॥ ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ॥

ಚೂಳಗನ್ಥವಂಸಪಾಳಿ

೧. ಪಿಟಕತ್ತಯಪರಿಚ್ಛೇದೋ

ನಮಸ್ಸೇತ್ವಾನ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ, ಅಗ್ಗವಂಸವರಂವರಂ।

ನತ್ವಾನ ಧಮ್ಮಂ ಬುದ್ಧಜಂ, ಸಙ್ಘಞ್ಚಾಪಿನಿರಙ್ಗಣಂ॥

ಗನ್ಥವಂಸಮ್ಪಿ ನಿಸ್ಸಾಯ, ಗನ್ಥವಂಸಂ ಪಕಥಿಸ್ಸಂ।

ತಿಪೇಟಕಸಮಾಹಾರಂ, ಸಾಧುನಂ ಜಙ್ಘದಾಸಕಂ॥

ವಿಮತಿನೋದನಮಾರಮ್ಭಂ, ತಂ ಮೇ ಸುಣಾಥ ಸಾಧವೋ।

ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧವಚನಂ, ವಿಮುತ್ತಿ ಚ ಸಹೇತುಕಂ॥

ಹೋತಿ ಏಕವಿಧಂಯೇವ, ತಿವಿಧಂ ಪಿಟಕೇನ ಚ।

ತಞ್ಚ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಕೇವಲಂ, ಪಞ್ಚವಿಧಂ ನಿಕಾಯತೋ॥

ಅಙ್ಗತೋ ಚ ನವವಿಧಂ, ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಗಣನತೋ।

ಚತುರಾಸೀತಿ ಸಹಸ್ಸ, ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಪಭೇದನನ್ತಿ॥

ಕಥಂ ಪಿಟಕತೋ ಪಿಟಕಞ್ಹಿ ತಿವಿಧಂ ಹೋತಿ?

ವಿನಯಪಿಟಕಂ, ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕಂ ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕನ್ತಿ। ತತ್ಥ ಕತಮಂ ವಿನಯ ಪಿಟಕಂ? ಪಾರಾಜಿಕಕಣ್ಡಂ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಕಣ್ಡಂ, ಮಹಾವಗ್ಗಕಣ್ಡಂ, ಚುಲ್ಲವಗ್ಗಕಣ್ಡಂ, ಪರಿವಾರಕಣ್ಡನ್ತಿ। ಇಮಾನಿ ಕಣ್ಡಾನಿ ವಿನಯಪಿಟಕಂ ನಾಮ।

ಕತಮಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕಂ? ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಣೀ-ಪಕರಣಂ, ವಿಭಙ್ಗ-ಪಕರಣಂ, ಧಾತುಕಥಾ-ಪಕರಣಂ, ಪುಗ್ಗಲಪಞ್ಞತ್ತಿ-ಪಕರಣಂ, ಕಥಾವತ್ಥು-ಪಕರಣಂ, ಯಮಕ-ಪಕರಣಂ, ಪಟ್ಠಾನ-ಪಕರಣನ್ತಿ। ಇಮಾನಿ ಸತ್ತ ಪಕರಣಾನಿ ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕಂ ನಾಮ। ಕತಮಂ ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕಂ? ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧವಗ್ಗಾದಿಕಂ, ಅವಸೇಸಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕಂ ನಾಮ।

ಕಥಂ ನಿಕಾಯತೋ? ನಿಕಾಯಾ ಪಞ್ಚ ವಿಧಾ ಹೋನ್ತಿ। ದೀಘನಿಕಾಯೋ, ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯೋ, ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯೋ, ಅಙ್ಗುತ್ತರನಿಕಾಯೋ, ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯೋತಿ।

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ದೀಘ-ನಿಕಾಯೋ? ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧವಗ್ಗೋ, ಮಹಾವಗ್ಗೋ, ಪಾಥಿಕವಗ್ಗೋತಿ, ಇಮೇ ತಯೋ ವಗ್ಗಾ ದೀಘನಿಕಾಯೋ ನಾಮ। ಇಮೇಸು ತೀಸು ವಗ್ಗೇಸು, ಚತುತಿಂಸ ವಗ್ಗಾನಿ ಚ ಹೋನ್ತಿ। [ಚತುತಿಂಸೇವ ಸುತ್ತನ್ತಾ, ಸೀಲಕ್ಖನ್ಧವಗ್ಗಾದಿಕಾ, ಯಸ್ಸ ಭವನ್ತಿ ಸೋ ಯೇವ ದೀಘನಿಕಾಯ ನಾಮ ಹೋತಿ।]

