ಸಾಸನಪ್ಪವತ್ತಿಕ್ಕಮೋ
ಭಗವತೋ ಹಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತಿಕಾಲತೋ ಪಚ್ಛಾ ವಸ್ಸಸತಬ್ಭನ್ತರೇ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಕೋಚಿಪಿ ವಾದಭೇದೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ। ವಸ್ಸಸತಕಾಲೇ ಪನ ದುತಿಯಸಙ್ಗೀತಿಕಾರೇಹಿ ಥೇರೇಹಿ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತಾ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಕ್ಖಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ವಿನಯಞ್ಚ ಅಞ್ಞಥಾ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಸಙ್ಗೀತಿನಾಮೇನ ವಿಸುಂ ಸಙ್ಗೀತಿಮಕಂಸು। ತದಾ ಸಙ್ಗೀತಿದ್ವಯಾರೂಳ್ಹಪುರಾಣಧಮ್ಮವಿನಯಮೇವ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತಾನಂ ಥೇರಾನಂ ಗಣೋ ಥೇರವಾದೋತಿ ಚ ತದಞ್ಞೇಸಂ ಮಹಾಸಙ್ಘಿಕೋತಿ ಚ ವೋಹರೀಯನ್ತಿ।
ಪುನ ಮಹಾಸಙ್ಘಿಕತೋ (೧) ಗೋಕುಲಿಕೋ (೨) ಏಕಬ್ಯೋಹಾರಿಕೋತಿ ದ್ವೇ ಆಚರಿಯಗಣಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ। ಪುನ ಗೋಕುಲಿಕತೋ (೩) ಪಞ್ಞತ್ತಿವಾದೋ (೪) ಬಾಹುಲಿಕೋ (ಬಹುಸ್ಸುತಿಕೋ)ತಿ ದ್ವೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ। ಪುನ ಬಾಹುಲಿಕತೋಪಿ (೫) ಚೇತಿಯವಾದಿಗಣೋ ಉಪ್ಪನ್ನೋತಿ ಏತೇ ಪಞ್ಚ ಮೂಲಭೂತೇನ ಮಹಾಸಙ್ಘಿಕೇನ ಸಹ ಛ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕಾ ಆಚರಿಯಗಣಾ ಅಹೇಸುಂ।
ವಿಸುದ್ಧತ್ಥೇರವಾದತೋಪಿ (೧) ಮಹಿಸಾಸಕೋ (೨) ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕೋತಿ ದ್ವೇ ಆಚರಿಯಗಣಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ। ಪುನ ಮಹಿಸಾಸಕತೋ (೩) ಸಬ್ಬತ್ಥಿವಾದೋ (೪) ಧಮ್ಮಗುತ್ತಿಕೋತಿ ದ್ವೇ ಉಪ್ಪನ್ನಾ। ಪುನ ಸಬ್ಬತ್ಥಿವಾದತೋಪಿ (೫) ಕಸ್ಸಪಿಯೋ, ತತೋಪಿ (೬) ಸಙ್ಕನ್ತಿಕೋ, ತತೋಪಿ (೭) ಸುತ್ತವಾದೀತಿ ತಯೋ ಉಪ್ಪನ್ನಾ। ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕತೋಪಿ (೮) ಧಮ್ಮೋತ್ತರಿಯೋ (೯) ಭದ್ದಯಾನಿಕೋ (೧೦) ಛನ್ನಾಗಾರಿಕೋ (೧೧) ಸಮ್ಮಿತಿಯೋತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಉಪ್ಪನ್ನಾತಿ ತೇ ಏಕಾದಸ ಮೂಲಭೂತೇನ ವಿಸುದ್ಧತ್ಥೇರವಾದೇನ ಸಹ ದ್ವಾದಸ ಆಚರಿಯಗಣಾ ಅಹೇಸುಂ। ಇತಿ ಇಮೇ ಚ ದ್ವಾದಸ ಪುರಿಮಾ ಚ ಛಾತಿ ಅಟ್ಠಾರಸ ಆಚರಿಯಗಣಾ ದುತಿಯತತಿಯಸಙ್ಗೀತೀನಂ ಅನ್ತರೇ ಜಾತಾ ಅಹೇಸುಂ।
ತೇಸು ಮೂಲಭೂತೋ ಥೇರವಾದಗಣೋಯೇವ ಪೋರಾಣಧಮ್ಮವಿನಯಗರುಕೋ ಹುತ್ವಾ ಅನೂನಮನಧಿಕಂ ಕೇವಲಪರಿಪುಣ್ಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಪೋರಾಣಿಕಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಧಾರೇಸಿ। ಇತರೇ ಪನ ಸತ್ತರಸ ಭಿನ್ನಗಣಾ ಪೋರಾಣಿಕಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಅಞ್ಞಥಾ
೩೦.
