ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನ ಸಙ್ಗಹ ಪರಮತ್ಥದೀಪನೀ
೧೭೦. ಏವಂ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾನನ್ತಿಆದಿ ಮಾಹ। ಇತೋ ಪಚ್ಚಯ ಸಙ್ಗಹತೋ ಪರಂ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾನಂ ಭಾವನಾನಂ ದುವಿಧಂಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಪವಕ್ಖಾಮೀತಿ ಯೋಜನಾ। ತತ್ಥ ಕಿಲೇಸೇ ಅಞ್ಞೇಪಿವಾ ವಿತಕ್ಕಾದಯೋ ಓಳಾರಿಕಧಮ್ಮೇ ಸಮೇತೀತಿ ಸಮಥೋ। ತಥಾ ಪವತ್ತೋ ಏಕಗ್ಗತಾಸಙ್ಖಾತೋ ಸಮಾಧಿ। ವಿಸೇಸೇನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಏತಾಯಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾ। ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾದಿಕಾ ಭಾವನಾಪಞ್ಞಾ। ತಾಯ ಹಿ ಯೋಗಿನೋ ಖನ್ಧೇಸು ಲೋಕಿಯಮಹಾಜನೇನ ಪಸ್ಸಿತಂ ಇತ್ಥಿಪುರಿಸಾದಿಕಂ ನಿಚ್ಚಸುಖಾದಿಕಞ್ಚ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಿಸೇಸೇನ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಕಮೇವ ಪಸ್ಸನ್ತೀತಿ। ಭಾವೇತಬ್ಬಾತಿ ಭಾವನಾ। ಭಾವೇನ್ತಿವಾ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನಂ ಏತಾಹೀತಿ ಭಾವನಾ। ಕಿರಿಯಾ ಕಮ್ಮಂ। ತಿಟ್ಠತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಠಾನಂ। ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಠಾನನ್ತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ। ವೀರಿಯಾರಬ್ಭಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಯೋಗಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕಸಿಣಮಣ್ಡಲಾದಿಕಂ ಕಸಿಣಭಾವನಾದಿಕಞ್ಚ। ಆದಿಮಜ್ಝ ಪರಿಯೋಸಾನಾನಞ್ಹಿ ಸಮುದಾಯಭೂಕಂ ಏಕಮೇತಂ ಪಥವೀಕಸಿಣ ಭಾವನಾದಿಕಂ ಭಾವನಾಕಮ್ಮಂಪಿ ಅತ್ತನೋ ಅವಯವಭೂತಸ್ಸ ಯೋಗ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನಂ ಸಮ್ಭವತೀತಿ।
ವಿಭಾವನಿಯಂ ಪನ
ಉತ್ತರುತ್ತರ ಯೋಗಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪದಟ್ಠಾನತಾಯ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಭೂತಂ ಭಾವನಾವಿಧಿಞ್ಚಾತಿಪಿ ವುತ್ತಂ। ತಮ್ಪಿ ಯುಜ್ಜತಿಯೇವ।
ಯೋಗಕಮ್ಮಮೇವವಾ ಸುಖವಿಸೇಸಾನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನಠಾನನ್ತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ। ತತ್ಥಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ದುವಿಧೇಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ। ಸಮಥಸಙ್ಗಹೇತಿ ಸಮಥ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸಙ್ಗಹೇ। ದಸಕಸಿಣಾನೀತಿ ದಸಕಸಿಣಮಣ್ಡಲಾನಿ ಕಸಿಣಜ್ಝಾನಾನಿಚ। ತದುಭಯಾನಿಪಿ ಹಿ ಯೋಗಾನುಯೋಗಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಸಮಥ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನತ್ತಾ ಸಮಥಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನಿನಾಮ ಹೋನ್ತೀತಿ। ದಸಅಸುಭಾತಿ ದಸಅಸುಭವತ್ಥೂನಿ ಅಸುಭಜ್ಝಾನಾನಿಚ। ದಸಅನುಸ್ಸತಿ ಯೋತಿ ರಾಗಚರಿಯಾ। ರಾಗಚರಿತಾತಿ ಪಾಠೋ, ಸೋ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ನತ್ಥಿ, ಪುಗ್ಗಲಟ್ಠಾನೇಏವ ಸೋ ಯುತ್ತೋತಿ। ಏಸನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ।
[೨೪೩] ಯೋ ಪನ ವಿಭಾವನಿಯಂ
ಚರಿಯಾನಂ ಸಂಸಗ್ಗಭೇದೋ ವುತ್ತೋ। ಸೋ ಇಧ ನಾಧಿಪ್ಪೇತೋ।
ನಹಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನಂನಾಮ ಸಂಸಗ್ಗಚರಿತಸ್ಸಪಿ ಏಕಸ್ಸ ದ್ವೇ ತೀಣಿ ದಾತಬ್ಬಾನಿ ಹೋತೀತಿ। ತೇನೇವ ಹಿ ಸೋ ಭೇದೋ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ನಗರುಕತೋತಿ। ಸಬ್ಬಾಪಿ ಅಪ್ಪನಾಯ ಪುಬ್ಬಭಾಗಪವತ್ತಾ ಕಾಮಾವಚರ ಭಾವನಾ ಪರಿಕಮ್ಮಭಾವನಾನಾಮ। ಸಾ ಪನ ಅಪ್ಪನಾಯ ಆಸನ್ನೇ ದೂರೇತಿ ದುವಿಧಾ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಯಾ ಆಸನ್ನೇ, ಸಾ ಅಪ್ಪನಂ ಉಪೇಚ್ಚ ಸಮೀಪೇ ಠತ್ವಾ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಉಪಚಾರಭಾವನಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಇತರಾ ಪನ ಪರಿಕಮ್ಮ ಭಾವನಾಏವನಾಮ। ಇತಿ ಪರಿಕಮ್ಮಭಾವನಾಪಿ ಸಮಾನಾ ಪುಬ್ಬಾಪರವಿಸೇಸ ಪಾಕಟಭಾವತ್ಥಂ ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ದ್ವೀಹಿ ನಾಮೇಹಿ ಗಹಿತಾತಿ ವುತ್ತಂ ಪರಿಕಮ್ಮಭಾವನಾ।ಲ। ತಿಸ್ಸೋಭಾವನಾತಿ ತಾಸಂ ಪನ ವಿಸೇಸೋ ಪರತೋ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ। ಪರಿಕಮ್ಮನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ಪರಿಕಮ್ಮಭಾವನಾಯ ಆರಮ್ಮಣಭೂತಂ ಕಸಿಣಮಣ್ಡಲಾದಿನಿಮಿತ್ತಂ। ತಞ್ಚ ತಸ್ಸಾ ಆರಮ್ಮಣ ಭಾವೇನ ಏಕಂಪಿ ಸಮಾನಂ ಪುಬ್ಬಾಪರವಿಸೇಸಪಾಕಟಭಾವತ್ಥಂ ಪರಿಕಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಂ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ದ್ವಿಧಾ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ವುತ್ತಂ। ತೇಸಂಪಿ ವಿಸೇಸೋ ಆಗಮಿಸ್ಸತಿ। ವಿದತ್ಥಿಚತುರಙ್ಗುಲಸಙ್ಖಾತೇನ ಪರಿತ್ತಪಮಾಣೇನವಾ ಖಲ ಮಣ್ಡಲಾದಿಸಙ್ಖಾತೇನ ಮಹನ್ತಪಮಾಣೇನವಾ ಕತಂ ಅಕತಂವಾ ಪಥವೀ ಮಣ್ಡಲತಲಮೇವ ಅಸೇಸಫರಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಕಸಿಣನ್ತಿ ಪಥವೀಕಸಿಣಂ। ಸಕಲಸದ್ದಪರಿಯಾಯೋ ಹಿ ಕಸಿಣಸದ್ದೋ। ಯಥಾ ಕಸಿಣೇನ ಜಮ್ಬುದೀಪಸ್ಸಾತಿ। ತಸ್ಮಾ ಯತ್ತಕೇ ಪಥವೀತಲೇ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತತ್ತಕಂ ಚಿತ್ತೇನ ಅಸೇಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ಏವ ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಹೋತಿ। ನ ಪನ ತಸ್ಸ ಏಕದೇಸೇ ಠತ್ವಾತಿ, ತೇನ ವುತ್ತಂ ಪಥವೀಮಣ್ಡಲತಲಮೇವ ಅಸೇಸಫರಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಕಸಿಣನ್ತಿ ಪಥವೀಕಸಿಣನ್ತಿ। ಏಸನಯೋ ಸೇಸಕಸಿಣೇಸುಪೀತಿ। ಏತ್ಥಚ, ಅವಿಭೂತವಣ್ಣಾಯ ಪಥವಿಯಾ ಏಕ ತಲಭಾವೇನಸನ್ನಿವಿಟ್ಠಾಸಣ್ಠಾನಪಞ್ಞತ್ತಿಇಧಪಥವೀಕಸಿಣಂನಾಮ ಆಪೋಕಸಿಣಂ ತೇಜೋಕಸಿಣಞ್ಚ। ಫುಟ್ಠಟ್ಠಾನೇ ಚಿತ್ತೇನ ಸಣ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ಗಹಿತಾ ವಾಯುವಟ್ಟಿ ವಾಯೋಕಸಿಣಂನಾಮ। ನೀಲವಣ್ಣವಿಸಿಟ್ಠಾಏಕಾ ಸಣ್ಠಾನಪಞ್ಞತ್ತಿ ನೀಲಕಸಿಣಂನಾಮ। ತಥಾ ಪೀತಲೋಹಿತೋ ದಾತಕಸಿಣಾನಿಪಿ। ಚನ್ದಸೂರಿಯಅಗ್ಗೋಭಾಸವಿಸಿಟ್ಠಾ ಕತ್ಥಚಿ ದಿಸ್ಸಮಾನಾ ಸಣ್ಠಾನಪಞ್ಞತ್ತಿ ಆಲೋಕಕಸಿಣಂನಾಮ। ತಿತ್ತಿಛಿದ್ದವಾತ ಪಾನಛಿದ್ದಾದೀಸು ದಿಸ್ಸಮಾನಾ ಆಕಾಸವಿಸಿಟ್ಠಾ ಸಣ್ಠಾನಪಞ್ಞತ್ತಿ ಆಕಾಸಕಸಿಣಂನಾಮಾತಿ। ಅತಿವಿಯ ಧುಮಾತಂ ಸುನಭಾವಂ ಗತನ್ತಿ ಉದ್ಧುಮಾತಂ। ತದೇವ ಕುಚ್ಛಿತತ್ತಾ ಉದ್ಧುಮಾತಕಂ। ತಥಾಭೂತಸ್ಸ ಛವಸರೀರಸ್ಸೇತಂ ನಾಮಂ। ತದೇವ ಪೂತಿಭಾವಂ ಗತಕಾಲೇ ಪುರಿಮವಣ್ಣಂ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಪುನ ನೀಲಭಾವಂ ಪತ್ತಂ ವಿನೀಲಕಂ। ತದೇವ ಪುನ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ತತೋ ತತೋ ವಿಸನ್ದಮಾನಪುಬ್ಬಯುತ್ತಂ ವಿಪುಬ್ಬಕಂ। ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಾದೀಸು ಸತ್ಥೇನ ಮಜ್ಝೇ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಥಪಿತಂ ವಿರೂಪಛಿನ್ನಸರೀರಂ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಕಂನಾಮ। ಸೋಣ ಸಿಙ್ಗಾಲಾದೀಹಿ ವಿವಿಧಾಕಾರೇನ ಖಾಯಿತಪದೇಸಯುತ್ತಂ ಸರೀರಂ ವಿಕ್ಖಾಯಿತಕಂನಾಮ। ಸೋಣಸಿಙ್ಗಾಲಾದೀಹಿ ಏವ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಅಪಕಡ್ಢಿತ್ವಾ ತತೋ ತತೋ ಖಿತ್ತಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಯುತ್ತಂ ಸರೀರಂ ವಿತ್ತಕ್ಖಿಕಂ ನಾಮ। ಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗೇಸು ಸತ್ಥೇನ ಹನಿತ್ವಾ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಿಕಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ತತೋ ಖಿತ್ತಅಙ್ಗಪಚ್ಚಙ್ಗಯುತ್ತಂ ಸರೀರಂ ಹತವಿಕ್ಖಿತ್ತಕಂನಾಮ। ಪಗ್ಘರಿತ ಲೋಹಿತಸರೀರಂ ಲೋಹಿತಕಂ ನಾಮ। ಪುಳುವಪರಿಪೂರಂ ಸರೀರಂ ಪುಳುವಕಂ। ಸಕಲೋ ಅಟ್ಠಿಸಙ್ಘಾಟೋವಾ ಏಕಮೇಕಂವಾ ಅಟ್ಠಿ ಅಟ್ಠಿಕಂ ನಾಮ। ಪುನಪ್ಪುನಂ ನಿರನ್ತರಂ ಸರಣಂ ಅನುಸ್ಸತಿ। ಬುದ್ಧಗುಣಸ್ಸ ಅನುಸ್ಸತಿ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿ। ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸಾಸುಪೀತಿ। ತತ್ಥ ಅರಹತಾದಿಗುಣೋ ಬುದ್ಧಗುಣೋನಾಮ। ಸ್ವಕ್ಖಾತತಾದಿಗುಣೋ ಧಮ್ಮಗುಣೋನಾಮ। ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನತಾದಿಗುಣೋ ಸಙ್ಘಗುಣೋ ನಾಮ। ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಸ್ಸ ಅಖಣ್ಡತಾದಿ ಗುಣೋ ಸೀಲಗುಣೋನಾಮ। ಅತ್ತನೋ ದಾನಸ್ಸ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರತಾದಿ ಗುಣೋ ಚಾಗಗುಣೋನಾಮ। ಅತ್ತಾನಂ ದೇವತ್ತಂವಾ ಸಕ್ಕತ್ತಂವಾ ಬ್ರಹ್ಮತ್ತಂವಾ ವಹಿತುಂ ಸಮತ್ಥಾ ಅತ್ತನೋ ಸದ್ಧಾದಿಗುಣಾ ದೇವತಾಗುಣಾನಾಮ। ವತ್ತ ಪಟಿಪತ್ತಿವಸೇನವಾ ಧುತಙ್ಗಸಮಾದಾನವಸೇನವಾ ಝಾನಸಮಾಪತ್ತಿವಸೇನವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನವಾ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನೇ ಚಿರಂವಿಕಾಲಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತಾನಂ ಕಾಮರಾಗಾದೀನಂ ವೂಪಸಮೋ ಅತ್ತನಾಅಧಿಗತನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಉಪಸಮೋನಾಮ। ಏಕಭವಪರಿಯಾಪನ್ನಸ್ಸ ಮೇತ್ತಾ। ಯಂ ಆರಬ್ಭ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ। ತಸ್ಸ ಹಿತಸುಖಂ ಅವಿಪ್ಪಕಿಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾ ಸಙ್ಗಣ್ಹತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಮಿತ್ತಸ್ಸವಾ ಏಸಾ ಮಿತ್ತೇಸುವಾ ಭವಾತಿ ಮೇತ್ತಾ। ಅತ್ಥತೋ ಪನ ಪರಸತ್ತಾನಂ ಹಿತೂಪಸಂಹಾರವಸೇನ ಪವತ್ತೋ ಅದೋಸೋಏವ। ಪರಸತ್ತಾನಂ ಹಿತೂಪಸಂಹಾರ ಹಿತಮೋದನ ಅಹಿತಾಪನಯನಸಙ್ಖಾತಂ ಬ್ಯಾಪಾರತ್ತಯಂ ಪಹಾಯ ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಸಕತಾನುಬ್ರೂಹನವಸೇನ ಉಪಪತ್ತಿತೋ ಯುತ್ತಿತೋ ಪೇಕ್ಖತೀತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾ। ತಥಾ ಪವತ್ತಾ ತತ್ರಮಜ್ಝತ್ತತಾಏವ। ಅಪ್ಪಮಾಣೇಸುಸತ್ತೇಸು ಭವಾತಿ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾ। ನ ಹಿ ಏತ್ತಕೇಸು ಏವ ಸತ್ತೇಸು ಏತಾ ಪವತ್ತೇತಬ್ಬಾ। ನ ತತೋ ಅಞ್ಞೇಸೂತಿ ಏವಂ ಏತಾಸಂ ವಿಸಯಪರಿಚ್ಛೇದೋನಾಮ ಅತ್ಥೀತಿ। ಏವಂಸನ್ತೇಪಿ ಆದಿಕಮ್ಮಿ ಕೇನ ಆದಿತೋ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲೇ ಅತ್ತನೋ ಭಾವನಾಚಿತ್ತಂ ಲದ್ಧಾಸೇವನಂ ಲದ್ಧವಿಸೇಸಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ದ್ವೀಸು ತೀಸೂತಿಆದಿನಾ ವಡ್ಢಿತ್ವಾ ಸೀಮಸಮ್ಭೇದೋಚ ಓಧಿಸೋಫರಣ ಅನೋಧಿಸೋಫರಣ ದಿಸಾಫರಣಾನಿವ ಕತ್ತಬ್ಬಾನೀತಿ। ಯಂ ಪನ ವಿಭಙ್ಗೇ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತೀತಿಆದಿನಾ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಮಗ್ಗೇಚ ಸಬ್ಬೇಸತ್ತಾ ಅವೇರಾ ಹೋನ್ತೂತಿಆದಿನಾ ಮೇತ್ತಾವಿಧಾನಂ ನಾಮ ವುತ್ತಂ। ತಂ ಮೇತ್ತಾಝಾನೇ ವಸೀಭಾವಪ್ಪತ್ತಾನಂ ವಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಏತಾ ಪನ ವಿಸೇಸೇನ ದೋಸಪಕ್ಖಿಕಾನಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಉಜುಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ತಂಸಮಙ್ಗಿನೋಚ ನಿಚ್ಚಂ ಸೋಮ್ಮಹದಯಭಾವೇನ ಬ್ರಹ್ಮಸದಿ ಸತ್ತಾ ಬ್ರಹ್ಮಾನೋನಾಮ। ತೇಸಂ ವಿಹಾರೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರೋ। ಸೇಟ್ಠಾನಂವಾ ಸೇಟ್ಠಭೂತೋವಾ ವಿಹಾರೋತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರೋತಿ। ಆಹಾರೇತಿ ಅಸಿತ ಪೀತ ಖಾಯಿತ ಸಾಯಿತ ವಸೇನ ಚತುಪ್ಪಭೇದೇ ಅಜ್ಝೋಹಟಾಹಾರೇ। ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞಾತಿ ಆಹಾರಹೇತು ಅನುಭವಿತಬ್ಬಾನಂ ದುಕ್ಖಧಮ್ಮಾನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನವಸೇನ ಸರಸಪಟಿಕೂಲತಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನವಸೇನ ಆಸಯನಿಧಾನ ಪಕ್ಕಾಪಕ್ಕಫಲನಿಸ್ಸನ್ದಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ ವಸೇನ ಚ ತತ್ಥ ನಿಕನ್ತಿ ಪಹಾನಸಞ್ಞಾ। ಚತುಧಾತುವವತ್ಥಾನನ್ತಿ ಸರೀರಗತಾನಂ ಪಥವಿಆದೀನಂ ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಧಾತೂನಂ ಸಲಕ್ಖಣಾ ದಿವಸೇನ ದಸಅಸುಭಾ।ಲ। ರಾಗಚರಿತಸ್ಸ ಸಪ್ಪಾಯಾತಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ರಾಗೇನ ಚರತೀತಿ ರಾಗಚರಿತೋ। ಸೋ ಹಿ ಕಾಮಂ ಕದಾಚಿ ದೋಸೇನ ಚರತಿ। ಕದಾಚಿ ಮೋಹೇನ। ಕದಾಚಿ ಸದ್ಧಾದೀಸುಪಿ ಅಞ್ಞತರೇನ। ರಾಗೋ ಪನಸ್ಸ ಉಸ್ಸನ್ನೋ। ತಸ್ಮಾ ಉಸ್ಸನ್ನೇನ ರಾಗೇನ ಸೋ ರಾಗಚರಿತೋತಿ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ। ಏಸನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ। ಮೇತ್ತಾ ಭಾವೇತಬ್ಬಾ ಬ್ಯಾಪಾದಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾತಿ ವಚನತೋ ಮೇತ್ತಾದೀನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರಾನಂ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಬ್ಯಾಪಾದವಿಹಿಂಸಾ ಅರತೀನಂ ನಿಸ್ಸರಣತಾವಚನತೋ ಸುಪರಿಸುದ್ಧಾನಞ್ಚ ವಣ್ಣಕಸಿಣಾನಂ ದೋಸವತ್ಥುತ್ತಾಭಾವತೋ ಚತಸ್ಸೋಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ।ಲ। ದೋಸಚರಿತಸ್ಸಾತಿ ವುತ್ತಂ। ಏತ್ಥಚ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸೇವಾಯಂ ಚರಿಯವಿಭಾಗೋ। ಉಪೇಕ್ಖಾಚ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ನಸಮ್ಭವತಿ। ವಕ್ಖತಿಹಿ ಉಪೇಕ್ಖಾಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನಿಕಾತಿ। ತಸ್ಮಾ ಯಸ್ಸ ಪುರಿಮಾ ತಿಸ್ಸೋ ಸಪ್ಪಾಯಾ। ತಸ್ಸ ತದನುಗತಿಕಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಪಿ ಸಪ್ಪಾಯಾನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಕತ್ವಾ ಚತಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಇತರಥಾ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಹೇತಂ ರಾಗಸ್ಸ। ಯದಿದಂ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಚೇತೋ ವಿಮುತ್ತೀತಿ ವಚನತೋ ಉಪೇಕ್ಖಾ ರಾಗಚರಿತಸ್ಸಾತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾತಿ। ನೀಲಾದೀನಿಚ ಚತ್ತಾರಿ ಕಸಿಣಾನೀತಿ ಇದಞ್ಚ ಮನಾಪಿಯರೂಪಾನಿ ನೀಲಾದೀನಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಅಮನಾಪಿಯಾನಿ ಪನ ತಾನಿ ರಾಗಚರಿತಸ್ಸೇವ ಸಪ್ಪಾಯಾನೀತಿ। ಆನಾಪಾಣಸತಿ ಭಾವೇತಬ್ಬಾ ವಿತಕ್ಕುಪಚ್ಛೇದಾಯಾತಿ ವಚನತೋ ಆನಾಪಾಣಂವಿತಕ್ಕಚರಿತಸ್ಸಾತಿ ವುತ್ತಂ। ಮೋಹಚರಿತೋ ಪನ ಪಕತಿಯಾ ಪಮಾದಬಹುಲೋ ಹೋತಿ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಚಿತ್ತೋಚ। ಆನಾಪಾಣಞ್ಚನಾಮ ನಿರನ್ತರಂ ಪವತ್ತಮಾನಂ ತಸ್ಸ ಸತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇನ್ತಂ ವಿಯ ಪವತ್ತತೀತಿ ತಂ ಮೋಹಚರಿತಸ್ಸಸಪ್ಪಾಯನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಸಿಯಾ।
