ ಅಜ್ಜ, ಭನ್ತೇ, ಕತಿಮೀತಿ ದಿವಸಂ ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಞ್ಹಂ ವಾ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಹಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಿಕೋತಿ ತುಣ್ಹೀಭೂತೇನ ಗನ್ತುಂ ನ ವಟ್ಟತಿ। ದಿವಸೋ ಕಥೇತಬ್ಬೋ, ಪಞ್ಹೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಬ್ಬೋ। ಸಚೇ ನ ಜಾನಾತಿ, ನ ಜಾನಾಮೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ಧಮ್ಮಿಕೋ ಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋ। ತಸ್ಸೇವಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಉಗ್ಗಹಿತಂ ತರುಣನಿಮಿತ್ತಂ ನಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಮಿಂ ನಸ್ಸನ್ತೇಪಿ ದಿವಸಂ ಪುಟ್ಠೇನ ಕಥೇತಬ್ಬಮೇವ। ಪಞ್ಹಂ ಅಜಾನನ್ತೇನ ನ ಜಾನಾಮೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ಜಾನನ್ತೇನ ಏಕದೇಸೇನ ಕಥೇತುಮ್ಪಿ ವಟ್ಟತಿ, ಪಟಿಸನ್ಥಾರೋಪಿ ಕಾತಬ್ಬೋ। ಆಗನ್ತುಕಂ ಪನ ಭಿಕ್ಖುಂ ದಿಸ್ವಾ ಆಗನ್ತುಕಪಟಿಸನ್ಥಾರೋ ಕಾತಬ್ಬೋವ। ಅವಸೇಸಾನಿಪಿ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಬೋಧಿಯಙ್ಗಣವತ್ತಉಪೋಸಥಾಗಾರವತ್ತಭೋಜನಸಾಲಾಜನ್ತಾಘರಆಚರಿಯುಪಜ್ಝಾಯಆಗನ್ತುಕಗಮಿಕವತ್ತಾದೀನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಖನ್ಧಕವತ್ತಾನಿ ಪೂರೇತಬ್ಬಾನೇವ। ತಸ್ಸ ತಾನಿ ಪೂರೇನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ತಂ ತರುಣನಿಮಿತ್ತಂ ನಸ್ಸತಿ, ಪುನ ಗನ್ತ್ವಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಗನ್ತುಕಾಮಸ್ಸಾಪಿ ಅಮನುಸ್ಸೇಹಿ ವಾ ವಾಳಮಿಗೇಹಿ ವಾ ಅಧಿಟ್ಠಿತತ್ತಾ ಸುಸಾನಮ್ಪಿ ಗನ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ, ನಿಮಿತ್ತಂ ವಾ ಅನ್ತರಧಾಯತಿ। ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ ಹಿ ಏಕಮೇವ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ದಿವಸೇ ಠತ್ವಾ ವಿನೀಲಕಾದಿಭಾವಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಸಬ್ಬಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು ಏತೇನ ಸಮಂ ದುಲ್ಲಭಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ। ತಸ್ಮಾ ಏವಂ ನಟ್ಠೇ ನಿಮಿತ್ತೇ ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ರತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ವಾ ದಿವಾಠಾನೇ ವಾ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಅಹಂ ಇಮಿನಾ ನಾಮ ದ್ವಾರೇನ ವಿಹಾರಾ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಅಸುಕದಿಸಾಭಿಮುಖಂ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಠಾನೇ ವಾಮಂ ಗಣ್ಹಿ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ದಕ್ಖಿಣಂ। ತಸ್ಸ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪಾಸಾಣೋ, ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ವಮ್ಮಿಕರುಕ್ಖಗಚ್ಛಲತಾನಮಞ್ಞತರಂ। ಸೋಹಂ ತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಠಾನೇ ಅಸುಭಂ ಅದ್ದಸಂ। ತತ್ಥ ಅಸುಕದಿಸಾಭಿಮುಖೋ ಠತ್ವಾ ಏವಞ್ಚೇವಞ್ಚ ಸಮನ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಏವಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಅಸುಕದಿಸಾಯ ಸುಸಾನತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಏವರೂಪೇನ ನಾಮ ಮಗ್ಗೇನ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕರೋನ್ತೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಇಧ ನಿಸಿನ್ನೋತಿ ಏವಂ ಯಾವ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ, ತಾವ ಗತಾಗತಮಗ್ಗೋ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತಬ್ಬೋ। ತಸ್ಸೇವಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತೋ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಪಾಕಟಂ ಹೋತಿ, ಪುರತೋ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಿಯ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಪುರಿಮಾಕಾರೇನೇವ ವೀಥಿಂ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಗತಾಗತಮಗ್ಗಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಾ ವೀಥಿಸಮ್ಪಟಿಪಾದನತ್ಥಾ’’ತಿ।

೧೧೬. ಇದಾನಿ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವೀ ರತನಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಚಿತ್ತೀಕಾರಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಿಯಾಯಮಾನೋ ತಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಚಿತ್ತಂ ಉಪನಿಬನ್ಧತೀತಿ ಏತ್ಥ ಉದ್ಧುಮಾತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲೇ ಮಾನಸಂ ಚಾರೇತ್ವಾ ಝಾನಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ಝಾನಪದಟ್ಠಾನಂ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇನ್ತೋ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಇಮಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಜರಾಮರಣಮ್ಹಾ ಪರಿಮುಚ್ಚಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವಿನಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ।