‘‘ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿತಾ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂ, ಥೇರೇಹಿ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕಾ।
ಅಞ್ಞಂ ಪಕ್ಖಂ ಲಭಿತ್ವಾನ, ಅಧಮ್ಮವಾದೀ ಬಹೂ ಜನಾ॥
೩೧.
ದಸಸಹಸ್ಸಾ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ, ಅಕಂಸು ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಹಂ।
ತಸ್ಮಾಯಂ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗೀತಿ, ಮಹಾಸಙ್ಗೀತೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ॥
೩೨.
ಮಹಾಸಙ್ಗೀತಿಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ವಿಲೋಮಂ ಅಕಂಸು ಸಾಸನೇ।
ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ಮೂಲಸಙ್ಗಹಂ, ಅಞ್ಞಂ ಅಕಂಸು ಸಙ್ಗಹಂ॥
೩೩.
ಅಞ್ಞತ್ರ ಸಙ್ಗಹಿತಂ ಸುತ್ತಂ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಅಕರಿಂಸು ತೇ।
ಅತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿನ್ದಿಂಸು, ವಿನಯೇ ನಿಕಾಯೇಸು ಚ ಪಞ್ಚಸು…ಪೇ॰…
೪೯.
ಅತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿನ್ದಿಂಸು, ಏಕದೇಸಞ್ಚ ಸಙ್ಗಹಂ।
ಗನ್ಥಞ್ಚ ಏಕದೇಸಞ್ಹಿ, ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಅಕಂಸು ತೇ॥
೫೦.
ನಾಮಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಪರಿಕ್ಖಾರಂ, ಆಕಪ್ಪಕರಣೀಯಾನಿ ಚ।
ಪಕತಿಭಾವಂ ಜಹಿತ್ವಾ, ತಞ್ಚ ಅಞ್ಞಂ ಅಕಂಸು ತೇ॥
೫೧.
ಸತ್ತರಸ ಭಿನ್ನವಾದಾ, ಏಕವಾದೋ ಅಭಿನ್ನಕೋ।
ಸಬ್ಬೇವಟ್ಠಾರಸ ಹೋನ್ತಿ, ಭಿನ್ನವಾದೇನ ತೇ ಸಹ॥
೫೨.
ನಿಗ್ರೋಧೋವ ಮಹಾರುಕ್ಖೋ, ಥೇರ ವಾದಾನಮುತ್ತಮೋ।
ಅನೂನಂ ಅನಧಿಕಞ್ಚ, ಕೇವಲಂ ಜಿನಸಾಸನಂ।
ಕಣ್ಟಕಾ ವಿಯ ರುಕ್ಖಮ್ಹಿ, ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ವಾದಸೇಸಕಾ॥
೫೩.