ಕತಮೋ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯೋ? ಮೂಲಪಣ್ಣಾಸೋ, ಮಜ್ಝಿಮಪಣ್ಣಾಸೋ, ಉಪರಿಪಣ್ಣಾಸೋತಿ, ಇಮೇ ತಯೋ ಪಣ್ಣಾಸಾ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯೋ ನಾಮ। ಇಮೇಸು ತೀಸು ಪಣ್ಣಾಸೇಸು ದ್ವೇಪಞ್ಞಾಸಾಧಿಕ-ಸುತ್ತ-ಸತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ [ದಿಯಡ್ಢಸತಸುತ್ತನ್ತಾ, ದ್ವಿ ಸುತ್ತಂ ಯಸ್ಸ ಸನ್ತಿಸೋ, ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯೋ ನಾಮೋ ಮೂಲಪಣ್ಣಾಸಮಾದಿ ಹೋತಿ।]

ಕತಮೋ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯೋ? ಸಗಾಥಾವಗ್ಗೋ, ನಿದಾನವಗ್ಗೋ, ಖನ್ಧಕವಗ್ಗೋ, ಸಳಾಯತನವಗ್ಗೋ, ಮಹಾವಗ್ಗೋತಿ, ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ವಗ್ಗಾ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯೋ ನಾಮ। ಇಮೇಸು ಪಞ್ಚಸು ವಗ್ಗೇಸು ದ್ವಾಸಟ್ಠಿಸುತ್ತಸತ್ತಸತಾಧಿಕಸತ್ತ-ಸುತ್ತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। [ದ್ವಾಸಟ್ಠಿ-ಸತ್ತ-ಸತಾನಿ, ಸತ್ತಸಹಸ್ಸಕಾನಿ ಚ।] ಸುತ್ತಾನಿ ಯಸ್ಸ ಹೋನ್ತಿ ಸೋ, ಸಗಾಥಾದಿಕವಗ್ಗಕೋ, ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯೋ ನಾಮೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ಚ ವಿಞ್ಞೂನಾತಿ।

ಕತಮೋ ಅಙ್ಗುತ್ತರನಿಕಾಯೋ? ಏಕ್ಕನಿಪಾತೋ, ದುಕ್ಕನಿಪಾತೋ, ತಿಕ್ಕನಿಪಾತೋ, ಚತುಕ್ಕನಿಪಾತೋ, ಪಞ್ಚಕನಿಪಾತೋ, ಛಕ್ಕನಿಪಾತೋ, ಸತ್ತಕನಿಪಾತೋ, ಅಟ್ಠಕನಿಪಾತೋ, ನವಕನಿಪಾತೋ, ದಸಕನಿಪಾತೋ, ಏಕಾದಸನಿಪಾತೋತಿ, ಇಮೇ ಏಕಾದಸ ನಿಪಾತಾ ಅಙ್ಗುತ್ತರನಿಕಾಯೋ ನಾಮ। ಇಮೇಸು ಏಕಾದಸ ನಿಪಾತೇಸು ಸತ್ತ-ಪಞ್ಞಾಸ-ಪಞ್ಚ-ಸತಾಧಿಕನವ-ಸುತ್ತ-ಸಹಸ್ಸಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। [ನವಸುತ್ತಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಪಞ್ಚಸತಮತ್ತಾನಿ ಚ, ಸತ್ತಪಞ್ಞಾಸಾಧಿಕಾನಿ, ಸುತ್ತಾನಿ ಯಸ್ಸ ಹೋನ್ತಿ ಸೋ, ಅಙ್ಗುತ್ತರನಿಕಾಯೋತಿ, ಏಕ್ಕನಿಪಾತಕಾದಿಕೋತಿ।]