ಯಥಾ ಪನ ದುಗ್ಗತೋ ಪುರಿಸೋ ಮಹಗ್ಘಂ ಮಣಿರತನಂ ಲಭಿತ್ವಾ ದುಲ್ಲಭಂ ವತ ಮೇ ಲದ್ಧನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ರತನಸಞ್ಞೀ ಹುತ್ವಾ ಗಾರವಂ ಜನೇತ್ವಾ ವಿಪುಲೇನ ಪೇಮೇನ ಸಮ್ಪಿಯಾಯಮಾನೋ ತಂ ರಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ‘‘ದುಲ್ಲಭಂ ಮೇ ಇದಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಲದ್ಧಂ ದುಗ್ಗತಸ್ಸ ಮಹಗ್ಘಮಣಿರತನಸದಿಸಂ। ಚತುಧಾತುಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಿಕೋ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಚತ್ತಾರೋ ಮಹಾಭೂತೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಆನಾಪಾನಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಿಕೋ ಅತ್ತನೋ ನಾಸಿಕವಾತಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಕಸಿಣಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಿಕೋ ಕಸಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಯಥಾಸುಖಂ ಭಾವೇತಿ, ಏವಂ ಇತರಾನಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನಿ ಸುಲಭಾನಿ। ‘ಇದಂ ಪನ ಏಕಮೇವ ವಾ ದ್ವೇ ವಾ ದಿವಸೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ತತೋ ಪರಂ ವಿನೀಲಕಾದಿಭಾವಂ ಪಾಪುಣಾತೀ’ತಿ ನತ್ಥಿ ಇತೋ ದುಲ್ಲಭತರ’’ನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ರತನಸಞ್ಞಿನಾ ಹುತ್ವಾ ಚಿತ್ತೀಕಾರಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಿಯಾಯಮಾನೇನ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ರಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ। ರತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ಚ ದಿವಾಠಾನೇ ಚ ‘‘ಉದ್ಧುಮಾತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ಉದ್ಧುಮಾತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲ’’ನ್ತಿ ತತ್ಥ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಚಿತ್ತಂ ಉಪನಿಬನ್ಧಿತಬ್ಬಂ। ಪುನಪ್ಪುನಂ ತಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಆವಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬಂ। ತಕ್ಕಾಹತಂ ವಿತಕ್ಕಾಹತಂ ಕಾತಬ್ಬಂ।

೧೧೭. ತಸ್ಸೇವಂ ಕರೋತೋ ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ। ತತ್ರಿದಂ ನಿಮಿತ್ತದ್ವಯಸ್ಸ ನಾನಾಕರಣಂ, ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ವಿರೂಪಂ ಬೀಭಚ್ಛಂ ಭೇರವದಸ್ಸನಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ । ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ಪನ ಯಾವದತ್ಥಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಪನ್ನೋ ಥೂಲಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಪುರಿಸೋ ವಿಯ। ತಸ್ಸ ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಪಟಿಲಾಭಸಮಕಾಲಮೇವ ಬಹಿದ್ಧಾ ಕಾಮಾನಂ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ವಿಕ್ಖಮ್ಭನವಸೇನ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋ ಪಹೀಯತಿ। ಅನುನಯಪ್ಪಹಾನೇನೇವ ಚಸ್ಸ ಲೋಹಿತಪ್ಪಹಾನೇನ ಪುಬ್ಬೋ ವಿಯ ಬ್ಯಾಪಾದೋಪಿ ಪಹೀಯತಿ। ತಥಾ ಆರದ್ಧವೀರಿಯತಾಯ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ, ಅವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಕರಸನ್ತಧಮ್ಮಾನುಯೋಗವಸೇನ ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ, ಅಧಿಗತವಿಸೇಸಸ್ಸ ಪಚ್ಚಕ್ಖತಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿದೇಸಕೇ ಸತ್ಥರಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಫಲೇ ಚ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಪಹೀಯತೀತಿ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣಾನಿ ಪಹೀಯನ್ತಿ। ತಸ್ಮಿಞ್ಞೇವ ಚ ನಿಮಿತ್ತೇ ಚೇತಸೋ ಅಭಿನಿರೋಪನಲಕ್ಖಣೋ ವಿತಕ್ಕೋ, ನಿಮಿತ್ತಾನುಮಜ್ಜನಕಿಚ್ಚಂ ಸಾಧಯಮಾನೋ ವಿಚಾರೋ, ಪಟಿಲದ್ಧವಿಸೇಸಾಧಿಗಮಪಚ್ಚಯಾ ಪೀತಿ, ಪೀತಿಮನಸ್ಸ ಪಸ್ಸದ್ಧಿಸಮ್ಭವತೋ ಪಸ್ಸದ್ಧಿ, ತನ್ನಿಮಿತ್ತಂ ಸುಖಂ, ಸುಖಿತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಿಸಮ್ಭವತೋ ಸುಖನಿಮಿತ್ತಾ ಏಕಗ್ಗತಾ ಚಾತಿ ಝಾನಙ್ಗಾನಿ ಪಾತುಭವನ್ತಿ। ಏವಮಸ್ಸ ಪಠಮಜ್ಝಾನಪಟಿಬಿಮ್ಬಭೂತಂ ಉಪಚಾರಜ್ಝಾನಮ್ಪಿ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ। ಇತೋ ಪರಂ ಯಾವ ಪಠಮಜ್ಝಾನಸ್ಸ ಅಪ್ಪನಾ ಚೇವ ವಸಿಪ್ಪತ್ತಿ ಚ, ತಾವ ಸಬ್ಬಂ ಪಥವೀಕಸಿಣೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।

ವಿನೀಲಕಾದಿಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನಿ

೧೧೮. ಇತೋ ಪರೇಸು ಪನ ವಿನೀಲಕಾದೀಸುಪಿ ಯಂ ತಂ ‘‘ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಏಕೋ ಅದುತಿಯೋ ಗಚ್ಛತಿ ಉಪಟ್ಠಿತಾಯ ಸತಿಯಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಗಮನಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಲಕ್ಖಣಂ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ‘‘ವಿನೀಲಕಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ, ವಿಪುಬ್ಬಕಂ ಅಸುಭನಿಮಿತ್ತಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ’’ತಿ ಏವಂ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ವಸೇನ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಉದ್ಧುಮಾತಕಪದಮತ್ತಂ ಪರಿವತ್ತೇತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಸವಿನಿಚ್ಛಯಾಧಿಪ್ಪಾಯಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।

ಅಯಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ – ವಿನೀಲಕೇ ‘‘ವಿನೀಲಕಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ವಿನೀಲಕಪಟಿಕ್ಕೂಲ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ। ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಞ್ಚೇತ್ಥ ಕಬರಕಬರವಣ್ಣಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ಪನ ಉಸ್ಸದವಸೇನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ।

ವಿಪುಬ್ಬಕೇ ‘‘ವಿಪುಬ್ಬಕಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ವಿಪುಬ್ಬಕಪಟಿಕ್ಕೂಲ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ। ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಪನೇತ್ಥ ಪಗ್ಘರನ್ತಮಿವ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ನಿಚ್ಚಲಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ।

ವಿಚ್ಛಿದ್ದಕಂ ಯುದ್ಧಮಣ್ಡಲೇ ವಾ ಚೋರಾಟವಿಯಂ ವಾ ಸುಸಾನೇ ವಾ ಯತ್ಥ ರಾಜಾನೋ ಚೋರೇ ಛಿನ್ದಾಪೇನ್ತಿ। ಅರಞ್ಞೇ ವಾ ಪನ ಸೀಹಬ್ಯಗ್ಘೇಹಿ ಛಿನ್ನಪುರಿಸಟ್ಠಾನೇ ಲಬ್ಭತಿ। ತಸ್ಮಾ ತಥಾರೂಪಂ ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಚೇ ನಾನಾದಿಸಾಯಂ ಪತಿತಮ್ಪಿ ಏಕಾವಜ್ಜನೇನ ಆಪಾಥಮಾಗಚ್ಛತಿ ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ। ನೋ ಚೇ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಸಯಂ ಹತ್ಥೇನ ನ ಪರಾಮಸಿತಬ್ಬಂ। ಪರಾಮಸನ್ತೋ ಹಿ ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ತಸ್ಮಾ ಆರಾಮಿಕೇನ ವಾ ಸಮಣುದ್ದೇಸೇನ ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಕೇನಚಿ ಏಕಟ್ಠಾನೇ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ। ಅಲಭನ್ತೇನ ಕತ್ತರಯಟ್ಠಿಯಾ ವಾ ದಣ್ಡಕೇನ ವಾ ಏಕಙ್ಗುಲನ್ತರಂ ಕತ್ವಾ ಉಪನಾಮೇತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ಉಪನಾಮೇತ್ವಾ ‘‘ವಿಚ್ಛಿದ್ದಕಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ವಿಚ್ಛಿದ್ದಕಪಟಿಕ್ಕೂಲ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ। ತತ್ಥ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಮಜ್ಝೇ ಛಿದ್ದಂ ವಿಯ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ಪನ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ।

ವಿಕ್ಖಾಯಿತಕೇ ವಿಕ್ಖಾಯಿತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ವಿಕ್ಖಾಯಿತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲನ್ತಿ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ। ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಪನೇತ್ಥ ತಹಿಂ ತಹಿಂ ಖಾಯಿತಸದಿಸಮೇವ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಂವ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ।

ವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಮ್ಪಿ ವಿಚ್ಛಿದ್ದಕೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅಙ್ಗುಲಙ್ಗುಲನ್ತರಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವಾ ಕತ್ವಾ ವಾ ‘‘ವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ। ಏತ್ಥ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಪಾಕಟನ್ತರಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ಪನ ಪರಿಪುಣ್ಣಂವ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ।

ಹತವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಮ್ಪಿ ವಿಚ್ಛಿದ್ದಕೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇಸುಯೇವ ಠಾನೇಸು ಲಬ್ಭತಿ। ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅಙ್ಗುಲಙ್ಗುಲನ್ತರಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ವಾ ಕತ್ವಾ ವಾ ‘‘ಹತವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ಹತವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ। ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಪನೇತ್ಥ ಪಞ್ಞಾಯಮಾನಂ ಪಹಾರಮುಖಂ ವಿಯ ಹೋತಿ। ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಮೇವ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ।

ಲೋಹಿತಕಂ ಯುದ್ಧಮಣ್ಡಲಾದೀಸು ಲದ್ಧಪ್ಪಹಾರಾನಂ ಹತ್ಥಪಾದಾದೀಸು ವಾ ಛಿನ್ನೇಸು ಭಿನ್ನಗಣ್ಡಪೀಳಕಾದೀನಂ ವಾ ಮುಖತೋ ಪಗ್ಘರಮಾನಕಾಲೇ ಲಬ್ಭತಿ। ತಸ್ಮಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಲೋಹಿತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ಲೋಹಿತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ। ಏತ್ಥ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ವಾತಪ್ಪಹತಾ ವಿಯ ರತ್ತಪಟಾಕಾ ಚಲಮಾನಾಕಾರಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ಪನ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ।