ಪಠಮೇ ವಸ್ಸಸತೇ ನತ್ಥಿ, ದುತಿಯೇ ವಸ್ಸಸತನ್ತರೇ।
ಭಿನ್ನಾ ಸತ್ತರಸ ವಾದಾ, ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಜಿನಸಾಸನೇ’’ತಿ
ಅಸೋಕರಞ್ಞೋ ಚ ಕಾಲೇ ಪರಿಹೀನಲಾಭಸಕ್ಕಾರಾ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಂ ಪತ್ಥಯಮಾನಾ ಭಿಕ್ಖೂಸು ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸಕಾನಿ ಸಕಾನಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ದೀಪೇನ್ತಿ ‘‘ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ, ಅಯಂ ವಿನಯೋ, ಇದಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನ’’ನ್ತಿ। ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅಲಭಮಾನಾಪಿ ಸಯಮೇವ ಕೇಸೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ವಿಹಾರೇಸು ವಿಚರನ್ತಾ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಾದಿಕರಣಕಾಲೇ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝಂ
ಇಮಞ್ಚ ಪನ ಪವತ್ತಿಂ ಉಪಾದಾಯ ಏವಮ್ಪಿ ಸಕ್ಕಾ ಗಹೇತುಂ ‘‘ಸತ್ತರಸನ್ನಂ ಭಿನ್ನವಾದಗಣಾನಂ ಧಮ್ಮವಿನಯಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮಕಾಲೇಸು ಅಪರಿಸುದ್ಧತರಭಾವೋ ಈದಿಸೇನಪಿ ಕಾರಣೇನ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ। ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಹಿ ಬುದ್ಧಸಾಸನಭೂತೇ ಪರಿಸುದ್ಧಧಮ್ಮವಿನಯೇ ‘‘ಕೋಚಿಪಿ ನಿಚ್ಚೋ ಧುವೋ ಸಸ್ಸತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ ಅಞ್ಞತ್ರ ನಿಬ್ಬಾನಧಾತುಯಾ, ಪರಮತ್ಥತೋ ಅತ್ತಾಪಿ ನತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಅದ್ಧುವಾ ಅಸಸ್ಸತಾ ಅನತ್ತಾಯೇವಾ’’ತಿ ಅತ್ಥೋ ಅತಿವಿಯ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ, ತಥಾಪಿ ದಾನಿ ಅಥೇರವಾದಿಕಾನಂ ಗನ್ಥೇಸು ಚ ಪುಬ್ಬೇ ವೇತುಲ್ಲವಾದಾದೀಸು ಚ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ನಿಚ್ಚೋ ಧುವೋ ಸಸ್ಸತೋ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಚ, ‘‘ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸತ್ತಾ ನಿಚ್ಚಾ ಧುವಾ ಸಸ್ಸತಾ ಅತ್ತಾ’’ತಿ ಚ ಅತ್ಥೋ ದಿಸ್ಸತಿ।
ಅಥ ಅಸೋಕೋ ಧಮ್ಮರಾಜಾ ಸಾಸನಂ ವಿಸೋಧೇತುಕಾಮೋ ಮೋಗ್ಗಲಿಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಠಮಮೇವ ಸಮಯಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಏಕಲದ್ಧಿಕೇ ಏಕಲದ್ಧಿಕೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕತೋ ಕಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮೇಕಂ ಭಿಕ್ಖುಸಮೂಹಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ ‘‘ಕಿಂ ವಾದೀ ಭನ್ತೇ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ। ತತೋ ಯೇ ಯೇ ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಸಸ್ಸತವಾದೀ’’ತಿ ವಾ, ‘‘ಏಕಚ್ಚಸಸ್ಸತವಾದೀ’’ತಿ ವಾ ಏವಮಾದಿನಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ವಾದಾನುರೂಪಂ ಮಿಚ್ಛಾವಾದಂ ಆಹಂಸು, ತೇ ತೇ ‘‘ನಯಿಮೇ ಭಿಕ್ಖೂ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಇಮೇ’’ತಿ ತಥತೋ ಞತ್ವಾ ತೇಸಂ ಸೇತಕಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ದತ್ವಾ ಉಪ್ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ। ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಸಟ್ಠಿಸಹಸ್ಸಮತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ।
