ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಾಟ್ಠಕಥಾಕರಣಂ

ಪರಮತ್ಥಜೋತಿಕಂ ನಾಮ ಖುದ್ದಕಪಾಠಸ್ಸ ಚೇವ ಸುತ್ತನಿಪಾತಸ್ಸ ಚ ಅಟ್ಠಕಥಂ ಕೇನಚಿಪಿ ಅನಾಯಾಚಿತೋ ಅತ್ತನೋ ಇಚ್ಛಾವಸೇನೇವ ಅಕಾಸಿ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಖುದ್ದಕಪಾಠಟ್ಠಕಥಾಯ ಗನ್ಥಾರಮ್ಭೇ –

‘‘ಉತ್ತಮಂ ವನ್ದನೇಯ್ಯಾನಂ, ವನ್ದಿತ್ವಾ ರತನತ್ತಯಂ।

ಖುದ್ದಕಾನಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಕೇಸಞ್ಚಿ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಂ॥

ಖುದ್ದಕಾನಂ ಗಮ್ಭೀರತ್ತಾ, ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಅತಿದುಕ್ಕರಾ।

ವಣ್ಣನಾ ಮಾದಿಸೇನೇಸಾ, ಅಬೋಧನ್ತೇನ ಸಾಸನಂ॥

ಅಜ್ಜಾಪಿ ತು ಅಬ್ಭೋಚ್ಛಿನ್ನೋ, ಪುಬ್ಬಾಚರಿಯನಿಚ್ಛಯೋ।

ತಥೇವ ಚ ಠಿತಂ ಯಸ್ಮಾ, ನವಙ್ಗಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನಂ॥

ತಸ್ಮಾಹಂ ಕಾತುಮಿಚ್ಛಾಮಿ, ಅತ್ಥಸಂವಣ್ಣನಂ ಇಮಂ।

ಸಾಸನಞ್ಚೇವ ನಿಸ್ಸಾಯ, ಪೋರಾಣಞ್ಚ ವಿನಿಚ್ಛಯಂ॥

ಸದ್ಧಮ್ಮಬಹುಮಾನೇನ, ನಾತ್ತುಕ್ಕಂಸನಕಮ್ಯತಾ।

ನಾಞ್ಞೇಸಂ ವಮ್ಭನತ್ಥಾಯ, ತಂ ಸುಣಾಥ ಸಮಾಹಿತಾ’’ತಿ॥

ಬಹೂ ಪನ ವಿಚಕ್ಖಣಾ ಇಮಾ ಆರಮ್ಭಗಾಥಾಯೋ ವಿಚಿನಿತ್ವಾ ‘‘ನೇತಂ ಆಚರಿಯಬುದ್ಧಘೋಸತ್ಥೇರಸ್ಸ ವಿಯ ವಚನಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ಅಯಞ್ಚ ನೇಸಂ ವಿಚಿನನಾಕಾರೋ, ಆಚರಿಯಬುದ್ಧಘೋಸೋ ಹಿ ಯಂ ಕಞ್ಚಿ ಗನ್ಥಂ ಸೀಲಾದಿಗುಣಸಮ್ಪನ್ನೇನ ಅಞ್ಞೇನ ಆಯಾಚಿತೋವ ಕರೋತಿ, ಇಧ ಪನ ಕೋಚಿಪಿ ಆಯಾಚಕೋ ನತ್ಥಿ। ಪುನಪಿ ಆಚರಿಯೋ ‘‘ಪೋರಾಣಸೀಹಳಟ್ಠಕಥಂ ಭಾಸಾಪರಿವತ್ತನವಸೇನ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚ ‘‘ಮಹಾವಿಹಾರವಾಸೀನಂ ವಾಚನಾಮಗ್ಗಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚ ಏವಂ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಕತ್ವಾವ ಕರೋತಿ, ಇಧ ಪನ ತಾದಿಸೀಪಿ ಪಟಿಞ್ಞಾ ನತ್ಥಿ। ಪುನಪಿ ಆಚರಿಯೋ ಅತಿಗಮ್ಭೀರತ್ಥಾನಂ ಚತುನ್ನಞ್ಚಾಗಮಾನಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಸ್ಸ ಚ ಸಂವಣ್ಣನಾರಮ್ಭೇಪಿ ದುಕ್ಕರಭಾವಂ ನ ಕಥೇತಿ, ಇಧ ಪನ ‘‘ಸಾಸನಂ ಅಬೋಧನ್ತೇನ ಮಾದಿಸೇನಾ’’ತಿ ಅತ್ತನಾ ಸಾಸನಸ್ಸ ಅಬುದ್ಧಭಾವಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ ‘‘ಅತಿದುಕ್ಕರಾ’’ತಿ ಚ ಕಥೇತಿ। ತಸ್ಮಾ ‘‘ನೇತಂ ಆಚರಿಯಬುದ್ಧಘೋಸಸ್ಸ ವಿಯ ವಚನ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ। ತಂ ಯುತ್ತಂ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತಿ, ಆಚರಿಯೋ ಹಿ ಅತ್ತನೋ ಗನ್ಥನಿಗಮನೇಸು ‘‘ತಿಪಿಟಕಪರಿಯತ್ತಿಪ್ಪಭೇದೇ ಸಾಟ್ಠಕಥೇ ಸತ್ಥುಸಾಸನೇ ಅಪ್ಪಟಿಹತಞಾಣಪ್ಪಭಾವೇನಾ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣಪ್ಪಭಾವಂ ಪಕಾಸೇಸಿ, ಸೋ ‘‘ಸಾಸನಂ ಅಬೋಧನ್ತೇನ ಮಾದಿಸೇನ ಅತಿದುಕ್ಕರಾ’’ತಿ ಈದಿಸಂ ವಚನಂ ನ ಕಥೇಯ್ಯಯೇವಾತಿ।