ಪುಳವಕಂ ದ್ವೀಹತೀಹಚ್ಚಯೇನ ಕುಣಪಸ್ಸ ನವಹಿ ವಣಮುಖೇಹಿ ಕಿಮಿರಾಸಿಪಗ್ಘರಣಕಾಲೇ ಹೋತಿ। ಅಪಿಚ ತಂ ಸೋಣಸಿಙ್ಗಾಲಮನುಸ್ಸಗೋಮಹಿಂಸಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಅಜಗರಾದೀನಂ ಸರೀರಪ್ಪಮಾಣಮೇವ ಹುತ್ವಾ ಸಾಲಿಭತ್ತರಾಸಿ ವಿಯ ತಿಟ್ಠತಿ । ತೇಸು ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ‘‘ಪುಳವಕಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ಪುಳವಕಪಟಿಕ್ಕೂಲ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ। ಚೂಳಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಸ್ಸ ಹಿ ಕಾಳದೀಘವಾಪಿಯಾ ಅನ್ತೋ ಹತ್ಥಿಕುಣಪೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾಸಿ। ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಪನೇತ್ಥ ಚಲಮಾನಂ ವಿಯ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ಸಾಲಿಭತ್ತಪಿಣ್ಡೋ ವಿಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ।

ಅಟ್ಠಿಕಂ ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಸರೀರಂ ಸಿವಥಿಕಾಯ ಛಡ್ಡಿತಂ ಅಟ್ಠಿಸಙ್ಖಲಿಕಂ ಸಮಂಸಲೋಹಿತಂ ನಹಾರುಸಮ್ಬನ್ಧ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ (ಮ॰ ನಿ॰ ೩.೧೫೪) ನಯೇನ ನಾನಪ್ಪಕಾರತೋ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಯತ್ಥ ತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಮನ್ತಾ ಪಾಸಾಣಾದೀನಂ ವಸೇನ ಸನಿಮಿತ್ತಂ ಸಾರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಇದಂ ಅಟ್ಠಿಕನ್ತಿ ಸಭಾವಭಾವತೋ ಉಪಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ವಣ್ಣಾದಿವಸೇನ ಏಕಾದಸಹಾಕಾರೇಹಿ ನಿಮಿತ್ತಂ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ।

೧೧೯. ತಂ ಪನ ವಣ್ಣತೋ ಸೇತನ್ತಿ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ನ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ಓದಾತಕಸಿಣಸಮ್ಭೇದೋ ಹೋತಿ। ತಸ್ಮಾ ಅಟ್ಠಿಕನ್ತಿ ಪಟಿಕ್ಕೂಲವಸೇನೇವ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಂ। ಲಿಙ್ಗನ್ತಿ ಇಧ ಹತ್ಥಾದೀನಂ ನಾಮಂ। ತಸ್ಮಾ ಹತ್ಥಪಾದಸೀಸಉರಬಾಹುಕಟಿಊರುಜಙ್ಘಾನಂ ವಸೇನ ಲಿಙ್ಗತೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ದೀಘರಸ್ಸವಟ್ಟಚತುರಸ್ಸಖುದ್ದಕಮಹನ್ತವಸೇನ ಪನ ಸಣ್ಠಾನತೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ದಿಸೋಕಾಸಾ ವುತ್ತನಯಾ ಏವ। ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಅಟ್ಠಿನೋ ಪರಿಯನ್ತವಸೇನ ಪರಿಚ್ಛೇದತೋ ವವತ್ಥಪೇತ್ವಾ ಯದೇವೇತ್ಥ ಪಾಕಟಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತಿ, ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪನಾ ಪಾಪುಣಿತಬ್ಬಾ। ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಅಟ್ಠಿನೋ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನಥಲಟ್ಠಾನವಸೇನ ಪನ ನಿನ್ನತೋ ಚ ಥಲತೋ ಚ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಪದೇಸವಸೇನಾಪಿ ಅಹಂ ನಿನ್ನೇ ಠಿತೋ, ಅಟ್ಠಿ ಥಲೇ, ಅಹಂ ಥಲೇ, ಅಟ್ಠಿ ನಿನ್ನೇತಿಪಿ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ದ್ವಿನ್ನಂ ಪನ ಅಟ್ಠಿಕಾನಂ ಘಟಿತಘಟಿತಟ್ಠಾನವಸೇನ ಸನ್ಧಿತೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಅಟ್ಠಿಕಾನಂಯೇವ ಅನ್ತರವಸೇನ ವಿವರತೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಸಬ್ಬತ್ಥೇವ ಪನ ಞಾಣಂ ಚಾರೇತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಇದಮಟ್ಠೀತಿ ಸಮನ್ತತೋ ವವತ್ಥಪೇತಬ್ಬಂ। ಏವಮ್ಪಿ ನಿಮಿತ್ತೇ ಅನುಪಟ್ಠಹನ್ತೇ ನಲಾಟಟ್ಠಿಮ್ಹಿ ಚಿತ್ತಂ ಸಣ್ಠಪೇತಬ್ಬಂ।