[೨೪೪] ವಿಭಾವನಿಯಂ ಪನ
ಬುದ್ಧಿವಿಸಯಭಾವೇನ ಮೋಹಪಟಿಪಕ್ಖತ್ತಾತಿ ಕಾರಣಂ ವುತ್ತಂ। ತಂ ಯುತ್ತಂ ವಿಯ ನ ದಿಸ್ಸತಿ।
ಏವಞ್ಹಿ ಬುದ್ಧಾನುಸ್ಸತಿ ಆದಯೋ।ಲ। ಸದ್ಧಾಚರಿತಸ್ಸಾತಿ। ಪರಮತ್ಥತೋ ಸುಖುಮತರಾನಿ ಮರಣಾದೀನಿ ವಿಪುಲಬುದ್ಧೀನಂ ಏವ ವಿಸಯಾನಾಮ ಹೋನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಮರಣ। ಲ। ಬುದ್ಧಿಚರಿತಸ್ಸಾತಿ। ಸೇಸಾನಿಪನಸಬ್ಬಾನಿಪೀತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಭೂತ ಕಸಿಣಾನಿ ದ್ವೇ ಆಲೋಕಾಕಾಸಕಸಿಣಾನಿ ಚತ್ತಾರೋ ಆರುಪ್ಪಾಚಾತಿ ದಸವಿಧಾನಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನಿ। ತತ್ಥಾಪೀತಿ ತೇಸು ದಸಸು ಸೇಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸುಪಿ। ಪುಥುಲಂ ಖಲಮಣ್ಡಲಾದಿಪಮಾಣಂ ಮೋಹಚರಿತಸ್ಸ ಸಪ್ಪಾಯಂ। ಸಮ್ಬಾಧಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಓಕಾಸೇ ಚಿತ್ತಂ ಭಿಯ್ಯೋ ಸಂಮೋಹಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ। ಖುದ್ದಕಂ ವಿದತ್ಥಿಚತುರಙ್ಗುಲಪಮಾಣಂ ವಿತಕ್ಕಚರಿತಸ್ಸೇವ ಸಪ್ಪಾಯಂ। ಮಹನ್ತಞ್ಹಿ ವಿತಕ್ಕಸನ್ಧಾವನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೀತಿ। ತತ್ಥಚ ವಿತಕ್ಕಚರಿತಸ್ಸೇವಾತಿ ಏತ್ಥ ಏವಸದ್ದೋ ಖುದ್ದಕನ್ತಿಪದೇ ಯುಜ್ಜತಿ। ವಿತಕ್ಕಚರಿತಸ್ಸ ಖುದ್ದಕಮೇವ ಸಪ್ಪಾಯಂ। ನ ಪುಥುಲನ್ತಿ। ಸಬ್ಬಞ್ಚೇತಂ ಉಜುವಿಪಚ್ಚನಿಕವಸೇನಚೇವ ಅತಿಸಪ್ಪಾಯತಾಯಚ ವುತ್ತಂ। ರಾಗಾದೀನಂ ಪನ ಅವಿಕ್ಖಮ್ಭಿಕಾ ಸದ್ಧಾದೀನಞ್ಚ ಅನುಪಕಾರಿಕಾ ಕುಸಲಭಾವನಾನಾಮ ನತ್ಥೀತಿಪಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ। ಸಬ್ಬತ್ಥಾಪೀತಿ ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ಚತ್ತಾಲೀಸ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು। ಪರಿಕಮ್ಮಭಾವನಾ ಲಬ್ಭತೇವ ಪರಿಕಮ್ಮೇನ ವಿನಾ ಏಕಸ್ಸಪಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪಜ್ಜನತೋ। ದಸಸುಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸುಉಪಚಾರಭಾವನಾವ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ ನತ್ಥಿ ಅಪ್ಪನಾ। ಕಸ್ಮಾ ಇತಿ ಚೇ। ಬುದ್ಧ ಧಮ್ಮ ಸಙ್ಘ ಸೀಲ ಚಾಗ ದೇವತಾ ಉಪಸಮ ಗುಣಾನಂ ತಾವ ಗಮ್ಭೀರತಾಯ ನಾನಾಪ್ಪಕಾರಗುಣಾ ನುಸ್ಸರಣಾಧಿಮುತ್ತತಾಯಗಾತಿ ಹಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಗಮ್ಭೀರ ತಾಯಾತಿ ಏತೇನ ಏಕೇಕಸ್ಸಪಿ ಗುಣಪದಸ್ಸ ಗಮ್ಭೀರತ್ತಾ ತಬ್ಬಿಸಯೋ ಸಮಾಧಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ಸಸಕೋ ವಿಯ ತತ್ಥ ಅಪ್ಪನಂ ಪತ್ವಾ ನಿಚ್ಚಲಭಾವೇನ ಪತಿಟ್ಠಾತುಂ ನಸಕ್ಕೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ನಾನಾಪ್ಪಕಾರ ಗುಣಾನುಸ್ಸರಣಾಧಿಮುತ್ತತಾಯವಾತಿ ಏತೇನ ತೇಸಂ ಗುಣಾನಂ ಅತಪ್ಪ ನಿಯಸಭಾವತ್ತಾ ಏತ್ತಕೇಏವ ಗುಣಪದೇ ಠತ್ವಾ ಅಪ್ಪನಂ ಪಾಪೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಂ ಸನ್ಧಾರೇತುಂಪಿ ನಸಕ್ಕೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತೀತಿ। ಸೇಸೇಸು ಪನ ಮರಣಸಞ್ಞಾವವತ್ಥಾನೇಸು ಮರಣಂ ತಾವ ಸಭಾವ ಧಮ್ಮತ್ತಾ ಸಂವೇಜನೀಯಧಮ್ಮತ್ತಾಚ ಇತರಾನಿಚ ದ್ವೇ ಸಭಾವಧಮ್ಮತಾಯ ಗಮ್ಭೀರತ್ತಾ ತತ್ಥಾಪೀತಿ ತೇಸು ಸಮತಿಂಸಅಪ್ಪನಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸುಪಿ। ಪಞ್ಚಕಜ್ಝಾನೇ ನಿಯುತ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚಕಜ್ಝಾನಿ ಕಾನಿ। ಝಾನಪಞ್ಚಕಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಭಾವಯೋಗ್ಯಾನೀತಿ ವುತ್ತಂಹೋತಿ। ಪಟಿಕೂಲಾರಮ್ಮಣಾನಿನಾಮ ಅತಿಅನಿಟ್ಠಾನಿ ಲೂಖಾನಿ ಚಿತ್ತರಭಿಜನನೇ ಪರಿದುಬ್ಬಲಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ನ ತಾನಿ ಅತ್ತನಿ ಚಿತ್ತಂ ರೋಚೇತ್ವಾ ಥಪೇತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ತಸ್ಮಾ ವಿತಕ್ಕೇನ ವಿನಾ ಚಿತ್ತಂ ತತ್ಥ ಏಕಗ್ಗಂ ಹುತ್ವಾ ನ ತಿಟ್ಠತಿ। ವಿತಕ್ಕಬಲೇನೇವ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ವುತ್ತಂ ದಸಅಸುಭಾ।ಲ। ಪಥಮಜ್ಝಾನಿಕಾತಿ। ಯದಿಏವಂ ಕಥಂ ತೇಸು ಸೋಮನಸ್ಸಜ್ಝಾನಂ ಹೋತೀತಿ ನೀವರಣಸನ್ತಾಪಂ ಪಹಾನಬಲೇನಚೇವ ತಂ ತಂ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸನ ಞಾಣಬಲೇನಚ। ಬ್ಯಾಧಿದುಕ್ಖಪೀಳಿತಸ್ಸ ರೋಗಿನೋ ವಮನವಿರೇಚನಪವತ್ತಿಯಂ ವಿಯ ಬಹುಂ ದಾನಿ ವೇತ್ತನಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವಿನೋ ಪುಪ್ಫಚ್ಛಟ್ಟಕಸ್ಸ ಗೂಥರಾಸಿದಸ್ಸನೇ ವಿಯ ಚಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಮೇತ್ತಾದಯೋ ತಯೋ ಬ್ರಹ್ಮವಿಹಾರಾ ದೋಮನಸ್ಸಸಮುಟ್ಠಿತಾನಂ ಬ್ಯಾಪಾದವಿಹಿಂ ಸಾಅರತೀನಂ ನಿಸ್ಸರಣಭೂತಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ನ ತೇ ಕದಾಚಿ ಸೋಮನಸ್ಸೇನ ವಿನಾ ಅಪ್ಪನಂ ಪಾಪುಣನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾದಯೋ ತಯೋ ಚತುಕ್ಕಜ್ಝಾನಿಕಾತಿ। ಉಪೇಕ್ಖಾ ಪನ ಸತ್ತೇಸು ಸಬ್ಬಸೋ ಉದಾಸಿನಪಕ್ಖೇ ಠತ್ವಾ ಭಾವಿತಬ್ಬತ್ತಾ ಕದಾಚಿಪಿ ಉಪೇಕ್ಖಾವೇದನಾಯ ವಿನಾ ಅಪ್ಪನಂ ನಪಾಪುಣಾತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನಿಕಾತಿ। ಚತ್ತಾರೋಪನಆರುಪ್ಪಾತಿ ಕಸಿಣುಗ್ಘಾಟಿಮಾಕಾಸಾದೀನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಆರುಪ್ಪಾರಮ್ಮಣಾನಿ। ಸಬ್ಬತ್ಥಾಪೀತಿ ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ಚತ್ತಾಲೀಸಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು। ಯಥಾರಹನ್ತಿ ತಂತಂಆರಮ್ಮಣಾನುರೂಪಂ। ಆರಮ್ಮಣೇನ ವಿನಾ ಪರಿಕಮ್ಮಂನಾಮ ನ ಸಿಜ್ಝತಿ। ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಸುಟ್ಠು ಪರಿಕಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಂ।ಲ। ಲಬ್ಭನ್ತೇವಾತಿ। ತತ್ಥ ಸಬ್ಬತ್ಥಾಪೀತಿ ಸಬ್ಬೇಸುಪಿ ಚತ್ತಾಲೀಸಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು। ಯಥಾರಹನ್ತಿ ತಂತಂಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನುರೂಪಂ। ಪರಿಯಾಯೇನಾತಿ ಇದಂ ಪನ ಕಸ್ಸಚಿ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಚಕ್ಖುನಾ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಅವಿಭೂತತರತ್ತಾ ವುತ್ತಂ। ಯತ್ಥ ಪನ ಪಥಮಂ ಸಭಾವಧಮ್ಮಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ತಾದಿಸೇ ತದಾಕಾರೇ ತಂಸಣ್ಠಾನೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾರಮ್ಮಣೇ ಉಪಚಾರೋವಾ ಅಪ್ಪನಾವಾ ಪವತ್ತತಿ। ತತ್ಥೇವ ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತಂನಾಮ ಲಬ್ಭತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಪಟಿಭಾಗ ನಿಮಿತ್ತಂಪನಾತಿಆದಿ। ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ದಳ್ಹಂ ಕರೋನ್ತೋ ತತ್ಥಹೀತಿಆದಿಮಾಹ। ಏವಂ ಸಮಥಕಮ್ಮೇ ಪಥಮಂ ಉಗ್ಗಹಕೋಸಲ್ಲಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಭಾವನಾವಿಧಾನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಕಥನ್ತಿಆದಿ ಮಾಹ। ನಿಮಿತ್ತಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಯಥಾ ಸಣ್ಠಿತಂ ಆಕಾರಂ ಚಿತ್ತೇ ಉಪರುಪರಿ ವಿಭೂತಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ। ಸಾಚಭಾವನಾತಿ ಉಗ್ಗಹಣಾಕಾರೇನ ಪವತ್ತ ಜವನವೀಥಿಪರಂಪರಸಙ್ಖಾತಾ ಸಾ ಚಿತ್ತಭಾವನಾ ಪರಿಕಮ್ಮಭಾವನಾ ನಾಮ। ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕರಣವಸೇನ ವಡ್ಢನಾಕಾರಸಣ್ಠಿತತ್ತಾ। ಸಮುಗ್ಗಹಿತಂ ಹೋತೀತಿ ವತ್ವಾ ಯಥಾ ಸುಟ್ಠು ಉಗ್ಗಹಿತಂ ಸಮುಗ್ಗಹಿತಂನಾಮ ಹೋತಿ ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಚಕ್ಖುನಾಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವಮನೋದ್ವಾರಸ್ಸ ಆಪಾತಮಾಗತನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಮನೋದ್ವಾರಸ್ಸಆಪಾತಮಾಗತನ್ತಿ ಚಕ್ಖೂನಿ ನಿಮ್ಮಿಲಿತ್ವಾವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠತ್ವಾವಾ ಆವಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಚಕ್ಖುನಾ ದಿಟ್ಠಸದಿಸಂ ಮನೋದ್ವಾರೇ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಂ ಹೋತಿ। ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತಂನಾಮ। ಸುಟ್ಠು ಅವಿನಸ್ಸಮಾನಂ ಕತ್ವಾ ಗಹಿತತ್ತಾ। ಸಾಚ ಭಾವನಾ ಸಮಾಧಿಯತಿ। ನ ತಾವ ಭಾವನನ್ತರಭಾವಂ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ತಥಾ ಸಮಾಹಿತಸ್ಸಾತಿ ತೇನ ಮತ್ಥಕಪತ್ತೇನ ಪರಿಕಮ್ಮಸಮಾಧಿನಾ ಸಮಾಹಿತಸ್ಸ ಏತಸ್ಸ ಯೋಗಿನೋ। ತತೋಪರನ್ತಿ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತುಪ್ಪತ್ತಿ ತೋ ಪರಂ। ಭಾವನಮನುಯುಞ್ಜನ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ತತ್ಥ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ಥಸ್ಸಾತಿ ನಿರನ್ತರಂ ಪದಹನ್ತಸ್ಸ। ತಪ್ಪಟಿಭಾಗನ್ತಿ ಸಭಾವ ಧಮ್ಮಭೂತೇನ ತೇನ ಉಗ್ಗಹನಿಮಿತ್ತೇನ ಸದಿಸಂ। ವತ್ಥುಧಮ್ಮವಿಮುಚ್ಚಿತನ್ತಿ ಮೇಘವಲಾಹಕನ್ತರತೋವಾ ರಾಹುಮುಖತೋವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ವಿಯ ಭಾವನಾ ಮಯನ್ತಿ ಕೇವಲಂ ಭಾವನಾಚಿತ್ತಬಲೇನ ಪಸಿದ್ಧಂ। ಆಲಮ್ಬಣನ್ತಿ ತದೇವ ಸಮುಗ್ಗಹಿತಂ ನಿಮಿತ್ತಾಲಮ್ಬಣಂ ಚಿತ್ತೇಸನ್ನಿಸನ್ನಂಸಮಪ್ಪಿತಂಹೋತೀತಿ ಮನೋದ್ವಾರಿಕಚಿತ್ತಸನ್ತಾನೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಂ ನಿಚ್ಚಲಭಾವೇನ ಸಣ್ಠಿತಂ ಹುತ್ವಾ ಸುಟ್ಠು ಅಪ್ಪಿತಂ ಪವೇಸಿತಂ ಹೋತಿ। ತನ್ತಿ ನಿಮಿತ್ತಾಲಮ್ಬಣಂ ಪವುಚ್ಚತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಯಸ್ಮಾ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಾದಿಕಸ್ಸ ವಿಯ ತಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಾಲಮ್ಬಣಸ್ಸ ಪರಿಸುದ್ಧಪರಿಯೋದಾತಭಾವೇನ ಉಪಟ್ಠಿತತಾನಾಮ ಕಿಲೇಸಮಲವಿಕ್ಖಮ್ಭನೇನ ಪರಿಸುದ್ಧಪರಿಯೋದಾತಭಾವಂ ಪತ್ವಾ ಓಭಾಸಜಾತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಸೇನೇವ ಹೋತಿ। ನ ತಸ್ಸ ಆಲಮ್ಬಣಸ್ಸ ವಸೇನ। ನಹಿ ಪಞ್ಞತ್ತಿ ಧಮ್ಮೇ ತಾದಿಸೋ ಗುಣೋನಾಮ ಉಪಲಬ್ಭತೀತಿ। ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಭಾಗ ನಿಮಿತ್ತೇ ಸಮುಪ್ಪನ್ನೇ ನೀವರಣಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಪಟಿಬನ್ಧಕಧಮ್ಮಾನಂ ವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತತಾ ಸಿದ್ಧಾ ಹೋತೀತಿ ವುತ್ತಂ ತತೋಪಟ್ಠಾಯಾತಿಆದಿ। ಪಟಿಬನ್ಧನ್ತಿ ನೀವಾರೇನ್ತಿ ನಿಸ್ಸರಣಪಕ್ಖಿಕಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಾತೇನ್ತೀತಿ ಪಟಿಬನ್ಧಾ। ನೀವರಣ ಧಮ್ಮಾ। ವಿಸೇಸೇನ ಪಹೀನಾ ಪಟಿಬನ್ಧಾ ಏತಾಯಾತಿ ಪಟಿಬನ್ಧವಿಪ್ಪಹೀನಾ। ಸಮಾಸೇವನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಆಸೇವನ್ತಸ್ಸ। ಸತ್ತವಿಧಂ ನಿಮಿತ್ತ ರಕ್ಖಣವಿಧಾನಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಚಕ್ಕವತ್ತಿಗಬ್ಭಂ ವಿಯ ಸುಟ್ಠು ರಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಭಾವನಾವಸೇನ ಸೇವನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಆವಾಸೋ ಗೋಚರೋ ಭಸ್ಸಂ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಭೋಜನಂ ಉತು।
ಇರಿಯಾಪಥೋತಿ ಸತ್ತೇ ತೇ, ಅಸಪ್ಪಾಯೇ ವಿವಜ್ಜಯೇ॥
ಸಪ್ಪಾಯೇ ಸತ್ತ ಸೇವೇಥ, ಏವಞ್ಹಿ ಪಟಿಪಜ್ಜತೋ।
ನಚಿರೇನೇವ ಕಾಲೇನ, ಹೋತಿ ಕಸ್ಸಚಿ ಅಪ್ಪನಾತಿ ಹಿ ವುತ್ತಂ॥
ರೂಪಾವಚರಪಥಮಜ್ಝಾನಂಅಪ್ಪೇತೀತಿ ಕಾಮತಣ್ಹಾಯ ವಿಸಯಭಾವಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಾತಿಸಯಂ ಸಣ್ಹಸುಖುಮಭಾವಪ್ಪತ್ತಂ ಉಪಚಾರಜ್ಝಾನತೋ ಸತಗುಣೇನವಾ ಸಹಸ್ಸಗುಣೇನವಾ ಥಿರತರಜ್ಝಾನಙ್ಗಯುತ್ತಂ ರೂಪಾವಚರ ಸಙ್ಖಾತಂ ಪಥಮಜ್ಝಾನಂ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಮಿತ್ತೇ ಅನುಪವಿಸಿತ್ವಾ ವಿಯ ವತ್ತತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಮೇವ ಪಥಮಜ್ಝಾನಂ ವಸೀಭೂತಂ ಕತ್ವಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಪಞ್ಚಸು ವಸೀತಾಸು ಪನ ಪಥಮಜ್ಝಾನತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ಪಥಮಂ ವಿತಕ್ಕಂ ಆವಜ್ಜತಿ। ತತೋ ವಿಚಾರಂ। ತತೋ ಪೀತಿಂ। ತತೋ ಸುಖಂ। ತತೋ ಸಮಾಧಿಂ। ತತೋ