ಕತಮೋ ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯೋ? ಖುದ್ದಕಪಾಠೋ, ಧಮ್ಮಪದಂ, ಉದಾನಂ, ಇತಿವುತ್ತಕಂ, ಸುತ್ತನಿಪಾತೋ, ವಿಮಾನವತ್ಥು, ಪೇತವತ್ಥು, ಥೇರಕಥಾ, ಥೇರೀಕಥಾ, ಜಾತಕಂ, ಮಹಾನಿದ್ದೇಸೋ, ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಮಗ್ಗೋ, ಅಪದಾನಂ, ಬುದ್ಧವಂಸೋ, ಚರಿಯಾಪಿಟಕಂ, ವಿನಯಪಿಟಕಂ, ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕನ್ತಿ। ಇಮೇಸು ಸತ್ತರಸಸು ಗನ್ಥೇಸು ಅನೇಕಾನಿ ಸುತ್ತ-ಸಹಸ್ಸಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। [ಅನೇಕಾನಿ ಸುತ್ತ-ಸಹಸ್ಸಾನಿ, ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾನಿ ಮಹೇಸಿನಾ, ನಿಕಾಯೇ ಪಞ್ಚಮೇ ಇಮೇ, ಖುದ್ದಕೇ ಇತಿ ವಿಸುತೇತಿ।]

ಕಥಂ ಅಙ್ಗತೋ ಅಙ್ಗಹಿ ನವ ವಿಧಂ ಹೋತಿ? ಸುತ್ತಂ, ಗೇಯ್ಯಂ, ವೇಯ್ಯಾಕರಣಂ, ಗಾಥಾ, ಉದಾನಂ, ಇತಿವುತ್ತಕಂ, ಜಾತಕಂ, ಅಬ್ಭುತಧಮ್ಮಂ, ವೇದಲ್ಲನ್ತಿ, ನವಪ್ಪಭೇದಂ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಉಭತೋ ವಿಭಙ್ಗನಿದ್ದೇಸಖನ್ಧಕಪರಿವಾರಾ, ಸುತ್ತನಿಪಾತೇ, ಮಙ್ಗಲಸುತ್ತ, ರತನಸುತ್ತ, ತುವಟ್ಟಕಸುತ್ತಾನಿ। ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಸುತ್ತನಾಮಕಂ ತಥಾಗತವಚನಂ, ಸುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಸಬ್ಬಂ ಸಗಾಥಕಂ ಗೇಯ್ಯನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ವಿಸೇಸನಸಂಯುತ್ತಕೇ ಸಕಲೋಪಿ ಸಗಾಥಕವಗ್ಗೋ, ಸಕಲಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕಂ ನಿಗಾಥಕಞ್ಚ ಸುತ್ತಯಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅಟ್ಠಹಿ ಅಙ್ಗೇಹಿ ಅಸಙ್ಗಹಿತಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ತಂ ವೇಯ್ಯಾಕರಣನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಧಮ್ಮಪದಂ, ಥೇರಕಥಾ, ಥೇರೀಕಥಾ, ಸುತ್ತನಿಪಾತೇ, ನೋ ಸುತ್ತನಾಮಿಕಾ ಸುದ್ಧಿಕಗಾಥಾ, ಗಾಥಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಸೋಮನಸ್ಸ ಞಾಣಮಯಿಕಗಾಥಾ ಪಟಿಕ-ಸಂಯುತ್ತಾ ದ್ವೇ ಅಸೀತಿಸುತ್ತನ್ತಾ ಉದಾನನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಭಗವತಾತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಾ ದಸುತ್ತರಸತಸುತ್ತನ್ತಾ, ಇತಿವುತ್ತಕನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಅಪಣ್ಣಕಜಾತಕಾದೀನಿ ಪಞ್ಞಾಸಾದಿಕಾನಿ। ಪಞ್ಚಜಾತಕಸತಾನಿ, ಜಾತಕನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಚತ್ತಾರೋ ಮೇ ಭಿಕ್ಖವೇ ಅಚ್ಛರಿಯಾ ಅಭೂತಧಮ್ಮಾ, ಆನನ್ದೇತಿಆದಿನಯಪ್ಪವತ್ತಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅಚ್ಛರಿಯ ಅಭೂತಧಮ್ಮಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ ಸುತ್ತನ್ತಾ ಅಭೂತಧಮ್ಮನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಚುಲ್ಲವೇದಲ್ಲ, ಮಹಾವೇದಲ್ಲ, ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ಸಕ್ಕಪಞ್ಹ, ಸಙ್ಖಾರಭಾಜನಿಯ, ಮಹಾಪುಣ್ಣಮಸುತ್ತನ್ತಾದಯೋ ಸಬ್ಬೇಪಿ ವೇದಞ್ಚ ತುಟ್ಠಿಞ್ಚ ಲದ್ಧಾ [ಪುಚ್ಛ] ಲದ್ಧಾ ಪುಚ್ಛಿತಸುತ್ತನ್ತಾ, ವೇದಲ್ಲನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಕತಮಾನಿ ಚತುರಾಸೀತಿ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಸಹಸ್ಸಾನಿ ದುಜಾನಾನಿ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಸಹಸ್ಸಾನಿ ಸಚೇ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಕಥಿಸ್ಸಂ ಅತಿಪಪಞ್ಚೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ। ತಸ್ಮಾ ನಯ ವಸೇನ ಕಥಿಸ್ಸಾಮಿ। ಏಕಂ ವತ್ಥು, ಏಕೋ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧೋ, ಏಕಂ ನಿದಾನಂ ಏಕೋ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧೋ, ಏಕಂ ಪಞ್ಹಾ ಪುಚ್ಛನ್ತಂ ಏಕೋ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧೋ, ಏಕಂ ಪಞ್ಹಾ ವಿಸಜ್ಜನಂ ಏಕೋ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧೋ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಸಹಸ್ಸಾನಿ ಕೇನ ಭಾಸಿತಾನಿ, ಕತ್ಥ ಭಾಸಿತಾನಿ, ಕದಾ ಭಾಸಿತಾನಿ, ಕಮಾರಬ್ಭ ಭಾಸಿತಾನಿ, ಕಿಮತ್ಥಂ ಭಾಸಿತಾನಿ, ಕೇನ ಧಾರಿತಾನಿ, ಕೇನಾಭತಾನಿ, ಕಿಮತ್ಥಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಾನಿ। ತತ್ರಾಯಂ ವಿಸಜ್ಜನಾ, ಕೇನ ಭಾಸಿತಾನೀತಿ? ಬುದ್ಧಾನು ಬುದ್ಧೇಹಿ ಭಾಸಿತಾನಿ। ಕತ್ಥ ಭಾಸಿತಾನೀತಿ? ದೇವೇಸು ಚ ಮಾನುಸ್ಸೇಸು ಚ, ಭಾಸಿತಾನಿ। ಕದಾ ಭಾಸಿತಾನೀತಿ? ಭಗವತೋ ಧರಮಾನಕಾಲೇ ಚೇವ ಪಚ್ಛಿಮಕಾಲೇ ಚ ಭಾಸಿತಾನಿ। ಕತಮಾರಬ್ಭ ಭಾಸಿತಾನೀತಿ? ಪಞ್ಚವಗ್ಗಿಯಾದಿಕೇ ವೇನೇಯ್ಯ ಬನ್ಧವೇ ಆರಬ್ಭ ಭಾಸಿತಾನೀತಿ। ಕಿಮತ್ಥಂ ಭಾಸಿತಾನೀತಿ? ತಿವಜ್ಜಞ್ಚ ಅವಜ್ಜಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ವಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ ಅವಜ್ಜೇ ಪಟಿಪತ್ತಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಪರಿಯನ್ತೇ। ದಿಟ್ಠ-ಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕತ್ಥೇ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿತುಂ।