೧೨೦. ಯಥಾ ಚೇತ್ಥ, ಏವಂ ಇದಂ ಏಕಾದಸವಿಧೇನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಹಣಂ ಇತೋ ಪುರಿಮೇಸು ಪುಳವಕಾದೀಸುಪಿ ಯುಜ್ಜಮಾನವಸೇನ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬಂ। ಇದಞ್ಚ ಪನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಸಕಲಾಯಪಿ ಅಟ್ಠಿಕಸಙ್ಖಲಿಕಾಯ ಏಕಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಅಟ್ಠಿಕೇ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ। ತಸ್ಮಾ ತೇಸು ಯತ್ಥಕತ್ಥಚಿ ಏಕಾದಸವಿಧೇನ ನಿಮಿತ್ತಂ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಅಟ್ಠಿಕಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ಅಟ್ಠಿಕಪಟಿಕ್ಕೂಲ’’ನ್ತಿ ಮನಸಿಕಾರೋ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬೋ। ಇಧ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಮ್ಪಿ ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಮ್ಪಿ ಏಕಸದಿಸಮೇವ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅಟ್ಠಿಕೇ ಯುತ್ತಂ। ಅಟ್ಠಿಕಸಙ್ಖಲಿಕಾಯ ಪನ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತೇ ಪಞ್ಞಾಯಮಾನೇ ವಿವರತಾ। ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತೇ ಪರಿಪುಣ್ಣಭಾವೋ ಯುಜ್ಜತಿ। ಏಕಟ್ಠಿಕೇಪಿ ಚ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತೇನ ಬೀಭಚ್ಛೇನ ಭಯಾನಕೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ। ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತೇನ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಜನಕೇನ, ಉಪಚಾರಾವಹತ್ತಾ।

ಇಮಸ್ಮಿಂ ಹಿ ಓಕಾಸೇ ಯಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ವುತ್ತಂ, ತಂ ದ್ವಾರಂ ದತ್ವಾವ ವುತ್ತಂ। ತಥಾ ಹಿ ತತ್ಥ ‘‘ಚತೂಸು ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರೇಸು ದಸಸು ಚ ಅಸುಭೇಸು ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ ನತ್ಥಿ। ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರೇಸು ಹಿ ಸೀಮಸಮ್ಭೇದೋಯೇವ ನಿಮಿತ್ತಂ। ದಸಸು ಚ ಅಸುಭೇಸು ನಿಬ್ಬಿಕಪ್ಪಂ ಕತ್ವಾ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಭಾವೇಯೇವ ದಿಟ್ಠೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ನಾಮ ಹೋತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾಪಿ ಪುನ ಅನನ್ತರಮೇವ ‘‘ದುವಿಧಂ ಇಧ ನಿಮಿತ್ತಂ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂ। ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂ ವಿರೂಪಂ ಬೀಭಚ್ಛಂ ಭಯಾನಕಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾತೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ತಸ್ಮಾ ಯಂ ವಿಚಾರೇತ್ವಾ ಅವೋಚುಮ್ಹ, ಇದಮೇವೇತ್ಥ ಯುತ್ತಂ।

ಅಪಿಚ ಮಹಾತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಸ್ಸ ದನ್ತಟ್ಠಿಕಮತ್ತಾವಲೋಕನೇನ ಸಕಲಿತ್ಥಿಸರೀರಸ್ಸ ಅಟ್ಠಿಸಙ್ಘಾತಭಾವೇನ ಉಪಟ್ಠಾನಾದೀನಿ ಚೇತ್ಥ ನಿದಸ್ಸನಾನೀತಿ।

ಇತಿ ಅಸುಭಾನಿ ಸುಭಗುಣೋ, ದಸಸತಲೋಚನೇನ ಥುತಕಿತ್ತಿ।

ಯಾನಿ ಅವೋಚ ದಸಬಲೋ, ಏಕೇಕಜ್ಝಾನಹೇತುನೀತಿ॥

ಏವಂ ತಾನಿ ಚ ತೇಸಞ್ಚ, ಭಾವನಾನಯಮಿಮಂ ವಿದಿತ್ವಾನ।

ತೇಸ್ವೇವ ಅಯಂ ಭಿಯ್ಯೋ, ಪಕಿಣ್ಣಕಕಥಾಪಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ॥

ಪಕಿಣ್ಣಕಕಥಾ

೧೨೧. ಏತೇಸು ಹಿ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಅಧಿಗತಜ್ಝಾನೋ ಸುವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತರಾಗತ್ತಾ ವೀತರಾಗೋ ವಿಯ ನಿಲ್ಲೋಲುಪ್ಪಚಾರೋ ಹೋತಿ। ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಯ್ವಾಯಂ ಅಸುಭಪ್ಪಭೇದೋ ವುತ್ತೋ, ಸೋ ಸರೀರಸಭಾವಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ಚ ರಾಗಚರಿತಭೇದವಸೇನ ಚಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಛವಸರೀರಂ ಹಿ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಭಾವಂ ಆಪಜ್ಜಮಾನಂ ಉದ್ಧುಮಾತಕಸಭಾವಪ್ಪತ್ತಂ ವಾ ಸಿಯಾ, ವಿನೀಲಕಾದೀನಂ ವಾ ಅಞ್ಞತರಸಭಾವಪ್ಪತ್ತಂ। ಇತಿ ಯಾದಿಸಂ ಯಾದಿಸಂ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ ಲದ್ಧುಂ, ತಾದಿಸೇ ತಾದಿಸೇ ಉದ್ಧುಮಾತಕಪಟಿಕ್ಕೂಲಂ ವಿನೀಲಕಪಟಿಕ್ಕೂಲನ್ತಿ ಏವಂ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಮೇವಾತಿ ಸರೀರಸಭಾವಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ ದಸಧಾ ಅಸುಭಪ್ಪಭೇದೋ ವುತ್ತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।