ವಿಭಾವನಿಯಂ ಪನ
ಯತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಇಚ್ಛತಿ। ತತ್ತಕಂ ಚಿರತರಂ ಝಾನಂ ಥಪೇತುಂ ಸಮತ್ಥತಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನವಸಿತಾನಾಮಾತಿಪಿ ವುತ್ತಂ। ತಥಾ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ನ ಕಾಲತೋ ಅನ್ತೋ ಅವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಕಾಲವಸೇನೇವ ವುಟ್ಠಾನಸಮತ್ಥತಾ ವುಟ್ಠಾನವಸಿತಾನಾಮಾತಿ। ತಂಪಿ ಯುಜ್ಜತಿಯೇವ।
ಪಾಳಿಯಞ್ಹಿ ಪಥಮಜ್ಝಾನಂ ಯತ್ಥಿಚ್ಛಕಂ ಯದಿಚ್ಛಕಂ ಯಾವತಿಚ್ಛಕಂ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ। ಅಧಿಟ್ಠಾನಾಯ ದನ್ಧಾಯಿತತ್ತಂ ನತ್ಥೀತಿಆದಿನಾ ಸೀಘತರಂವಾ ಹೋತು। ವಿತಕ್ಕಾದಿಕಂ ಓಳಾರಿಕಙ್ಗಂ ಪಹಾನಾಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಪಥಮಜ್ಝಾನಂ ತಾವ ವಸೀಭೂತಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ವಿತಕ್ಕೋ ಓಳಾರಿಕತೋ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ತದಾ ಅಹೋವತಮೇ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಝಾನಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ಏವಮಸ್ಸ ಅಜ್ಝಾಸಯೋ ಸಣ್ಠಾತಿ। ತದಾ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಝಾನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪುನ ತಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಭಾಗನಿಮಿತ್ತೇ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಸಾ ಭಾವನಾ ವಿತಕ್ಕವಿರಾಗಭಾವನಾನಾಮ ಹೋತಿ। ಸಾಪಿ ಯಾವ ವಿತಕ್ಕೇ ನಿಕನ್ತಿ ನ ಪರಿಯಾದಿಯತಿ, ತಾವ ಪರಿಕಮ್ಮಭಾವನಾನಾಮ। ಪರಿಯಾದಿನ್ನಾಯ ಪನ ವಿತಕ್ಕನಿಕನ್ತಿಯಾ ಉಪಚಾರ ಭಾವನಾನಾಮ ಹೋತಿ। ಏಸನಯೋ ಸೇಸಜ್ಝಾನುಪಚಾರೇಸುಪಿ। ಏವಂ ತಂತಂಝಾನಙ್ಗವಿರಾಗಭಾವನಾಬಲೇನ ವಿತಕ್ಕಾದಿಕಸ್ಸ ಓಳಾರಿಕಸ್ಸ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಝಾನಙ್ಗಸ್ಸ ಪಜಹನತ್ಥಾಯ। ವಿಚಾರಾದಿಸುಖುಮಙ್ಗುಪ್ಪತ್ತಿಯಾತಿ ವಿಚಾರಾದೀನಂ ಸುಖುಮಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ತಿಣ್ಣಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪುನ ದ್ವಿನ್ನಂವಾ ಝಾನಙ್ಗಾನಂ ತೇನ ತೇನ ವಿತಕ್ಕಾದಿನಾ ಓಳಾರಿಕೇನ ಅಙ್ಗೇನ ವಿನಾ ಪುನ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ। ಪಾಹತೋತಿ ಪದಹನ್ತಸ್ಸ। ಪಧಾನನಾಮಕಂ ಆತಾಪವೀರಿಯಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ದುತೀಯಜ್ಝಾನಾದಯೋತಿ ದುತೀಯಜ್ಝಾನಾದೀನಿ ಸೇಸರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನಾನಿ। ಯಥಾರಹನ್ತಿ ಇದಂ ದ್ವಾವೀಸಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು ದುತೀಯಜ್ಝಾನಾದೀನಂ ಅನುರೂಪಾನಿ ಕಸಿಣಆನಾಪಾಣಾನಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ। ಅವಸೇಸೇಸು ಪನ ಅಟ್ಠಾರಸಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು ಯಸ್ಮಾ ಅರೂಪಜ್ಝಾನಾನಿ ನಾಮ ಆರಮ್ಮಣಾತಿಕ್ಕಮನವಸೇನೇವ ಪವತ್ತನ್ತಿ। ತದತಿಕ್ಕಮನತ್ಥಞ್ಚ ಕಸಿಣುಗ್ಘಾಟನಂನಾಮ ಹೋತಿ। ತಸ್ಮಾ ಯೇಸು ತದುಗ್ಘಾಟನಂ ಸಮ್ಭವತಿ। ತಾನಿಯೇವ ಕಸಿಣಾನಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಆಕಾಸವಜ್ಜಿತಕಸಿಣೇಸೂತಿ ವುತ್ತಂ। ಆಕಾಸಕಸಿಣಞ್ಹಿ ಉಗ್ಘಾಟೀಯಮಾನಂಪಿ ಆಕಾಸ ಮೇವ ಹೋತೀತಿ ನತ್ಥಿ ತತ್ಥ ತದತಿಕ್ಕಮನಸಮ್ಭವೋತಿ। ಉಗ್ಘಾಟೇತ್ವಾತಿ ಯಥಾದಿಟ್ಠೇ ಅನನ್ತವಸೇನಾತಿ ಅನನ್ತಂ ಆಕಾಸನ್ತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತಮನಸಿಕಾರವಸೇನ। ಸನ್ತಮೇತಂ ಪಣೀತಮೇತನ್ತಿ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ತಥಾ ಸಮ್ಭಾವೇತ್ವಾ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಪಿ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತತ್ತಾ ಉಪರಿ ಝಾನಂ ಹೋತಿಯೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಚತುತ್ಥಾರುಪ್ಪಮಪ್ಪೇತೀತಿ। ಪರಿಕಮ್ಮಂಕತ್ವಾತಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಇತಿಪಿ ಅರಹನ್ತಿಆದಿನಾ ಸಮನುಸ್ಸರಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ। ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧಗುಣಾದಿಕೇ ಆಲಮ್ಬಣೇ। ಭೂಮತ್ಥೇ ಚೇತಂ ಭುಮ್ಮವಚನಂ। ನಿಮಿತ್ತೇತಿ ತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಆಕಾರಸಙ್ಖಾತೇ ನಿಮಿತ್ತೇ। ಭಾವಲಕ್ಖಣೇ ಚೇತಂ ಭುಮ್ಮವಚನಂ। ಸಾಧುಕಮುಗ್ಗಹಿತೇತಿ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ ವಿಭೂತತರ ವಸೇನವಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ನಿನ್ನಪೋಣಪಬ್ಭಾರವಸೇನವಾ ಸುಟ್ಠು ಉಗ್ಗಹಿತೇ। ಉಪಚಾರೋಚ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ ಅರಿಯಸಾವಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಸಚ್ಚಾನನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಇತರೇಸಂಪಿ ವಾ ಮರಣಸಞ್ಞಾವವತ್ಥಾನೇಸೂತಿ। ಏತ್ಥಚ ನೀವರಣವಿಕ್ಖಮ್ಭನೇನ ಝಾನಙ್ಗಪಾತುಭಾವೇನಚಉಪಚಾರಸಮ್ಪದಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಏವಂ ಚತ್ತಾಲೀಸಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸುಯಥಾರಹಂಸಮಥಜ್ಝಾನಾನಂ ಪವತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾಇದಾನಿತೇಸುಸಮಥಜ್ಝಾನೇಸುಕಸಿಣಜ್ಝಾನಾನಂ ನಿಸನ್ದಭೂತಂಅಭಿಞ್ಞಾ ಪವತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಅಭಿಞ್ಞಾವಸೇನಪವತ್ತಮಾನನ್ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಯೋ ಕತಾಧಿಕಾರೋ ಹೋತಿ। ಆಸನ್ನಭವೇ ಸಮಥಜ್ಝಾನೇಸು ಕತಾಭಿಯೋಗೋವಾ ಹೋತಿ, ಪೂರಿತಬೋಧಿಸಮ್ಭಾರೋ ಮಹಾಪುರಿಸ ಜಾತಿಕೋವಾ। ತಸ್ಸ ಅಟ್ಠವಿಧೇಸು ನವವಿಧೇಸುವಾ ಸಮಥಜ್ಝಾನೇಸುಸಿಜ್ಝ ಮಾನೇಸು ಅಭಿಞ್ಞಾಪಿ ಸಿಜ್ಝತಿಯೇವ। ರೂಪಜ್ಝಾನಮತ್ತೇಸುಪಿ ಸಿಜ್ಝನ್ತೇಸು ಸಿಜ್ಝತಿ ಯೇವಾತಿಪಿ ವದನ್ತಿ। ತೇನೇವ ಹಿ ಅಟ್ಠಸಾಲಿನಿಯಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇಚ ಆರುಪ್ಪಜ್ಝಾನಾನಂಪಚ್ಚಯಭಾವಂಅನುಪಗತಸ್ಸಪಿಆಕಾಸಕಸಿಣಜ್ಝಾನಸ್ಸ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾದಕತಾಸಮ್ಭವೋ ವುತ್ತೋತಿ। ದೀಘನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ನಹಿ ಅಟ್ಠಸು ಸಮಾಪತ್ತೀಸು ಚುದ್ದಸಹಾಕಾರೇಹಿ ಚಿಣ್ಣವಸೀಭಾವಂ ವಿನಾ ಉಪರಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾದಕಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾತಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಪಾದಕತ್ಥಾಯ ಯಂಅಭಿಞ್ಞಾಜಾತಿಕಂ ರೂಪಾವಚರಪಞ್ಚಮಜ್ಝಾನಂ ಸಬ್ಬಪಥಮಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿಯತಿ। ತತೋ ಭವಙ್ಗಪವತ್ತಿವಸೇನ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ। ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯಂ। ಸವತ್ಥುಕಂ ಸತರೂಪಸಹಸ್ಸರೂಪಾದಿಕಂ ನಿಮ್ಮಿತರೂಪಂ। ತಂ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯಂ ಆದಿ ಯಸ್ಸ ಅವತ್ಥುಕಸ್ಸ ಆವಿಭಾವತಿರೋಭಾವಾದಿಕಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯಾದಿಕಂ। ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪರಿಕಮ್ಮಂಕರೋನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಇದ್ಧಿವಿಧೇ ತಾವ ಯಂಯಂಸತಾದಿಕಂ ನಿಮ್ಮಿತರೂಪಂವಾ ಆವಿಭಾವಾದಿಕಂ ನಿಮ್ಮಿತಕಮ್ಮಂವಾ ನಿಪ್ಫಾದೇತುಂ ಇಚ್ಛತಿ। ತಂ ತಂ ಅವಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಸತಂ ಹೋಮಿ ಸಹಸ್ಸಂ ಹೋಮೀತಿವಾ ಸತಂ ಹೋತು ಸಹಸ್ಸಂ ಹೋತೂತಿವಾ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಹೋತು ಏವಞ್ಚೇವಞ್ಚ ಹೋತೂತಿವಾ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ। ದಿಬ್ಬಸೋತಾದೀಸು ಪನ ಯಂ ಯಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಸೋತುಂವಾ ಪಸ್ಸಿತುಂವಾ ಜಾನಿತುಂವಾ ಅನುಸ್ಸರಿತುಂವಾ ಇಚ್ಛತಿ। ತಂ ತಂ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಅಸುಕಸ್ಸ ಅಸುಕಾನಂವಾ ಸದ್ದಂ ಸುಣೋಮೀತಿಆದಿನಾ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ। ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ಪಾದಕಜ್ಝಾನಸಮಾಪಜ್ಜನಂ ಆಗತಮೇವ। ಯಥಾಹ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾದಕಜ್ಝಾನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಸಚೇ ಸತಂ ಇಚ್ಛತಿ। ಸತಂ ಹೋಮೀತಿ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಪುನ ಅಭಿಞ್ಞಾಪಾದಕಂ ಝಾನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಅಧಿಟ್ಠಾತಿ। ಅಧಿಟ್ಠಾನಚಿತ್ತೇನ ಸಹೇವ ಸತಂ ಹೋತೀತಿ। ರೂಪಾದೀಸುಆಲಮ್ಬಣೇಸುಯಥಾರಹಮಪ್ಪೇತೀತಿ ಏತ್ಥ ಇದ್ಧಿವಿಧಞಾಣಂ ತಾವ ತೇಕಾಲಿಕಭೂತೇಸು ಛಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು ಪವತ್ತತಿ। ತಞ್ಹಿ ರೂಪಾದೀಸು ಛಸು ಆರಮ್ಮಣಧಮ್ಮೇಸು ಯಂ ಯಂ ನಿಪ್ಫಾದೇತಿ। ತಂ ತಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಪವತ್ತತಿ। ಪಾದಕಜ್ಝಾನಚಿತ್ತಂ ಪನ ಕಾಯಗತಿಕಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ದಿಸ್ಸಮಾನೇನಕಾಯೇನ ಆಕಾಸೇಗಮನಕಾಲೇ ಅತೀತಂ ಪಾದಕಜ್ಝಾನಚಿತ್ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತತಿ। ಕಾಯಂ ಚಿತ್ತಗತಿಕಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಅದಿಸ್ಸಮಾನೇನ ಕಾಯೇನ ಗಮನಕಾಲೇ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ರೂಪಕಾಯಂ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತತಿ। ತಥಾಪವತ್ತಮಾನಸ್ಸ ಪನ ತಸ್ಸ ಞಾಣಸ್ಸ ಕಿಞ್ಚಿರೂಪಂ ಆರಮ್ಮಣ ಮತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಕಿಞ್ಚಿ ಆರಮ್ಮಣಪುರೇಜಾತಂ। ಕಿಞ್ಚಿ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣ ಪುರೇಜಾತಂ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಅನಾಗತೇ ಇದಂನಾಮ ಹೋತೂತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನ ಕಾಲೇ ಅನಾಗತಂ ತಂತಂರೂಪಧಮ್ಮಂ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತತೀತಿ। ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೋ ಸದ್ದೋ ದಿಬ್ಬಸೋತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಂ ಹೋತಿ। ಅತೀತೇ ಸತ್ತದಿವಸಾನಿ ಅನಾಗತೇ ಸತ್ತದಿವಸಾನೀತಿ ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಕಾಲೇ ಅತೀತಾ ನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಭೂತಂ ಪರಸ್ಸಚಿತ್ತಂ ಚತ್ತಾರೋವಾ ಖನ್ಧಾ ಚೇತೋಪರಿಯ ಞಾಣಸ್ಸ। ಚಿತ್ತಞ್ಹಿ ಜಾನನ್ತೋ ತಂ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಧಮ್ಮಂಪಿ ಇಚ್ಛನ್ತೋ ಜಾನಿಸ್ಸತಿಯೇವ। ಏವಞ್ಚ ಕತ್ವಾ ಪಟ್ಠಾನೇ ಕುಸಲಾ ಖನ್ಧಾ ಚೇತೋ ಪರಿಯಞಾಣಸ್ಸ ಯಥಾಕಮ್ಮುಪಗಞಾಣಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯೇನ ಪಚ್ಚಯೋತಿ ಞಾಣದ್ವಯಂ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ವುತ್ತಂ। ಏತ್ಥಚ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ತಾವ ಪರಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾಲಮ್ಬಣತಾನಾಮ ಸನ್ತತಿವಸೇನವಾ ಅದ್ಧಾ ವಸೇನವಾ ಇದ್ಧಿವಿಧಂ। ತಂ ಪನ ತಿವಿಧಂ ಅಧಿಟ್ಠಾ ನಿದ್ಧಿ ವಿಕುಬ್ಬನಿದ್ಧಿ ಮನೋಮಯಿದ್ಧಿ ವಸೇನ। ತತ್ಥ ಅತ್ತನೋ ಪಕತಿವಣ್ಣಂ ಅವಿಜಹಿತ್ವಾ ತಸ್ಸೇವ ಸತ ಸಹಸ್ಸಾದಿ ಬಹುಭಾವ ಕರಣ ವಸೇನವಾ ಆಕಾಸಗಮನಾದಿವಸೇನ ವಾ ಬಹಿದ್ಧಾ ನಾನಾವಣ್ಣ ಪಾಟಿಹಾರಿಯ ಅಧಿಟ್ಠಾನಿದ್ಧಿನಾಮ। ಪಕತಿವಣ್ಣಂ ಪನ ವಿಜಹಿತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಮೇವ ಕುಮಾರವಣ್ಣನಾಗವಣ್ಣಾದಿಕಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸನವಸೇನ ಪವತ್ತಿತಾ ಇದ್ಧಿ ವಿಕುಬ್ಬನಿದ್ಧಿನಾಮ। ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಬ್ಭನ್ತರೇ ಅಞ್ಞಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಅತ್ತನಾ ಸದಿಸಂ ಸರೀರಂ ನಿಮ್ಮಿನಿತ್ವಾ ನೀಹರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸನವಸೇನ ಪವತ್ತಿತಾ ಇದ್ಧಿ ಮನೋಮಯಿದ್ಧಿನಾಮ। ದಿವೇ ಭವಂ ದಿಬ್ಬಂ। ದೇವಲೋಕೇ ಜಾತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ದಿಬ್ಬಞ್ಚ ತಂ ಸೋತಞ್ಚಾತಿ ದಿಬ್ಬಸೋತಂ। ದೇವಾನಂ ಉಳಾರಕಮ್ಮನಿಬ್ಬತ್ತಾ ದೂರೇಪಿ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನೇಪಿ ಆರಮ್ಮಣಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನಸಮತ್ಥಂ ಪಸಾದಸೋತಂ। ದಿಬ್ಬಸೋತಸದಿಸತ್ತಾ ಪನ ಇದಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಞಾಣಂಪಿ ದಿಬ್ಬಸೋತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಕಸಿಣಜ್ಝಾನ ಸಙ್ಖಾತೇನವಾ ದಿಬ್ಬವಿಹಾರೇನ ಪಟಿಲದ್ಧತ್ತಾ ಸಯಞ್ಚ ತಸ್ಮಿಂ ದಿಬ್ಬವಿಹಾರೇ ಪರಿಯಾಪನ್ನತ್ತಾ ದಿಬ್ಬಞ್ಚ ತಂ ಸೋತಞ್ಚಾತಿ ದಿಬ್ಬಸೋತಂ। ಪರಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ವಿಜಾನನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಪರಚಿತ್ತವಿಜಾನನಂ। ತದೇವ ಚೇತೋಪರಿಯಾಯನ್ತಿ ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜ ಜಾನನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಕತ್ವಾ ಚೇತೋಪರಿಯಞಾಣನ್ತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಪುಬ್ಬೇ ನಿವಾಸೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅತೀತಭವೇಸು ಅತ್ತನೋ ಛಸು ದ್ವಾರೇಸು ಆಪಾತಂ ಆಗತಾ ಸುಟ್ಠು ವಿದಿತಾ ಧಮ್ಮಾ। ಪುಬ್ಬೇ ಅತೀತಜಾತೀಸು ಗೋಚರ ನಿವಾಸವಸೇನ ನಿವಸಿಂಸು ಅತ್ತನೋ ಛದ್ವಾರಿಕಾನಿ ಚಿತ್ತಾನಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಕತ್ವಾ। ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧಾನಂ ಪನ ಪರೇಸಂ ಛದ್ವಾರಗಹಿತಾಪಿ ಧಮ್ಮಾ ಪುಬ್ಬೇ ನಿವಾಸೋ ಹೋತಿಯೇವ, ಪುಬ್ಬೇ ನಿವಾಸಸ್ಸ ಅನುಸ್ಸರಣಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಾನುಸ್ಸತಿ। ಇಧ ಪನ ತಂ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಞಾಣಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ। ಪುಬ್ಬೇ ವುತ್ತನಯೇನ ದಿಬ್ಬಞ್ಚ ತಂ ಚಕ್ಖುಚಾತಿ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು। ತಂ ಸದಿಸತ್ತಾ ಇದಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಞಾಣಂಪಿ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖೂತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ದಿಬ್ಬವಿಹಾರ ವಸೇನ ಪಟಿಲದ್ಧತ್ತಾ ಸಯಞ್ಚ ದಿಬ್ಬವಿಹಾರಸನ್ನಿಸ್ಸಿತತ್ತಾ ದಿಬ್ಬಞ್ಚ ತಂ ಚಕ್ಖುಚಾತಿ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖು। ಯಥಾಕಮ್ಮುಪಗಞಾಣಂ ಅನಾಗತಂಸಞಾಣನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ದ್ವೇ ಞಾಣಾನಿ ಇಮಸ್ಸೇವ ಪರಿಭಣ್ಡಞಾಣಾನಿನಾಮ। ನಹಿ ತೇಸಂ ಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ ವಿಸುಂ ಚಿತ್ತಪರಿದಮನಪರಿಕಮ್ಮಂನಾಮ ಅತ್ಥಿ। ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುಞಾಣೇ ಪಟಿಲದ್ಧೇ ತೇಸಂಪಿ ಪಟಿಲದ್ಧತ್ತಾತಿ। ತತ್ಥ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾ ನಿರಯೇಸು ದುಕ್ಖಂ ದೇವೇಸುವಾ ಸುಖಂ ಅನುಭವನ್ತೇ ಸತ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ತೇಸಂ ಅತೀತಂ ಕಮ್ಮಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ತಂ ಕಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಂ ಯಥಾಕಮ್ಮುಪಗಞಾಣಂ ಪವತ್ತತಿ। ತತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಕತ್ಥ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ತೇಸಂ ಅನಾಗತೇ ಪವತ್ತಿಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪರಿಕಮ್ಮಂ
ವಿಭಾವನಿಯಂ ಪನ
ಅನಾಗತೇ ಸತ್ತದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕಧಮ್ಮಾ ದುತೀಯದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಆರಮ್ಮಣಂ ಏತಸ್ಸ ವಿಸಯೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ। ತಮ್ಪಿ ಯುತ್ತಂವಿಯ ದಿಸ್ಸತಿ।
ನಹಿ ಭವನ್ತರೇಪಿ ಅನಾವತಧಮ್ಮೇ ಜಾನಿತುಂ ಸಮತ್ಥಂ ಏತಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭವೇ ಅನಾಗತಧಮ್ಮೇ ನಜಾನಾತೀತಿ ಸಕ್ಕಾ ಭವಿತುಂ। ಯಥಾ ಚೇತಂ, ತಥಾ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣಂಪಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭವೇ ಪರಸನ್ತಾನಗತೇ ಅತೀತಧಮ್ಮೇತಿ। ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ಅಟ್ಠಕಥಾಸುಚ ಭವನ್ತರಗತಧಮ್ಮೇಹಿ ಏವ ಞಾಣದ್ವಯಂ ಯೋಜಿತಂ। ತಂ ಪನ ಅಸಾಧಾರಣಕಾಲವಸೇನ ಆನುಭಾವವಿಸೇಸಪಾಕಟತ್ಥಂ ಯೋಜಿತನ್ತಿ ಯುತ್ತಂ ಸಿಯಾತಿ। ಗೋಚರಭೇದೋತಿ ದಸಕಸಿಣಾದೀಸು ಗೋಚರೇಸು ಸಮಥಜ್ಝಾನಾನಂ ಪವತ್ತಿಭೇದೋ।
ಸಮಥಕಮ್ಮಟ್ಠಾನನಯೋ।
೧೭೧. ಸಬ್ಬಲೋಕಿಯಮಹಾಜನೇಹಿ ಯಥಾದಿಟ್ಠಂ ಪುಗ್ಗಲಸತ್ತಇತ್ಥಿ ಪುರಿಸಾದಿಕಂ ನಿಚ್ಚ ಧುವ ಸುಖ ಅತ್ತ ನಿಮಿತ್ತಞ್ಚ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಿಸೇಸೇನ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಏತಾಯಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾ। ಕಿರಿಯಾ ಕಮ್ಮಂ। ಭಾವನಾಪಯೋಗೋ। ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಕಮ್ಮಂ। ವಿಪಸ್ಸನಾ ಏವ ವಾ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಕಮ್ಮಂ। ವಿಪಸ್ಸನಾಕಮ್ಮಸ್ಸ ಠಾನಂ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ ಭುಮೀತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ। ಖನ್ಧಾದಿಧಮ್ಮಜಾತಂ। ವಿಪಸ್ಸನಾ ಕಮ್ಮಮೇವ ವಾ ಉತ್ತರುತ್ತರಸ್ಸ ಭಾವನಾ ವಿಸೇಸಸ್ಸ ಆನಿಸಂಸವಿಸೇಸಸ್ಸವಾ ಠಾನಂ ಆಸನ್ನಕಾರಣನ್ತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ। ತಸ್ಮಿಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಸತ್ತವಿಧೇನ ವಿಸುದ್ಧಿ ಸಙ್ಗಹೋ ತೀಣಿ ಲಕ್ಖಣಾನೀತಿಆದಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ನಿಚ್ಚಸೀಲಮೇವ ಸಯಞ್ಚ ದುಸ್ಸಿಲ್ಯಮಲತೋ ವಿಸುದ್ಧತ್ತಾ ಕಾಯಂ ವಾಚಞ್ಚ ತತೋ ವಿಸೋಧನತೋ ವಿಸುದ್ಧೀತಿ ಸೀಲವಿಸುದ್ಧಿ। ಸುಭಾವಿತ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನಮೇವ ಸಯಞ್ಚ ಚಿತ್ತವಿಸುದ್ಧಿ। ಚಿತ್ತಸೀಸೇನ ಚೇತ್ಥ ಸಮಾಧಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ। ಧಮ್ಮವವತ್ಥಾನಞಾಣಸಙ್ಖಾತಾ ದಿಟ್ಠಿಏವ ತಂ ಸಮಙ್ಗಿಪುಗ್ಗಲಂ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಮಲತೋ ವಿಸೋಧನತೋ ವಿಸುದ್ಧೀತಿ ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿ। ಸೋಳಸವಿಧಂ ಅಟ್ಠವಿಧಂ ಕಙ್ಖಂ ವಿತರನ್ತಿ ಅತಿಕ್ಕಮನ್ತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಕಙ್ಖಾವಿತರಣಾ। ಪಚ್ಚಯಪರಿಗ್ಗಹಞಾಣಂ। ಸಾ ಏವ ತಂಸಮಙ್ಗಿಪುಗ್ಗಲಂ ಅಹೇತು ದಿಟ್ಠಿ ವಿಸಮಹೇತುದಿಟ್ಠೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯಥಾವುತ್ತಾಹಿ ದುವಿಧಾಹಿ ಕಙ್ಖಾಹಿ ವಿಸೋಧನತೋ ವಿಸುದ್ಧೀತಿ ಕಙ್ಖಾವಿತರಣವಿಸುದ್ಧಿ। ಮಗ್ಗೋಚ ಅಮಗ್ಗೋಚ ಮಗ್ಗಾಮಗ್ಗಾ। ತತ್ಥ ಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸುದ್ಧಾಧಿಗಮನಸ್ಸ ಉಪಾಯಭೂತೋ ಮನಸಿಕಾರವಿಧಿವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋವಾ ಮಗ್ಗೋನಾಮ। ತಸ್ಸ ಅನುಪಾಯಭೂತೋ ಮನಸಿಕಾರೋವಾ ಅಧಿಮಾನವತ್ಥೂನಿವಾ ಅಮಗ್ಗೋನಾಮ। ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಮಗ್ಗತೋ ಅಮಗ್ಗಸ್ಸಚ ಅಮಗ್ಗತೋ ಜಾನನಂ ದಸ್ಸನಞ್ಚ ಮಗ್ಗಾಮಗ್ಗಞಾಣದಸ್ಸನಂ। ತಮೇವ ತಂಸಮಙ್ಗೀಪುಗ್ಗಲಂ ಅಮಗ್ಗೇ ಮಗ್ಗಸಞ್ಞಾಯ ವಿಸೋಧನತೋ ವಿಸುದ್ಧೀತಿ ಮಗ್ಗಾಮಗ್ಗಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸುದ್ಧಿ ನಾಮ। ಉಪರಿ ವಿಸೇಸಂ ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಪಟಿಪದಾ। ವಿಪಸ್ಸನಾಪರಂಪರಸಙ್ಖಾತೋ ಪುಬ್ಬಭಾಗಮಗ್ಗೋ। ಪಟಿಪದಾಭೂತಂ ಞಾಣದಸ್ಸನನ್ತಿ ಪಟಿಪದಾಞಾಣದಸ್ಸನಂ। ತಮೇವ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾದಿತೋ ವಿಸುದ್ಧತ್ತಾ ವಿಸುದ್ಧೀತಿ ಪಟಿಪದಾಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸುದ್ಧಿನಾಮ, ಅರಿಯಮಗ್ಗಞಾಣಸಙ್ಖಾತ ಞಾಣದಸ್ಸನಮೇವ ಸಮ್ಮೋಹಮಲತೋ ವಿಸುದ್ಧತ್ತಾ ವಿಸುದ್ಧೀತಿ ಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸುದ್ಧಿನಾಮ। ಏತ್ಥಚ ಸುತಮಯಾದಿವಸೇನ ಸಿದ್ಧಂ ಅನುಮಾನ ಞಾಣಂಪಿ ಞಾಣಮೇವಾತಿ ತಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅತ್ಥಪಚ್ಚಕ್ಖಞಾಣಮೇವ ಗಹೇತುಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ದಸ್ಸನಗಹಣಂ ಕತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಲಕ್ಖೀಯನ್ತಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೀಯನ್ತಿ ಇಮೇ ಅನಿಚ್ಚಾಏವಾತಿ ಏಕನ್ತೇನ ವಿನಿಚ್ಛೀಯನ್ತಿ ಧಮ್ಮಾ ಏತೇನಾತಿ ಲಕ್ಖಣಂ ಅನಿಚ್ಚತಾ ಏವ ಲಕ್ಖಣನ್ತಿ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಂ। ಪುಬ್ಬಪದೇ ಭಾವಪಚ್ಚಯಲೋಪೋ। ಅಞ್ಞೋಹಿ ಅನಿಚ್ಚೋ, ಅಞ್ಞಾ ಅನಿಚ್ಚತಾತಿ। ತತ್ಥ ಯಥಾಗಮನಕ್ರಿಯಾಯೋಗೇನ ಪುರಿಸೋ ಗತೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ನ ಪನ ಗಮನ ಕ್ರಿಯಾ ಪುರಿಸೋ। ನಚ ಪುರಿಸೋ ಗಮನಕ್ರಿಯಾ। ಅಞ್ಞಾ ಹಿ ಕ್ರಿಯಾ, ಅಞ್ಞೋ ಪುರಿಸೋ। ತಥಾ ಅನಿಚ್ಚತಾಯೋಗೇನ ಸಬ್ಬೋ ಸಙ್ಖತಧಮ್ಮೋ ಅನಿಚ್ಚೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ನ ಪನ ಅನಿಚ್ಚತಾ ಸೋ ಧಮ್ಮೋ, ನಚ ಸೋ ಧಮ್ಮೋ ಅನಿಚ್ಚತಾ। ಅಞ್ಞಾ ಹಿ ಅನಿಚ್ಚತಾ, ಅಞ್ಞೋ ಸೋ ಧಮ್ಮೋತಿ। ಕತಮಾ ಪನ ಸಾ ಅನಿಚ್ಚತಾತಿ। ವಿಪರಿಣಾಮಾ ಕಾರೋ। ಜೀರಣಾಕಾರೋ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸಾಸುಪಿ ದ್ವೀಸು। ಯಾವ ಸರೀರೇ ಧಮ್ಮಾನಂ ತಿವಿಧಲಕ್ಖಣಯುತ್ತತಾ ಅತ್ತನೋ ಞಾಣೇನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ। ತಾವ ತೇಸು ತಿವಿಧಲಕ್ಖಣವಿಭಾವನವಸೇನ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಮಸನಂ ಆಮಸನಂ ಸಮ್ಮಸನಂ। ಸಮ್ಮಸನಾಕಾರೇನ ಪವತ್ತಂ ಞಾಣಂ ಸಮ್ಮಸನಞಾಣಂ। ಉದಯೋ ವುಚ್ಚತಿ ತಂತಂ ಖಣಾನುರೂಪಂ ತಂತಂ ಪಚ್ಚಯಾನುರೂಪಞ್ಚ ನವನವಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಾತು ಭಾವೋ ಚೇವ ಉಪರುಪರಿ ವಡ್ಢನಞ್ಚ। ವಯೋ ವುಚ್ಚತಿ ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ಲದ್ಧಪಚ್ಚಯಾ ನವನವಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಾತುಭವನ್ತಿ ಚೇವ ವಡ್ಢನ್ತಿಚ। ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಅಲದ್ಧಪಚ್ಚಯಾನಂ ಪುರಾಣಧಮ್ಮಾನಂ ಅನ್ತರಧಾನಂ। ಸಮೂಹ ಸನ್ತತಿವಸೇನ ಪನ ಉದಯಪಕ್ಖಸ್ಸವಾ ವಯಪಕ್ಖಸ್ಸವಾ ಸಮನುಪಸ್ಸನಞಾಣಂ ಉದಯಬ್ಬಯಞಾಣಂ। ತೇಸು ಪನ ದ್ವೀಸು ಪಕ್ಖೇಸು ಉದಯಕೋಟ್ಠಾಸೋನಾಮ ಉಪರುಪರಿ ಪಾಕಟೋ ಹುತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ। ವಯಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಪನ ಅಪಾಕಟೋ। ಸೋ ಏವ ಚ ಅನಿಚ್ಚತಾಯ ಪರಮಾ ಕೋಟೀತಿ ತಸ್ಸೇವ ಸುಟ್ಠುತರಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನಞಾಣಂ ಭಙ್ಗಞಾಣಂ। ಭಙ್ಗೇ ದಿಟ್ಠೇ ಏವಂ ಭಿಜ್ಜನಸಭಾವಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನೇಕಸಹಸ್ಸಸೋಕ ದುಕ್ಖವತ್ಥುಭಾವೇನ ತಥಾ ತಥಾ ಭಾಯಿತಬ್ಬಪಕಾರಸಮನುಪಸ್ಸನಞಾಣಂ ಭಯಞಾಣಂ ನಾಮ। ಲೋಕೇ ಪನ ಕಿಞ್ಚಿ ಭಯವತ್ಥುಂ ಪಸ್ಸನ್ತಾಪಿ ಆಸನ್ನೇ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸರಣೇ ಸತಿ ನ ಭಾಯನ್ತಿ। ಅಸತಿ ಏವ ಭಾಯನ್ತಿ। ಏವಂ ಭಾಯಿತಬ್ಬಾನಂ ತೇಸಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಅಞ್ಞಪಟಿಸರಣಾಭಾವದಸ್ಸನಂ ಆದೀನವಞಾಣಂ ನಾಮ। ಕುತೋಚಿ ಪಟಿಸರಣಾಭಾವೇನ ತೇಹಿ ಉಕ್ಕಣ್ಠತಾಕಾರ ಸಹಿತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ನಿಬ್ಬಿದಾಞಾಣಂನಾಮ। ನಿಬ್ಬಿನ್ದೀಯಮಾನೇಹಿ ತೇಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ವಿಮುಚ್ಚಿತುಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಸಹಿತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಮುಚ್ಚಿತುಕಮ್ಯತಾಞಾಣಂ ನಾಮ। ಸುಟ್ಠು ಮುಚ್ಚಿತುಂ ಇಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಸೀಘಂ ಮುಚ್ಚನತ್ಥಂ ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಚತ್ತಾಲೀಸಾಯ ಆಕಾರೇಹಿ ಅನೇಕಾದೀನವರಾಸಿ ಭಾವ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಞಾಣಂ ನಾಮ। ತೇಸಂ ಪನ ಅನೇಕಾದೀನವರಾಸಿಭಾವೇ ಸುಟ್ಠು ದಿಟ್ಠೇ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ನಿಕನ್ತಿಯಾ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಾಯ ಇದಾನಿ ಮುಚ್ಚನುಪಾಯೋ ಲದ್ಧೋತಿ ಅಧಿಮತ್ತಬ್ಯಾಪಾರಂ ಅಕತ್ವಾ ಸಮೇನ ವಾಯಾಮೇನ ಸಙ್ಖಾರೇ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸ ಸಙ್ಖಾರಪರಿಗ್ಗಹೇ ಮಜ್ಝತ್ತಾಕಾರಸಹಿತಂ ಸಙ್ಖಾರೇಸುವಾ ಭಯಞ್ಚ ನನ್ದಿಞ್ಚ ಪಹಾಯ ಉದಾಸಿನಭಾವಸಹಿತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಸಙ್ಖಾರುಪೇಕ್ಖಾಞಾಣಂನಾಮ। ಉಪರಿ ಮಗ್ಗಪ್ಪವತ್ತಿಂ ವಹಿತುಂ ಸಮತ್ಥಭಾವೇನ ಮಗ್ಗುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅನುಲೋಮೇಹಿ ಥಾಮಬಲೇಹಿ ಸಮ್ಪನ್ನಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಂ ಅನುಲೋಮಞಾಣಂ ನಾಮ। ಹೇಟ್ಠಿಮಾನಂವಾ ಞಾಣಾನಂತಂ ಅನುಲೋಮಂ ಹೋತಿ ಲಕ್ಖಣತ್ತಯಸ್ಸ ಸುಟ್ಠುತರಂ ವಿಭಾವನತೋ। ಉಪರಿಮಗ್ಗಸ್ಸವಾ ಅನುಲೋಮಂ ಹೋತಿ ತಸ್ಸ ಪರಿಕಮ್ಮಭಾವತೋ, ಪದಟ್ಠಾನತ್ತಾಚಾತಿಪಿ ಅನುಲೋಮಞಾಣಂ ನಾಮಾತಿ। ಅತ್ತ ಜೀವಸುಞ್ಞತಾದಸ್ಸನ ಬಲೇನ ಖನ್ಧೇಸು ಕಿಲೇಸಬನ್ಧನತೋ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ ಮಗ್ಗೋ ಸುಞ್ಞತಾವಿಮೋಕ್ಖೋ ನಾಮ। ಸಙ್ಖಾರಾನಂ ಯಾನಿ ನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಅವಸ್ಸಯೋ ಹೋತಿ। ತಾನಿ ವಿಧಮಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನಾಥ ಭಾವ ದಸ್ಸನ ಬಲೇನ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ ಮಗ್ಗೋ ಅನಿಮಿತ್ತೋವಿಮೋಕ್ಖೋ ನಾಮ। ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಸಬ್ಬಸೋ ಅಸ್ಸಾಸಾಭಾವ ದಸ್ಸನಬಲೇನ ವಿಮುಚ್ಚಮಾನೋ ಮಗ್ಗೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋವಿಮೋಕ್ಖೋನಾಮ। ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾತಿ ಅನತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಸಾ ಹಿ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮೂಹಘನ ಸನ್ತತಿಘನ ಕಿಚ್ಚಘನ ಆರಮ್ಮಣಘನೇಸು ತಂತಂಘನ ವಿನಿಬ್ಭುಜ್ಜನ ವಸೇನ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಅತ್ತಾ ಇತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಸಾರಸ್ಸ ಅಭಾವಾನುಪಸ್ಸನತೋ ಸುಞ್ಞತಾನುಪಸ್ಸನಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಅನಿಮಿತ್ತಾ ನುಪಸ್ಸನಾತಿ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾ। ಸಾಪಿ ಹಿ ಸನ್ತತಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ವಸೇನ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಅಹನ್ತಿ ಗಹಿತಸ್ಸ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಧಮನತೋ ಅನಿಮಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸನಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಅಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾತಿ ದುಕ್ಖಾ ನುಪಸ್ಸನಾ। ಸಾಪಿ ಹಿ ಮಹಾಆದೀನವರಾಸಿ ಭಾವ ವಿಭಾವನವಸೇನ ಪವತ್ತತ್ತಾ ಇದಂ ಮಮ ಏತಂ ಮಮಾತಿ ಗಹೇತಬ್ಬಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಪಣಿಹಿತ ಗುಣಸ್ಸ ಅಭಾವಾನುಪಸ್ಸನತೋ ಅಪ್ಪಣಿಹಿತಾನುಪಸ್ಸನಾತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ। ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸೀಲನ್ತಿ ವಿನಯಪಞ್ಞತ್ತಿಸೀಲಂ। ತಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬಲೋ ಕಿಯಸೀಲಾನಂ ಜೇಟ್ಠಕತ್ತಾ ಪತಿಚ ಹೋತಿ। ಚತುಭೂಮಕಕುಸಲಾನಂ ಆದಿಪಭವಭೂತತ್ತಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸೀಲಂ। ಆಜೀವನ್ತಿ ಜೀವಿತಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಆಜೀವೋ। ಪಚ್ಚಯಪರಿಯೇಸನವಾಯಾಮೋ। ಸೋಯೇವ ಬುದ್ಧಪಟಿಕುಟ್ಠೇಹಿ ಪುಪ್ಫದಾನಾದೀಹಿ ಮಿಚ್ಛಾಪಯೋಗೇಹಿ ತಿವಿಧಕುಹನವತ್ಥುಹಿಚ ಪರಿಸುದ್ಧತ್ತಾ ಆಜೀವಪಾರಿಸುದ್ಧಿನಾಮ। ಸಾ ಏವ ಸೀಲನ್ತಿ ಸಮಾಸೋ। ತಥಾರೂಪೇನ ಪರಿಸುದ್ಧೇನ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಾದಿನಾ ಪಯೋಗೇನ ಪಟಿಲದ್ಧಾನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಣ ಪರಿಭುಞ್ಜನಕಾಲೇಸು ಸಮ್ಮೋಹಸ್ಸ ಗೇಧಸ್ಸ ಮದಸ್ಸ ಪಮಾದಸ್ಸಚ ಪಹಾನತ್ಥಂ ತಂತಂಪಯೋಜನಮರಿಯಾದಂವಾ ಪಟಿಕೂಲಲಕ್ಖಣಂವಾ ಧಾತುಮತ್ತಲಕ್ಖಣಂವಾ ಪರಿಗ್ಗಹಣ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನವಸೇನ ಪವತ್ತಂ ಪಚ್ಚಯಸೇವನೇ ಪಟಿಸಙ್ಖಾಞಾಣಂ ಪಚ್ಚಯ ಸನ್ನಿಸ್ಸಿತಸೀಲಂನಾಮ। ಪರಿಸುಜ್ಝತೀತಿ ಪರಿಸುದ್ಧಿ। ಪರಿಸುದ್ಧಿಏವ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿ। ಸಾ ಏವ ಸೀಲನ್ತಿ ಸಮಾಸೋ। ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಾನೀತಿ ಚತುಪಾರಿ ಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ। ಚಿತ್ತವಿಸುದ್ಧೀತಿ ಏತ್ಥ ಚಿತ್ತಸದ್ದೇನ ಸಮಾಧಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠೋತಿ ವುತ್ತಂ ದುವಿಧೋಪಿಸಮಾಧಿ ಚಿತ್ತವಿಸುದ್ಧಿನಾಮಾತಿ। ಲಕ್ಖಣರಸಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಪದಟ್ಠಾನ ವಸೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಚ್ಚತ್ತಸಭಾವೋ ಲಕ್ಖಣಂನಾಮ। ಅಗ್ಗಿಸ್ಸ ಉಣ್ಹತ್ತಂ ವಿಯ। ತೇನ ಸಭಾವೇನ ಸಾಧೇತಬ್ಬಂ ಕಿಚ್ಚಂವಾ ಸಾಧನಪಚ್ಚಯಾ ಪಟಿಲದ್ಧಗುಣಸಙ್ಖಾತಾ ಸಮ್ಪತ್ತಿವಾ ರಸೋನಾಮ। ಅಗ್ಗಿಸ್ಸ ಪರಿವಾಚನ ಜೋತನಾನಿ ವಿಯ। ಸಾ ಏವ ಸಮ್ಪತ್ತಿವಾ ಕಾರಿಯಸಙ್ಖಾತಂ ಫಲಂವಾ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾನಂನಾಮ। ಅಗ್ಗಿಸ್ಸ ಧೂಮೋ ವಿಯ। ಅತ್ತನೋ ಉಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಸಾಧಾರಣಪಚ್ಚಯಸಙ್ಖಾತಂ ಆಸನ್ನಕಾರಣಂ ಪದಟ್ಠಾನಂನಾಮ। ತೇಸಂ ವಸೇನ ನಾಮಸ್ಸಚ ರೂಪಸ್ಸಚ ಪರಿಗ್ಗಹೋ ಞಾಣೇನ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಗಹಣಂ ನಾಮರೂಪವವತ್ಥಾನಂ ದಿಟ್ಠಿವಿಸುದ್ಧಿನಾಮ। ಏತ್ಥಚ ಪರಿಗ್ಗಹೋ ದುವಿಧೋ ಸಙ್ಖೇಪ ಪರಿಗ್ಗಹೋ ವಿತ್ಥಾರಪರಿಗ್ಗಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಅಜ್ಝತ್ತಧಮ್ಮೇ ದ್ವಿಧಾ ಕತ್ವಾ ಇದಂ ನಾಮಮೇವ, ನ ರೂಪಂ। ಇದಂ ರೂಪಮೇವ, ನ ನಾಮಂ। ಅಞ್ಞಂ ನಾಮಂ ಅಞ್ಞಂ ರೂಪಂ। ತದುಭಯತೋಚ ಅಞ್ಞೋ ಅತ್ತಾವಾ ಜೀವೋವಾ ಸತ್ತೋವಾ ಪುಗ್ಗಲೋವಾ ಮನುಸ್ಸೋವಾ ದೇವೋವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾವಾ ನತ್ಥೀತಿ ಏವಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ಸುದಿಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಚಯಪರಿಗ್ಗಹೋತಿ ಏತ್ಥಪಿ ದುವಿಧೋ ಪಚ್ಚಯಪರಿಗ್ಗಹೋ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಚಾತಿ। ತತ್ಥ ವತ್ಥಾರಮ್ಮಣವಸೇನ ನಾಮಸ್ಸ ಚಿತ್ತೋತುಕಾಹಾರವಸೇನ ರೂಪಸ್ಸ ಅವಿಜ್ಜಾತಣ್ಹುಪಾದಾನಕಮ್ಮವಸೇನ ತದುಭಯಸ್ಸಚ ಪಚ್ಚಯಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಸಙ್ಖೇಪತೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿನಾಮ। ಹೇಟ್ಠಾ ಪಚ್ಚಯಸಙ್ಗಹೇ ವಿಭತ್ತೇಹಿ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದನಯ ಪಟ್ಠಾನನಯೇಹಿ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತೋ ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿನಾಮ। ಏತ್ಥಪಿ ಪಟ್ಠಾನನಯೇನ ಪರಿಗ್ಗಹೋ ಆದಿಕಮ್ಮಿಕಾನಂ ಅವಿಸಯೋಏವ। ಪಚ್ಚಯಂ ಪರಿಗ್ಗಣ್ಹನ್ತಸ್ಸಪನ ಯಥಾವವತ್ಥಿತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ನಾಮರೂಪಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಚ್ಚಯಾಯತ್ತವುತ್ತಿಕತಾದಸ್ಸನತೋ ಅಹೇತುಕದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ। ಅತ್ತನೋ ಅನುರೂಪಪಚ್ಚಯಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ವಿನಾ ಅಞ್ಞಥಾ ಪವತ್ತಿಯಾ ಅದಸ್ಸನತೋ ಇಸ್ಸರನಿಮ್ಮಾನ ಕಾಲನಿಮ್ಮಾನಾದಿಕಾ ವಿಸಮಹೇತುದಿಟ್ಠಿಚ ಪಹೀಯತಿ। ಹೇತುಸಮ್ಭಾರಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಕಮ್ಮಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ ವಿಪಾಕಪ್ಪವತ್ತಿಯಾಚ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಮ್ಮಕಾರಕಸ್ಸವಾ ವಿಪಾಕ ವೇದಕಸ್ಸವಾ ಕತ್ತುನೋ ಅಭಾವದಸ್ಸನತೋ ಕಾರಕ ವೇದಕ ದಿಟ್ಠಿ ಪಹೀಯತಿ। ಅನಮತಗ್ಗೇಚ ಸಂಸಾರೇ ತೀಸು ಅದ್ಧಾಸು ಹೇತುಫಲ ಪರಂಪರಾವಸೇನ ಕೇವಲಸ್ಸ ನಾಮರೂಪಮತ್ತಸ್ಸೇವ ಪವತ್ತಿದಸ್ಸನತೋ ಅಹೋಸಿಂ ನುಖೋ ಅಹಮತೀತಮದ್ಧಾನನ್ತಿ ಏವಮಾದಿಕಾಯ ಪುಗ್ಗಲಸತ್ತ ವಿಸಯಾಯ ಸೋಳಸವಿಧಾಯ ಕಙ್ಖಾಯಚ ಅತಿಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ। ಸಭಾವಧಮ್ಮಪವತ್ತಿಯಾಚ ಸುಟ್ಠು ದಿಟ್ಠಾಯ ದೇಸನಾಧಮ್ಮಸ್ಸ ಸುಧಮ್ಮತಾ ದಸ್ಸನತೋ ಬುದ್ಧಸುಬುದ್ಧತಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ ಸತ್ಥರಿ ಕಙ್ಖತಿ ಧಮ್ಮೇ ಕಙ್ಖತೀತಿಆದಿನಯಪವತ್ತಾ ಅಟ್ಠವಿಧಾಪಿ ಕಙ್ಖಾ ಪಹೀಯತೀತಿ। ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಾನಂ ಸಙ್ಖತಾನಂಪಿ ಸತಂ ಅಸಮ್ಮಸನುಪಗತ್ತಾ ತೇಭೂಮಕಸಙ್ಖಾರೇಸೂತಿ ವುತ್ತಂ। ಅನುಸಯಸಮೂಹನತ್ಥಞ್ಚ ಸಮ್ಮಸನನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ಯತ್ಥ ಕಾಮರಾಗಾದಯೋ ಅನುಸಯಾ ಅನುಸೇನ್ತಿ। ತೇಯೇವ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮಸನಾರಹಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ತೇಭೂಮಕಸಙ್ಖಾರೇಸೂತಿ। ಇಮಸ್ಸ ಚ ಪದಸ್ಸ ಲಕ್ಖಣತ್ತಯಂ ಸಮ್ಮಸನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಇಮಿನಾ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಅತೀತಾದಿಭೇದಭಿನ್ನೇಸೂತಿ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾದೀಹಿ ಖನ್ಧಾದಿನಯಂಆರಬ್ಭಾತಿ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಮಗ್ಗೇ ವಿಭತ್ತಂ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಂ ದ್ವಾರಛಕ್ಕಂ ಆರಮ್ಮಣಛಕ್ಕಂ ವಿಞ್ಞಾಣಛಕ್ಕಂ ಫಸ್ಸಛಕ್ಕಂ ವೇದನಾಛಕ್ಕಂ ಸಞ್ಞಾಛಕ್ಕನ್ತಿ ಏವಮಾದಿಕಂ ಸಮ್ಮಸನಭೂಮಿವಿಭಾಗನಯಂ ಆರಬ್ಭ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ತಂನಯಾನುಸಾರೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಪನ ತೇವೀಸತಿಯಾ ಧಮ್ಮಕೋಟ್ಠಾಸೇಸು ಯಸ್ಸ ಯೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ ಪಾಕಟೋ ಹೋತಿ। ತೇನ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಮ್ಮಸನಂ ಆರಭಿತಬ್ಬಂ। ಸಕ್ಕೋನ್ತೇನ ಪನ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಆರಭಿತಬ್ಬಮೇವ। ಕಲಾಪವಸೇನಸಂಖಿಪಿತ್ವಾತಿ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕೇನ ಯೇ ರೂಪಂ ತಾವ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾದಿಭೇದಭಿನ್ನಂಪಿ ಸಮಾನಂ ಸಬ್ಬಂ ಏಕರೂಪಪಿಣ್ಡಭಾವೇನ ಸಂಖಿಪಿತ್ವಾ ಏಸ ನಯೋ ವೇದನಾ ದೀಸುಪೀತಿ। ತತ್ರಾಯಂ ನಯೋ। ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ರೂಪಂ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಂವಾ ಬಹಿದ್ಧಾವಾ ಓಳಾರಿತಂವಾ ಸುಖುಮಂವಾ ಹೀನಂವಾ ಪಣೀತಂವಾ ಯಂ ದೂರೇ ಸನ್ತಿಕೇವಾ। ಸಬ್ಬಂ ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಖಯಟ್ಠೇನ ದುಕ್ಖಂ ಭಯಟ್ಠೇನ ಅನತ್ತಾ ಅಸಾರಕಟ್ಠೇನ। ಯಾಕಾಚಿ ವೇದನಾ।ಲ। ಯಾಕಾಚಿ ಸಞ್ಞಾ।ಲ। ಯೇಕೇಚಿ ಸಙ್ಖಾರಾ।ಲ। ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ।ಲ। ಸಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಖಯಟ್ಠೇನ। ದುಕ್ಖಂ ಭಯಟ್ಠೇನ ಅನತ್ತಾ ಅಸಾರಕಟ್ಠೇನಾತಿ। ಏತ್ಥಚ ಸಬ್ಬಂ ರೂಪಂ।ಲ। ಸಬ್ಬಂ ವಿಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ಗಹಣಮೇವ ಕಲಾಪವಸೇನ ಸಙ್ಖಿಪನನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಅನಿಚ್ಚಂಖಯಟ್ಠೇನಾತಿ ಏತ್ಥ ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಖಯಟ್ಠೇನ। ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ। ಸಞ್ಞಾ ಅನಿಚ್ಚಾ। ಸಙ್ಖಾರಾ ಅನಿಚ್ಚಾ। ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಖಯಟ್ಠೇನಾತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಸಮ್ಮಸಿತಬ್ಬಧಮ್ಮಪರಿಗ್ಗಹೇನ ಸಹೇವ ಸಮ್ಮಸನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ। ಇತರಥಾ ಸಮ್ಮಸನಂ ನ ರುಹತಿ। ತದತ್ಥಸ್ಸ ಪನ ಪಾಕಟತ್ತಾ ಇಧ ಅನಿಚ್ಚಂ ಖಯಟ್ಠೇನಾತಿಆದಿನಾ ಸಮ್ಮಸನಪದಮೇವ ಥೇರೇನ ಗಹಿತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ತತ್ಥ ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಖಯಟ್ಠೇನಾತಿ ತಂತಂರೂಪಂ ಞಾಣೇನ ದಳ್ಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅಯಂ ಪಥವಿಧಾತು ಅನಿಚ್ಚಾ ಖಯಟ್ಠೇನ। ಅಯಂ ಆಪೋಧಾತು ಅನಿಚ್ಚಾ ಖಯಟ್ಠೇನಾತಿಆದಿನಾ ಸಮ್ಮಸನಂ ಕಾತಬ್ಬಂ। ತತ್ಥ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಸಬ್ಬಂ ಥದ್ಧಕ್ರಿಯಾಮತ್ತಂ ಪಥವೀನಾಮ। ಸಾಚ ಕ್ರಿಯಾ ಸೀತುಣ್ಹಪರಿವತ್ತಿಯಾವಾ ಪರಿವತ್ತತಿ। ನಾನಾಹಾರಪರಿವತ್ತಿಯಾ ವಾ ನಾನಾಚಿತ್ತಪರಿವತ್ತಿಯಾವಾ ನಾನಿರಿಯಾಪಥಪರಿವತ್ತಿಯಾವಾ ನಾನಾ ಕಾಯಿಕಕ್ರಿಯಾ ಪರಿವತ್ತಿಯಾವಾ ಪರಿವತ್ತತಿ। ನಾನಾಸನ್ತತಿ ಸಙ್ಕನ್ತಿ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ನವನವಾಸು ಕ್ರಿಯಾಸನ್ತತೀಸು ಪಾತುಭೋನ್ತೀಸು ಭಯಟ್ಠೇನಾತಿ ಭಾಯಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ। ಯಞ್ಹಿ ಅನಿಚ್ಚಂ ಹೋತಿ। ಖಣಮತ್ತೇಪಿ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಂ। ತಂ ಏಕನ್ತೇನ ಭಾಯಿತಬ್ಬಮೇವ। ಕಸ್ಮಾ, ತಞ್ಹಿ ಯೋ ಅಭಾಯಿತ್ವಾ ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಕರೋತಿ। ಏತಂ ಮೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಅಙ್ಗಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಹರತಿ। ತಂ ಅಪರಿಯನ್ತೇಹಿ ಅನೇಕಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಅಭಿಸಙ್ಖರಣದುಕ್ಖೇಹಿವಾ ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖೇಹಿವಾ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪೀಳೇತಿ। ಬಾಧತಿ। ಇತಿ ನಾನಾದುಕ್ಖಧಮ್ಮೇಹಿ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಸಮ್ಪಟಿಪೀಳನಸಭಾವತ್ತಾ ಏಕನ್ತೇನ ಭಾಯಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ದುಕ್ಖಂನಾಮಾತಿ। ಅತ್ತಪಟಿಪಕ್ಖತ್ತಾ ಅನತ್ತಾ। ಯೋ ಹಿ ಇತೋ ಉದ್ಧಂ ಮಯ್ಹಂ ಅಬ್ಭನ್ತರಿಮತರೋನಾಮ ನತ್ಥೀತಿ ಏವಂ ಪರಮಜ್ಝತ್ತಭಾವೇನ ಪರಿಗ್ಗಹಿತೋ ಹೋತಿ। ಸೋ ಅತ್ತಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಕತಮೋ ಪನ ತಥಾಪರಿಗ್ಗಹಿ ತಬ್ಬೋತಿ। ಯೋ ಅತ್ತನೋ ವಸೇ ಸಬ್ಬಸೋ ವತ್ತತಿ। ಯಥಾ ವುತ್ತೇಹಿ ಅಭಿಸಙ್ಖರಣಕಿಚ್ಚೇಹಿ ವಿನಾ ಕೇವಲಂ ಅತ್ತನೋ ಛನ್ದೇನವಾ ವಸೇನವಾ ಅಜ್ಝಾಸಯೇನವಾ ಆಣಾವಿಧಾನೇನವಾ ನಿಚ್ಚಂ ಅವಿರಜ್ಝಮಾನೋ ಪವತ್ತತಿ। ಸೋ ತಥಾ ಪರಿಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೋತಿ। ತಥಾರೂಪೋ ಏವ ಹಿ ಧಮ್ಮೋ ಅಸಾರಕಟ್ಠೇನಾತಿ। ತತ್ಥ ಸಾರೋನಾಮ ಪಚ್ಚಯಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ವಿನಾ ಕೇವಲಂ ಅಜ್ಝಾಸಯಮತ್ತೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತುಂವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾಚ ಪಚ್ಚಯುಪತ್ಥಮ್ಭೇನ ವಿನಾ ಯದಿಚ್ಛಕಂ ಪತಿಟ್ಠಾತುಂ ವಾ ಸಮತ್ಥಭಾವಸಙ್ಖಾತೋ ಥಾಮಬಲವಿಸೇಸೋ ವುಚ್ಚತಿ। ರೂಪಂ ಪನ ಸಯಂಪಿ ಏವರೂಪೋ ಸಾರೋನಾಮ ನ ಹೋತಿ। ನಚ ಏವರೂಪೇನ ಸಾರೇನ ಯುತ್ತನ್ತಿ। ನಹಿ ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಸಾಮಗ್ಗಿಯಾ ವಿನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತುಂವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾಪಿ ಪಚ್ಚಯುಪತ್ಥಮ್ಭೇನ ವಿನಾ ಖಣಮತ್ತಂಪಿ ಪತಿಟ್ಠಾತುಂವಾ ಥಾಮೋವಾ ಬಲಂವಾ ಅತ್ಥಿ। ಯಞ್ಚ ಅತ್ತನೋ ಥಾಮೇನ ಬಲೇನ ವಿನಾ ಕೇವಲಂ ಪಚ್ಚಯಸಾಮಗ್ಗಿ ಬಲೇನೇವ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ। ಪಚ್ಚಯುಪತ್ಥಮ್ಭೇನೇವ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ। ತಂ ಅನೇಕ ಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪಚ್ಚಯಾಭಿಸಙ್ಖರಣದುಕ್ಖಾನಿ ಜನೇತ್ವಾ ಏಕನ್ತೇನ ನಿಚ್ಚಂ ಅತ್ತಪಟಿಪಕ್ಖಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋತಿ, ಪೀಳೇತಿ, ಬಾಧತಿಯೇವಾತಿ। ಏಸನಯೋ ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾ ಖಯಟ್ಠೇನಾತಿಆದೀಸು। ಇತಿ ಲಕ್ಖಣತ್ತಯಂ ಸಮ್ಮ ಸನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಅದ್ಧಾನವಸೇನಾತಿ ಏಕೇಕಭವಪರಿಚ್ಛಿನ್ನಸ್ಸ ಪವತ್ತಕಾಲಸ್ಸ ವಸೇನ। ನಹಿ ಭವನ್ತರೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕಂ ಅಞ್ಞಂ ಭವನ್ತರಂ ಗಚ್ಛತಿ। ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಭವೇಏವ ಅಸೇಸಂ ನಿರುಜ್ಝತೀತಿ। ಅಪಿಚ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಭವೇಪಿ ತಿಣ್ಣಂ ವಯಾನಂ ಮನ್ದಾದೀನಂ ದಸನ್ನಂ ದಸಕಾನಂ ಸಂವಚ್ಛರಉತು ಮಾಸ ಪಕ್ಖತಿಥಿ ಅಹೋರತ್ತಿ ಯಾಮ ಪಹಾರಾದೀನಞ್ಚ ವಸೇನ ಅದ್ಧಾನಭೇದೋ ಯೋಜೇತಬ್ಬೋ। ಸನ್ತತಿವಸೇನಾತಿ ಸಭಾಗೇಕಸನ್ತಾನವಸೇನ ಪವತ್ತಮಾನಾಯ ರೂಪಸನ್ತತಿಯಾವಾ ಅರೂಪ ಸನ್ತತಿಯಾವಾ ವಸೇನ। ಖಣವಸೇನಾತಿ ರೂಪಾರೂಪಧಮ್ಮಾನಂ ಆಯು ಪರಿಮಾಣಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಖಣಸ್ಸ ವಸೇನ। ಏತ್ಥಚ ಖಣವಸೇನ ಸಮ್ಮಸನಂನಾಮ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧಾನಂ ಏವ ವಿಸಯೋ ಸಿಯಾ, ನ ಸಾವಕಾನಂ। ನಹಿ ತೇ ಏವಂ ಪರಿತ್ತಕೇ ಖಣೇ ಉಪ್ಪಾದಂವಾ ನಿರೋಧಂವಾ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತೀತಿ। ಲಕ್ಖಣತ್ತಯಂಸಮ್ಮಸನ್ತಸ್ಸಾತಿ ತೇಸು ತೇಭೂಮಕ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ತಿಲಕ್ಖಣಾನಿ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಆಮಸನ್ತಸ್ಸ ಪರಿಮಜ್ಜನ್ತಸ್ಸ। ತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನಿಚ್ಚ ಜಾತಿಕತಂವಾ ದುಕ್ಖಜಾತಿಕತಂವಾ ಅನತ್ತಜಾತಿಕತಂವಾ ಞಾಣೇ ಸುಟ್ಠು ಪಾಕಟಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿಸೇಸತೋ ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಞಾಣೇ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣದಸ್ಸನಮೇವ ಪಧಾನಂ। ತಸ್ಮಿಂ ದಿಟ್ಠೇಯೇವ ಇತರಾನಿ ಕಮೇನ ದಿಟ್ಠಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ಅದಿಟ್ಠೇಚ ಅದಿಟ್ಠಾನೀತಿ। ತಸ್ಮಾ ಆದಿತೋ ಅನಿಚ್ಚಲಕ್ಖಣಸ್ಸೇವ ಸುಟ್ಠು ಪಾಕಟಭಾವೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋತಿ। ತೇಸ್ವೇವಾತಿ ತೇಭೂಮಕಸಙ್ಖಾರೇಸು ಏವ। ಪಚ್ಚಯವಸೇನಾತಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೇ ತಾವ ಅವಿಜ್ಜಾತಣ್ಹುಪಾದಾನಕಮ್ಮಾಹಾರಸಙ್ಖಾತಾನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ವಸೇನ। ವೇದನಾಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರೇಸು ಪನ ಆಹಾರಟ್ಠಾನೇ ಫಸ್ಸೋ ವತ್ತಬ್ಬೋ। ವಿಞ್ಞಾಣೇಚ ನಾಮರೂಪಂ। ತತ್ರಾಯಂ ನಯೋ। ಅತೀತಾನನ್ತರಭವೇ ಅವಿಜ್ಜಾತಣ್ಹುಪಾದಾನ ಕಮ್ಮೇಸು ಅಪ್ಪಹೀನವಸೇನ ಸಮುದಿತೇಸು ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭವೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ರೂಪಸನ್ತತಿಯೋ ವೇದನಾಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರ ವಿಞ್ಞಾಣಸನ್ತತಿಯೋಚ ಸಮುದೇನ್ತಿ। ಯಾವ ಮರಣಕಾಲಾ ಖಣೇ ಖಣೇ ನಾನಾಕಲಾಪವಸೇನ ಉದೇನ್ತಿ ಪಸವನ್ತಿ। ತೇಸು ಪನ ತಸ್ಮಿಂ ಭವೇ ಏವ ಪಹೀನವಸೇನ ನಿರುದ್ಧೇಸು ತಾ ರೂಪಾರೂಪಸನ್ತತಿಯೋ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ। ಭವನ್ತರೇ ಪುನ ಅನುಪ್ಪಾದಸಙ್ಖಾತಂ ನಿರೋಧಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ। ಏತ್ಥ ಪನ ಯಥಾ ಉದಕೇ ಸತಿ ಮಚ್ಛಾನಾಮ ಹೋನ್ತಿ, ಅಸತಿ ನ ಹೋನ್ತಿ। ಏವಂ ಕಮ್ಮಜೇಸು ನಾಮರೂಪೇಸು ಸತಿ ಇತರಾನಿ ನಾಮರೂಪಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ಅಸತಿ ನ ಹೋನ್ತೀತಿ ಇತರಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿ ಕಮ್ಮಜೇಸು ಸಙ್ಗಹೇತ್ವಾ ಕಮ್ಮವಸೇನ ಉದಯಬ್ಬಯವಿಧಾನಂ ಗಹಿತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಏವಂ ಅವಿಜ್ಜಾತಣ್ಹುಪಾದಾನಕಮ್ಮಪಚ್ಚಯಾನಂ ವಸೇನ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಉದಯಬ್ಬಯಪವತ್ತಿ ಹೋತೀತಿ। ಕಮ್ಮವಸೇನ ಪನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಭವೇ ಸಮುದೇನ್ತಾನಿಪಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಖಣೇ ಖಣೇ ಕಬಳೀಕಾರಾಹಾರೂಪತ್ಥಮ್ಭನಂ ಲದ್ಧಾ ಏವ ಯಥಾ ಪವತ್ತರೂಪಸನ್ತತಿಯೋ ಅನುಬನ್ಧ ಮಾನಾ ನವನವಾ ರೂಪಸನ್ತತಿಯೋ ಸಮುದೇನ್ತಿ। ಅಲದ್ಧಾ ಪನ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ। ತಂ ಸನ್ತತಿಯಂ ಪುನ ಅನುಪ್ಪಾದಸಙ್ಖಾತಂ ಏಕಭವನಿರೋಧಂ ಪಾಪುಣನ್ತಿ, ಯಥಾ ಪವತ್ತಸನ್ತತಿಯೋ ವಾ ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ ಭಿಜ್ಜನ್ತಿ ಅನ್ತರಧಾಯನ್ತೀತಿ।
ವೇದನಾಸಞ್ಞಾಸಙ್ಖಾರಾ ಖಣವಸೇನಾತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಅನಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ನಾಮರೂಪಾನಂ ಪವತ್ತಿಕ್ಖಣವಸೇನ। ಖಣಸದ್ದೇನ ಚೇತ್ಥ ಸಮ್ಮಸನಞಾಣೇ ವುತ್ತರೂಪಸನ್ತತಿ ನಾಮಸನ್ತತಿಯೋಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬಾ। ನಹಿ ಸಾವಕಾನಂ ಞಾಣಂ ಖಣವಸೇನ ನಾಮರೂಪಾನಂ ಉದಯಂವಾ ವಯಂ ವಾ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿತುಂ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ। ಯಥಾ ಪನ ರತ್ತನ್ಧಕಾರೇ ಅನ್ತೋ ಲೇಣೇ ಮಹನ್ತೋ ತಮೋಖನ್ಧೋ ಜಾಯತಿ। ದೀಪಂ ಜಾಲೇನ್ತಸ್ಸ ಪನ ದೀಪೋಭಾಸೋ ಏಕಕ್ಖಣೇ ಏವ ಸಕಲಂ ಅನ್ತೋಲೇಣಂ ಫರಮಾನೋ ಉದೇತಿ। ತಮೋಖನ್ಧೋ ವೇತಿ। ಆಲೋಕಸ್ಸ ಉದಯೋ ಹೋತಿ। ತಮೋಖನ್ಧಸ್ಸ ವಯೋ। ಪುನ ದೀಪೇ ನಿಬ್ಬಾಪೀಯಮಾನೇ ತಮೋಖನ್ಧಸ್ಸ ಉದಯೋ ಹೋತಿ। ಆಲೋಕಸ್ಸ ವಯೋ। ಏವ ಮೇವಂ ಸರೀರೇ ನಾನಾಉತುವಸೇನವಾ ನಾನಾಹಾರವಸೇನವಾ ನಾನಾಚಿತ್ತ ವಸೇನವಾ ನಾನಿರಿಯಾಪಥವಸೇನವಾ ನಾನಾಪಯೋಗವಸೇನವಾ ಉದಯಪಕ್ಖಾನಂ ವಯಪಕ್ಖಾನಞ್ಚ ನಾನಾಸನ್ತತೀನಂ ಉದಯಞ್ಚ ಉದಯತೋ ವಯಞ್ಚ ವಯತೋ ಸುದಿಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏವಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಪನ ಆರದ್ಧವಿಪಸ್ಸಕಭಾವಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಉದಯಬ್ಬಯ ಞಾಣೇ ತಿಕ್ಖೇ ಸೂರೇ ವಹನ್ತೇ ದಸವಿಧಾ ವಿಪಸ್ಸನುಪಕ್ಕಿಲೇಸಸಙ್ಖಾತಾ ಪಾರಿಪನ್ಥಕಧಮ್ಮಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ। ತೇ ದಸ್ಸೇತುಂ ಓಭಾಸೋತಿಆದಿಗಾಥ ಮಾಹ। ತತ್ಥ ಓಭಾಸೋತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಿತೋ ಸರೀರೋಭಾಸೋ। ಪೀತೀತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಪಞ್ಚವಿಧಾ ಪೀತಿ। ಪಸ್ಸದ್ಧೀತಿ ದುವಿಧಾಪಸ್ಸದ್ಧಿ। ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋತಿ ಸದ್ಧಾಧಿಮೋಕ್ಖೋ। ಪಗ್ಗಹೋತಿ ವೀರಿಯಂ। ಸುಖನ್ತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಂ। ಞಾಣನ್ತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಞಾಣಂ। ಉಪಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಸತಿ। ಉಪೇಕ್ಖಾತಿ ತತ್ರಮಜ್ಝತ್ತುಪೇಕ್ಖಾ ಚೇವ ಆವಜ್ಜನುಪೇಕ್ಖಾ ಚ। ನಿಕನ್ತೀತಿ ಓಭಾಸಾದೀಹಿ ಸಹ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಆಲಯಂ ಕುರುಮಾನಾ ಸುಖುಮಾ ತಣ್ಹಾ। ಅಯಮೇವ ಪನ ಏಕನ್ತತೋ ವಿಪಸ್ಸನುಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ। ಓಭಾಸಾದಯೋ ಪನ ತಸ್ಸಾ ವತ್ಥುಭೂತತ್ತಾ
[೨೪೫] ವಿಭಾವನಿಯಂ ಪನ
ಅನಿಚ್ಚಾದಿವಸೇನ ಓಭಾಸಾದಿ ಪಟಿಬನ್ಧಪರಿಗ್ಗಹಂ ವಿಸುಂ ಅವತ್ವಾ ಮಗ್ಗಾಮಗ್ಗಜಾನನಮತ್ತೇನೇವ ಮಗ್ಗಾಮಗ್ಗಞಾಣದಸ್ಸನವಿಸುದ್ಧಿನಾಮ ವುತ್ತಾ। ಸಾ ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ನ ಸಮೇತಿ।
ತಥಾ ಪರಿಪನ್ಥವಿಮುತ್ತಸ್ಸಾತಿ ತಥಾ ಪರಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ತತೋ ವಿಪಸ್ಸನುಪಕ್ಕಿಲೇಸಪರಿಪನ್ಥತೋ ವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಯಾವಾನುಲೋಮಾತಿ ಯಾವಅನುಲೋಮಞಾಣಾ। ವಿಪಸ್ಸನಾಪರಿಪಾಕಂಆಗಮ್ಮಾತಿ ಸಙ್ಖಾರುಪೇಕ್ಖಾಭಾವಂ ಪತ್ವಾ ತಿವಿಧ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಭಾವಪ್ಪತ್ತಿಯಾಚೇವ ಸತ್ತಅರಿಯಪುಗ್ಗಲವಿಭಾಗಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯ ಭಾವಪ್ಪತ್ತಿಯಾಚ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕಂ ಆಗಮ್ಮ ಪಟಿಚ್ಚ। ಇದಾನಿ ಅಪ್ಪನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ವತ್ತಬ್ಬಕ್ಖಣೇತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ಅಪ್ಪನಾ ತಿಚ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಅಪ್ಪನಾ। ದ್ವೇತೀಣಿವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಾನೀತಿ ತಿಕ್ಖಪಞ್ಞಸ್ಸ ದ್ವೇ ವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಾನಿ। ಮನ್ದಪಞ್ಞಸ್ಸ ತೀಣಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಾನಿ। ಯಂಕಿಞ್ಚೀತಿ ತೀಸು ಲಕ್ಖಣೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ। ಯಾಸಿಖಾಪತ್ತಾಸಾನುಲೋಮಾಸಙ್ಖಾರುಪೇಕ್ಖಾತಿ ಮತ್ಥಕಪತ್ತಾ ಅನುಲೋಮಞಾಣಸಹಿತಾ ಯಾ ಸಙ್ಖಾರುಪೇಕ್ಖಾ ಅತ್ಥಿ। ಸಾ ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನಿವಿಪಸ್ಸನಾತಿಚ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಸಙ್ಖಾರುಪೇಕ್ಖಾಞಾಣಂ ಅನುಲೋಮಞಾಣನ್ತಿ ಇಮಾನಿ ದ್ವೇ ಞಾಣಾನಿ ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನಿ ವಿಪಸ್ಸನಾನಾಮಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಇದಂ ಪನ ಪರಿಪಾಕಗತವಿಪಸ್ಸನಾ ದಸ್ಸನವಚನಂ। ಏತ್ಥಚ ವುಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಮಗ್ಗೋ ವುಚ್ಚತಿ। ಸೋ ಹಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಭೂತ ಸಙ್ಖಾರನಿಮಿತ್ತತೋವಾ ಸಯಂ ಸಂಯೋಜನವತ್ಥುಭಾವತೋವಾ ವುಟ್ಠಾತಿ। ತಂ ಸಮಙ್ಗಿಪುಗ್ಗಲಂವಾ ಪುಥುಜ್ಜನಭಾವತೋ ಸಮುದಯಪಹಾನವಸೇನ ವಟ್ಟ ಪವತ್ತತೋಚ ವುಟ್ಠಾಪೇತಿ। ತಸ್ಮಾ ವುಟ್ಠಾನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಅವಸ್ಸಂ ವುಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಏತಾಯಾತಿ ವುಟ್ಠಾನಗಾಮಿನೀತಿ ಏವಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಞಾಣಾನಂ ವುಟ್ಠಾನ ಗಾಮಿನಿಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ತತೋಪರನ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಂವಾ ತಿಣ್ಣಂವಾ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಚಿತ್ತಾನಂ ಪವತ್ತಿಯಾ ಪರಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆಲಮ್ಬಿತ್ವಾತಿ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಆವಜ್ಜನಟ್ಠಾನಿಯಂ ಹುತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪುರೇಚರಭಾವೇನ ನಿಬ್ಬಾನಮೇವ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ। ತತೋ ಯೇವಚ ತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾನಾಮಂ ನಲಭತೀತಿ। ಪುಥುಜ್ಜನ ಗೋತ್ತಮಭಿಭವನ್ತನ್ತಿ ಏತೇನ ಗೋತ್ತಂ ಭವತಿ ಅಭಿಭವತೀತಿ ಗೋತ್ರಭು। ಗೋತ್ತನ್ತಿ ಚೇತ್ಥ ಪರಿಪುಣ್ಣಕಿಲೇಸ ಸಮಾಯೋಗೇನ ಅನರಿಯಭಾವಸಙ್ಖಾತಾ ಪುಥುಜ್ಜನಜಾತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ಅರಿಯಗೋತ್ತಮಭಿಸಮ್ಭೋನ್ತಞ್ಚಾತಿ ಏತೇನ ಗೋತ್ತಂ ಭವತಿ ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಗೋತ್ರಭು। ಗೋತ್ತನ್ತಿಚ ತಂತಂ ಕಿಲೇಸ ವಿಸುದ್ಧಭಾವ ಸಙ್ಖಾತಾ ಅರಿಯಜಾತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ದಸ್ಸೇತಿ। ಮಗ್ಗೋ ಅಪ್ಪನಾ ವೀಥಿಂ ಓತರತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ। ದುಕ್ಖಸಚ್ಚಂಪರಿಜಾನನ್ತೋತಿ ತೇಭೂಮಕ ಧಮ್ಮಾನಂ ಏಕನ್ತದುಕ್ಖಭಾವಂ ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜ ಜಾನನ್ತೋ। ಪರಿಜಾನನಞ್ಚೇತ್ಥ ತೇಸಂ ದುಕ್ಖಭಾವ ಸಮುದಯ ಸಚ್ಚಂಪಜಹನ್ತೋತಿ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನೇ ಅನುಸಯಭಾವೇನ ಪವತ್ತಮಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಾತಂ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ ಏಕದೇಸೇನವಾ ಅನವಸೇಸೇನವಾ ಅಪಚ್ಛಾವತ್ತಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಪಜಹನ್ತೋ। ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂಸಚ್ಛಿಕರೋನ್ತೋತಿ ಚಕ್ಖುಮಾ ವಿಯ ನಭಮಜ್ಝೇ ವಿರೋಚಮಾನಂ ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನೇ ಏಕದೇಸಸ್ಸವಾ ಸಕಲಸ್ಸವಾ ಕಿಲೇಸ ವಟ್ಟಸ್ಸವಾ ಆಯತಿಂ ಭಾವಿನೋ ವಿಪಾಕವಟ್ಟಸ್ಸಂವಾ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಾನೇ ಪುನ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮಭಾಪತ್ತಿವಸೇನ ನಿರೋಧಸಙ್ಖಾತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕರೋನ್ತೋ। ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಂಭಾವನಾವಸೇನಾತಿ ಇತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅನಮತಗ್ಗೇ ಸಂಸಾರೇ ಅನುಪ್ಪನ್ನಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸಚ್ಚಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದನಸಙ್ಖಾತಾಯ ಭಾವನಾಯ ವಸೇನ। ಮಗ್ಗಚೇತನಾಯ ಪನ ಆನನ್ತರಿಕಫಲತ್ತಾ ತಙ್ಖಣೇ ಅಪನೀತಗ್ಗಿಕೇ ಪದೇಸೇ ಪುನ ಉದಕಂ ಆಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತೋ ವಿಯ ಮಗ್ಗಾನುಕೂಲಪವತ್ತಿವಸೇನ ದುಕ್ಖಪರಿಜಾನನಾದೀನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಕಿಚ್ಚಾನಿ ಅನುಕುಬ್ಬನ್ತಾನಿ ತತೋಪರಂ ದ್ವೇವಾ ತೀಣಿವಾ ಫಲಚಿತ್ತಾನಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ। ತತೋಪರಂ ಭವಙ್ಗಪಾತೋ ಹೋತೀತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ತತೋಪರನ್ತಿಆದಿಮಾಹ। ಯಥಾ ಪನ ಪಸಾದಚಕ್ಖುನಾವಾ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾವಾ ಕಿಞ್ಚಿರೂಪಂ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ತಾನಿ ಚಕ್ಖೂನಿ ತಂ ರೂಪಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸಪಿ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ಪಾತುಭೂತಂ ಕತ್ವಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ। ನ ತಾವ ತೇಸಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿಕ್ಖಣೇ ತಂ ರೂಪಂ ತಸ್ಸ ಅಹಂ ಇದಂನಾಮ ಪಸ್ಸಾಮೀತಿ ಪಾಕಟಂ ಹೋತಿ। ಪಚ್ಛಾ ಪನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನ ವಾರೇಸು ಪವತ್ತಮಾನೇಸುಏವ ತಂರೂಪಂ ತದನುಬನ್ಧಾಚ ನಾನಾಕಾರಾ ತಸ್ಸ ಪಾತುಭೂತಾ ಹೋನ್ತಿ। ಏವಮೇವಂ ಇಧಪಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನವಾರೇಸು ಪವತ್ತಮಾನೇಸುಏವ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ತದನುಬನ್ಧಾನಿ ಮಗ್ಗಫಲಾದೀನಿಚ ಪಾತುಭವನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಪುನಭವಙ್ಗಂ।ಲ। ಪವತ್ತನ್ತೀತಿ। ಇದಾನಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನಞಾಣಸ್ಸ ಭೂಮಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಮಗ್ಗಂಫಲಞ್ಚನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿಆದಿಗಾಥ ಮಾಹ। ತತ್ಥ ಪಣ್ಡಿತೋತಿ ಅರಿಯಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಫಲಟ್ಠೋ। ಹೀನೇತಿ ಪಹೀನೇ। ಸೇಸೇತಿ ಅಪಹೀನೇ ಉಪರಿಮಗ್ಗವಜ್ಝೇ। ಇಮಾನಿ ಪನ ದ್ವೇ ಪಹೀನಾವಸಿಟ್ಠಕಿಲೇಸಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನಾನಿ ಕೇಸಞ್ಚಿ ಜೀವಿತಸಮಸೀಸಿಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಕಿಲೇಸ ವಿಭಾಗೇಸು ಅಕೋವಿದಾನಞ್ಚ ನಲಬ್ಭನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತಿವಾನವಾತಿ। ಏತ್ಥಚ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ ತಾವ ಸಬ್ಬಪಥಮಂ ಮಗ್ಗಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನಂ ವುತ್ತಂ। ತತೋ ಫಲಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನಂ। ಏತ್ಥಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ। ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ಅನುಪಸ್ಸನಾ ಮಗ್ಗಫಲೇಸು। ಅಭಿನಿವಿಸನಂ ಅಭಿನಿವೇಸೋ। ಹೇಟ್ಠಾ ಸಿಲಾಪಥವಿಯಂ ನಿಖಾತಸಿನೇರುಪಾದಸ್ಸ ವಿಯ ಅಜ್ಝತ್ತಖನ್ಧೇಸು ದಳ್ಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪವತ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅತ್ತಾ ಇತಿ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಅತ್ತಾಭಿನಿವೇಸೋ। ತಂ ಅತ್ತಾಭಿನಿವೇಸಂ। ಮುಞ್ಚನ್ತೀತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಧಮ್ಮಾನಂ ಕೇವಲಂ ಪಚ್ಚಯಾಯತ್ತ ವುತ್ತಿತಾಯ ಖಣಭಙ್ಗಸ್ಸಚ ಅದಿಟ್ಠತ್ತಾ ಸೋ ಅಭಿನಿವೇಸೋ ಪವತ್ತತಿ। ತಸ್ಮಾ ತಂ ದ್ವಯಂ ಸುದಿಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ ರೂಪಂ ಅನತ್ತಾ ವೇದನಾ ಅನತ್ತಾತಿಆದಿನಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ತಂ ಅಭಿನಿವೇಸಂ ವಿಮೋಚಯಮಾನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಂ ಹೋತಿ, ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖ ಸಙ್ಖಾತಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಫಲಸ್ಸಚ ಪವೇಸನದ್ವಾರಭೂತತ್ತಾ, ವಿಪಲ್ಲಾಸ ನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ವಿಪರೀತವಸೇನ ಆಸನಂ ಉಪಗಮನಂ ಪವತ್ತನಂವಾ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ। ಅನಿಚ್ಚೇ ನಿಚ್ಚನ್ತಿ ಉಪಗಮನಂ ಪವತ್ತನಂವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸೋ ಏವ ಕಿಲೇ ಸುಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಆಸನ್ನಕಾರಣತ್ತಾ ನಿಮಿತ್ತನ್ತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸನಿಮಿತ್ತಂ। ಮುಞ್ಚನ್ತೀತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಧಮ್ಮಾನಂ ಖಣಭಙ್ಗಸ್ಸ ಅದಿಟ್ಠತ್ತಾ ತಂನಿಮಿತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ತೇಸಂ ಖಣಭಙ್ಗಂ ಸುದಿಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ ರೂಪಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ವೇದನಾ ಅನಿಚ್ಚಾತಿಆದಿನಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ತಂನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಮೋಚಯಮಾನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಣ್ಹಾಪಣಿಧಿನ್ತಿ ತಣ್ಹಾಏವ ಅಭಿಸಙ್ಗವಸೇನ ಆರಮ್ಮಣೇ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಣಿದಹನತೋ ದಳ್ಹಂ ಥಪನತೋ ಪಣಿಧೀತಿ ತಣ್ಹಾಪಣಿಧಿ। ತಂತಣ್ಹಾ ಪಣಿಧಿಂ। ಮುಞ್ಚನ್ತೀತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಧಮ್ಮಾನಂ ಮಹಾಆದೀನವರಾಸಿಭಾವಸ್ಸ ಅದಿಟ್ಠತ್ತಾ ಸೋಪಣಿಧಿ ಹೋತೀತಿ ತೇಸಂ ಮಹಾಆದೀನವರಾಸಿಭಾವಂ ಸುದಿಟ್ಠಂ ಕತ್ವಾ ರೂಪಂದುಕ್ಖಂ ವೇದನಾದುಕ್ಖಾತಿಆದಿನಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಸಮನುಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ತಂಪಣಿಧಿಂ ವಿಮೋಚಯಮಾನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಏತಾ ವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಭೂತಾ ತಿಸ್ಸೋ ಅನುಪಸ್ಸನಾ ಏವಂ ವಿಸೇಸ ನಾಮಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ। ತಸ್ಮಾ। ಯಸ್ಮಾ ಸಙ್ಖಾರೇಸು ಸುಞ್ಞತದಸ್ಸನವಸೇನ ಅತ್ಥಸಿದ್ಧಿನಾಮ ಕೇವಲಂ ಅತ್ತಾಕಿನಿವೇಸಭೂತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಿಗಾಹಸ್ಸ ಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಸ್ಸ ಞಾಣಸ್ಸೇವ ಆನುಭಾವೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಥಾ ಸಮನುಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ವಿಮುಞ್ಚನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಿ ಮಗ್ಗೋಪಿ ಸಹಜಾತಞಾಣ ಕಿಚ್ಚೇನ ನಾಮಂ ಲಭತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಯದಿವುಟ್ಠಾನ।ಲ। ಸುಞ್ಞತೋವಿಮೋಕ್ಖೋ ನಾಮಹೋತಿಮಗ್ಗೋತಿ। ಯದಿಅನಿಚ್ಚತೋ।ಲ। ಅನಿಮಿತ್ತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋನಾಮಾತಿ। ದುಕ್ಖದಸ್ಸನವಸೇನ ಅತ್ಥಸಿದ್ಧಿನಾಮ ಪಣಿಧಿಸಙ್ಖಾತ ತಣ್ಹಾಗಾಹಪಟಿಪಕ್ಖಭೂತಸ್ಸ ಸಮಾಧಿಸ್ಸಪಿ ಆನುಭಾವೋ। ತಸ್ಮಾ ತಥಾ ಸಮನುಪಸ್ಸಿತ್ವಾ ವಿಮುಚ್ಚನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಿ ಮಗ್ಗೋಪಿ ಸಹಜಾತಸಮಾಧಿಕಿಚ್ಚೇನ ನಾಮಂ ಲಭತೀತಿ ವುತ್ತಂ। ಯದಿ ದುಕ್ಖತೋ। ಲ। ಅಪ್ಪಣಿಹಿತೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋನಾಮಾತಿ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಮಗ್ಗೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ। ದುಕ್ಖತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಅನತ್ತತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ। ಮಗ್ಗೇ ಪನ ತಿಣ್ಣಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಕಿಚ್ಚವಿಸೇಸೋನಾಮ ವಿಪಸ್ಸನಾಗಮನವಸೇನೇವ ಸಿದ್ಧೋತಿ ವುತ್ತಂ ಮಗ್ಗೋ। ಲ। ನಾಮಾನಿ ಲಭತೀತಿ। ತತ್ಥ ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುತ್ತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಧಮ್ಮಾನುಸಾರೀನಾಮ ಹೋತಿ। ಮಜ್ಝೇ ಛಸು ಮಗ್ಗಫಲಕ್ಖಣೇಸು ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ನಾಮ। ಅರಹತ್ತಫಲಕ್ಖಣೇ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋನಾಮ। ಅನಿಮಿತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುತ್ತೋ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಸದ್ಧಾನುಸಾರೀನಾಮ। ಉಪರಿ ಸತ್ತಸು ಠಾನೇಸು ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋನಾಮ। ಅಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖೇನ ವಿಮುತ್ತೋ ಪನ ಅಟ್ಠಸುಪಿ ಠಾನೇಸು ಕಾಯಸಕ್ಖಿನಾಮ। ಸೋಯೇವ ಅರೂಪಜ್ಝಾನಂ ಪಾದಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಮುತ್ತೋ ಅರಹತ್ತಫಲೇ ಠಿತೋ ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋ ನಾಮಾತಿ ಏತ್ತಾವತಾ ಯಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಪರಿಪಾಕಮಾಗಮ್ಮಾತಿ ಸಙ್ಖಾರುಪೇಕ್ಖಾಭಾವಂ ಪತ್ವಾ ತಿವಿಧವಿಮೋಕ್ಖಮುಖಭಾವಪ್ಪತ್ತಿಯಾಚೇವ ಸತ್ತಅರಿಯಪುಗ್ಗಲವಿಭಾಗಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯಭಾವಪ್ಪತ್ತಿಯಾಚ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಸ್ಸ ಪರಿಪಾಕಂ ಆಗಮ್ಮ ಪಟಿಚ್ಚಾತಿ। ತಂ ಸರೂಪತೋ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಂ ಹೋತೀತಿ। ಮಗ್ಗವೀಥಿಯಂ ಫಲಞ್ಚ ಮಗ್ಗಾಗಮನ ವಸೇನ ತಥಾ ತೀಣಿ ನಾಮಾನಿ ಲಭತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಯಥಾವುತ್ತನಯೇನ ವಿಪಸ್ಸನ್ತಾನನ್ತಿ ಯದಿ ಅನತ್ತತೋ ವಿಪಸ್ಸತೀತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರನಯೇನ ವಿಪಸ್ಸನ್ತಾನಂ ಚತುನ್ನಂ ಫಲಟ್ಠಾನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ। ಯಥಾಸಕಂಫಲನ್ತಿ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ। ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಆರಮ್ಮಣವಸೇನಾತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ಸರಸವಸೇನಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಸಭಾವೇನ। ನಾಮತ್ತಯನ್ತಿ ಸುಞ್ಞತಾದಿ ನಾಮತ್ತಿಕಂ। ಸಬ್ಬತ್ಥಾತಿ ಸಬ್ಬಾಸು ಮಗ್ಗವೀಥಿ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿವೀಥೀಸು। ಸಬ್ಬೇಸಂಪೀತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂಪಿ ಮಗ್ಗಫಲಾನಂ। ಸಮಮೇವಾತಿ ಸಮಾನಮೇವ। ಸದಿಸಮೇವ। ಏತ್ಥಪನಾತಿ ಏತೇಸು ಪನ ಯಥಾವುತ್ತೇಸು ಮಗ್ಗಫಲೇಸು। ಯಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬಾದಿಟ್ಠಿಯೋಚ ಸೋಳಸವಿಧಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಚ ಅತ್ತದಿಟ್ಠಿಮೂಲಿಕಾ ಏವ ಹೋನ್ತಿ। ಅತ್ತದಿಟ್ಠಿಯಾ ನಿರುದ್ಧಾಯ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ಸಬ್ಬಾನಿಚ ಅಪಾಯಗಾಮಿ ಕಮ್ಮಾನಿನಾಮ ಅತ್ತದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸತಿಯಾಏವ ವಿಪಚ್ಚನ್ತಿ। ಅಸತಿಯಾ ನ ವಿಪಚ್ಚನ್ತಿ। ದಿಟ್ಠಸಚ್ಚಾನಞ್ಚ ಸಾ ದಿಟ್ಠಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀನಾ ಹೋತಿ। ತಸ್ಮಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗಂ।ಲ। ಪಹೀನಾಪಾಯ ಗಮನೋತಿ ವುತ್ತಂ। ಅಪಾಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಪರಮೋಸೋತಾಪನ್ನೋನಾಮ ಹೋತೀತಿ, ತತ್ಥ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಸದ್ದೇನ ಸತ್ತಪಟಿಸನ್ಧಿಗಹಣವಾರಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ। ಪರಮೋತಿ ಉಕ್ಕಂಸಪರಿಚ್ಛೇದೋ। ಇತಿ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಪರಮೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ। ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಪರಮೋ। ಸೋ ಪನ ದೇವೇಸು ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತು ಪರಮೋ, ಮನುಸ್ಸೇಸು ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತು ಪರಮೋ, ಉಭಯತ್ಥ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತು ಪರಮೋತಿ ತಿವಿಧೋ ಹೋತಿ। ಯಥಾಹ –