ಅಥಞ್ಞೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ‘‘ವಿಭಜ್ಜವಾದೀ ಮಹಾರಾಜ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಸುದ್ಧಂ ದಾನಿ ಭನ್ತೇ ಸಾಸನಂ, ಕರೋತು ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಉಪೋಸಥ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಆರಕ್ಖಞ್ಚ ದತ್ವಾ ನಗರಂ ಪಾವಿಸಿ। ಸಮಗ್ಗೋ ಸಙ್ಘೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಅಕಾಸಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಾಗಮೇ ಮೋಗ್ಗಲಿಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ಯಾನಿ ಚ ಕಥಾವತ್ಥುಂ ನಾಮ ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕೇ ಪಞ್ಚಮಂ ಪಕರಣಂ ಅಭಾಸಿ। ತತೋ ಮೋಗ್ಗಲಿಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರಪ್ಪಮುಖಾ ತಿಪಿಟಕಪರಿಯತ್ತಿಧರಾ ಪಭಿನ್ನಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಪತ್ತಾ ಸಹಸ್ಸಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಥೇರವಾದಿನೋ ಸಙ್ಗೀತಿದ್ವಯಾರೂಳ್ಹಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಪೋರಾಣಧಮ್ಮವಿನಯಂ ಪುನ ಸಙ್ಗಾಯಿತ್ವಾ ಸುರಕ್ಖಿತಂ ರಕ್ಖಿಂಸು
ಅಥ ಮೋಗ್ಗಲಿಪುತ್ತತಿಸ್ಸತ್ಥೇರೋ ನವಸು ಪಚ್ಚನ್ತಟ್ಠಾನೇಸು ಸಾಸನಪತಿಟ್ಠಾಪನತ್ಥಂ ನವ ನಾಯಕತ್ಥೇರೇ ಉಚ್ಚಿನಿತ್ವಾ ಪೇಸೇಸಿ। ತೇಸು ಅಟ್ಠಹಿ ಥೇರೇಹಿ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಪತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತೇ ಮಹಾಮಹಿನ್ದತ್ಥೇರೋ ಛತ್ತಿಂಸಾಧಿಕದ್ವಿಸತೇ (೨೩೬) ಬುದ್ಧವಸ್ಸೇ ಜಮ್ಬುದೀಪತೋ ಸೀಹಳದೀಪಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದೇವಾನಂಪಿಯತಿಸ್ಸರಾಜಪ್ಪಮುಖಂ ದೀಪಕಜನಸಮೂಹಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ ಬುದ್ಧಸಾಸನಂ ಸಮ್ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ, ತೇನ ಚ ರಞ್ಞಾ ದಿನ್ನಂ ಮಹಾಮೇಘವನುಯ್ಯಾನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಮಹಾವಿಹಾರಂ ನಾಮ ಸಙ್ಘಾರಾಮಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ ವಟ್ಟಗಾಮಣಿರಾಜಕಾಲಾ ನಿಕಾಯನ್ತರವಾದಾಕುಲರಹಿತಂ ನಿಮ್ಮಲಂ ಸುಪರಿಸುದ್ಧಂ ಹುತ್ವಾ ಸಮುಜ್ಜಲಿತ್ಥ। ವಟ್ಟಗಾಮಣಿರಾಜಕಾಲತೋ ಪನ ಪಟ್ಠಾಯ ನಿಕಾಯನ್ತರವಾದಾಪಿ ಸೀಹಳದೀಪಮುಪಾಗಮಿಂಸು। ತದಾ ವಿಸುದ್ಧತ್ಥೇರವಾದಿನೋ ಯಥಾ ಪುರಾಣಧಮ್ಮವಿನಯೋ ತೇಹಿ ನಿಕಾಯನ್ತರವಾದೇಹಿ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸೋ ಅಮಲೀನೋ ಪಕತಿಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹುತ್ವಾ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ, ತಥಾ ತಂ ಮಹುಸ್ಸಾಹೇನ ಸುರಕ್ಖಿತಂ ರಕ್ಖಿಂಸು। ಕಥಂ?