ವಿಸೇಸತೋ ಚೇತ್ಥ ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ ಸರೀರಸಣ್ಠಾನವಿಪತ್ತಿಪ್ಪಕಾಸನತೋ ಸಣ್ಠಾನರಾಗಿನೋ ಸಪ್ಪಾಯಂ। ವಿನೀಲಕಂ ಛವಿರಾಗವಿಪತ್ತಿಪ್ಪಕಾಸನತೋ ಸರೀರವಣ್ಣರಾಗಿನೋ ಸಪ್ಪಾಯಂ। ವಿಪುಬ್ಬಕಂ ಕಾಯವಣಪಟಿಬದ್ಧಸ್ಸ ದುಗ್ಗನ್ಧಭಾವಸ್ಸ ಪಕಾಸನತೋ ಮಾಲಾಗನ್ಧಾದಿವಸೇನ ಸಮುಟ್ಠಾಪಿತಸರೀರಗನ್ಧರಾಗಿನೋ ಸಪ್ಪಾಯಂ। ವಿಚ್ಛಿದ್ದಕಂ ಅನ್ತೋಸುಸಿರಭಾವಪ್ಪಕಾಸನತೋ ಸರೀರೇ ಘನಭಾವರಾಗಿನೋ ಸಪ್ಪಾಯಂ। ವಿಕ್ಖಾಯಿತಕಂ ಮಂಸುಪಚಯಸಮ್ಪತ್ತಿವಿನಾಸಪ್ಪಕಾಸನತೋ ಥನಾದೀಸು ಸರೀರಪ್ಪದೇಸೇಸು ಮಂಸುಪಚಯರಾಗಿನೋ ಸಪ್ಪಾಯಂ। ವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಂ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಾನಂ ವಿಕ್ಖೇಪಪ್ಪಕಾಸನತೋ ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಲೀಲಾರಾಗಿನೋ ಸಪ್ಪಾಯಂ। ಹತವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಂ ಸರೀರಸಙ್ಘಾತಭೇದವಿಕಾರಪ್ಪಕಾಸನತೋ ಸರೀರಸಙ್ಘಾತಸಮ್ಪತ್ತಿರಾಗಿನೋ ಸಪ್ಪಾಯಂ। ಲೋಹಿತಕಂ ಲೋಹಿತಮಕ್ಖಿತಪಟಿಕ್ಕೂಲಭಾವಪ್ಪಕಾಸನತೋ ಅಲಙ್ಕಾರಜನಿತಸೋಭರಾಗಿನೋ ಸಪ್ಪಾಯಂ। ಪುಳವಕಂ ಕಾಯಸ್ಸ ಅನೇಕಕಿಮಿಕುಲಸಾಧಾರಣಭಾವಪ್ಪಕಾಸನತೋ ಕಾಯೇ ಮಮತ್ತರಾಗಿನೋ ಸಪ್ಪಾಯಂ। ಅಟ್ಠಿಕಂ ಸರೀರಟ್ಠೀನಂ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಭಾವಪ್ಪಕಾಸನತೋ ದನ್ತಸಮ್ಪತ್ತಿರಾಗಿನೋ ಸಪ್ಪಾಯನ್ತಿ ಏವಂ ರಾಗಚರಿತಭೇದವಸೇನಾಪಿ ದಸಧಾ ಅಸುಭಪ್ಪಭೇದೋ ವುತ್ತೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।

ಯಸ್ಮಾ ಪನ ದಸವಿಧೇಪಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಅಸುಭೇ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಅಪರಿಸಣ್ಠಿತಜಲಾಯ ಸೀಘಸೋತಾಯ ನದಿಯಾ ಅರಿತ್ತಬಲೇನೇವ ನಾವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ವಿನಾ ಅರಿತ್ತೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಠಪೇತುಂ, ಏವಮೇವ ದುಬ್ಬಲತ್ತಾ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ವಿತಕ್ಕಬಲೇನೇವ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ವಿನಾ ವಿತಕ್ಕೇನ ನ ಸಕ್ಕಾ ಠಪೇತುಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಠಮಜ್ಝಾನಮೇವೇತ್ಥ ಹೋತಿ, ನ ದುತಿಯಾದೀನಿ।

ಪಟಿಕ್ಕೂಲೇಪಿ ಚ ಏತಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಇಮಾಯ ಪಟಿಪದಾಯ ಜರಾಮರಣಮ್ಹಾ ಪರಿಮುಚ್ಚಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏವಮಾನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವಿತಾಯ ಚೇವ ನೀವರಣಸನ್ತಾಪಪ್ಪಹಾನೇನ ಚ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ‘‘ಬಹುಂ ದಾನಿ ವೇತನಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವಿನೋ ಪುಪ್ಫಛಡ್ಡಕಸ್ಸ ಗೂಥರಾಸಿಮ್ಹಿ ವಿಯ, ಉಸ್ಸನ್ನಬ್ಯಾಧಿದುಕ್ಖಸ್ಸ ರೋಗಿನೋ ವಮನವಿರೇಚನಪ್ಪವತ್ತಿಯಂ ವಿಯ ಚ।