ಕತಮೋಚ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಪರಮೋ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋ ನಿಯತೋ, ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯನೋ, ಸೋ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ದೇವೇಚ ಮನುಸ್ಸೇಚ ಸನ್ಧಾವಿತ್ವಾ ಸಂಸರಿತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರೋತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತು ಪರಮೋತಿ।
ಏತ್ಥ ಹಿ ಚ ಸದ್ದೋ ಅನಿಯಮತ್ಥೋ। ಏತೇನ ಯೋಚ ದೇವೇಏವ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಸಂಸರತಿ। ಯೋಚ ಮನುಸ್ಸೇಏವ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಸಂಸರತಿ। ಯೋಚ ದೇವೇಚ ಮನುಸ್ಸೇಚ ಮಿಸ್ಸಕಭವ ವಸೇನ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಸಂಸರತಿ। ತಿವಿಧೋ ಪೇಸೋ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತು ಪರಮೋನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪನ ಮಿಸ್ಸಕಭವ ವಸೇನಸ್ಸ ಅತ್ಥೋ ವುತ್ತೋ। ಏತ್ಥಚ ಯಸ್ಮಾ ಮಹಗ್ಗತಜ್ಝಾನಸ್ಸಚ ಉಪರಿಮಗ್ಗ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಯಚ ಆನುಭಾವಂ ಅನಪೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಕೇವಲಂ ಇಮಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಆನುಭಾವಗತಿಯಾ ಏವ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಪರಮೋನಾಮ ವುತ್ತೋ। ಸೋಚ ಪಾಳಿಯಂ ಕತಮೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಇಧ ನಿಟ್ಠಾ। ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಪರಮಸ್ಸ ಕೋಲಂ ಕೋಲಸ್ಸ ಏಕಬೀಜಿಸ್ಸ ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ ಯೋಚ ದಿಟ್ಠೇವಧಮ್ಮೇ ಅರಹಾತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಕಾಮಭವೇಏವ ಝಾನರಹಿತೋ ಸುಕ್ಖವಿಪಸ್ಸಕೋವಾ
ಇತೋ ಸತ್ತ ತತೋ ಸತ್ತ, ಸಂಸರಾನಿ ಚತುದ್ದಸಾತಿ ವುತ್ತಂ। ತಥಾ ಅಙ್ಗುತ್ತರೇಚ ತಿಕನಿಪಾತೇ ಸಚೇ ಉದಾಯಿ ಆನನ್ದೋ ಅವಿತರಾಗೋ ಕಾಲಂ ಕರೇಯ್ಯ, ತೇನ ಚಿತ್ತಪಸಾದೇನ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ದೇವೇಸು ದೇವರಜ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ। ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಮಹಾರಜ್ಜಂ ಕರೇಯ್ಯ। ಅಪಿಚ ಉದಾಯಿ ಆನನ್ದೋ ದಿಟ್ಠೇವಧಮ್ಮೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾ ಯಿಸ್ಸತೀತಿ ವುತ್ತಂ। ಕೇಚಿ ಪನ ಇಮೇಹಿ ಸುತ್ತಪದೇಹಿ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತು ಪರಮಸ್ಸ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಕಾಮಭವೇ ಚುದ್ದಸ ಪಟಿಸನ್ಧಿಯೋ ಇಚ್ಛನ್ತಿ। ಮಹಾವಗ್ಗಸಂಯುತ್ತಟೀಕಾಯಞ್ಚ ಕೇಚಿ ಪನ ಕಾಮಭವೇ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂಏವ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ತತೋ ಉದ್ಧನ್ತಿ ವದನ್ತಿ। ತಂ ವೀಮಂಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ವಿಭಙ್ಗೇ ಪನ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಅಟ್ಠಾನಸುತ್ತೇಸುಚ ಅಟ್ಠಾನಮೇತಂ ಅನವಕಾಸೋ ಯಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಟ್ಠಮಂ ಭವಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಯ್ಯ, ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತೀತಿಚ, ಅಙ್ಗುತ್ತರೇ ಛಕ್ಕನಿಪಾತೇ ಅಭಬ್ಬೋ ದಿಟ್ಠಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅಟ್ಠಮಂ ಭವಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತುನ್ತಿ ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನನ್ತಿ ಕಾಮರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ತದೇಕಟ್ಠಮೋಹಸ್ಸಚ। ತನುಕರತ್ತಾತಿ ಯಥಾ ಸೋತಾಪನ್ನಸನ್ತಾನೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಾ ಧಮ್ಮಿಕೇಸು ಕಾಮವತ್ಥೂಸು ಬಲವನ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ। ಯತೋ ತೇಸಂ ಮೇಥುನವತ್ಥುಸಮಾಯೋಗೋಪಿ ಪವತ್ತತಿ, ತಥಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತುಂ ಅಸಮತ್ಥೇ ಕತ್ವಾ ಸಂಲಿಖನವಸೇನ ತನುಕರಣತೋ। ಅಧಿಚ್ಚುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನಚ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಮನ್ದತಾವಸೇನಚ ತನುಕಭಾವಂ ಸಾಧನತೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ತತ್ಥ ಅಧಿಚ್ಚುಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನಾತಿ ಕದಾಚಿ ಚಿರೇನ ಉಪ್ಪತ್ತಿವಸೇನ। ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಮನ್ದತಾಯಾತಿ ಚಿರೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಾನಂಪಿ ಮನ್ದತರಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಾನವಸೇನ। ಮಹಾಸಿವತ್ಥೇರೇನ ಪನ ತೇಸಂಪಿ ಮೇಥುನವತ್ಥು ಸಮಾಯೋಗೋ ಇಚ್ಛಿತೋ। ಸೋ ಮಹಾಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋ। ಯಞ್ಚ ಛಕ್ಕನಿಪಾತೇ ಮಿಗಾಸಾಲವತ್ಥುಮ್ಹಿ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನೋಪಿ ಇಸಿದತ್ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಸಕದಾಗಾಮಿತ್ತಂ ಭಗವತಾ ಬ್ಯಾಕತಂ, ತಂಪಿ ತಸ್ಸ ಆಸನ್ನಮರಣಕಾಲೇ ಅಧಿಗಮವಸೇನ ಬ್ಯಾಕತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಸಕಿಂದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಆಗಮನತೋ ಸಕದಾಗಾಮೀನಾಮ ಹೋತೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಯಮೇತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಪಥಮಪರಿಚ್ಛೇದೇ ವುತ್ತಮೇವ। ಅರಹತ್ತಂಭಾವೇತ್ವಾತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತ್ವಾಖೀಣಾ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸವಾ ಯಸ್ಸಾತಿ ಖೀಣಾಸವೋ। ದಕ್ಖಿಣಾ ವುಚ್ಚತಿ ಕಮ್ಮಞ್ಚ ಕಮ್ಮಫಲಞ್ಚ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ಆಯತಿಂ ಫಲಪಟಿಲಾಭತ್ಥಾಯ ದಿನ್ನದಾನಂ। ದಕ್ಖನ್ತಿ ವಡ್ಢನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ಏತಾಯಾತಿ ಕತ್ವಾ। ತಾಯ ಪನ ದಕ್ಖಿಣಾಯ ವಿಪತ್ತಿಕರಾನಂ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಅಭಾವತೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿಕರಾನಞ್ಚ ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧಾದಿಗುಣಾನಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಪರಿಪುಣ್ಣತ್ತಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೇಸು ಅಗ್ಗೋ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಹುತ್ವಾ ತಂದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತುಂ ಅರಹತೀತಿ ಅಗ್ಗದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ। ಪುಗ್ಗಲಭೇದೋತಿ ಚತುನ್ನಂ ಫಲಟ್ಠಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಸಙ್ಖೇಪಭೇದೋ। ವಿತ್ಥಾರಭೇದೋ ಪನ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ತಾವ ಚತುವೀಸತಿ ಸೋತಾಪನ್ನಾ, ದ್ವಾದಸ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ, ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸ ಅನಾಗಾಮಿನೋ, ದ್ವಾದಸ ಏತ್ಥಾತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪುಗ್ಗಲಭೇದೇ। ಸಬ್ಬೇಸಂಪೀತಿ ಚತುನ್ನಂ ಫಲಟ್ಠಾನಂಪಿ ಸಾಧಾರಣಾವ। ನ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿ ವಿಯ ಏಕಚ್ಚಾನಂಏವ ಸಾಧಾರಣಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಅತಿವಿಯ ಮಮಾಯಿತಸ್ಸ ಅಭಿನಿನ್ದಿ ತಸ್ಸ ಅಜ್ಝೋಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನಸ್ಸ ಅಪವತ್ತಿಕರಣಂ ನಾಮ ಬಹಲರಾಗವಿಮುತ್ತಾನಂಏವ ಸಿಜ್ಝತೀತಿ ವುತ್ತಂ, ಅನಾಗಾಮೀನಞ್ಚೇವ ಅರಹನ್ತಾನಞ್ಚಲಬ್ಭತೀತಿ। ತೇಸಂಪಿ ಅಟ್ಠಸಮಾಪತ್ತಿಲಾಭೀನಂ ಕಾಮರೂಪಭವಗತಾನಞ್ಞೇವ ಇಧ ಗಹಣಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಕಸ್ಮಾ, ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅನುಪುಬ್ಬನಿರೋಧಬಲೇನೇವ ಗನ್ತಬ್ಬತ್ತಾ। ತೇನಾಹ ತತ್ಥಾತಿಆದಿ। ತತ್ರಾಯಂ ವಿಧಿ, ಪಥಮಜ್ಝಾನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಯ ತತ್ಥ ಗತೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ ದುಕ್ಖತೋ ಅನತ್ತತೋ ವಿಪಸ್ಸತಿ। ತತೋ ದುತೀಯಜ್ಝಾನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಯ ತತ್ಥಗತೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ತಥೇವ ವಿಪಸ್ಸತಿ। ತತೋ ತತೀಯಂ ಝಾನಂ। ತತೋ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ। ತತೋ ಪಞ್ಚಮಂ ಝಾನಂ। ತತೋ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ। ತತೋ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾ ಯತನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಯ ತತ್ಥಗತೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ತಥೇವ ವಿಪಸ್ಸತಿ। ನಿರೋಧಂ ಫುಸತೀತಿ। ತತ್ಥತತ್ಥೇವಾತಿ ತತೋ ತತೋ ಝಾನತೋ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ವುಟ್ಠಿತಕಾಲೇಏವ। ವಿಪಸ್ಸನ್ತೋತಿ ನಿರೋಧಸ್ಸ ಸಮಥ ವಿಪಸ್ಸನಾ ಯುಗನನ್ಧಬಲೇನೇವ ಪತ್ತಬ್ಬತ್ತಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಬಲೇನಪಿ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನಸ್ಸ ಸಣ್ಹಸುಖುಮಭಾವಾ ಪಾದನತ್ಥಂ ಇದಂ ಪಥಮಜ್ಝಾನಂ ಅನಿಚ್ಚನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವಿಪಸ್ಸನ್ತೋ। ಯಾವಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂಗನ್ತ್ವಾತಿ ಯಾವ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಜ್ಝಾನಂ, ತಾವ ಸಮಾಪಜ್ಜನವುಟ್ಠಾನವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನ ಗನ್ತ್ವಾ। ಆವಜ್ಜನಾಧಿಟ್ಠಾನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನಾನಿಪೇತ್ಥ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಾನಿಯೇವ। ತೇನೇವ ಹಿ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಮಗ್ಗೇ ಪಞ್ಚವಿಧಾ ವಸಿಯೋ ನಿರೋಧಪರಿಕಮ್ಮೇಸು ವುತ್ತಾತಿ। ತತೋಪರನ್ತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಜ್ಝಾನಗತೇ ಸಙ್ಖಾರೇವಿಪಸ್ಸನಾನನ್ತರಂ, ಅಧಿಟ್ಠಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಅಧಿಟ್ಠೇಯ್ಯಂ। ಅತ್ತನೋ ಸರೀರಾಬನ್ಧೇ ಪರಿಕ್ಖಾರೇ ಥಪೇತ್ವಾ ನಾನಾಬನ್ಧಾನಿ ಚಿವರಾದೀನಿ ಪರಿಕ್ಖಾರಾನಿ ಅಗ್ಗಿಆದಿನಾ ಪರಿಸ್ಸಯೇನ ಮಾವಿನಸ್ಸನ್ತೂತಿವಾ, ಏಕಸೀಮಾಯಂ ಸಙ್ಘಕಮ್ಮೇ ಕರೀಯಮಾನೇ ಸಙ್ಘೋ ಮಂ ಪಭಿಮಾನೇಸ್ಸತಿ, ತದಾ ವುಟ್ಠಹಾಮೀತಿವಾ, ಸತ್ಥಾ ಮಂ ಕೇನಚಿಕಾರಣೇನ ಪಕ್ಕೋಸಾ ಪೇಸ್ಸತಿ, ತದಾ ವುಟ್ಠಹಾಮೀತಿವಾ ಅಧಿಟ್ಠಾನಕಿಚ್ಚಂ। ಆದಿಸದ್ದೇನ ನಿರೋಧಬ್ಭನ್ತರೇಏವ ಮರಣಂ ನುಖೋ ಮೇ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ಪವತ್ತೋ ಅದ್ಧಾನ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ ಗಹಿತೋ। ದ್ವಿನ್ನಂ।ಲ। ವೋಚ್ಛಿಜ್ಜತಿಚಿತ್ತಸನ್ತತಿ ತದತ್ಥಾಯ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಥಾರೂಪಸ್ಸ ಪಯೋಗವಿಸೇಸಸ್ಸ ಸುಟ್ಠು ಕತತ್ತಾ। ತತೋತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ। ಅನಾಗಾಮಿನೋ ಅನಾಗಾಮಿ ಫಲಚಿತ್ತಂ ನಿರಾವಜ್ಜನಂಪಿ ನಿಪ್ಪರಿಕಮ್ಮಂಪೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ತಥಾಹಿ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಪವತ್ತಿತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಪರಿಕಮ್ಮಮೇವ ತಸ್ಸ ಪರಿಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ತಿಟ್ಠತಿ। ನ ವಿಸುಂ ಆಸನ್ನಪರಿಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ಅತ್ಥೀತಿ। ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನನ್ತಿ ಫಲಪಚ್ಚವೇಕ್ಖನಂ। ಏವಂ ದುವಿಧಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನನಯಂ ನಿದ್ದಿಸಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಯದತ್ಥಂ ಸೋ ನಿದ್ದಿಸೀಯತಿ, ತದತ್ಥೇ ಸೋತುಜನೇ ನಿಯೋಜೇನ್ತೋ ಭಾವೇ ತಬ್ಬನ್ತಿ ಗಾಥಮಾಹ। ತತ್ಥ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಾತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿ। ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿವಾ ಏತಾಯ ಉಪರುಪರಿ ವಿಸೇಸನ್ತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿ। ಸೀಲಾದಿಧಮ್ಮೋ। ರಸೀಯತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿ ರಸಸ್ಸಾದೋ। ಸಾಸನೇ ಪಟಿಪತ್ತಿರಸಸ್ಸಾದಂ ಪತ್ಥಯನ್ತೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಇಚ್ಚೇವಂ ಮಯಾ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಂ ಉತ್ತಮಂ ಭಾವನಾದ್ವಯಂ ಭಾವೇತಬ್ಬನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ।
ಇತಿ ಪರಮತ್ಥದೀಪನಿಯಾನಾಮ ಅಭಿಧಮ್ಮತ್ಥಸಙ್ಗಹಸ್ಸ
ಚತುತ್ಥವಣ್ಣನಾಯ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸಙ್ಗಹಸ್ಸ
ಪರಮತ್ಥದಿಪನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।