ಕೇನ ಧಾರಿತಾನೀತಿ? ಅನುಬುದ್ಧೇಹಿ ಚೇವ ಸಿಸ್ಸಾನುಸಿಸ್ಸೇಹಿ ಚ ಧಾರಿತಾನಿ। ಕೇನಾ ಭತಾನೀತಿ? ಆಚರಿಯ ಪರಂಪರೇಹಿ ಆಭತಾನಿ। ಕಿಮತ್ಥಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಾನೀತಿ? ವಜ್ಜಞ್ಚ ಅವಜ್ಜಞ್ಚ ಞತ್ವಾ ವಜ್ಜಂ ಪಹಾಯ ಅವಜ್ಜೇ ಪಟಿಪತ್ತಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಪರಿಯನ್ತೇ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕತ್ಥೇ, ಸಂಪಾಪುಣಿತುಂ, ಯದೇವಂ ತಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಪರಿಯನ್ತೇ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸಮ್ಪರಾಯಿಕತ್ಥೇ ಸಾಧಿಕಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ತೇವ ತತ್ಥ ಕೇಹಿ ಅಪ್ಪಮತ್ತೇನ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ ಧಾರೇತಬ್ಬಾನಿ ವಾಚೇತಬ್ಬಾನಿ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕಾತಬ್ಬಾನೀತಿ [ಇತಿ ಚುಲ್ಲಗನ್ಥವಂಸೇ ಪಿಟಕತ್ತಯ ದೀಪಕೋ ನಾಮ ಪಠಮೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ।]