೧೨೨. ದಸವಿಧಮ್ಪಿ ಚೇತಂ ಅಸುಭಂ ಲಕ್ಖಣತೋ ಏಕಮೇವ ಹೋತಿ। ದಸವಿಧಸ್ಸಾಪಿ ಹೇತಸ್ಸ ಅಸುಚಿದುಗ್ಗನ್ಧಜೇಗುಚ್ಛಪಟಿಕ್ಕೂಲಭಾವೋ ಏವ ಲಕ್ಖಣಂ। ತದೇತಂ ಇಮಿನಾ ಲಕ್ಖಣೇನ ನ ಕೇವಲಂ ಮತಸರೀರೇ, ದನ್ತಟ್ಠಿಕದಸ್ಸಾವಿನೋ ಪನ ಚೇತಿಯಪಬ್ಬತವಾಸಿನೋ ಮಹಾತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಸ್ಸ ವಿಯ, ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧಗತಂ ರಾಜಾನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತತ್ಥೇರೂಪಟ್ಠಾಕಸಾಮಣೇರಸ್ಸ ವಿಯ ಚ ಜೀವಮಾನಕಸರೀರೇಪಿ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ಯಥೇವ ಹಿ ಮತಸರೀರಂ, ಏವಂ ಜೀವಮಾನಕಮ್ಪಿ ಅಸುಭಮೇವ। ಅಸುಭಲಕ್ಖಣಂ ಪನೇತ್ಥ ಆಗನ್ತುಕೇನ ಅಲಙ್ಕಾರೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ। ಪಕತಿಯಾ ಪನ ಇದಂ ಸರೀರಂ ನಾಮ ಅತಿರೇಕತಿಸತಅಟ್ಠಿಕಸಮುಸ್ಸಯಂ ಅಸೀತಿಸತಸನ್ಧಿಸಙ್ಘಟಿತಂ ನವನ್ಹಾರುಸತನಿಬನ್ಧನಂ ನವಮಂಸಪೇಸಿಸತಾನುಲಿತ್ತಂ ಅಲ್ಲಚಮ್ಮಪರಿಯೋನದ್ಧಂ ಛವಿಯಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದಂ ಮೇದಕಥಾಲಿಕಾ ವಿಯ ನಿಚ್ಚುಗ್ಘರಿತಪಗ್ಘರಿತಂ ಕಿಮಿಸಙ್ಘನಿಸೇವಿತಂ ರೋಗಾನಂ ಆಯತನಂ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮಾನಂ ವತ್ಥು ಪರಿಭಿನ್ನಪುರಾಣಗಣ್ಡೋ ವಿಯ ನವಹಿ ವಣಮುಖೇಹಿ ಸತತವಿಸ್ಸನ್ದನಂ। ಯಸ್ಸ ಉಭೋಹಿ ಅಕ್ಖೀಹಿ ಅಕ್ಖಿಗೂಥಕೋ ಪಗ್ಘರತಿ, ಕಣ್ಣಬಿಲೇಹಿ ಕಣ್ಣಗೂಥಕೋ, ನಾಸಾಪುಟೇಹಿ ಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಾ, ಮುಖತೋ ಆಹಾರಪಿತ್ತಸೇಮ್ಹರುಧಿರಾನಿ, ಅಧೋದ್ವಾರೇಹಿ ಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಾ, ನವನವುತಿಯಾ ಲೋಮಕೂಪಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಅಸುಚಿಸೇದಯೂಸೋ ಪಗ್ಘರತಿ। ನೀಲಮಕ್ಖಿಕಾದಯೋ ಸಮ್ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ। ಯಂ ದನ್ತಕಟ್ಠಮುಖಧೋವನಸೀಸಮಕ್ಖನನಹಾನನಿವಾಸನಪಾರುಪನಾದೀಹಿ ಅಪ್ಪಟಿಜಗ್ಗಿತ್ವಾ ಯಥಾಜಾತೋವ ಫರುಸವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣಕೇಸೋ ಹುತ್ವಾ ಗಾಮೇನ ಗಾಮಂ ವಿಚರನ್ತೋ ರಾಜಾಪಿ ಪುಪ್ಫಛಡ್ಡಕಚಣ್ಡಾಲಾದೀಸು ಅಞ್ಞತರೋಪಿ ಸಮಸರೀರಪಟಿಕ್ಕೂಲತಾಯ ನಿಬ್ಬಿಸೇಸೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಅಸುಚಿದುಗ್ಗನ್ಧಜೇಗುಚ್ಛಪಟಿಕ್ಕೂಲತಾಯ ರಞ್ಞೋ ವಾ ಚಣ್ಡಾಲಸ್ಸ ವಾ ಸರೀರೇ ವೇಮತ್ತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ। ದನ್ತಕಟ್ಠಮುಖಧೋವನಾದೀಹಿ ಪನೇತ್ಥ ದನ್ತಮಲಾದೀನಿ ಪಮಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಾನಾವತ್ಥೇಹಿ ಹಿರಿಕೋಪೀನಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ನಾನಾವಣ್ಣೇನ ಸುರಭಿವಿಲೇಪನೇನ ವಿಲಿಮ್ಪಿತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾಭರಣಾದೀಹಿ ಅಲಙ್ಕರಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಮಮ’’ನ್ತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾಕಾರಪ್ಪತ್ತಂ ಕರೋನ್ತಿ। ತತೋ ಇಮಿನಾ ಆಗನ್ತುಕೇನ ಅಲಙ್ಕಾರೇನ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನತ್ತಾ ತದಸ್ಸ ಯಾಥಾವಸರಸಂ ಅಸುಭಲಕ್ಖಣಂ ಅಸಞ್ಜಾನನ್ತಾ ಪುರಿಸಾ ಇತ್ಥೀಸು, ಇತ್ಥಿಯೋ ಚ ಪುರಿಸೇಸು ರತಿಂ ಕರೋನ್ತಿ। ಪರಮತ್ಥತೋ ಪನೇತ್ಥ ರಜ್ಜಿತಬ್ಬಕಯುತ್ತಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಅಣುಮತ್ತಮ್ಪಿ ನತ್ಥಿ। ತಥಾ ಹಿ ಕೇಸಲೋಮನಖದನ್ತಖೇಳಸಿಙ್ಘಾಣಿಕಉಚ್ಚಾರಪಸ್ಸಾವಾದೀಸು ಏಕಕೋಟ್ಠಾಸಮ್ಪಿ ಸರೀರತೋ ಬಹಿ ಪತಿತಂ ಸತ್ತಾ ಹತ್ಥೇನ ಛುಪಿತುಮ್ಪಿ ನ ಇಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಟ್ಟೀಯನ್ತಿ ಹರಾಯನ್ತಿ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಿ। ಯಂ ಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಅವಸೇಸಂ ಹೋತಿ, ತಂ ತಂ ಏವಂ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಮ್ಪಿ ಸಮಾನಂ ಅವಿಜ್ಜನ್ಧಕಾರಪರಿಯೋನದ್ಧಾ ಅತ್ತಸಿನೇಹರಾಗರತ್ತಾ ‘‘ಇಟ್ಠಂ ಕನ್ತಂ ನಿಚ್ಚಂ ಸುಖಂ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಗಣ್ಹನ್ತಿ। ತೇ ಏವಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಅಟವಿಯಂ ಕಿಂಸುಕರುಕ್ಖಂ ದಿಸ್ವಾ ರುಕ್ಖತೋ ಅಪತಿತಪುಪ್ಫಂ ‘‘ಅಯಂ ಮಂಸಪೇಸೀ’’ತಿ ವಿಹಞ್ಞಮಾನೇನ ಜರಸಿಙ್ಗಾಲೇನ ಸಮಾನತಂ ಆಪಜ್ಜನ್ತಿ। ತಸ್ಮಾ –

ಯಥಾಪಿ ಪುಪ್ಫಿತಂ ದಿಸ್ವಾ, ಸಿಙ್ಗಾಲೋ ಕಿಂಸುಕಂ ವನೇ।

ಮಂಸರುಕ್ಖೋ ಮಯಾ ಲದ್ಧೋ, ಇತಿ ಗನ್ತ್ವಾನ ವೇಗಸಾ॥

ಪತಿತಂ ಪತಿತಂ ಪುಪ್ಫಂ, ಡಂಸಿತ್ವಾ ಅತಿಲೋಲುಪೋ।

ನಯಿದಂ ಮಂಸಂ ಅದುಂ ಮಂಸಂ, ಯಂ ರುಕ್ಖಸ್ಮಿನ್ತಿ ಗಣ್ಹತಿ॥

ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಪತಿತಂಯೇವ, ಅಸುಭನ್ತಿ ತಥಾ ಬುಧೋ।

ಅಗ್ಗಹೇತ್ವಾನ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ, ಸರೀರಟ್ಠಮ್ಪಿ ನಂ ತಥಾ॥

ಇಮಞ್ಹಿ ಸುಭತೋ ಕಾಯಂ, ಗಹೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಮುಚ್ಛಿತಾ।

ಬಾಲಾ ಕರೋನ್ತಾ ಪಾಪಾನಿ, ದುಕ್ಖಾ ನ ಪರಿಮುಚ್ಚರೇ॥

ತಸ್ಮಾ ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ಮೇಧಾವೀ, ಜೀವತೋ ವಾ ಮತಸ್ಸ ವಾ।

ಸಭಾವಂ ಪೂತಿಕಾಯಸ್ಸ, ಸುಭಭಾವೇನ ವಜ್ಜಿತಂ॥

ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –

ದುಗ್ಗನ್ಧೋ ಅಸುಚಿ ಕಾಯೋ, ಕುಣಪೋ ಉಕ್ಕರೂಪಮೋ।

ನಿನ್ದಿತೋ ಚಕ್ಖುಭೂತೇಹಿ, ಕಾಯೋ ಬಾಲಾಭಿನನ್ದಿತೋ॥

ಅಲ್ಲಚಮ್ಮಪಟಿಚ್ಛನ್ನೋ, ನವದ್ವಾರೋ ಮಹಾವಣೋ।

ಸಮನ್ತತೋ ಪಗ್ಘರತಿ, ಅಸುಚಿ ಪೂತಿಗನ್ಧಿಯೋ॥

ಸಚೇ ಇಮಸ್ಸ ಕಾಯಸ್ಸ, ಅನ್ತೋ ಬಾಹಿರಕೋ ಸಿಯಾ।

ದಣ್ಡಂ ನೂನ ಗಹೇತ್ವಾನ, ಕಾಕೇ ಸೋಣೇ ನಿವಾರಯೇತಿ॥

ತಸ್ಮಾ ದಬ್ಬಜಾತಿಕೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಜೀವಮಾನಸರೀರಂ ವಾ ಹೋತು

ಮತಸರೀರಂ ವಾ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಅಸುಭಾಕಾರೋ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತತ್ಥ ತತ್ಥೇವ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಅಪ್ಪನಂ ಪಾಪೇತಬ್ಬನ್ತಿ।

ಇತಿ ಸಾಧುಜನಪಾಮೋಜ್ಜತ್ಥಾಯ ಕತೇ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ

ಸಮಾಧಿಭಾವನಾಧಿಕಾರೇ

ಅಸುಭಕಮ್ಮಟ್ಠಾನನಿದ್ದೇಸೋ ನಾಮ

ಛಟ್ಠೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ।