೭. ಕಿಬ್ಬಿಧಾನಕಣ್ಡ
ತೇಕಾಲಿಕ
ಕಿಚ್ಚಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯ
ಅಥ ಧಾತೂಹಿಯೇವ ಭಾವಕಮ್ಮಕತ್ತುಕರಣಾದಿಸಾಧನಸಹಿತಂ ಕಿಬ್ಬಿಧಾನಮಾರಭೀಯತೇ।
ತತ್ಥ ಕಿಚ್ಚಕಿತಕವಸೇನ ದುವಿಧಾ ಹಿ ಪಚ್ಚಯಾ, ತೇಸು ಕಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾಯ ಪಠಮಂ ವುತ್ತತ್ತಾ, ಕಿಚ್ಚಾನಮಪ್ಪಕತ್ತಾ ಚ ಕಿಚ್ಚಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ತಾವ ವುಚ್ಚನ್ತೇ।
ಭೂ ಸತ್ತಾಯಂ, ‘‘ಭೂಯತೇ, ಅಭವಿತ್ಥ, ಭವಿಸ್ಸತೇ ವಾ ದೇವದತ್ತೇನಾ’’ತಿ ವಿಗ್ಗಹೇ –
‘‘ಧಾತುಯಾ ಕಮ್ಮಾದಿಮ್ಹಿ ಣೋ’’ತಿ ಇತೋ ‘‘ಧಾತುಯಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಚ್ಚಯಾದಿವಿಧಾನೇ ವತ್ತತೇ, ‘‘ಪರಾ, ಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿ ಚ ಅಧಿಕಾರೋ।
೫೪೫. ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ತಬ್ಬಾನೀಯಾ।
ಭಾವಕಮ್ಮಇಚ್ಚೇತೇಸ್ವತ್ಥೇಸು ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ತಬ್ಬ ಅನೀಯಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಪರಾ ಹೋನ್ತಿ। ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಅಞ್ಞತ್ಥಾಪಿ।
ತತ್ಥ –
ಅಕಮ್ಮಕೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ, ಭಾವೇ ಕಿಚ್ಚಾ ಭವನ್ತಿ ತೇ।
ಸಕಮ್ಮಕೇಹಿ ಕಮ್ಮತ್ಥೇ, ಅರಹಸಕ್ಕತ್ಥದೀಪಕಾ॥
ತೇ ಚ –
೫೪೬. ಣಾದಯೋ ತೇಕಾಲಿಕಾ।
ತಿಕಾಲೇ ನಿಯುತ್ತಾ ತೇಕಾಲಿಕಾ, ಯೇ ಇಧ ತತಿಯೇ ಧಾತ್ವಾಧಿಕಾರೇ ವಿಹಿತಾ ಅನಿದ್ದಿಟ್ಠಕಾಲಾ ಣಾದಯೋ ಪಚ್ಚಯಾ, ತೇ ತೇಕಾಲಿಕಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಪರಿಭಾಸತೋ ಕಾಲತ್ತಯೇಪಿ ಹೋನ್ತಿ।
ಸೀಹಗತಿಯಾ ‘‘ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೫೪೭. ಯಥಾಗಮಮಿಕಾರೋ।
ಯಥಾಗಮಂ ಯಥಾಪಯೋಗಂ ಜಿನವಚನಾನುಪರೋಧೇನ ಧಾತೂಹಿ ಪರೋ ಇಕಾರಾಗಮೋ ಹೋತಿ ಕ್ವಚಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಾದಿಕೇಸು ಕಿಚ್ಚಕಿತಕಪ್ಪಚ್ಚಯೇಸು, ‘‘ಅಞ್ಞೇಸು ಚಾ’’ತಿ ವುದ್ಧಿ, ‘‘ಓ ಅವ ಸರೇ’’ತಿ ಅವಾದೇಸೋ, ‘‘ನಯೇ ಪರಂ ಯುತ್ತೇ’’ತಿ ಪರಂ ನೇತಬ್ಬಂ।
೫೪೮. ತೇ ಕಿಚ್ಚಾ।
ಯೇ ಇಧ ವುತ್ತಾ ತಬ್ಬಾನೀಯಣ್ಯ ತೇಯ್ಯ ರಿಚ್ಚಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ತೇ ಕಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ತತೋ ‘‘ಅಞ್ಞೇ ಕಿತಿ’’ತಿ ವಚನತೋ ಕಿಚ್ಚಪ್ಪಚ್ಚಯಾನಮಕಿತಕತ್ತಾ ನಾಮಬ್ಯಪದೇಸೇ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇ ‘‘ತದ್ಧಿತಸಮಾಸಕಿತಕಾ ನಾಮಂವಾತವೇತುನಾದೀಸು ಚಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಚಗ್ಗಹಣೇನ ನಾಮಬ್ಯಪದೇಸೋ, ತತೋ ಸ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ। ಭಾವೇ ಭಾವಸ್ಸೇಕತ್ತಾ ಏಕವಚನಮೇವ, ‘‘ಸಿ’’ನ್ತಿ ಅಮಾದೇಸೋ। ಭವಿತಬ್ಬಂ ಭವತಾ ಪಞ್ಞೇನ, ಭವನೀಯಂ।
ಇಧ ಬ್ಯಞ್ಜನಾದಿತ್ತಾಭಾವಾ ಅನುವತ್ತಿತಕ್ವಚಿಗ್ಗಹಣೇನ ಇಕಾರಾಗಮಾಭಾವೋ। ಭಾವೇ ಕಿಚ್ಚಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ನಪುಂಸಕಾ। ಕಮ್ಮೇ ತಿಲಿಙ್ಗಾ।
ಕಮ್ಮನಿ ಅಭಿಪುಬ್ಬೋ, ಅಭಿಭೂಯತೇ, ಅಭಿಭೂಯಿತ್ಥ, ಅಭಿಭೂಯಿಸ್ಸತೇತಿ ಅಭಿಭವಿತಬ್ಬೋ ಕೋಧೋ ಪಣ್ಡಿತೇನ, ಅಭಿಭವಿತಬ್ಬಾ ಪುರಿಸ ಕಞ್ಞಾ ಚಿತ್ತಸದ್ದನಯೇನ ನೇತಬ್ಬಂ, ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ।
ಏತ್ಥ ಹಿ –
ತಬ್ಬಾದೀಹೇವ ಕಮ್ಮಸ್ಸ, ವುತ್ತತ್ತಾವ ಪುನತ್ತನಾ।
ವತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ಅಭಾವಾ ನ, ದುತಿಯಾ ಪಠಮಾ ತತೋ॥
ಆಸ ಉಪವೇಸನೇ, ಆಸೀಯಿತ್ಥ, ಆಸೀಯತೇ, ಆಸೀಯಿಸ್ಸತೇತಿ ಆಸಿತಬ್ಬಂ ತಯಾ, ಆಸನೀಯಂ। ಕಮ್ಮೇ ಉಪಾಸಿತಬ್ಬೋ ಗರು, ಉಪಾಸನೀಯೋ।
ಸೀ ಸಯೇ, ಅಸೀಯಿತ್ಥ, ಸೀಯತೇ, ಸೀಯಿಸ್ಸತೇತಿ ಸಯಿತಬ್ಬಂ ಭವತಾ, ಸಯನೀಯಂ, ‘‘ಏ ಅಯಾ’’ತಿ ಅಯಾದೇಸೋ, ಅತಿಸಯಿತಬ್ಬೋ ಪರೋ, ಅತಿಸಯನೀಯೋ।
ಪದ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ಥ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ, ಉಪ್ಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೇತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ತೇನ, ಉಪ್ಪಜ್ಜನೀಯಂ, ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಕತ್ತರೀ’’ತಿ ಅಧಿಕಾರಂ ವಿನಾ ‘‘ದಿವಾದಿತೋ ಯೋ’’ತಿ ವಿನಾಧಿಕಾರಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ತಸ್ಸ ಚವಗ್ಗಯಕಾರ’’ಇಚ್ಚಾದಿನಾ ಚವಗ್ಗೋ, ‘‘ಪರದ್ವೇಭಾವೋ ಠಾನೇ’’ತಿ ದ್ವಿಭಾವೋ, ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬೋ ಮಗ್ಗೋ, ಪಟಿಪಜ್ಜನೀಯೋ।
ಬುಧ ಅವಗಮನೇ, ಅಬುಜ್ಝಿತ್ಥ, ಬುಜ್ಝತೇ, ಬುಜ್ಝಿಸ್ಸತೇತಿ ಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬೋ ಧಮ್ಮೋ, ಬುಜ್ಝನೀಯೋ।
ಸು ಸವಣೇ, ಅಸೂಯಿತ್ಥ, ಸೂಯತೇ, ಸೂಯಿಸ್ಸತೇತಿ ಸೋತಬ್ಬೋ ಧಮ್ಮೋ, ಇಧ ಯಥಾಗಮಗ್ಗಹಣೇನ ಇಕಾರಾಗಮಾಭಾವೋ, ಸುಣಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಸ್ವಾದಿತೋ ಣು ಣಾ ಉಣಾ ಚಾ’’ತಿ ವಿನಾಧಿಕಾರಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಣಾಪಚ್ಚಯೋ, ಸವಣೀಯೋ।
ಕರ ಕರಣೇ, ಕರೀಯಿತ್ಥ, ಕರೀಯತಿ, ಕರೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ತಬ್ಬಾ’ನೀಯಾ।
‘‘ಅನ್ತಸ್ಸ, ಕರಸ್ಸ, ಚ, ತತ್ತ’’ನ್ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೫೪೯. ತುಂ ತು ನ ತಬ್ಬೇಸು ವಾ।
ಕರಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಅನ್ತಭೂತಸ್ಸ ರಕಾರಸ್ಸ ತಕಾರತ್ತಂ ಹೋತಿ ವಾ ತುಂ ತು ನ ತಬ್ಬಇಚ್ಚೇತೇಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಪರೇಸು। ಕತ್ತಬ್ಬೋ ಭವತಾ ಧಮ್ಮೋ, ಕತ್ತಬ್ಬಾ ಪೂಜಾ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ, ತತ್ತಾಭಾವೇ ‘‘ಕರೋತಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ವತ್ತಮಾನೇ ‘‘ತವೇತುನಾದೀಸು ಕಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಆದಿಸದ್ದೇನ ತಬ್ಬೇಪಿ ಕಾದೇಸೋ, ಕಾತಬ್ಬಂ ಹಿತಂ।
೫೫೦. ರಹಾದಿತೋ ಣ।
ರಕಾರ ಹಹಾರಾದ್ಯನ್ತೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರಸ್ಸ ಅನಾನೀಯಾದಿನಕಾರಸ್ಸ ಣಕಾರೋ ಹೋತಿ। ಆದಿಸದ್ದೇನ ರಮು ಅಪಞಾತಾದಿತೋಪಿ।
ರಹಾದಿತೋ ಪರಸ್ಸೇತ್ಥ, ನಕಾರಸ್ಸ ಅಸಮ್ಭವಾ।
ಅನಾನೀಯಾದಿನಸ್ಸೇವ, ಸಾಮಥ್ಯಾಯಂ ಣಕಾರತಾ॥
ಕರಣೀಯೋ ಧಮ್ಮೋ, ಕರಣಾರಹೋತಿ ಅತ್ಥೋ, ಕರಣೀಯಾ, ಕರಣೀಯಂ।
ಭರ ಭರಣೇ, ಭರೀಯತೀತಿ ಭರಿತಬ್ಬೋ, ಭರಣೀಯೋ।
ಗಹ ಉಪಾದಾನೇ, ಅಗಯ್ಹಿತ್ಥ, ಗಯ್ಹತಿ, ಗಯ್ಹಿಸ್ಸತೀತಿ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ‘‘ತೇಸು ವುದ್ಧೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಇಕಾರಸ್ಸೇಕಾರೋ, ಸಙ್ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಗಹಾದಿತೋ ಪ್ಪಣ್ಹಾ’’ತಿ ವಿನಾಧಿಕಾರಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯೋ, ಹಲೋಪಸರಲೋಪಾದಿ, ಸಙ್ಗಣ್ಹಣೀಯೋ, ಗಹಣೀಯೋ।
ಆದಿಗ್ಗಹಣೇನ ರಮು ಕೀಳಾಯಂ, ರಮೀಯಿತ್ಥ, ರಮೀಯತಿ, ರಮೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ರಮಿತಬ್ಬೋ, ರಮಣೀಯೋ ವಿಹಾರೋ।
ಅಪ ಉಣಾಪಚ್ಚಯೋ, ಪಾಪೀಯತೀತಿ ಪಾಪುಣಿತಬ್ಬೋ, ‘‘ಗುಪಾದೀನಞ್ಚಾ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಲೋಪೋ, ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ, ಪತ್ತಬ್ಬೋ, ಪತ್ತೇಯ್ಯೋ, ಪಾಪುಣಣೀಯೋ, ಪಾಪಣೀಯೋ।
‘‘ಅನ್ತಸ್ಸ, ವಾ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೫೫೧. ಗಮ ಖನ ಹನಾದೀನಂ ತುಂತಬ್ಬಾದೀಸು ನ।
ಗಮ ಖನ ಹನಇಚ್ಚೇವಮಾದೀನಂ ಮಕಾರ ನಕಾರನ್ತಾನಂ ಧಾತೂನಮನ್ತಸ್ಸ ನಕಾರೋ ಹೋತಿ ವಾ ತುಂ ತಬ್ಬ ತವೇ ತುನ ತ್ವಾನತ್ವಾಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಸು ತಕಾರಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯೇಸು ಪರೇಸು। ಅಗಚ್ಛೀಯಿತ್ಥ, ಗಚ್ಛೀಯತಿ, ಗಚ್ಛೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಗನ್ತಬ್ಬೋ ಮಗ್ಗೋ, ಗಮಿತಬ್ಬಂ, ಗಮನೀಯಂ।
ಖನು ಅವದಾರಣೇ, ಅಖಞ್ಞಿತ್ಥ, ಖಞ್ಞತಿ, ಖಞ್ಞಿಸ್ಸತೀತಿ ಖನ್ತಬ್ಬಂ ಆವಾಟಂ, ಖನಿತಬ್ಬಂ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಖನನ್ತಸ್ಸ ಣತ್ತಞ್ಚ, ಖಣಿತಬ್ಬಂ, ಖಣಣೀಯಂ, ಖನನೀಯಂ ವಾ।
ಹನ ಹಿಂಸಾ ಗತೀಸು, ಅಹಞ್ಞಿತ್ಥ, ಹಞ್ಞತೇ, ಹಞ್ಞಿಸ್ಸತೇತಿ ಹನ್ತಬ್ಬಂ, ಹನಿತಬ್ಬಂ, ಹನನೀಯಂ।
ಮನ ಞಾಣೇ, ಅಮಞ್ಞಿತ್ಥ, ಮಞ್ಞತೇ, ಮಞ್ಞಿಸ್ಸತೇತಿ ಮನ್ತಬ್ಬೋ, ಮನಿತಬ್ಬೋ, ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಚವಗ್ಗಾದಿ, ಮಞ್ಞಿತಬ್ಬಂ, ಮಞ್ಞನೀಯಂ।
ಪೂಜ ಪೂಜಾಯಂ, ಅಪೂಜೀಯಿತ್ಥ, ಪೂಜೀಯತಿ, ಪೂಜೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ತಬ್ಬಾನೀಯಾ। ‘‘ಚುರಾದಿತೋ ಣೇ ಣಯಾ’’ತಿ ಅಕತ್ತರಿಪಿ ಣೇಣಯಾ, ಇಕಾರಾಗಮಾನೀಯೇಸು ‘‘ಸರಲೋಪೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಕಾರಿತಸರಸ್ಸ ಲೋಪೋ, ಪೂಜೇತಬ್ಬೋ, ಪೂಜಯಿತಬ್ಬೋ, ಪೂಜನೀಯೋ ಭಗವಾ।
‘‘ತಬ್ಬಾನೀಯಾ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಕತ್ತುಕರಣೇಸುಪಿ, ಯಾ ಪಾಪುಣನೇ, ನಿಯ್ಯಾತೀತಿ ನಿಯ್ಯಾನೀಕೋ ಮಗ್ಗೋ। ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಗಮನೀಯಾ ನಹ ಸೋಚೇ, ನಹಾಯತಿ ಏತೇನಾತಿ ನಹಾನೀಯಂ ಚುಣ್ಣಂ।
‘‘ಭಾವಕಮ್ಮೇಸೂ’’ತಿ ಅಧಿಕಾರೋ।
೫೫೨. ಣ್ಯೋ ಚ।
ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ಣ್ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಚಗ್ಗಹಣೇನ ‘‘ಞಾತೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ತೇಯ್ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಚ।
೫೫೩. ಕಾರಿತಂ ವಿಯ ಣಾನುಬನ್ಧೋ।
ಅನುಬನ್ಧೋ ಅಪ್ಪಯೋಗೀ, ಣಕಾರಾನುಬನ್ಧೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಕಾರಿತಂ ವಿಯ ದಟ್ಠಬ್ಬೋತಿ ಕಾರಿತಬ್ಯಪದೇಸೋ, ‘‘ಕಾರಿತಾನಂ ಣೋ ಲೋಪ’’ನ್ತಿ ಣಲೋಪೋ, ‘‘ಅಸಂಯೋಗನ್ತಸ್ಸ ವುದ್ಧಿ ಕಾರಿತೇ’’ತಿ ವುದ್ಧಿ, ಇಕಾರಾಗಮೋ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಾರಿಯಂ।
ಹರ ಹರಣೇ, ಅಹರೀಯಿತ್ಥ, ಹರೀಯತಿ, ಹರೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಹರಿತಬ್ಬಂ ಹಾರಿಯಂ।
ಭರ ಭರಣೇ, ಭರಿತಬ್ಬಂ ಭಾರಿಯಂ।
ಲಭ ಲಾಭೇ, ಲಭಿತಬ್ಬಂ ಲಬ್ಭಂ, ‘‘ಯವತಂ ತಲನ’’ಇಚ್ಚಾದಿಸುತ್ತೇ ಕಾರಗ್ಗಹಣೇನ ಯವತೋ ಭಕಾರಸ್ಸ ಭಕಾರೋ, ದ್ವಿತ್ತಂ।
ಸಾಸ ಅನುಸಿಟ್ಠಿಮ್ಹಿ, ಸಾಸಿತಬ್ಬೋ ಸಿಸ್ಸೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಆಕಾರಸ್ಸಿಕಾರೋ।
ವಚ ವಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ಣ್ಯಪ್ಪಚ್ಚಯಾದಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ‘‘ಅನ್ತಾನಂ, ಣಾನುಬನ್ಧೇ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೫೫೪. ಕಗಾ ಚಜಾನಂ।
ಚಜಇಚ್ಚೇತೇಸಂ ಧಾತ್ವನ್ತಾನಂ ಕಕಾರ ಗಕಾರಾದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ ಣಕಾರಾನುಬನ್ಧೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರೇತಿ ಚಸ್ಸ ಕಾದೇಸೋ। ವಚನೀಯಂ ವಾಕ್ಯಂ।
ಭಜ ಸೇವಾಯಂ, ಭಜನೀಯಂ ಭಾಗ್ಯಂ, ಜಸ್ಸ ಗಾದೇಸೋ।
ಚಿ ಚಯೇ, ಅಚೀಯಿತ್ಥ, ಚೀಯತಿ, ಚೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಚೇತಬ್ಬಂ ಚೇಯ್ಯಂ, ಇಕಾರಸ್ಸೇಕಾರೋ ವುದ್ಧಿ, ಯಕಾರಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತಂ, ವಿನಿಪುಬ್ಬೋ ‘‘ದೋ ಧಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ಚಗ್ಗಹಣೇನ ಚಕಾರಸ್ಸ ಛಕಾರೋ, ವಿನಿಚ್ಛೇಯ್ಯಂ, ವಿನಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ವಿನಿಚ್ಛನೀಯಂ। ‘‘ಕಿಯಾದಿತೋ ನಾ’’ತಿ ವಿನಾಧಿಕಾರಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ತಬ್ಬಾನೀಯ ತುಂ ತುನಾ ದೀಸು ಚ ನಾಪಚ್ಚಯೋ, ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತಬ್ಬಂ, ವಿನಿಚ್ಛಿನನೀಯಂ।
ನೀ ಪಾಪುಣನೇ, ಅನೀಯಿತ್ಥ, ನೀಯತಿ, ನೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇಯ್ಯೋ, ನೇಯ್ಯಾ, ನೇಯ್ಯಂ। ನೇತಬ್ಬಂ।
ಣ್ಯಗ್ಗಹಣಂ ಛಟ್ಠೀಯನ್ತವಸೇನಾನುವತ್ತತೇ, ಮಣ್ಡೂಕಗತಿಯಾ ಅನ್ತಗ್ಗಹಣಞ್ಚ ತತಿಯನ್ತವಸೇನ।
೫೫೫. ಭೂತೋಬ್ಬ।
ಭೂ ಇಚ್ಚೇತಸ್ಮಾ ಪರಸ್ಸ ಣ್ಯಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಸಹ ಧಾತ್ವನ್ತೇನ ಅಬ್ಬಾದೇಸೋ ಹೋತಿ। ಭವಿತಬ್ಬೋ ಭಬ್ಬೋ, ಭಬ್ಬಾ, ಭಬ್ಬಂ।
‘‘ಣ್ಯಸ್ಸ, ಅನ್ತೇನಾ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೫೫೬. ವದ ಮದ ಗಮು ಯುಜ ಗರಹಾಕಾರಾದೀಹಿ ಜ್ಜಮ್ಮಗ್ಗಯ್ಹೇಯ್ಯಾಗಾರೋ ವಾ।
ವದ ಮದ ಗಮು ಯುಜ ಗರಹಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ, ಆಕಾರನ್ತೇಹಿ ಚ ಪರಸ್ಸ ಣ್ಯಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಧಾತ್ವನ್ತೇನ ಸಹ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಜ್ಜ ಮ್ಮ ಗ್ಗ ಯ್ಹ ಏ ಯ್ಯಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ, ಗರಸ್ಸ ಚ ಗಾರಾದೇಸೋ, ಗರಹಸ್ಸ ಗರಸ್ಸೇವಾಯಂ ಗಾರೋ। ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ಥೋಯಂ ವಾಸದ್ದೋ।
ವದ ವಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ಅವಜ್ಜಿತ್ಥ, ವಜ್ಜತಿ, ವಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ವಜ್ಜಂ ವದನೀಯಂ, ರಸ್ಸತ್ತಂ। ವಜ್ಜಂ ದೋಸೋ।
ಮದ ಉಮ್ಮಾದೇ, ಅಮಜ್ಜಿತ್ಥ, ಮಜ್ಜತೇ, ಮಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ ಏತೇನಾತಿ ಮಜ್ಜಂ ಮದನೀಯಂ। ಮದಗ್ಗಹಣೇನ ಕರಣೇಪಿ ಣ್ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ। ಗಮು ಸಪ್ಪ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಗನ್ತಬ್ಬಂ ಗಮ್ಮಂ।
ಯುಜ ಯೋಗೇ, ಅಯುಜ್ಜಿತ್ಥ, ಯುಜ್ಜತೇ, ಯುಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ಯೋಗ್ಗಂ, ನಿಯೋಜ್ಜೋ ವಾ।
ಗರಹ ನಿನ್ದಾಯಂ, ಅಗರಯ್ಹಿತ್ಥ, ಗರಹೀಯತಿ, ಗರಹೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಣ್ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ತಸ್ಸಿಮಿನಾ ಧಾತ್ವನ್ತೇನ ಸಹ ಯ್ಹಾದೇಸೋ, ಗರಸ್ಸ ಗಾರಾದೇಸೋ ಚ, ಗಾರಯ್ಹೋ, ಗಾರಯ್ಹಾ, ಗಾರಯ್ಹಂ, ಗರಹಣೀಯಂ।
ಆದಿಸದ್ದೇನ ಅಞ್ಞೇಪಿ ದಮಜಹನ್ತಾ ಗಯ್ಹನ್ತೇ। ಗದ ವಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ಗಜ್ಜತೇ, ಗದನೀಯಂ ವಾ ಗಜ್ಜಂ। ಪದ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಪಜ್ಜನೀಯಂ ಪಜ್ಜಂ ಗಾಥಾ। ಖಾದ ಭಕ್ಖಣೇ, ಖಜ್ಜತೇತಿ ಖಜ್ಜಂ ಖಾದನೀಯಂ। ದಮು ದಮನೇ, ಅದಮ್ಮಿತ್ಥ, ದಮ್ಮತೇ, ದಮೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ದಮ್ಮೋ ದಮನೀಯೋ। ಭುಜ ಪಾಲನಬ್ಯವಹರಣೇಸು, ಅಭುಜ್ಜಿತ್ಥ, ಭುಜ್ಜತಿ, ಭುಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ಭೋಗ್ಗಂ, ಭೋಜ್ಜಂ ವಾ, ಕಾರಗ್ಗಹಣೇನ ಯಸ್ಸ ಜಕಾರೋ। ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಗಯ್ಹಮಿಚ್ಚಾದಿ।
ಆಕಾರನ್ತತೋ ಪನ ದಾ ದಾನೇ, ಅದೀಯಿತ್ಥ, ದೀಯತಿ, ದೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಣ್ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ತಸ್ಸಿಮಿನಾ ಧಾತ್ವನ್ತೇನ ಆಕಾರೇನ ಸಹ ಏಯ್ಯಾದೇಸೋ, ದೇಯ್ಯಂ, ದಾತಬ್ಬಂ। ಅನೀಯೇ ‘‘ಸರಲೋಪೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಪುಬ್ಬಸರಸ್ಸ ಲೋಪೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ತತ್ಥೇವ ತುಗ್ಗಹಣೇನ ನಿಸೇಧೇತ್ವಾ ‘‘ಸರಾ ಸರೇ ಲೋಪ’’ನ್ತಿ ಆಕಾರೇ ಲುತ್ತೇ ಪರಸರಸ್ಸ ದೀಘೋ, ದಾನೀಯಂ।
ಪಾ ಪಾನೇ, ಅಪೀಯಿತ್ಥ, ಪೀಯತಿ, ಪೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಪೇಯ್ಯಂ, ಪಾತಬ್ಬಂ, ಪಾನೀಯಂ। ಹಾ ಚಾಗೇ, ಅಹೀಯಿತ್ಥ, ಹೀಯತಿ, ಹೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಹೇಯ್ಯಂ, ಹಾತಬ್ಬಂ, ಹಾನೀಯಂ। ಮಾ ಮಾನೇ, ಅಮೀಯಿತ್ಥ, ಮೀಯತಿ, ಮೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಮೇಯ್ಯಂ, ಮಾತಬ್ಬಂ, ಮಿನಿತಬ್ಬಂ, ಮೇತಬ್ಬಂ ವಾ। ಞಾ ಅವಬೋಧನೇ, ಅಞ್ಞಾಯಿತ್ಥ, ಞಾಯತಿ, ಞಾಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಞೇಯ್ಯಂ, ಞಾತಬ್ಬಂ, ಞಾತೇಯ್ಯಂ। ‘‘ಞಾಸ್ಸ ಜಾ ಜಂ ನಾ’’ತಿ ಜಾದೇಸೇ ‘‘ಕಿಯಾದಿತೋ ನಾ’’ತಿ ವಿನಾಧಿಕಾರಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ನಾಪಚ್ಚಯೋ, ಇಕಾರಾಗಮೋ ಚ, ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ವಿಜಾನನೀಯಂ। ಖ್ಯಾಪಕಥನೇ, ಸಙ್ಖ್ಯಾತಬ್ಬಂ, ಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಂ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೫೫೭. ಕರಮ್ಹಾ ರಿಚ್ಚ।
ಕರಧಾತುತೋ ರಿಚ್ಚಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು।
೫೫೮. ರಮ್ಹಿ ರನ್ತೋ ರಾದಿ ನೋ।
ರಕಾರಾನುಬನ್ಧೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರೇ ಸಬ್ಬೋ ಧಾತ್ವನ್ತೋ ರಾದಿ ಪಚ್ಚಯರಕಾರಮರಿಯಾದೋ ನೋ ಹೋತಿ, ಲೋಪಮಾಪಜ್ಜತೇತಿ ಅತ್ಥೋ। ರನ್ತೋತಿ ಏತ್ಥ ರಕಾರೋ ಸನ್ಧಿಜೋ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಿಚ್ಚಂ। ‘‘ರಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಭರಾದಿತೋಪಿ ರಿಚ್ಚಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಯಥಾ, ಭರೀಯತೀತಿ ಭಚ್ಚೋ, ಸರಲೋಪೋ। ಇ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಪತಿ ಏತಬ್ಬೋ ಪಟಿಚ್ಚೋ।
೫೫೯. ಪೇಸಾತಿಸಗ್ಗಪತ್ತಕಾಲೇಸು ಕಿಚ್ಚಾ।
ಪೇಸ ಅತಿಸಗ್ಗ ಪತ್ತಕಾಲಇಚ್ಚೇತೇಸ್ವತ್ಥೇಸು ಕಿಚ್ಚಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಪೇಸನಂ ನಾಮ ‘‘ಕತ್ತಬ್ಬಮಿದಂ ಭವತಾ’’ತಿ ಆಣಾಪನಂ, ಅಜ್ಝೇಸನಞ್ಚ। ಅತಿಸಗ್ಗೋನಾಮ ‘‘ಕಿಮಿದಂ ಮಯಾ ಕತ್ತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠಸ್ಸ ವಾ ಪತ್ತಕಾಲೋ ನಾಮ ಸಮ್ಪತ್ತಸಮಯೋ ಯೋ ಅತ್ತನೋ ಕಿಚ್ಚಕರಣಸಮಯಮನುಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ನ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ಸಮಯಾರೋಚನಂ, ನ ತತ್ಥ ಅಜ್ಝೇಸನಮತ್ಥೀತಿ। ತೇ ಚ ‘‘ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ಕಿಚ್ಚತ್ತಕ್ಖತ್ಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸ್ವೇವ ಭವನ್ತಿ।
ಪೇಸನೇ ತಾವ – ಕರೀಯತು ಭವತಾ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಅತ್ಥೇ ಇಮಿನಾ ತಬ್ಬಾನೀಯಾ, ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಮ್ಮಂ ಭವತಾ, ಕರಣೀಯಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಭವತಾ।
ಅತಿಸಗ್ಗೇ ಭುಜ್ಜತು ಭವತಾತಿ ಅತ್ಥೇ ತಬ್ಬಾದಿ, ‘‘ಅಞ್ಞೇಸು ಚಾ’’ತಿ ವುದ್ಧಿ।
‘‘ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೫೬೦. ಭುಜಾದೀನಮನ್ತೋ ನೋ ದ್ವಿ ಚ।
ಭುಜಇಚ್ಚೇವಮಾದೀನಂ ಜಕಾರಾದಿಅನ್ತಾನಂ ಧಾತೂನಮನ್ತೋ ನೋ ಹೋತಿ, ಪರಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಕಿತಕಪ್ಪಚ್ಚಯತಕಾರಸ್ಸ ಚ ದ್ವೇಭಾವೋ ಹೋತಿ। ಭೋತ್ತಬ್ಬಂ ಭೋಜನಂ ಭವತಾ, ಭೋಜನೀಯಂ ಭೋಜ್ಜಂ ಭವತಾ।
ಇಕಾರಾಗಮಯುತ್ತತಕಾರೇ ಪನ – ‘‘ನಮಕರಾನಮನ್ತಾನಂ ನಿಯುತ್ತತಮ್ಹೀ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅನ್ತಾನಂ ನಿಯುತ್ತತಮ್ಹೀ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪಾದಿನಿಸೇಧೋ, ‘‘ರುಧಾದಿತೋ ನಿಗ್ಗಹೀತಪುಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವಿನಾಧಿಕಾರಯೋಗವಿಭಾಗೇನ, ‘‘ನಿಗ್ಗಹೀತಞ್ಚಾ’’ತಿ ವಾ ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ, ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ತಯಾ, ಯುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ।
ಸಮಯಾರೋಚನೇ ಪನ – ಇ ಅಜ್ಝಯನೇ ಅಧಿಪುಬ್ಬೋ, ಅಧೀಯತಂ ಭವತಾತಿ ಅತ್ಥೇ ತಬ್ಬಾನೀಯಾದಿ, ಇಕಾರಾಗಮವುದ್ಧಿಅಯಾದೇಸಅಜ್ಝಾದೇಸಾ ಚ, ಣ್ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ತು ವುದ್ಧಿ, ಯಕಾರಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ, ಅಜ್ಝಯಿತಬ್ಬಂ, ಅಜ್ಝೇಯ್ಯಂ ಭವತಾ, ಅಜ್ಝಯನೀಯಂ ಭವತಾ, ಅವಸ್ಸಂ ತಬ್ಬಾದಯೋ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಮೇ ಭವತಾ ಗೇಹಂ, ಕರಣೀಯಂ, ಕಾರಿಯಂ। ಏವಂ ದಾತಬ್ಬಂ ಮೇ ಭವತಾ ಸತಂ, ದಾನೀಯಂ, ದೇಯ್ಯಂ।
ಧರ ಧಾರಣೇ, ಚುರಾದಿತ್ತಾ ಣೇಣಯಾ, ವುದ್ಧಿ, ಇಕಾರಾಗಮೋ ಚ, ಧಾರೇತಬ್ಬಂ, ಧಾರಯಿತಬ್ಬಂ ಇಚ್ಚಾದಿ।
‘‘ನುದಾದೀಹಿ ಯುಣ್ವೂನಮನಾನನಾಕಾನನಕಾ ಸಕಾರಿತೇಹಿ ಚಾ’’ತಿ ಸಕಾರಿತೇಹಿಪಿ ಯುಣ್ವೂನಮಾದೇಸವಿಧಾನತೋಯೇವ ಧಾತುಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತತೋಪಿ ಕಿಚ್ಚಕಿತಕಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಭವನ್ತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ತೇನ ತಿತಿಕ್ಖಾಪೀಯತೀತಿ ತಿತಿಕ್ಖಾಪೇತಬ್ಬೋ। ಏವಂ ತಿಕಿಚ್ಛಾಪೇತಬ್ಬೋ ತಿಕಿಚ್ಛಾಪನೀಯೋ। ಅಭಾವೀಯಿತ್ಥ, ಭಾವೀಯತಿ, ಭಾವೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಭಾವೇತಬ್ಬೋ ಮಗ್ಗೋ। ಭಾವಯಿತಬ್ಬೋ, ಭಾವನೀಯೋ, ಭಾವನೀಯಂ, ಭಾವನೀಯಾ, ಅಕಾರೀಯಿತ್ಥ, ಕಾರೀಯತಿ, ಕಾರೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಕಾರೇತಬ್ಬಂ, ಕಾರಯಿತಬ್ಬಂ, ಕಾರಾಪೇತಬ್ಬಂ, ಕಾರಾಪಯಿತಬ್ಬಂ, ಕಾರಾಪನೀಯಮಿಚ್ಚಾದಿ ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಭವತಿ।
ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕರಣೀಯಞ್ಚ, ಕಾರಿಯಂ ಕಿಚ್ಚಮಿಚ್ಚಪಿ।
ಕಾರೇತಬ್ಬಂ ತಥಾ ಕಾರಾ-ಪೇತಬ್ಬಂ ಕಿಚ್ಚಸಙ್ಗಹೋ॥
ಕಿಚ್ಚಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯೋ।
ತೇಕಾಲಿಕ
ಕಿತಕಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯ
ಇದಾನಿ ಕಿತಕಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ವುಚ್ಚನ್ತೇ।
ಕರ ಕರಣೇ, ಪುರೇ ವಿಯ ಧಾತುಸಞ್ಞಾದಿ।
ಕುಮ್ಭಇಚ್ಚುಪಪದಂ, ತತೋ ದುತಿಯಾ।
‘‘ಕುಮ್ಭಂ ಕರೋತಿ, ಅಕಾಸಿ, ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವಾ ವಿಗ್ಗಹೇ –
‘‘ಪರಾ, ಪಚ್ಚಯಾ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೫೬೧. ಧಾತುಯಾ ಕಮ್ಮಾದಿಮ್ಹಿ ಣೋ।
ಕಮ್ಮಸ್ಮಿಂ ಆದಿಮ್ಹಿ ಸತಿ ಧಾತುಯಾ ಪರೋ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ।
ಸೋ ಚ –
೫೬೨. ಅಞ್ಞೇ ಕಿತ।
ತತಿಯೇ ಧಾತ್ವಾಧಿಕಾರೇ ವಿಹಿತಾ ಕಿಚ್ಚೇಹಿ ಅಞ್ಞೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಕಿತಿಚ್ಚೇವ ಸಞ್ಞಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಕಿತಸಞ್ಞಾ ಕತಾ।
೫೬೩. ಕತ್ತರಿ ಕಿತ।
ಕತ್ತರಿ ಕಾರಕೇ ಕಿತಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೀತಿ ನಿಯಮತೋ ಕತ್ತರಿ ಭವತಿ, ಸೋ ಚ ‘‘ಣಾದಯೋ ತೇಕಾಲಿಕಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಕಾಲತ್ತಯೇ ಚ ಹೋತಿ। ಪುರೇ ವಿಯ ಕಾರಿತಬ್ಯಪದೇಸಣಲೋಪವುದ್ಧಿಯೋ, ಪಚ್ಚಯನ್ತಸ್ಸಾಲಿಙ್ಗತ್ತಾ ಸ್ಯಾದಿಮ್ಹಿ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇ ‘‘ತದ್ಧಿತಸಮಾಸಕಿತಕಾ ನಾಮಂವಾತವೇತುನಾದೀಸು ಚಾ’’ತಿ ಕಿತಕನ್ತತ್ತಾ ನಾಮಂವ ಕತೇ ಸ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ, ತತೋ ಕುಮ್ಭಂ ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಅಮಾದಯೋ ಪರಪದೇಭೀ’’ತಿ ದುತಿಯಾತಪ್ಪುರಿಸಸಮಾಸೋ, ‘‘ನಾಮಾನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಸಮಾಸಸಞ್ಞಾ, ‘‘ತೇಸಂ ವಿಭತ್ತಿಯೋ ಲೋಪಾ ಚಾ’’ತಿ ವಿಭತ್ತಿಲೋಪೋ, ‘‘ಪಕತಿ ಚಸ್ಸ ಸರನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪಕತಿಭಾವೋ, ಪುನ ಸಮಾಸತ್ತಾ ನಾಮಮಿವ ಕತೇ ಸ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ।
ಸೋ ಕುಮ್ಭಕಾರೋ, ತೇ ಕುಮ್ಭಕಾರಾ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಇತ್ಥಿಯಂ ಕುಮ್ಭಕಾರೀ, ಕುಮ್ಭಕಾರಿಯೋ ಇಚ್ಚಾದಿ, ತಥಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀತಿ ಕಮ್ಮಕಾರೋ। ಏವಂ ಮಾಲಾಕಾರೋ, ಕಟ್ಠಕಾರೋ, ರಥಕಾರೋ, ಸುವಣ್ಣಕಾರೋ, ಸುತ್ತಕಾರೋ, ವುತ್ತಿಕಾರೋ, ಟೀಕಾಕಾರೋ।
ಗಹ ಉಪಾದಾನೇ, ಪತ್ತಂ ಅಗಣ್ಹಿ, ಗಣ್ಹಾತಿ, ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಪತ್ತಗ್ಗಾಹೋ। ಏವಂ ರಸ್ಮಿಗ್ಗಾಹೋ, ರಜ್ಜುಗ್ಗಾಹೋ।
ವೇ ಆಯಾದೇಸೋ, ವಾಕ್ಯೇ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ತೇ ಆವಾಯಾ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಆಯಾದೇಸೋ। ಏವಂ ತುನ್ನವಾಯೋ।
ಮಾ ಪರಿಮಾಣೇ, ಧಞ್ಞಂ ಅಮಿನಿ, ಮಿನಾತಿ, ಮಿನಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಕತೇ –
‘‘ಣಮ್ಹೀ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೫೬೪. ಆಕಾರನ್ತಾನಮಾಯೋ।
ಆಕಾರನ್ತಾನಂ ಧಾತೂನಂ ಅನ್ತಸ್ಸ ಆಯಾದೇಸೋ ಹೋತಿ ಣಕಾರಾನುಬನ್ಧೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರೇ, ಸರಲೋಪಾದಿ। ಧಞ್ಞಮಾಯೋ। ಏವಂ ದಾನಂ ದದಾತೀತಿ ದಾನದಾಯೋ।
ಕಮು ಕನ್ತಿಮ್ಹಿ, ಧಮ್ಮಂ ಅಕಾಮಯಿ, ಕಾಮಯತಿ, ಕಾಮಯಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಧಮ್ಮಕಾಮೋ ಪುರಿಸೋ, ಧಮ್ಮಕಾಮಾ ಕಞ್ಞಾ, ಧಮ್ಮಕಾಮಂ ಚಿತ್ತಂ। ಏವಂ ಅತ್ಥಕಾಮೋ, ಹಿತಕಾಮೋ, ಸುಖಕಾಮೋ, ಧಮ್ಮಂ ಪಾಲೇತೀತಿ ಧಮ್ಮಪಾಲೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ದಮು ದಮನೇ, ‘‘ಅರಿಂ ಅದಮಿ, ದಮೇತಿ, ದಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವಿಗ್ಗಹೇ ‘‘ಧಾತುಯಾ’’ತಿ ಅಧಿಕಾರೋ, ‘‘ಕಮ್ಮಾದಿಮ್ಹೀ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೫೬೫. ಸಞ್ಞಾಯಮನು।
ಕಮ್ಮೂಪಪದೇ ಆದಿಮ್ಹಿ ಸತಿ ಸಞ್ಞಾಯಂ ಗಮ್ಯಮಾನಾಯಂ ಧಾತುಯಾ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಉಪಪದನ್ತೇ ನುಕಾರಾಗಮೋ ಚ। ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ನು ನಿಗ್ಗಹೀತಂ ಪದನ್ತೇ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ‘‘ಪದನ್ತೇ’’ತಿ ವಚನತೋ ಉಪಪದನ್ತೇಯೇವ ನುಕಾರಾಗಮೋ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ‘‘ತೇಸು ವುದ್ಧೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಉಕಾರಲೋಪೋ। ಅಯಂ ಪನ ನ್ವಾಗಮೋ ಸಮಾಸಂ
೫೬೬. ನು ನಿಗ್ಗಹೀತಂ ಪದನ್ತೇ।
ಉಪಪದಭೂತನಾಮಪದನ್ತೇ ವತ್ತಮಾನೋ ನುಕಾರಾಗಮೋ ನಿಗ್ಗಹೀತಮಾಪಜ್ಜತೇ, ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ವಗ್ಗನ್ತತ್ತಂ, ಸೇಸಂ ಸಮಂ, ವುದ್ಧಾಭಾವೋವ ವಿಸೇಸೋ, ಅರಿನ್ದಮೋ ರಾಜಾ।
ತಥಾ ತರ ತರಣೇ, ವೇಸ್ಸಂ ತರತೀತಿ ವೇಸ್ಸನ್ತರೋ, ತಣ್ಹಂ ಕರೋತಿ ಹಿಂಸತೀತಿ ತಣ್ಹಙ್ಕರೋ ಭಗವಾ। ಏವಂ ಮೇಧಙ್ಕರೋ, ಸರಣಙ್ಕರೋ, ದೀಪಙ್ಕರೋ।
‘‘ಆದಿಮ್ಹಿ, ಅ’’ಇತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೫೬೭. ಪುರೇ ದದಾ ಚ ಇಂ।
ಪುರಸದ್ದೇ ಆದಿಮ್ಹಿ ಸತಿ ‘‘ದದ ದಾನೇ’’ಇಚ್ಚೇತಾಯ ಧಾತುಯಾ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಪುರಸದ್ದೇ ಅಕಾರಸ್ಸ ಇಞ್ಚ ಹೋತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ತದನುಪರೋಧೇನಾ’’ತಿ ಪರಿಭಾಸತೋ ಪುರಸದ್ದನ್ತಸ್ಸೇವ ಇಂ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಣಾದೀನಂ ತೇಕಾಲಿಕತ್ತೇಪಿ ಉಪಪದತ್ಥವಿಸೇಸೇನ ಅತೀತೇಯೇವಾಯಮಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಪುರೇ ದಾನಂ ಅದದೀತಿ ಪುರಿನ್ದದೋ ಸಕ್ಕೋ। ಇಧಾಪಿ ವಿಭತ್ತಿಲೋಪೇ ಕತೇಯೇವ ಇಂಆದೇಸೋ।
‘‘ಕಮ್ಮಾದಿಮ್ಹಿ, ಅ’’ಇತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೫೬೮. ಸಬ್ಬತೋ ಣ್ವು ತ್ವಾವೀ ವಾ।
ಸಬ್ಬತೋ ಧಾತುತೋ ಕಮ್ಮಾದಿಮ್ಹಿ ವಾ ಅಕಮ್ಮಾದಿಮ್ಹಿ ವಾ ಸತಿ ಅ ಣ್ವು ತು ಆವೀ ಇಚ್ಚೇತೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ವಾಗ್ಗಹಣಂ ‘‘ಅಕಮ್ಮಾದಿಮ್ಹಿ ವಾ’’ತಿ ವಿಕಪ್ಪನತ್ಥಂ।
ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಧರ ಧಾರಣೇ, ಧಮ್ಮಂ ಅಧರಿ, ಧರತಿ, ಧರಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಧಮ್ಮಧರೋ। ಏವಂ ವಿನಯಧರೋ। ತಥಾ ತಂ ಕರೋತೀತಿ ತಕ್ಕರೋ, ದ್ವಿತ್ತಂ। ಏವಂ ಹಿತಕರೋ, ದಿವಸಕರೋ, ದಿನಕರೋ, ದಿವಾಕರೋ, ನಿಸಾಕರೋ, ಧನುಂ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಧನುಗ್ಗಹೋ। ಏವಂ ಕಟಗ್ಗಹೋ, ಸಬ್ಬಕಾಮಂ ದದಾತೀತಿ ಸಬ್ಬಕಾಮದದೋ, ಸಬ್ಬದದೋ।
ಆತೋ ಪನ – ಅನ್ನಂ ಅದಾಸಿ, ದದಾತಿ, ದದಿಸ್ಸತೀತಿ ಅನ್ನದೋ। ಏವಂ ಧನದೋ, ಸಚ್ಚಂ ಸನ್ದಹತೀತಿ ಸಚ್ಚಸನ್ಧೋ। ಪಾ ಪಾನೇ, ಮಜ್ಜಂ ಪಿವತೀತಿ ಮಜ್ಜಪೋ। ತಾ ಪಾಲನೇ, ಗವಂ ಸದ್ದಂ ತಾಯತೀತಿ ಗೋತ್ತಂ। ಏವಂ ಕತ್ತರಿ।
ಅಕಮ್ಮಾದಿಮ್ಹಿ ಪನ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ದಪೇತೀ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ಭಯಗ್ಗಹಣೇನ ಸೇಸಸಾಧನೇಪಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
ನೀ ಪಾಪುಣನೇ ವಿಪುಬ್ಬೋ, ವಿನೇಸಿ, ವಿನೇತಿ, ವಿನೇಸ್ಸತಿ ಏತೇನ, ಏತ್ಥಾತಿ ವಾ ವಿನಯೋ, ‘‘ಅಞ್ಞೇಸು ಚಾ’’ತಿ ವುದ್ಧಿ, ಅಯಾದೇಸೋ ಚ, ನಯನಂ ನಯೋ। ಸಿ ಸೇವಾಯಂ ನಿಪುಬ್ಬೋ, ನಿಸ್ಸೀಯಿತ್ಥ, ನಿಸ್ಸೀಯತಿ, ನಿಸ್ಸೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ನಿಸ್ಸಯೋ। ಸಿ ಸಯೇ, ಅನುಸಯಿ, ಅನುಸೇತಿ, ಅನುಸೇಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಅನುಸಯೋ।
ಇ ಗತಿಮ್ಹಿ ಪತಿಪುಬ್ಬೋ, ಪಟಿಚ್ಚ ಏಕಸ್ಮಾ ಫಲಮೇತೀತಿ ಪಚ್ಚಯೋ, ಸಮುದಯೋ। ಚಿ ಚಯೇ, ವಿನಿಚ್ಛೀಯತೇ ಅನೇನ, ವಿನಿಚ್ಛಯನಂ ವಾ ವಿನಿಚ್ಛಯೋ, ಉಚ್ಚಯನಂ ಉಚ್ಚಯೋ, ಸಞ್ಚಯೋ, ಧಮ್ಮಂ ವಿಚಿನಾತೀತಿ ಧಮ್ಮವಿಚಯೋ। ಖೀ ಖಯೇ, ಖಯನಂ ಖಯೋ। ಜಿ ಜಯೇ, ವಿಜಯನಂ ವಿಜಯೋ, ಜಯೋ। ಕೀ ದಬ್ಬವಿನಿಮಯೇ, ವಿಕ್ಕಯನಂ ವಿಕ್ಕಯೋ, ಕಯೋ। ಲೀ ಸಿಲೇಸನೇ, ಅಲ್ಲೀಯತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಆಲಯೋ, ಲಯೋ। ಏವಂ ಇವಣ್ಣನ್ತತೋ।
ಆಸುಣನ್ತೀತಿ ಸು ಗತಿಮ್ಹಿ, ಆಭವಗ್ಗಾ ಸವನ್ತೀತಿ ಆಸವಾ। ರು ಸದ್ದೇ, ರವತೀತಿ ರವೋ। ಭವತೀತಿ ಭವೋ। ಪಭವತಿ ಏತಸ್ಮಾತಿ ಪಭವೋ। ಲೂ ಛೇದನೇ, ಲವನಂ ಲವೋ। ಏವಂ ಉವಣ್ಣನ್ತತೋ।
ನಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ನಿಗ್ಗಹಣಂ ವಾ ನಿಗ್ಗಹೋ, ಪಗ್ಗಹೋ, ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ ತೇನ, ಸಙ್ಗಹಣಂ ವಾ ಸಙ್ಗಹೋ। ವರ ವರಣೇ, ಸಂವರಣಂ ಸಂವರೋ। ದರ ಆದರೇ, ಆದರಣಂ ಆದರೋ। ಆಗಚ್ಛತಿ, ಆಗಮನನ್ತಿ ವಾ ಆಗಮೋ, ಆಗಮೀಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ, ಏತೇನ ವಾ ಅತ್ಥಾತಿ ಆಗಮೋ ಪರಿಯತ್ತಿ। ಸಪ್ಪತೀತಿ ಸಪ್ಪೋ। ದಿಬ್ಬತೀತಿ ದೇವೋ। ಕಮು ಪದವಿಕ್ಖೇಪೇ, ಪಕ್ಕಮನಂ, ಪಕ್ಕಮತೀತಿ ವಾ ಪಕ್ಕಮೋ। ಏವಂ ವಿಕ್ಕಮೋ।
ಚರ ಚರಣೇ, ವನೇ ಚರತೀತಿ ವನಚರೋ, ಕಾಮೋ ಅವಚರತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಕಾಮಾವಚರೋ ಲೋಕೋ, ಕಾಮಾವಚರಾ ಸಞ್ಞಾ, ಕಾಮಾವಚರಂ ಚಿತ್ತಂ। ಗಾವೋ ಚರನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಗೋಚರೋ, ಛಟ್ಠೀತಪ್ಪುರಿಸೋ।
ಪಾದೇನ ಪಿವತೀತಿ ಪಾದಪೋ। ಏವಂ ಕಚ್ಛಪೋ, ತತಿಯಾತಪ್ಪುರಿಸೋ।
ರುಹ ಜನನೇ, ಸಿರಸ್ಮಿಂ ರುಹತೀತಿ ಸಿರೋರುಹೋ, ಗುಹಾಯಂ ಸಯತೀತಿ ಗುಹಾಸಯಂ ಚಿತ್ತಂ। ಏವಂ ಕುಚ್ಛಿಸಯಾ ವಾತಾ। ಠಾ ಗತಿನಿವತ್ತಿಮ್ಹಿ, ಪಬ್ಬತೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ, ತಿಟ್ಠತಿ, ಠಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಪಬ್ಬತಟ್ಠೋ ಪುರಿಸೋ, ಪಬ್ಬತಟ್ಠಾ ನದೀ, ಪಬ್ಬತಟ್ಠಂ ಓಸಧಂ। ಏವಂ ಥಲಟ್ಠಂ, ಜಲಟ್ಠಂ, ಸತ್ತಮೀತಪ್ಪುರಿಸೋ।
೫೬೯. ಗಹಸ್ಸುಪಧಸ್ಸೇ ವಾ।
ಗಹಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಉಪಧಸ್ಸ ಏತ್ತಂ ಹೋತಿ ವಾ, ಉಪಧಾತಿ ಅನ್ತಕ್ಖರತೋ ಪುಬ್ಬಕ್ಖರಸ್ಸ ಪರಸಮಞ್ಞಾ, ಗಯ್ಹತೀತಿ ಗೇಹಂ, ಗಹಂ ವಾ।
ಣ್ವುಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಕಿತಸಞ್ಞತ್ತಾ ‘‘ಕತ್ತರಿ ಕಿತ’’ತಿ ಕತ್ತರಿಯೇವ ಭವತಿ, ತತೋ ಕಾರಿತಬ್ಯಪದೇಸ ಣಲೋಪವುದ್ಧಿಯೋ।
೫೭೦. ಅನಕಾ ಯುಣ್ವೂನಂ।
ಯುಣ್ವುಇಚ್ಚೇತೇಸಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಅನ ಅಕಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅಕಾದೇಸೋ। ಸೇಸಂ ಕುಮ್ಭಕಾರಸದ್ದಸಮಂ, ರಥಕಾರಕೋ। ತಥಾ ಅನ್ನಂ ದದಾತೀತಿ ಅನ್ನದಾಯಕೋ, ‘‘ಆಕಾರನ್ತಾನಮಾಯೋ’’ತಿ ಆಯಾದೇಸೋ, ‘‘ಇತ್ಥಿಯಮತೋ ಆಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ ಆಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ತೇಸು ವುದ್ಧೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಕಾರಸ್ಸ ಇಕಾರೋ, ಅನ್ನದಾಯಿಕಾ ಕಞ್ಞಾ, ಅನ್ನದಾಯಕಂ ಕುಲಂ। ಲೋಕಂ ನೇತೀತಿ ಲೋಕನಾಯಕೋ, ವಿನೇತಿ ಸತ್ತೇತಿ ವಿನಾಯಕೋ, ‘‘ತೇ ಆವಾಯಾ ಕಾರಿತೇ’’ತಿ ಆಯಾದೇಸೋ।
ಅಕಮ್ಮೂಪಪದೇ ಕರೋತೀತಿ ಕಾರಕೋ, ಕಾರಿಕಾ, ಕಾರಕಂ। ದದಾತೀತಿ ದಾಯಕೋ, ದಾಯಿಕಾ, ದಾಯಕಂ। ನೇತೀತಿ ನಾಯಕೋ, ನಾಯಿಕಾ, ನಾಯಕಂ। ಭಗವತೋ ಓವಾದಾನುಸಾಸನಿಂ ಅಸುಣಿ, ಸುಣಾತಿ, ಸುಣಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಸಾವಕೋ, ಸಾವಿಕಾ, ಆವಾದೇಸೋ। ಲುನಾತೀತಿ ಲಾವಕೋ। ಪು ಪವನೇ, ಪುನಾತೀತಿ ಪಾವಕೋ, ಭವತೀತಿ ಭಾವಕೋ, ಉಪಾಸತೀತಿ ಉಪಾಸಕೋ, ಉಪಾಸಿಕಾ। ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಗಾಹಕೋ।
ಪಚತೀತಿ ಪಾಚಕೋ। ಅಯಜಿ, ಯಜತಿ, ಯಜಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಯಾಜಕೋ। ಏತ್ಥ ಹಿ ‘‘ಕಗಾ ಚಜಾನ’’ನ್ತಿ ಚಜಾನಂ ಕಗತ್ತೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ –
೫೭೧. ನ ಕಗತ್ತಂ ಚಜಾ ಣ್ವುಮ್ಹಿ।
ಧಾತ್ವನ್ತಭೂತಾ ಚಕಾರಜಕಾರಾ ಕಕಾರ ಗಕಾರತ್ತಂ ನಾಪಜ್ಜನ್ತೇ ಣ್ವುಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಪರೇತಿ ಪಟಿಸಿದ್ಧತ್ತಾ ನ ಭವತಿ।
ಜನ ಜನನೇ, ಜನೇತೀತಿ ಜನಕೋ, ಜನಿಕಾ, ‘‘ಘಟಾದೀನಂ ವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವಾಗ್ಗಹಣೇನ ವುದ್ಧಿ ನ ಹೋತಿ। ಏವಂ ಖನತೀತಿ ಖನಕೋ, ಸಮೇತೀತಿ ಸಮಕೋ, ಗಮೇತೀತಿ ಗಮಕೋ, ದಮೇತೀತಿ ದಮಕೋ, ಅಹನಿ, ಹನ್ತಿ, ಹನಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ವಧಕೋ, ‘‘ವಧೋ ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥಾ’’ತಿ ಹನಸ್ಸ ವಧಾದೇಸೋ, ಹನ್ತೀತಿ ಯಾತಕೋ, ‘‘ಹನಸ್ಸ ಘಾತೋ’’ತಿ ಣ್ವುಮ್ಹಿ ಘಾತಾದೇಸೋ, ಗಾವೋ ಹನತೀತಿ ಗೋಘಾತಕೋ, ರುನ್ಧತೀತಿ ರುನ್ಧಕೋ, ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ, ಸಂಯೋಗನ್ತತ್ತಾ ನ ವುದ್ಧಿ ಹೋತಿ। ಏವಂ ಭುಞ್ಜತೀತಿ ಭುಞ್ಜಕೋ, ಕಿಣಾತೀತಿ ಕಾಯಕೋ, ಪಾಲೇತೀತಿ ಪಾಲಕೋ, ಪೂಜೇತೀತಿ ಪೂಜಕೋ।
೫೭೨. ನುದಾದೀಹಿ ಯುಣ್ವೂನಮನಾನನಾಕಾನನಕಾ ಸಕಾರಿತೇಹಿ ಚ।
ನುದಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ, ಸಕಾರಿತೇಹಿ ಚ ಧಾತೂಹಿ ಪರೇಸಂ ಯುಣ್ವುಪ್ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಅನ ಆನನ ಅಕ ಆನನಕಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ।
ಏತ್ಥ ಹಿ –
ಸಕಾರಿತೇಹಿ ಯುಣ್ವೂನಂ, ಕಾರಿಯಸ್ಸ ವಿಧಾನತೋ।
ಕಿಚ್ಚಕಿತ್ಥಮ್ಭವೋ ಧಾತು-ಪ್ಪಚ್ಚಯೇಹಿಪಿ ವೇದಿಯೋ॥
ನುದ ಖೇಪೇ ಪಪುಬ್ಬೋ, ಪನುದಿ, ಪನುದತಿ, ಪನುದಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ ಣ್ವುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ತಸ್ಸಿಮಿನಾ ಅಕಾದೇಸೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ನುದಿಸ್ಸ ದೀಘೋ, ಪನೂದಕೋ।
ಸೂದ ಞಾ ಅವಬೋಧನೇ, ಅಞ್ಞಾಸಿ, ಜಾನಾತಿ, ಜಾನಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ ಣ್ವುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ತಸ್ಸಾನೇನ ಆನನಕಾದೇಸೋ, ‘‘ಞಾಸ್ಸ ಜಾಜಂನಾ’’ತಿ ಜಾದೇಸೋ, ಸರಲೋಪಾದಿ, ಜಾನನಕೋ।
ಸಕಾರಿತೇಹಿ ಪನ ಆಣ ಪೇಸನೇ, ಆಣಾಪೇಸಿ, ಆಣಾಪೇತಿ, ಆಣಾಪೇಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಸಬ್ಬತೋ ಣ್ವುತ್ವಾವೀ ವಾ’’ತಿ ಣ್ವುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ತಸ್ಸಿಮಿನಾ ಅಕಾದೇಸೋ, ಸರಲೋಪಾದಿ, ಆಣಾಪಕೋ, ಸಞ್ಞಾಪೇತೀತಿ ಸಞ್ಞಾಪಕೋ, ಸಞ್ಜಾನನಕೋ, ಏತ್ಥ ಆನನಕಾದೇಸೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಕಾರಿತಲೋಪೋ। ತಥಾ ದಾಪೇತೀತಿ ದಾಪಕೋ, ‘‘ಅನಕಾ ಯುಣ್ವೂನ’’ನ್ತಿ ಅಕಾದೇಸೋ, ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತೀತಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪಕೋ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಸಮ್ಪಾಪೇತೀತಿ ನಿಬ್ಬಾನಸಮ್ಪಾಪಕೋ, ಕಾರಾಪೇತೀತಿ ಕಾರಾಪಕೋ, ಕಾರಾಪಿಕಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ತುಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಅಕಾಸಿ, ಕರೋತಿ, ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಸಬ್ಬತೋ ಣ್ವುತ್ವಾವೀ ವಾ’’ತಿ ತುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಸೋ ಚ ಕಿತಸಞ್ಞತ್ತಾ ಣ್ವುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ವಿಯ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಕತ್ತರಿಯೇವ ಭವತಿ।
‘‘ಅನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೫೭೩. ಕರಸ್ಸ ಚ ತತ್ತಂ ತುಸ್ಮಿಂ।
ಕರಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಅನ್ತಸ್ಸ ರಕಾರಸ್ಸ ತಕಾರತ್ತಂ ಹೋತಿ ತುಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಪರೇ। ಚಸದ್ದೇನ ಭರಾದೀನಞ್ಚ, ತತೋ ನಾಮಮಿವ ಕತೇ ಸ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ, ‘‘ಸತ್ಥುಪಿತಾದೀನಮಾ ಸಿಸ್ಮಿಂ ಸಿಲೋಪೋ ಚಾ’’ತಿ ಆತ್ತಂ, ಸಿಲೋಪೋ, ತಸ್ಸ ಕತ್ತಾ ತಕ್ಕತ್ತಾ, ಛಟ್ಠೀಸಮಾಸೋ। ತಥಾ ಭರತೀತಿ ಭತ್ತಾ।
ಹರ ಹರಣೇ, ಹರತೀತಿ ಹತ್ತಾ, ಭಿನ್ದತೀತಿ ಭೇತ್ತಾ, ಭೇದಿತಾ ವಾ, ಛಿನ್ದತೀತಿ ಛೇತ್ತಾ, ದದಾತೀತಿ ದಾತಾ, ಭೋಜನಸ್ಸ ದಾಭಾ ಭೋಜನದಾತಾ, ಸನ್ದಹತೀತಿ ಸನ್ಧಾತಾ, ಅವಚಿ, ವಚತಿ ಯಕಾರಿಕಾರಾಗಮಾ, ಜಾನಾತೀತಿ ಞಾತಾ, ಜಿನಾತೀತಿ ಜೇತಾ, ಸುಣಾತೀತಿ ಸೋತಾ, ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಗಹೇತಾ, ಭವತೀತಿ ಭವಿತಾ, ಸರತೀತಿ ಸರಿತಾ, ಗಚ್ಛತೀತಿ ಗನ್ತಾ। ‘‘ಗಮ ಖನ ಹನಾದೀನಂ ತುಂ ತಬ್ಬಾದೀಸು ನ’’ಇತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ನತ್ತಂ। ಏವಂ ಖನತೀತಿ ಖನ್ತಾ, ಹನತೀತಿ ಹನ್ತಾ, ಮಞ್ಞತೀತಿ ಮನ್ತಾ, ಪಾಲೇತೀತಿ ಪಾಲೇತಾ, ಪಾಲಯಿತಾ।
ಕಾರಿತೇ ಭಾವೇತೀತಿ ಭಾವೇತಾ, ಭಾವಯಿತಾ। ಏವಂ ಸಾರೇತಾ, ಸಾರಯಿತಾ, ದಾಪೇತಾ, ದಾಪಯಿತಾ, ಹಾಪೇತಾ, ಹಾಪಯಿತಾ, ನಿರೋಧೇತಾ, ನಿರೋಧಯಿತಾ, ಬೋಧೇತಾ, ಬೋಧಯಿತಾ, ಞಾಪೇತಾ, ಞಾಪಯಿತಾ, ಸಾವೇತಾ, ಸಾವಯಿತಾ, ಗಾಹೇಭಾ, ಗಾಹಯಿತಾ, ಕಾರೇತಾ, ಕಾರಯಿತಾ, ಕಾರಾಪೇತಾ, ಕಾರಾಪಯಿತಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಆವೀಪಚ್ಚಯೇ ದಿಸ ಪೇಕ್ಖನೇ, ಭಯಂ ಅಪಸ್ಸಿ, ಪಸ್ಸತಿ, ಪಸ್ಸಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ ಆವೀಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ದಿಸಸ್ಸ ದಸ್ಸಾದೇಸೋ, ಭಯದಸ್ಸಾವೀ, ಭಯದಸ್ಸಾವಿನೋ ಇಚ್ಚಾದಿ ದಣ್ಡೀವ ನೇಯ್ಯಂ। ಇತ್ಥಿಯಂ ಭಯದಸ್ಸಾವಿನೀ। ನಪುಂಸಕೇ ಭಯದಸ್ಸಾವಿ ಚಿತ್ತಂ।
ಸಾಸ ಅನುಸಿಟ್ಠಿಮ್ಹಿ, ಸದೇವಕಂ ಲೋಕಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾದಿವಸೇನ ಸಾಸತೀತಿ ಅತ್ಥೇ –
೫೭೪. ಸಾಸಾದೀಹಿ ರತ್ಥು।
ಸಾಸಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ರತ್ಥುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ।
‘‘ರಮ್ಹಿ ರನ್ತೋ ರಾದಿ ನೋ’’ತಿ ರಾದಿಲೋಪೋ, ಸರಲೋಪಾದಿ, ನಾಮಬ್ಯಪದೇಸೋ, ಸ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ, ಆತ್ತಂ, ಸಿಲೋಪೋ। ಸತ್ಥಾ, ಸತ್ಥಾರೋ।
ಪಾ ರಕ್ಖಣೇ, ಪುತ್ತಂ ಪಾತೀತಿ ಅತ್ಥೇ –
೫೭೫. ಪಾದಿತೋ ರಿತು।
ಪಾಇಚ್ಚೇವಮಾದಿತೋ ಧಾತುಗ್ಗಣತೋ ರಿತುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ರಾದಿಲೋಪೋ ಸರಲೋಪಾದಿ। ಪಿತಾ। ಧರ ಧಾರಣೇ, ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಧರೀಯತೀತಿ ಧೀತಾ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಇಕಾರಸ್ಸ ದೀಘೋ।
ಮಾನ ಪೂಜಾಯಂ, ಧಮ್ಮೇನ ಪುತ್ತಂ ಮಾನೇತೀತಿ ಅತ್ಥೇ –
೫೭೬. ಮಾನಾದೀಹಿ ರಾತು।
ಮಾನ ಭಾಸಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ರಾತುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ರಾದಿಲೋಪೋ, ಮಾತಾ। ಭಾಸ ವಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ಪುಬ್ಬೇ ಭಾಸತೀತಿ ಭಾತಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ವಿಸ ಪವೇಸನೇ ಪಪುಬ್ಬೋ, ಪಾವಿಸಿ, ಪವಿಸತಿ, ಪವಿಸಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ –
೫೭೭. ವಿಸ ರುಜ ಪದಾದಿತೋ ಣ।
ವಿಸ ರುಜ ಪದಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರೋ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತೀತಿ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೋ। ಸೋ ಚ ಕಿತಸಞ್ಞತ್ತಾ ಕತ್ತರಿ ಭವತಿ, ಕಾರಿತಬ್ಯಪದೇಸಣಲೋಪ ವುದ್ಧಿಯೋ, ಪವೇಸೋ।
ತಥಾ ರುಜ ರೋಗೇ, ಅರುಜಿ, ರುಜತಿ, ರುಜಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ರೋಗೋ, ‘‘ಕಗಾಚಜಾನ’’ನ್ತಿ ಜಕಾರಸ್ಸ ಗಕಾರೋ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಉಪ್ಪಾದೋ। ಫುಸ ಫುಸನೇ, ಅಫುಸಿ, ಫುಸತಿ, ಫುಸಿಸ್ಸತಿ, ಫುಸನ್ತಿ ವಾ ತೇನ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾತಿ ಫಸ್ಸೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಫುಸಸ್ಸ ಫಸ್ಸೋ, ಸಂಯೋಗನ್ತತ್ತಾ ನ ವುದ್ಧಿ। ಭವತೀತಿ ಭಾವೋ। ಉಚ ಸಮವಾಯೇ, ಉಚತೀತಿ ಓಕೋ, ಚಕಾರಸ್ಸ ಕಕಾರೋ। ಅಯ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಅಯಿ, ಅಯತಿ, ಅಯಿಸ್ಸತಿ, ಅಯತಿ ವಾ ಇತೋತಿ ಆಯೋ। ಬುಧ ಅವಗಮನೇ, ಸಮ್ಮಾ ಬುಜ್ಝತೀತಿ ಸಮ್ಬೋಧೋ, ಆಹರತೀತಿ ಘಾತಾದೇಸೋ।
ರನ್ಜ ರಾಗೇ, ರನ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
೫೭೮. ನಿಗ್ಗಹೀತ ಸಂಯೋಗಾದಿ ನೋ।
ಸಂಯೋಗಸ್ಮಿಂ ಆದಿಭೂತೋ ನಕಾರೋ ನಿಗ್ಗಹೀತಮಾಪಜ್ಜತೇ। ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ವಗ್ಗನ್ತತ್ತಂ, ಜಕಾರಸ್ಸ ಗತ್ತಂ, ರಙ್ಗೋ।
೫೭೯. ಣಮ್ಹಿ ರನ್ಜಸ್ಸ ಜೋ ಭಾವಕರಣೇಸು।
ರನ್ಜಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಅನ್ತಭೂತಸ್ಸ ನ್ಜಸ್ಸ ಜಕಾರಾದೇಸೋ ಹೋತಿ ಭಾವಕರಣಇಚ್ಚೇತೇಸ್ವತ್ಥೇಸು ವಿಹಿತೇ ಣಕಾರವತಿಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಪರೇ।
ಏತ್ಥ ಹಿ –
ಣಮ್ಹಿ ರನ್ಜಸ್ಸ ಕರಣೇ, ಜಾದೇಸಸ್ಸ ವಿಧಾನತೋ।
ಅಕತ್ತರಿಪಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ಕಾರಕೇ ಣಸ್ಸ ಸಮ್ಭವೋತಿ॥
ರನ್ಜನ್ತಿ ಅನೇನಾತಿ ರಾಗೋ, ರಞ್ಜೀಯತಿ ಅನೇನಾತಿ ವಾ ರಾಗೋ, ಸಯಂ ರಞ್ಜತೀತಿಪಿ ರಾಗೋ। ‘‘ಣಮ್ಹಿ ರನ್ಜಸ್ಸ ಜೋ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಜಕಾರೋ। ಪಜ್ಜತೇ ಅನೇನಾತಿ ಪಾದೋ, ಪತುಜ್ಜತೇ ಅನೇನಾತಿ ಪತೋದೋ, ಜರೀಯತಿ ಅನೇನಾತಿ ಜಾರೋ। ಏವಂ ದಾರೋ। ತಥಾ ಕಮ್ಮಾದೀಸು, ಭುಜ್ಜತೀತಿ ಭೋಗೋ। ಏವಂ ಭಾಗೋ, ಭಾರೋ, ಲಬ್ಭತೀತಿ ಲಾಭೋ, ವೋಹರೀಯತೀತಿ ವೋಹಾರೋ, ದೀಯತೀತಿ ದಾಯೋ, ವಿಹಞ್ಞತಿ ಏತಸ್ಮಾತಿ ವಿಘಾತೋ, ವಿಹರನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ವಿಹಾರೋ, ಆರಮನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಆರಾಮೋ। ಏವಂ ಪಪಾತೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
‘‘ಣ’’ಇತಿ ವತ್ತತೇ।
೫೮೦. ಭಾವೇ ಚ।
ಭಾವತ್ಥೇ ಭಾವಾಭಿಧೇಯ್ಯೇ ಧಾತೂಹಿ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ಭೂಯತೇ, ಭವನಂ ವಾ ಭಾವೋ, ಪಚ್ಚತೇ, ಪಚನಂ ವಾ ಪಾಕೋ, ‘‘ಕಗಾ ಚಜಾನ’’ನ್ತಿ ಕಾದೇಸೋ।
ಸಿಚ ಪಗ್ಘರಣೇ, ಸೇಚನಂ ಸೇಕೋ। ಸುಚ ಸೋಕೇ, ಸೋಚನಂ ಸೋಕೋ। ಚಜ ಹಾನಿಮ್ಹಿ, ಅಚಜ್ಜಿತ್ಥ, ಚಜ್ಜತೇ, ಚಜ್ಜಿಸ್ಸತೇ, ಚಜನಂ ವಾ ಚಾಗೋ। ಯಜ ದೇವಪೂಜಾಸಙ್ಗತಿಕರಣದಾನೇಸು, ಇಜ್ಜಿತ್ಥ, ಇಜ್ಜತೇ, ಇಜ್ಜಿಸ್ಸತೇ, ಯಜನಂ ವಾ ಯಾಗೋ, ಯುಞ್ಜನಂ ಯೋಗೋ। ಭಜ ಸೇವಾಯಂ, ಅಭಜ್ಜಿತ್ಥ, ಭಜ್ಜತೇ, ಭಜ್ಜಿಸ್ಸತೇ, ಭಜನಂ ವಾ ಭಾಗೋ, ಅರಜ್ಜಿತ್ಥ, ರಜ್ಜತೇ, ರಜ್ಜಿಸ್ಸತೇ, ರಜನಂ ವಾ ರಾಗೋ, ಜಸ್ಸ ಗಕಾರೋ।
ದಹ ಭಸ್ಮೀಕರಣೇ, ಪರಿಡಯ್ಹಿತ್ಥ, ಪರಿಡಯ್ಹತಿ, ಪರಿಡಯ್ಹಿಸ್ಸತಿ, ಪರಿಡಯ್ಹನಂ ವಾತಿ ಅತ್ಥೇ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
‘‘ಣಮ್ಹಿ, ವಾ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೫೮೧. ದಹಸ್ಸ ದೋ ಲಂ।
ದಹಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ದಕಾರೋ ಲತ್ತಮಾಪಜ್ಜತೇ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಪರೇ ವಾ। ಪರಿಳಾಹೋ, ಪರಿದಾಹೋ। ಭನ್ಜ ಅವಮದ್ದನೇ, ಭಞ್ಜನಂ ಭಙ್ಗೋ। ಸನ್ಜ ಸಙ್ಗೇ, ಸಞ್ಜನಂ ಸಙ್ಗೋ, ನಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ।
ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಕರೀಯತಿ, ಸಙ್ಖರೀಯತಿ ತೇನ ವಾತಿ ಅತ್ಥೇ ವಿಸರುಜಪದಾದಿನಾ, ಸಙ್ಖರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಭಾವೇ ಚಾ’’ತಿ ವಾ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
‘‘ಣಮ್ಹೀ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೫೮೨. ಪುರಸಮುಪಪರೀಹಿ ಕರೋತಿಸ್ಸ ಖಖರಾ ವಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೇಸು ಚ।
ಪುರ ಸಂ ಉಪ ಪರಿಇಚ್ಚೇತೇಹಿ ಪರಸ್ಸ ಕರೋತಿಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಖ ಖರಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೇ, ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಚ ಪರೇ। ‘‘ತಪ್ಪಚ್ಚಯೇಸೂ’’ತಿ ಬಹುವಚನನಿದ್ದೇಸೇನ ತುಂ ತ್ವಾದೀಸುಪಿ। ಧಾತ್ವಾದೇಸಸ್ಸಾಪಿ ಠಾನೋಪಚಾರೇನ ಧಾತುವೋಹಾರತೋ ‘‘ಅಸಂಯೋಗನ್ತಸ್ಸ ವುದ್ಧಿ ಕಾರಿತೇ’’ತಿ ವುದ್ಧಿ, ಸಙ್ಖಾರೋ। ಏವಂ ಪರಿಕ್ಖಾರೋ, ಪುರೇಕ್ಖಾರೋ।
ವಾತಿ ಕಿಂ? ಉಪಕಾರೋ।
ಲುಭ ಗಿದ್ಧಿಮ್ಹಿ, ಲುಬ್ಭನ್ತಿ ತೇನ, ಸಯಂ ವಾ ಲುಬ್ಭತಿ, ಲುಬ್ಭನಮತ್ತಮೇವ ವಾ ತನ್ತಿ ಲೋಭೋ। ದುಸ ಅಪ್ಪೀತಿಮ್ಹಿ, ದುಸ್ಸನ್ತಿ ತೇನ, ಸಯಂ ವಾ ದುಸ್ಸತಿ, ದುಸ್ಸನಮತ್ತಮೇವ ವಾ ತನ್ತಿ ದೋಸೋ। ಮುಹ ವೇಚಿತ್ತೇ, ಮುಯ್ಹನ್ತಿ ತೇನ, ಸಯಂ ವಾ ಮುಯ್ಹತಿ, ಮುಯ್ಹನಮತ್ತಮೇವ ವಾ ತನ್ತಿ ಮೋಹೋ ಇಚ್ಚಾದಿ ಕತ್ತುಕರಣಭಾವೇಸು ಯಥಾರಹಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ।
ಗಹ ಉಪಾದಾನೇ, ಗಯ್ಹತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ವಿಸರುಜಪದಾದಿನಾ ಕಮ್ಮನಿ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
೫೮೩. ಗಹಸ್ಸ ಘರ ಣೇ ವಾ।
ಗಹಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಘರಾದೇಸೋ ಹೋತಿ ವಾ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಪರೇ, ಸರಲೋಪಾದಿ, ಘರಂ, ಘರಾನಿ।
ವಾತಿ ಕಿಂ? ಗಣ್ಹಾತಿ, ಗಹಣಂ ವಾ ಗಾಹೋ।
ಸಮ್ಭವತೀತಿ ಅತ್ಥೇ –
೫೮೪. ಕ್ವಿ ಚ।
ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ಕ್ವಿಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಸೋ ಚ ಕಿತಸಞ್ಞತ್ತಾ ಕತ್ತರಿ ಭವತಿ।
೫೮೫. ಕ್ವಿಲೋಪೋ ಚ।
ಕ್ವಿನೋ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ। ಕಿತನ್ತತ್ತಾ ನಾಮಮಿವ ಕತ್ವಾ ಸ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ, ಸಿಲೋಪೋ, ಸಮ್ಭೂ। ಏವಂ ವಿಭವತೀತಿ ವಿಭೂ, ಅಭಿಭೂ, ಸಯಮ್ಭೂ।
ತಥಾ ಧೂ ಕಮ್ಪನೇ, ಸನ್ಧುನಾತೀತಿ ಸನ್ಧೂ। ಭಾ ದಿತ್ತಿಮ್ಹಿ, ವಿಭಾತೀತಿ ವಿಭಾ, ಪಭಾತೀತಿ ಪಭಾ, ಸಹ, ಸಙ್ಗಮ್ಮ ವಾ ಭನ್ತಿ, ಭಾಸನ್ತಿ ವಾ ಏತ್ಥಾತಿ ಸಭಾ, ಸಹಸ್ಸ ಸಾದೇಸೋ, ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪೋ ಚ।
ಭುಜೇನ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಕ್ವಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
೫೮೬. ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಕ್ವಿಮ್ಹಿ।
ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ ಕ್ವಿಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಪರೇ। ಕ್ವಿಲೋಪೋ, ಭುಜಗೋ। ಏವಂ ಉರಸಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಉರಗೋ, ತುರಂ ಸೀಘಂ ತುರಿತತುರಿತೋ ಗಚ್ಛತೀತಿ ತುರಗೋ, ಖೇ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಖಗೋ, ವಿಹಾಯಸೇ ಗಚ್ಛತೀತಿ ವಿಹಗೋ, ವಿಹಾದೇಸೋ, ನ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅಗೋ, ನಗೋ।
ಖನು ಅವಧಾರಣೇ ಸಂಪುಬ್ಬೋ, ಸಙ್ಖನಿ, ಸಙ್ಖನತಿ, ಸಙ್ಖನಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಸಙ್ಖೋ। ರಮು ಕೀಳಾಯಂ, ಕುಞ್ಜೇ ರಮತೀತಿ ಕುಞ್ಜರೋ। ಜನ ಜನನೇ, ಕಮ್ಮತೋ ಜಾತೋತಿ ಅತ್ಥೇ ಕ್ವಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಲೋಪಾದಿ ಪುರಿಮಸಮಂ, ಪಞ್ಚಮೀತಪ್ಪುರಿಸೋವ ವಿಸೇಸೋ। ಕಮ್ಮಜೋ ವಿಪಾಕೋ, ಕಮ್ಮಜಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿ, ಕಮ್ಮಜಂ ರೂಪಂ
ವಿದ ಞಾಣೇ, ಲೋಕಂ ಅವೇದೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಕ್ವಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
‘‘ಕ್ವಿಮ್ಹೀ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೫೮೭. ವಿದನ್ತೇ ಊ।
ವಿದಧಾತುನೋ ಅನ್ತೇ ಊಕಾರಾಗಮೋ ಹೋತಿ ಕ್ವಿಮ್ಹಿ, ಕ್ವಿಲೋಪೋ। ಲೋಕವಿದೂ।
ದಿಸ ಪೇಕ್ಖಣೇ, ಇಮಮಿವ ನಂ ಅಪಸ್ಸಿ, ಪಸ್ಸತಿ, ಪಸ್ಸಿಸ್ಸತೀತಿ, ಅಯಮಿವ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ ಕ್ವಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
‘‘ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಕ್ವಿಮ್ಹೀ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ –
೫೮೮. ಇಯತಮಕಿಏಸಾನಮನ್ತಸ್ಸರೋ ದೀಘಂ ಕ್ವಚಿ ದಿಸಸ್ಸ ಗುಣಂ ದೋ ರಂ ಸಕ್ಖೀ ಚ।
ಇಮ ಯ ತ ಅಮ್ಹ ಕಿಂ ಏತ ಸಮಾನಇಚ್ಚೇತೇಸಂ ಸಬ್ಬನಾಮಾನಂ ಉಪಮಾನುಪಪದಭಾವೇನ ದಿಸಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಗುಣಭೂತಾನಂ ಅನ್ತೋ ಸರೋ ದೀಘಮಾಪಜ್ಜತೇ, ದಿಸಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಅನ್ತಸ್ಸ ಸ ಕ್ಖ ಈಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ। ದಿಸಸ್ಸ ದಕಾರೋ ರಕಾರಮಾಪಜ್ಜತೇತಿ ಕ್ವಿಮ್ಹಿ ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಸಸದ್ದಾದೇಸಂ ಕತ್ವಾ ಕ್ವಿಲೋಪಾದಿಮ್ಹಿ ಚ ಕತೇ ಇಇತಿ ನಿಪಾತನೇನ ಇಮಸದ್ದಸ್ಸಿಕಾರೇ, ತಸ್ಸಿಮಿನಾ ದೀಘೇ ಚ ಕತೇ ಸ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ।
ಈದಿಸೋ ಮಇತಿ ನಿಪಾತನೇನ ಅಮ್ಹಸದ್ದಸ್ಸ ಮಸದ್ದಾದೇಸೋ। ಕಿಮಿವ ನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಕೋ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಕೀದಿಸೋ, ಕೀದಿಸಾ, ಕೀದಿಸೀ, ಕೀದಿಸಂ। ಏತಮಿವ ನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಏಸೋ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಏದಿಸೋ, ಏತಾದಿಸೋ ವಾ, ಏದಿಸಾ, ಏದಿಸೀ, ಏದಿಸಂ, ಏಇತಿ ನಿಪಾತನೇನ ಏತಸದ್ದಸ್ಸ ಏಕಾರೋ। ಸಮಾನಂ ಕತ್ವಾ ನಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಸಮಾನೋ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಾದಿಸೋ, ಸದಿಸೋ, ಸಇತಿ ನಿಪಾತನೇನ ಸಮಾನಸ್ಸ ಸಾದೇಸೋ, ತದನ್ತಸ್ಸ ವಾ ದೀಘೋ, ಸಾದಿಸಾ, ಸಾದಿಸೀ, ಸದಿಸಾ, ಸದಿಸೀ, ಸಾದಿಸಂ, ಸದಿಸಂ।
ದಕಾರಸ್ಸ ರಕಾರಾದೇಸೇ ಪನ ಈರಿಸೋ, ಯಾರಿಸೋ, ತಾರಿಸೋ, ಮಾರಿಸೋ, ಕೀರಿಸೋ, ಏರಿಸೋ, ಸಾರಿಸೋ, ಸರಿಸೋ। ಕ್ಖಾದೇಸೇ ಈದಿಕ್ಖೋ, ಯಾದಿಕ್ಖೋ, ತಾದಿಕ್ಖೋ, ಮಾದಿಕ್ಖೋ, ಕೀದಿಕ್ಖೋ, ಏದಿಕ್ಖೋ, ಸಾದಿಕ್ಖೋ, ಸದಿಕ್ಖೋ। ರಕಾರಾದೇಸೇ ಸಾರಿಕ್ಖೋ, ಸರಿಕ್ಖೋ, ಈಕಾರಾದೇಸೇ ಈದೀ, ಯಾದೀ, ತಾದೀ, ಮಾದೀ, ಕೀದೀ, ಏದೀ, ಸಾದೀ।
ಚಸದ್ದೇನ ತುಮ್ಹಾದಿಉಪಪದೇಪಿ ತುಮ್ಹೇ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ತುಮ್ಹಾದಿಸೋ, ತುಮ್ಹಾದಿಸೀ, ಖನ್ಧಾ ವಿಯ ದಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಖನ್ಧಾದಿಸಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಧರ ಧಾರಣೇ, ಅಪಾಯೇಸ್ವಪತಮಾನೇ ಅಧಿಗತಮಗ್ಗಾದಿಕೇ ಸತ್ತೇ ಧಾರೇತಿ, ಧರನ್ತಿ ತೇನಾತಿ ವಾ, ಸಲಕ್ಖಣಂ ಧಾರೇತಿ ವಾ, ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಧರೀಯತಿ ವಾತಿ ಅತ್ಥೇ –
೫೮೯. ಧರಾದೀಹಿ ರಮ್ಮೋ।
ಧರಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ರಮ್ಮಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ।
ಸೋ ಚ –
ಕಮ್ಮಗ್ಗಹಣಭೋ ಭಾವ- ಕಮ್ಮೇಸೂತೇತ್ಥ ವೇದಿಯೋ।
ಅಕತ್ತರಿಪಿ ಹೋತೀತಿ, ಕಾರಕೇ ರಮ್ಮಪ್ಪಚ್ಚಯೋ॥
ರಾದಿಲೋಪೋ, ಧಮ್ಮೋ, ಏವಂ ಕರೀಯತೀತಿ ಕಮ್ಮಂ। ವರ ವರಣೇ, ವಮ್ಮಂ।
ಸಂಸ ಪಸಂಸನೇ ಪಪುಬ್ಬೋ, ಪಿಯಇಚ್ಚುಪಪದಂ, ಪಿಯಂ ಪಸಂಸಿತುಂ ಸೀಲಂ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಪಿಯಂ ಪಸಂಸನಸೀಲೋ, ಪಿಯಂ ಪಸಂಸನಧಮ್ಮೋ, ಪಿಯಂ ಪಸಂಸನೇ ಸಾಧುಕಾರೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ –
೫೯೦. ತಸ್ಸೀಲಾದೀಸು ಣೀತ್ವಾವೀ ಚ।
ಸೀಲಂ ಪಕತಿ, ತಸ್ಸೀಲ ತದ್ಧಮ್ಮ ತಸ್ಸಾಧುಕಾರೀಸ್ವತ್ಥೇಸು ಗಮ್ಯಮಾನೇಸು ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ಣೀ ತು ಆವೀಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಕತ್ತರಿ ಣೀಪಚ್ಚಯೋ, ಸಂಯೋಗನ್ತತ್ತಾನ ವುದ್ಧಿ। ಸೇಸಂ ನೇಯ್ಯಂ।
ಪಿಯಪಸಂಸೀ ರಾಜಾ। ಅಥ ವಾ ಪಿಯಂ ಪಸಂಸಿ, ಪಸಂಸತಿ, ಪಸಂಸಿಸ್ಸತಿ ವಾ ಸೀಲೇನ ವಾ ಧಮ್ಮೇನ ವಾ ಸಾಧು ವಾತಿ ಪಿಯಪಸಂಸೀ, ಪಿಯಪಸಂಸಿನೀ, ಪಿಯಪಸಂಸಿ ಕುಲಂ। ಬ್ರಹ್ಮಂ ಚರಿತುಂ ಸೀಲಂ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಂ ಚರತಿ ಸೀಲೇನ, ಧಮ್ಮೇನ, ಸಾಧು ವಾತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿನೀ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ। ಏವಂ ಸಚ್ಚವಾದೀ, ಧಮ್ಮವಾದೀ, ಸೀಘಯಾಯೀ, ಪಾಪಕಾರೀ, ಮಾಲಾಕಾರೀ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಚಸದ್ದೇನ ಅತ್ತಮಾನೇಪಿ ಣೀ, ಪಣ್ಡಿತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಮಞ್ಞತೀತಿ ಪಣ್ಡಿತಮಾನೀ ಬಾಲೋ, ಬಹುಸ್ಸುತಮಾನೀ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ವತು ಪಪುಬ್ಬೋ, ಪಸಯ್ಹ ಪವತ್ತಿತುಂ ಸೀಲಂ ಯಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೇ ಇಮಿನಾ ತುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಪಸಯ್ಹಪವತ್ತಾ। ಅಥ ವಾ ವಚ ವಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ಪಸಯ್ಹ ಪವತ್ತಿತುಂ ಸೀಲಮಸ್ಸಾತಿ ಪಸಯ್ಹಪವತ್ತಾ, ಪಸಯ್ಹಪವತ್ತಾರೋ, ಭುಜಾದಿತ್ತಾ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪದ್ವಿತ್ತಾನಿ, ಸೇಸಂ ಕತ್ತುಸಮಂ।
ಭಯಂ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಸೀಲಂ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಭಯಂ ದಸ್ಸನಸೀಲೋ, ಭಯಂ ದಸ್ಸನಧಮ್ಮೋ, ಭಯಂ ದಸ್ಸನೇ ಸಾಧುಕಾರೀತಿ ವಾ ಭಯದಸ್ಸಾವೀ, ಭಯದಸ್ಸಾವಿನೀ, ಭಯದಸ್ಸಾವಿ ಚಿತ್ತಂ। ಏವಂ ಆದೀನವದಸ್ಸಾವೀ।
‘‘ತಸ್ಸೀಲಾದೀಸೂ’’ತಿ ಅಧಿಕಾರೋ।
೫೯೧. ಸದ್ದ ಕು ಧ ಚ ಲ ಮ ಣ್ಡ ತ್ಥ ರುಚಾದೀಹಿ ಯು।
ಸದ್ದ ಕು ಧ ಚ ಲ ಮಣ್ಡತ್ಥೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ, ರುಚಾದೀಹಿ ಚ ಯುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ತಸ್ಸೀಲಾದೀಸ್ವತ್ಥೇಸು।
ಘುಸ ಸದ್ದೇ, ಘೋಸಿತುಂ ಸೀಲಂ ಅಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಘೋಸನಸೀಲೋತಿ ವಾ ಅಘೋಸಯಿ, ಘೋಸಯತಿ, ಘೋಸಯಿಸ್ಸತಿ ಸೀಲೇನ, ಧಮ್ಮೇನ, ಸಾಧು ವಾತಿ ಅತ್ಥೇ ಇಮಿನಾ ಯುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ತಸ್ಸ ‘‘ಅನಕಾ ಯುಣ್ವೂನ’’ನ್ತಿ ಅನಾದೇಸೋ, ‘‘ಅಞ್ಞೇಸು ಚಾ’’ತಿ ವುದ್ಧಿ, ಸೋ ಘೋಸನೋ, ಸಾ ಘೋಸನಾ। ಭಾಸ ವಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ಭಾಸಿತುಂ ಸೀಲಮಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಭಾಸನಸೀಲೋ, ಭಾಸನಧಮ್ಮೋ, ಭಾಸನೇ ಸಾಧುಕಾರೀತಿ ವಾ ಭಾಸನೋ।
ಕುಧ ಕೋಪೇ, ಕುಜ್ಝಿತುಂ ಸೀಲಮಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಕುಜ್ಝನಸೀಲೋತಿ ವಾ ಕೋಧನೋ, ಕೋಧನಾ, ಕೋಧನಂ।
ರುಸ ರೋಸೇ, ರೋಸಿತುಂ ಸೀಲಮಸ್ಸಾತಿ ವಾ ರೋಸನಸೀಲೋತಿ ವಾ ರೋಸನೋ।
ಚಲ ಕಮ್ಪನೇ, ಚಲಿತುಂ ಸೀಲಂ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಚಲತಿ ಸೀಲೇನಾತಿ ವಾ ಚಲನೋ। ಕಪಿಚಲನೇ, ಕಮ್ಪಿತುಂ ಸೀಲಂ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಇಕಾರಾನುಬನ್ಧಿಧಾತುಸರತೋ ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ, ‘‘ನಿಗ್ಗಹೀತಞ್ಚಾ’’ತಿ ವಾ ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ। ಫದಿ ಕಿಞ್ಚಿಚಲನೇ, ಫನ್ದಿತುಂ ಸೀಲಂ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಫನ್ದತಿ ಸೀಲೇನಾತಿ ವಾ ಫನ್ದನೋ।
ಮಡಿ ಭೂಸಾಯಂ, ಮಣ್ಡಯಿತುಂ ಸೀಲಂ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಮಣ್ಡಯತಿ ಸೀಲೇನಾತಿ ವಾ ಮಣ್ಡನೋ। ಭೂಸ ಅಲಙ್ಕಾರೇ, ಭೂಸನಸೀಲೋತಿ ವಾ ಅಭೂಸಯಿ, ಭೂಸಯತಿ, ಭೂಯಯಿಸ್ಸತಿ ಸೀಲೇನಾತಿ ವಾ ಭೂಸನೋ, ಭೂಸನಾ, ಭೂಸನಂ।
ರುಚ ದಿತ್ತಿಮ್ಹಿ, ಅರುಚ್ಚಿ, ರುಚ್ಚತಿ, ರುಚ್ಚಿಸ್ಸತಿ ಸೀಲೇನಾತಿ ವಾ ರೋಚನೋ। ಜುತ ದಿತ್ತಿಮ್ಹಿ, ಅಜೋತಿ, ಜೋತತಿ, ಜೋತಿಸ್ಸತಿ ಸೀಲೇನಾತಿ ವಾ ಜೋತನೋ। ವಡ್ಢ ವಡ್ಢನೇ, ವಡ್ಢಿತುಂ ಸೀಲಮಸ್ಸಾತಿ ವಡ್ಢನೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೫೯೨. ಪಾರಾದಿಗಮಿಮ್ಹಾ ರೂ।
ಪಾರಾದಿಉಪಪದೇಹಿ ಪರಸ್ಮಾ ಗಮಿಇಚ್ಚೇತಸ್ಮಾ ಧಾತುಮ್ಹಾ ಪರೋ ರೂಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ತಸ್ಸೀಲಾದೀಸ್ವತ್ಥೇಸು ಕತ್ತರಿಯೇವ। ಪಾರೋ ಆದಿ ಯೇಸಂ ತೇ ಪಾರಾದಯೋ, ಪಾರಾದೀಹಿ ಗಮಿ ಪಾರಾದಿಗಮಿ। ರಾದಿಲೋಪೋ, ಭವಪಾರಂ ಗನ್ತುಂ ಸೀಲಂ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಭವಪಾರಂ ಗಮನಸೀಲೋ, ಭವಪಾರಂ ಗಮನಧಮ್ಮೋ, ಭವಪಾರಂ ಗಮನೇ ಸಾಧುಕಾರೀತಿ ವಾ ಭವಪಾರಗೂ, ಭವಪಾರಗುನೋ। ಅನ್ತಂ ಗಮನಸೀಲೋ ಅನ್ತಗೂ। ಏವಂ ವೇದಗೂ, ಅದ್ಧಗೂ।
‘‘ರೂ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೫೯೩. ಭಿಕ್ಖಾದಿತೋ ಚ।
ಭಿಕ್ಖಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ರೂಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ತಸ್ಸೀಲಾದೀಸ್ವತ್ಥೇಸು। ಭಿಕ್ಖ ಯಾಚನೇ, ಭಿಕ್ಖಿತುಂ ಸೀಲಂ ಯಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಅಭಿಕ್ಖಿ, ಭಿಕ್ಖತಿ, ಭಿಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ ಸೀಲೇನಾತಿ ವಾ ಭಿಕ್ಖನಧಮ್ಮೋತಿ ಇಕ್ಖ ದಸ್ಸನಙ್ಕೇಸು, ಸಂಸಾರೇ ಭಯಂ ಇಕ್ಖತೀತಿಪಿ ಭಿಕ್ಖು, ವಿಜಾನಿತುಂ ಸೀಲಂ ಯಸ್ಸ, ವಿಜಾನನಸೀಲೋತಿ ವಾ ವಿಞ್ಞೂ, ಸಬ್ಬಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞೂ। ಏವಂ ಮತ್ತಞ್ಞೂ, ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ, ಅತ್ಥಞ್ಞೂ, ಕಾಲಞ್ಞೂ, ಕತಞ್ಞೂ ಇಚ್ಚಾದಯೋ।
೫೯೪. ಹನತ್ಯಾದೀನಂ ಣುಕೋ।
ಹನತ್ಯಾದೀನಂ ಧಾತೂನಮನ್ತೇ ಣುಕಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ತಸ್ಸೀಲಾದೀಸ್ವತ್ಥೇಸು ಕತ್ತರಿ, ಅನ್ತಾಪೇಕ್ಖಾಯಂ ಛಟ್ಠೀ, ಣಕಾರೋ ವುದ್ಧತ್ಥೋ। ಆಹನನಸೀಲೋ ಆಘಾತುಕೋ, ಘಾತಾದೇಸೋ, ಸರಲೋಪಾದಿ, ಕರಣಸೀಲೋ ಕಾರುಕೋ ಸಿಪ್ಪಿ। ಭೀ ಭಯೇ, ಭಾಯನಸೀಲೋ ಭೀರುಕೋ, ರಕಾರಾಗಮೋ। ಅವ ರಕ್ಖಣೇ, ಆವುಕೋ ಪಿತಾ।
೫೯೫. ಸಂಹನಞ್ಞಾಯ ವಾ ರೋ ಘೋ।
ಸಂಪುಬ್ಬಾಯ ಹನಇಚ್ಚೇತಾಯ ಧಾತುಯಾ, ಅಞ್ಞಾಯ ಚ ಧಾತುಯಾ ಪರೋ ರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಹನಸ್ಸ ಘೋ ಚ। ವಾಗ್ಗಹಣಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡನತ್ಥಂ, ವಿಕಪ್ಪನತ್ಥಂ ವಾ, ತೇನ ಸಙ್ಘಾತೋತಿಪಿ ಸಿದ್ಧಂ ಹೋತಿ।
ಹನಸ್ಸೇವಾಯಂ ಘೋ ಹೋತಿ, ಅಭಿಧಾನಾನುರೂಪತೋ।
ಅಸಂಪುಬ್ಬಾ ಚ ರೋ ತೇನ, ಪಟಿಘೋತಿಪಿ ಸಿಜ್ಝತಿ॥
ಹನ ಹಿಂಸಾಗತೀಸು ಸಂ ಪುಬ್ಬೋ, ಸಂಹನತಿ ಸಮಗ್ಗಂ ಕಮ್ಮಂ ಸಮುಪಗಚ್ಛತಿ, ಸಮ್ಮದೇವ ಕಿಲೇಸದರಥೇ ಹನತೀತಿ ವಾ ಸಙ್ಘೋ, ರಾದಿಲೋಪೋ ಆಪಚ್ಚಯೋ, ಅನ್ತಂ ಕರೋತೀತಿ ಅನ್ತಕೋ ಮಚ್ಚು।
‘‘ಭಾವಕಮ್ಮೇಸೂ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೫೯೬. ನನ್ದಾದೀಹಿ ಯು।
ನನ್ದಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರೋ ಯುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು। ‘‘ಅನಕಾ ಯುಣ್ವೂನ’’ನ್ತಿ ಯುಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಅನಾದೇಸೋ, ನನ್ದ ಸಮಿದ್ಧಿಮ್ಹಿ, ನನ್ದ ನನ್ದನೇ ವಾ। ಭಾವೇ – ನನ್ದೀಯತೇ ನನ್ದನಂ। ಕಮ್ಮೇ – ಅನನ್ದೀಯಿತ್ಥ, ನನ್ದೀಯತಿ, ನನ್ದೀಯಿಸ್ಸತಿ, ನನ್ದಿತಬ್ಬನ್ತಿ ವಾ ನನ್ದನಂ ವನಂ, ಗಯ್ಹತಿ, ಗಹಣೀಯಂ ವಾ ಗಹಣಂ, ಗಣ್ಹನಂ ವಾ, ಚರಿತಬ್ಬಂ ಚರಣಂ, ಭೂಯತೇ ಭವನಂ, ಹೂಯತೇ ಹವನಂ। ರುನ್ಧಿತಬ್ಬಂ ರುನ್ಧನಂ, ರೋಧನಂ ವಾ, ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಭುಞ್ಜನಂ, ಭೋಜನಂ ವಾ। ಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬಂ ಬುಜ್ಝನಂ, ಬೋಧನಂ ವಾ। ಸೂಯತಿ, ಸುತಿ ವಾ ಸವಣಂ, ಪಾಪೀಯತೀತಿ ಪಾಪುಣನಂ, ಪಾಪನಂ ವಾ, ಪಾಲೀಯತೀತಿ ಪಾಲನಂ ಇಚ್ಚಾದಿ।
‘‘ಯೂ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೫೯೭. ಕತ್ತುಕರಣಪದೇಸೇಸು ಚ।
ಕತ್ತುಕರಣಪದೇಸಇಚ್ಚೇತೇಸ್ವತ್ಥೇಸು ಚ ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ಯುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ಪದೇಸೋತಿ ಅಧಿಕರಣಕಾರಕಂ ವುಚ್ಚತಿ। ಕತ್ತರಿ ತಾವ – ರಜಂ ಹರತೀತಿ ರಜೋಹರಣಂ ತೋಯಂ। ಆರಮಣಂ ವಿಜಾನಾತೀತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ವಿಜಾನನಂ ವಾ, ಆನನಜಾದೇಸಾ। ಘಾ ಗನ್ಧೋಪಾದಾನೇ, ಘಾಯತೀತಿ ಘಾನಂ, ಝೇ ಚಿನ್ತಾಯಂ, ಝಾಯತೀತಿ ಝಾನಂ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಆತ್ತಂ।
ಕರಣೇ – ಕರ ಕರಣೇ, ಕರೋತಿ ತೇನಾತಿ ಕರಣಂ, ಯಥಾಸರೂಪಂ ಸದ್ದಾ ಬ್ಯಾಕರೀಯನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಬ್ಯಾಕರಣಂ। ಪೂರ ಪೂರಣೇ, ಪೂರಯತಿ ತೇನಾತಿ ಪೂರಣಂ। ದೀಯತಿ ಅನೇನಾತಿ ದಾನಂ, ಪಮೀಯತಿ ಅನೇನಾತಿ ಪಮಾನಂ, ವುಚ್ಚತಿ ಅನೇನಾತಿ ವಚನಂ, ಪನುದತಿ, ಪನುಜ್ಜತೇ ಅನೇನಾತಿ ವಾ ಪನೂದನೋ। ಸೂದ ಪಗ್ಘರಣೇ, ಸೂದತಿ, ಸುಜ್ಜತೇ ಅನೇನಾತಿ ವಾ ಸೂದನೋ, ಸುಣಾತಿ, ಸೂಯತಿ ಏತೇನಾತಿ ವಾ ಸವಣಂ। ಲೂ ಛೇದನೇ, ಲುನಾತಿ, ಲೂಯತಿ ಅನೇನಾತಿ ವಾ ಲವನಂ, ಲವಣಂ, ಲೋಣಂ ವಾ। ನಯತಿ, ನೀಯತಿ ಏತೇನಾತಿ ವಾ ನಯನಂ। ಪೂ ಪವನೇ, ಪುನಾತಿ, ಪೂಯತೇ ಅನೇನಾತಿ ವಾ ಪವನೋ, ಸಮೇತಿ, ಸಮೀಯತಿ ವಾ ಪಾಪಂ ಅನೇನಾತಿ ಸಮಣೋ, ಸಮಣಂ ವಾ। ತಥಾ ಭಾವೇತಿ, ಭಾವೀಯತಿ ಏಕಾಯಾತಿ ವಾ ಭಾವನಾ। ಏವಂ ಪಾಚನಂ, ಪಾಚಾಪನಂ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಅಧಿಕರಣೇ – ಠಾ ಗತಿನಿವತ್ತಿಮ್ಹಿ, ತಿಟ್ಠತಿ ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಠಾನಂ। ಏವಂ ಸಯನಂ, ಸೇನಂ ವಾ, ಆಸನಂ, ಅಧಿಕರೀಯತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಅಧಿಕರಣಂ।
ಚಸದ್ದೇನ ಸಮ್ಪದಾನಾಪಾದಾನೇಸುಪಿ – ಸಮ್ಮಾ ಪಕಾರೇನ ದದಾತಿ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಪದಾನಂ, ಅಪೇಚ್ಚ ಏತಸ್ಮಾ ಆದದಾತೀತಿ ಅಪಾದಾನಂ।
೫೯೮. ಸಞ್ಞಾಯಂ ದಾಧಾತೋ ಇ।
ಸಞ್ಞಾಯಂ ಗಮ್ಯಮಾನಾಯಂ ದಾಧಾಇಚ್ಚೇತೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಇಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಭಾವಕಮ್ಮಾದಿಅಧಿಕಾರೇವಾಯಂ, ಸರಲೋಪಾದಿ। ದಾ ದಾನೇ ಆಪುಬ್ಬೋ, ಆದೀಯತೀತಿಆದಿ। ಏವಂ ಉಪಾದಿ। ಧಾ ಧಾರಣೇ ತೇಸು ವುದ್ಧಿಲೋಪಾದಿನಾ ಸಞ್ಞಾಯಂ ಉದಕಸ್ಸ ಉದಾದೇಸೋ। ಜಲಂ ಧೀಯತೇ ಅಸ್ಮಿನ್ತಿ ಜಲಧಿ, ವಾಲಾನಿ ದಧಾತಿ ತಸ್ಮಿನ್ತಿ ವಾಲಧಿ, ಸನ್ಧೀಯತಿ, ಸನ್ದಧಾತೀತಿ ವಾ ಸನ್ಧಿ, ನಿಧೀಯತೀತಿ ನಿಧಿ। ಏವಂ ವಿಧೀಯತಿ, ವಿದಧಾತಿ, ವಿಧಾನಂ ವಾ ವಿಧಿ, ಸಮ್ಮಾ, ಸಮಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಆದಧಾತೀತಿ ಸಮಾಧಿ।
೫೯೯. ಇತ್ಥಿಯಮತಿಯವೋ ವಾ।
ಇತ್ಥಿಯಂ ಅಭಿಧೇಯ್ಯಾಯಂ ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ಅಕಾರತಿಯುಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ಭಾವಕಮ್ಮಾದೀಸು। ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ತಾವ ಜರ ವಯೋಹಾನಿಮ್ಹಿ, ಜೀರತಿ, ಜೀರಣನ್ತಿ ವಾ ಜರಾ, ‘‘ಇತ್ಥಿಯಮತೋ ಆಪಚ್ಚಯೋ’’ತಿ ಆಪಚ್ಚಯೋ, ಪಟಿಸಮ್ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ। ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಪಟಿಪದಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಪದಾ, ಆಪದಾ। ಉಪಾದೀಯತೀತಿ ಉಪಾದಾ। ಸಞ್ಜಾನಾತೀತಿ ಸಞ್ಞಾ, ಪಜಾನಾತೀತಿ ಪಞ್ಞಾ। ಉಪೇಕ್ಖತೀತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾ। ಚಿನ್ತನಂ ಚಿನ್ತಾ। ಪತಿಟ್ಠಾನಂ ಪತಿಟ್ಠಾ। ಸಿಕ್ಖ ವಿಜ್ಜೋಪಾದಾನೇ, ಸಿಕ್ಖನಂ, ಸಿಕ್ಖೀಯತೀತಿ ವಾ ಸಿಕ್ಖಾ। ಏವಂ ಭಿಕ್ಖಾ। ಝೇ ಚಿನ್ತಾಯಂ, ಪರಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅಭಿಮುಖಂ ಝಾಯತೀತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾ, ಹಿತೇಸಿತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಝಾಯತೀತಿ ಉಪಜ್ಝಾ, ಉಪಜ್ಝಾಯೋ, ಸಮ್ಮಾ ಝಾಯತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸಜ್ಝಾ।
ಇಸು ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಇಸು ಯಮೂನಮನ್ತೋ ಚ್ಛೋ ವಾ’’ತಿ ಚ್ಛಾದೇಸೋ, ಇಚ್ಛಾ। ಪುಚ್ಛ ಪುಚ್ಛನೇ, ಪುಚ್ಛನಂ ಪುಚ್ಛಾ, ತಿಕಿಚ್ಛನಂ ತಿಕಿಚ್ಛಾ, ಘಸಿತುಮಿಚ್ಛಾ ಜಿಘಚ್ಛಾ, ತಿತಿಕ್ಖಾ, ಬುಭುಕ್ಖಾ, ಪಾತುಮಿಚ್ಛಾ ಪಿಪಾಸಾ, ಮಣ್ಡೂಕಗತಿಯಾ ವಾಧಿಕಾರತೋ ವಾದೇಸಾಭಾವೋ। ಬ್ಯಾಪಿತುಮಿಚ್ಛಾ ವಿಚ್ಛಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ತಿಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಸಮ್ಭವನಂ ಸಮ್ಭೂತಿ। ವಾಧಿಕಾರತೋ ತಿಪ್ಪಚ್ಚಯಮ್ಹಿ ನ ವುದ್ಧಿ, ಸವಣಂ ಸುತಿ, ನಯನಂ, ನೀಯತಿ ಏತಾಯಾತಿ ವಾ ನೀತಿ। ಮನ ಞಾಣೇ, ಮಞ್ಞತೀತಿ ಮತಿ।
‘‘ತೇ, ನೋ, ತಿಮ್ಹೀ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೬೦೦. ಗಮಖನಹನರಮಾದೀನಮನ್ತೋ।
ಗಮ ಖನ ಹನ ರಮಇಚ್ಚೇವಮಾದೀನಂ ಮಕಾರನಕಾರನ್ತಾನಂ ಧಾತೂನಂ ಅನ್ತೋ ಬ್ಯಞ್ಜನೋ ನೋ ಹೋತಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೇ, ತಿಮ್ಹಿ ಚಾತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ। ಗಮನಂ, ಗನ್ತಬ್ಬಾತಿ ವಾ ಗತಿ, ಉಪಹನನಂ ಉಪಹತಿ, ರಮನ್ತಿ ತಾಯ, ರಮಣಂ ವಾ ರತಿ। ತನು ವಿತ್ಥಾರೇ, ತನನಂ ತತಿ। ಯಮು ಉಪರಮೇ, ನಿಯಮನಂ ನಿಯತಿ। ‘‘ರಮತೋ, ರಮತೀ’’ತಿಆದೀಸು ಪನ ಅಕಾರಬ್ಯವಹಿತತ್ತಾ ನ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ಭುಞ್ಜನಂ ಭುತ್ತಿ, ಯುಞ್ಜನಂ ಯುತ್ತಿ, ‘‘ಭುಜಾದೀನಮನ್ತೋ ನೋ ದ್ವಿ ಚಾ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ। ಸಮಾಪಜ್ಜನಂ, ಸಮಾಪಜ್ಜತೇತಿ ವಾ ಸಮಾಪತ್ತಿ, ಸಮ್ಪತ್ತಿ, ‘‘ಗುಪಾದೀನಞ್ಚಾ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪದ್ವಿತ್ತಾನಿ। ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಹಾದಿತೋ ತಿಸ್ಸ ನಿ ಹೋತಿ। ಹಾನಿ, ಜಾನಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಯುಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಚಿತ ಸಞ್ಚೇತನೇ, ಚೇತಯತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಯುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಅನಾದೇಸವುದ್ಧೀ, ಆಪಚ್ಚಯೋ, ಚೇತನಾ। ವಿದ ಅನುಭವನೇ ದಿಸೀ ಉಚ್ಚಾರಣೇ, ದೇಸೀಯತೀತಿ ದೇಸನಾ, ಭಾವೀಯತೀತಿ ಭಾವನಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
‘‘ಇತ್ಥಿಯಂ, ವಾ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೬೦೧. ಕರತೋ ರಿರಿಯ।
ಕರಧಾತುತೋ ಇತ್ಥಿಯಮನಿತ್ಥಿಯಂ ವಾ ಅಭಿಧೇಯ್ಯಾಯಂ ರಿರಿಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ರಾದಿಲೋಪೋ। ಕತ್ತಬ್ಬಾ ಕಿರಿಯಾ। ಕರಣೀಯಂ ಕಿರಿಯಂ।
‘‘ಕತ್ತರೀ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೦೨. ಜಿತೋ ಇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ।
ಜಿಇಚ್ಚೇತಾಯ ಧಾತುಯಾ ಪರೋ ಇನಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಸಬ್ಬಕಾಲೇ ಕತ್ತರಿ। ಜಿ ಜಯೇ, ಪಾಪಕೇ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಅಜಿನಿ, ಜಿನಾತಿ, ಜಿನಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಜಿನೋ।
‘‘ಇನಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೦೩. ಸುಪತೋ ಚ।
ಸುಪಇಚ್ಚೇತಾಯ ಧಾತುಯಾ ಚ ಪರೋ ಇನಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ಸುಪ ಸಯೇ, ಸುಪತಿ, ಸುಪನನ್ತಿ ವಾ ಸುಪಿನೋ, ಸುಪಿನಂ।
ಸೀ ಸಯೇ, ‘‘ಈಸಂ’’ಇತಿ ಉಪಪದಂ, ಈಸಂ ಸೀಯತಿ ಭವತಾತಿ ಅತ್ಥೇ –
೬೦೪. ಈಸಂದುಸೂಹಿ ಖ।
ಈಸಂದುಸುಇಚ್ಚೇತೇಹಿ ಉಪಪದೇಹಿ ಪರೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಖಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ।
ಸೋ ಚ –
೬೦೫. ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ಕಿಚ್ಚಕ್ತಕ್ಖತ್ಥಾ।
ಭಾವಕಮ್ಮಇಚ್ಚೇತೇಸ್ವತ್ಥೇಸು ಕಿಚ್ಚಕ್ತಕ್ಖತ್ಥಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ನಿಯಮತೋ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸ್ವೇವ ಹೋತಿ। ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿ ಕ್ಖಕಾರಾನುಬನ್ಧಸ್ಸ ಲೋಪೋ, ವುದ್ಧಿ, ಅಯಾದೇಸದ್ವಿತ್ತಾನಿ, ಈಸಸ್ಸಯೋ ಭವತಾ, ದುಕ್ಖೇನ ಸೀಯತಿ ದುಸ್ಸಯೋ, ಸುಖೇನ ಸೀಯತಿ ಸುಸ್ಸಯೋ।
ಕಮ್ಮೇ – ಈಸಂ ಕರೀಯತೀತಿ ಈಸಕ್ಕರಂ ಕಮ್ಮಂ ಭವತಾ। ಏವಂ ದುಕ್ಖೇನ ಕರೀಯತೀತಿ ದುಕ್ಕರಂ ಹಿತಂ ಭವತಾ, ಸುಕರಂ ಪಾಪಂ ಬಾಲೇನ, ದುಕ್ಖೇನ ಭರೀಯತೀತಿ ದುಬ್ಭರೋ ಮಹಿಚ್ಛೋ। ಸುಖೇನ ಭರೀಯತೀತಿ ಸುಭರೋ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛೋ। ದುಕ್ಖೇನ ರಕ್ಖಿತಬ್ಬನ್ತಿ ದುರಕ್ಖಂ ಚಿತ್ತಂ। ದುಕ್ಖೇನ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬೋತಿ ದುದ್ದಸೋ ಧಮ್ಮೋ। ಸುಖೇನ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸುದಸ್ಸಂ ಪರವಜ್ಜಂ। ದುಕ್ಖೇನ ಅನುಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬೋತಿ ದುರನುಬೋಧೋ ಧಮ್ಮೋ। ಸುಖೇನ ಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಸುಬೋಧಮಿಚ್ಚಾದಿ।
ಬುಧ ಅವಗಮನೇ, ಸಬ್ಬೇ ಸಙ್ಖತಾಸಙ್ಖತಸಮ್ಮುತಿಭೇದೇ ಧಮ್ಮೇ ಅಬುಜ್ಝಿ, ಬುಜ್ಝತಿ, ಬುಜ್ಝಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ –
‘‘ತ’’ಇತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೦೬. ಬುಧಗಮಾದಿತ್ಥೇ ಕತ್ತರಿ।
ಬುಧಗಮುಇಚ್ಚೇಗಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ತದತ್ಥೇ ಗಮ್ಯಮಾನೇ ಕತ್ತರಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಸಬ್ಬಕಾಲೇ।
‘‘ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೦೭. ಧಢಭಹೇಹಿ ಧ ಢಾ ಚ।
ಧಢನ್ತ ಭಹನ್ತೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯತಕಾರಸ್ಸ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಧಕಾರಢಕಾರಾದೇಸಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಧಭತೋ ತಕಾರಸ್ಸ ಧಕಾರೋ, ‘‘ಹಚತುತ್ಥಾನ’’ನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಹಕಾರಗ್ಗಹಣತೋ ಹಕಾರತೋಪಿ ಕ್ವಚಿ ಧತ್ತಂ, ಅಬ್ಯವಧಾನೇ ಚಾಯಂ, ತೇನ ‘‘ರುನ್ಧತಿ, ಆರಾಧಿತೋ, ವಡ್ಢಿತೋ, ಲಭಿತ್ವಾ, ಗಹಿತೋ’’ತಿಆದೀಸು ಪಚ್ಚಯಾಗಮಬ್ಯವಹಿತತ್ತಾ ನ ಭವತಿ।
೬೦೮. ಹಚತುತ್ಥಾನಮನ್ತಾನಂ ದೋ ಧೇ।
ಹಕಾರವಗ್ಗಚತುತ್ಥಾನಂ ಧಾತ್ವನ್ತಭೂತಾನಂ ದಕಾರಾದೇಸೋ ಹೋತಿ ಧಕಾರೇ ಪರೇ। ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ। ಸರಣಂ ಅಗಚ್ಛಿ, ಗಚ್ಛತಿ, ಗಚ್ಛಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಸರಣಙ್ಗತೋ ಉಪಾಸಕೋ, ‘‘ಗಮಖನಹನರಮಾದೀನಮನ್ತೋ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ। ಏವಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಞಾತೋ। ಇ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಉಪೇತೀತಿ ಉಪೇತೋ। ಚಿನ್ತ ಚಿನ್ತಾಯಂ, ಚಿನ್ತೇತೀತಿ ಚಿತ್ತಂ, ‘‘ಗುಪಾದೀನಞ್ಚಾ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪದ್ವಿತ್ತಾನಿ। ಸನ್ಜ ಸಙ್ಗೇ, ರೂಪಾದೀಸು ಅಸಜ್ಜಿ, ಸಜ್ಜತಿ, ಸಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಸತ್ತೋ, ‘‘ಭುಜಾದೀನಮನ್ತೋ ನೋ ದ್ವಿ ಚಾ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ।
‘‘ಸಞ್ಞಾಯ’’ಮಿತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೦೯. ತಿಕಿಚ್ಚಾಸಿಟ್ಠೇ।
ಸಞ್ಞಾಯಮಭಿಧೇಯ್ಯಾಯಂ ಆಸಿಟ್ಠೇ ಗಮ್ಯಮಾನೇ ಧಾತೂಹಿ ತಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಕಿತಪಚ್ಚಯೋ ಚ। ಜಿನೋ ಏನಂ ಬುಜ್ಝತೂತಿ ಜಿನಬುದ್ಧಿ, ಧಕಾರದಕಾರಾದೇಸಾ, ಧನಮಸ್ಸ ಭವತೂತಿ ಧನಭೂತಿ।
ಕಿತಪಚ್ಚಯೇ ಭವತೂತಿ ಭೂತೋ, ಧಮ್ಮೋ ಏನಂ ದದಾತೂತಿ ಧಮ್ಮದಿನ್ನೋ, ‘‘ಭಿದಾದಿತೋ ಇನ್ನ ಅನ್ನ ಈಣಾ ವಾ’’ತಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಇನ್ನಾದೇಸೋ। ವಡ್ಢತೂತಿ ವಡ್ಢಮಾನೋ, ‘‘ಭೂವಾದಿತೋ ಅ’’ಇತಿ ಮಾನನ್ತೇಸು ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ನನ್ದತೂತಿ ನನ್ದಕೋ, ಜೀವತೂತಿ ಜೀವಕೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೧೦. ಆಗಮಾ ತುಕೋ।
ಆಪುಬ್ಬಾ ಗಮಿತೋ ತುಕಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಕಿತಕತ್ತಾ ಕತ್ತರಿ। ಆಗಚ್ಛತೀತಿ ಆಗನ್ತುಕೋ।
‘‘ಗಮಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೧೧. ಭಬ್ಬೇ ಇಕ।
ಗಮಿತೋ ಇಕಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಭಬ್ಬತ್ಥೇ। ಗನ್ತುಂ ಭಬ್ಬೋತಿ ಗಮಿಕೋ ಭಿಕ್ಖು।
ತೇಕಾಲಿಕಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯೋ।
ಅತೀತಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯ
೬೧೨. ಅತೀತೇ ತ ತವನ್ತು ತಾವೀ।
ಅತೀತೇ ಕಾಲೇ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ತ ತವನ್ತು ತಾವೀ ಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಏತೇ ಏವ ಪರಸಮಞ್ಞಾಯ ನಿಟ್ಠಸಞ್ಞಕಾಪಿ, ತೇ ಚ ಕಿತಸಞ್ಞತ್ತಾ ಕತ್ತರಿ ಭವನ್ತಿ। ಅಭವೀತಿ ಭೂತೋ, ಭೂತಾ, ಭೂತಂ, ‘‘ಅಞ್ಞೇಸು ಚಾ’’ತಿ ಏತ್ಥಾನುವತ್ತಿತವಾಗ್ಗಹಣೇನ ತ ತವನ್ತುತಾವೀಸು ವುದ್ಧಿ ನ ಹೋತಿ। ಹು ದಾನಾದನಹಬ್ಯಪ್ಪದಾನೇಸು, ಅಹವೀತಿ ಹುತೋ ಅಗ್ಗಿಂ।
ತವನ್ತುಪ್ಪಚ್ಚಯೇ – ‘‘ಆ ಸಿಮ್ಹೀ’’ತಿ ಆಕಾರೋ, ಅಗ್ಗಿಂ ಹುತವಾ, ಹುತವನ್ತೋ ಇಚ್ಚಾದಿ ಗುಣವನ್ತುಸಮಂ। ತಾವೀಮ್ಹಿ – ಅಗ್ಗಿಂ ಹುತಾವೀ, ಅಗ್ಗಿಂ ಹುತಾವಿನೋ ಇಚ್ಚಾದಿ ದಣ್ಡೀಸಮಂ। ಇತ್ಥಿಯಂ ಇನೀಪಚ್ಚಯೋ – ಹುತಾವಿನೀ, ನಪುಂಸಕೇ – ರಸ್ಸತ್ತಂ ಹುತಾವಿ।
ವಸ ನಿವಾಸೇ, ವಸ್ಸಂ ಅವಸೀತಿ ಅತ್ಥೇ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಸಕಾರನ್ತತ್ತಾ ‘‘ಸಾದಿಸನ್ತ’’ಇಚ್ಚಾದಿನಾ ಠಾದೇಸೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ –
‘‘ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಅಧಿಕಾರೋ, ‘‘ಸಾದೀ’’ತಿ ಚ।
೬೧೩. ವಸತೋ ಉತ್ಥ।
ವಸಇಚ್ಚೇತಸ್ಮಾ ಧಾತುಮ್ಹಾ ಪರಸ್ಸ ತಕಾರಸ್ಸ ಸಹಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನೇನ ಉತ್ಥಾದೇಸೋ ಹೋತಿ, ಸರಲೋಪಾದಿ। ವಸ್ಸಂ ವುತ್ಥೋ, ವುತ್ಥಾ ಸಾ, ‘‘ಸರಲೋಪೋ’’ತಿಆದಿಸುತ್ತೇ ತುಗ್ಗಹಣತೋ ಪುಬ್ಬಲೋಪಾಭಾವೇ ‘‘ಅಧಿವತ್ಥಾ ದೇವತಾ, ವತ್ಥಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ಪರಲೋಪೋ।
‘‘ವಸಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಿಪರಿಣಾಮೇನ ವತ್ತತೇ।
೬೧೪. ವಸ್ಸ ವಾ ವು।
ವಸಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ವಕಾರಸ್ಸ ತಕಾರೇ ಪರೇ ಉಕಾರೋ ಹೋತಿ, ತತ್ಥ ವಕಾರಾಗಮೋ ಚ ವಾ ಹೋತಿ। ನಿಟ್ಠತಕಾರೇ ಏವಾಯಂ। ಅಥ ವಾ ‘‘ವೂ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವಕಾರೋ ಸನ್ಧಿಜೋ, ತನ್ತಞಾಯೇನ ದುತಿಯಞ್ಚೇತ್ಥ ವಾಗ್ಗಹಣಮಿಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ತೇನ ಅಕಾರಸ್ಸಪಿ ಉಕಾರೋ ಸಿದ್ಧೋ ಭವತಿ, ಉಸಿತೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ವುಸಿತೋ, ತಥಾ ವುಸಿತವಾ, ವುಸಿತಾವೀ, ಇಕಾರಾಗಮೇನ ಬ್ಯವಹಿತತ್ತಾ ಉತ್ಥಾದೇಸೋ ನ ಭವತಿ।
ಭುಜ ಪಾಲನಬ್ಯವಹರಣೇಸು, ಓದನಂ ಅಭುಞ್ಜೀತಿ ಅತ್ಥೇ ತತವನ್ತುತಾವೀ, ‘‘ಭುಜಾದೀನಮನ್ತೋ ನೋ ದ್ವಿ ಚಾ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ತಕಾರಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ, ಭುತ್ತೋ, ಭುತ್ತವಾ, ಭುತ್ತಾವೀ। ತಥಾ ರನ್ಜ ರಾಗೇ, ಅರಞ್ಜೀತಿ ರತ್ತೋ, ರತ್ತಾ, ರತ್ತಂ। ಯುಜ ಯೋಗೇ, ಅಯುಞ್ಜೀತಿ ಯುತ್ತೋ, ಯುತ್ತಾ, ಯುತ್ತಂ। ವಿಚ ವಿವೇಚನೇ ವಿಪುಬ್ಬೋ, ವಿವಿಚ್ಚೀತಿ ವಿವಿತ್ತೋ, ವಿವಿತ್ತಾ, ವಿವಿತ್ತಂ। ಮುಚ ಮೋಚನೇ, ಅಮುಚ್ಚೀತಿ ಬನ್ಧನಾ ಮುತ್ತೋ। ತಥಾ ತಿಪ್ಪಚ್ಚಯೇಪಿ ಇಮಿನಾ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪದ್ವಿತ್ತಾನಿ, ಆಸಜ್ಜನಂ ಆಸತ್ತಿ, ವಿಮುಚ್ಚನಂ, ವಿಮುಚ್ಚತಿ ಏತಾಯಾತಿ ವಾ ವಿಮುತ್ತಿ।
ಕುಧ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ತಸ್ಸ ‘‘ಧಢಭಹೇಹಿ ಧಢಾ ಚಾ’’ತಿ ಧತ್ತಂ, ‘‘ಹಚತುತ್ಥಾನಮನ್ತಾನಂ ದೋಧೇ’’ತಿ ಧಕಾರಸ್ಸ ದಕಾರೋ, ಕುದ್ಧೋ। ಯುಧ ಸಮ್ಪಹಾರೇ, ಅಯುಜ್ಝೀತಿ ಯುದ್ಧೋ, ಯುದ್ಧಂ। ಸಿಧ ಸಂಸಿದ್ಧಿಮ್ಹಿ, ಅಸಿಜ್ಝೀತಿ ಸಿದ್ಧೋ। ಆಪುಬ್ಬೋ ರಭ ರಾಭಸ್ಸೇ, ಆರಭೀತಿ ಆರದ್ಧೋ ಗನ್ತುಂ। ನಹ ಬನ್ಧನೇ ಸಂಪುಬ್ಬೋ, ಸನ್ನಯ್ಹೀತಿ ಸನ್ನದ್ಧೋ, ‘‘ಧಢಭಹೇಹಿ ಧಢಾ ಚಾ’’ತಿ ನಹಾದಿತೋ ತಕಾರಸ್ಸ ಧಕಾರೋ।
ವಡ್ಢ ವಡ್ಢನೇ, ಅವಡ್ಢೀತಿ ಅತ್ಥೇ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ತಸ್ಸ ಢತ್ತಂ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಧಾತ್ವಾಕಾರಸ್ಸುತ್ತಂ, ಡಲೋಪೋ ಚ।
‘‘ಹಚತುತ್ಥಾನಮನ್ತಾನ’’ನ್ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೧೫. ಡೋ ಢಕಾರೇ।
ಹಚತುತ್ಥಾನಂ ಧಾತ್ವನ್ತಾನಂ ಡಕಾರಾದೇಸೋ ಹೋತಿ ಢಕಾರೇ ಪರೇ। ವುಡ್ಢೋ, ವುಡ್ಢಾ, ‘‘ಬೋ ವಸ್ಸಾ’’ತಿ ಬತ್ತೇ ಬುಡ್ಢೋ। ತಿಪ್ಪಚ್ಚಯೇ – ಬುಜ್ಝನಂ, ಬುಜ್ಝತಿ ವಾ ಏತಾಯಾತಿ ಬುದ್ಧಿ। ಏವಂ ಸಿದ್ಧಿ, ವಡ್ಢಿ। ತಬ್ಬಪ್ಪಚ್ಚಯೇ – ಬೋದ್ಧಬ್ಬಮಿಚ್ಚಾದಿ।
‘‘ಅನ್ತೋ, ನೋ’’ತಿ ಚ ಅಧಿಕಾರೋ।
೬೧೬. ತರಾದೀಹಿ ಇಣ್ಣೋ।
ತರಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರಸ್ಸ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಇಣ್ಣಾದೇಸೋ ಹೋತಿ, ಧಾತ್ವನ್ತೋ ಚ ನೋ ಹೋತಿ, ಸರಲೋಪಾದಿ। ತರ ತರಣೇ, ಸಂಸಾರಣ್ಣವಂ ಅತರೀತಿ ತಿಣ್ಣೋ ತಾರೇಯ್ಯಂ। ಏವಂ ಉತ್ತಿಣ್ಣೋ, ತಿಣ್ಣಂ ವಾ। ಪೂರ ಪೂರಣೇ, ಸಂಪೂರೀತಿ ಸಂಪುಣ್ಣೋ, ‘‘ಸರಲೋಪೋ’’ತಿಆದಿಸುತ್ತೇ ತುಗ್ಗಹಣತೋ ಪುಬ್ಬಲೋಪಾಭಾವೇ ಉವಣ್ಣತೋ ಪರಸ್ಸ ‘‘ವಾ ಪರೋ ಅಸರೂಪಾ’’ತಿ ಲೋಪೋ, ಸಂಯೋಗೇ ರಸ್ಸತ್ತಂ। ತುರ ವೇಗೇ, ಅತುರೀತಿ ತುಣ್ಣಂ ಜರ ವಯೋಹಾನಿಮ್ಹಿ, ಪರಿಜೀರೀತಿ ಪರಿಜಿಣ್ಣೋ। ಕಿರ ವಿಕಿರಣೇ, ಆಕಿರೀತಿ ಆಕಿಣ್ಣೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೧೭. ಸುಸ ಪಚ ಸಕತೋ ಕ್ಖಕ್ಕಾ ಚ।
ಸುಸ ಪಚ ಸಕಇಚ್ಚೇತೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರಸ್ಸ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಕ್ಖಕ್ಕಾದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅನ್ತೋ ಚ ಬ್ಯಞ್ಜನೋ ನೋ ಹೋತಿ। ಚಸದ್ದೇನ ಮುಚಾದಿತೋ ಕ್ಕಾದೇಸೋ। ಸುಸ ಸೋಸನೇ, ಅಸುಸ್ಸೀತಿ ಸುಕ್ಖೋ ರುಕ್ಖೋ। ಅಪಚ್ಚೀತಿ ಪಕ್ಕಂ ಫಲಂ। ಸಕ ಸಾಮತ್ಥೇ, ಅಸಕ್ಖೀತಿ ಸಕ್ಕೋ ಅಸ್ಸ, ಓಮುಚ್ಚೀತಿ ಓಮುಕ್ಕಾ ಉಪಾಹನಾ। ‘‘ಪಚಿತುಂ, ಪಚಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ಪನ ನ ಭವತಿ, ಇಕಾರೇನ ಬ್ಯವಹಿತತ್ತಾ। ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಬ್ಯವಧಾನೇ ನ ಭವತಿ।
ಸೀಹಗತಿಯಾ ತಿಗ್ಗಹಣಮನುವತ್ತತೇ।
೬೧೮. ಪಕ್ಕಮಾದೀಹಿ ನ್ತೋ ಚ।
ಪಕ್ಕಮಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಮಕಾರನ್ತೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರಸ್ಸ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ನ್ತಾದೇಸೋ ಹೋತಿ, ಧಾತ್ವನ್ತೋ ಚ ನೋ ಹೋತಿ। ಚಸದ್ದೇನ ತಿಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ನ್ತಿ ಚ ಹೋತಿ। ಕಮು ಪದವಿಕ್ಖೇಪೇ, ಪಕ್ಕಮೀತಿ ಪಕ್ಕನ್ತೋ। ಏವಂ ಸಙ್ಕನ್ತೋ, ನಿಕ್ಖನ್ತೋ, ‘‘ದೋ ಧಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ಚಗ್ಗಹಣೇನ ಕಸ್ಸ ಖತ್ತಂ। ಭಮು ಅನವಟ್ಠಾನೇ, ವಿಬ್ಭಮೀತಿ ವಿಬ್ಭನ್ತೋ, ಭನ್ತೋ। ಖಮು ಸಹನೇ, ಅಕ್ಖಮೀತಿ ಖನ್ತೋ। ಸಮು ಉಪಸಮೇ, ಅಸಮೀತಿ ಸನ್ತೋ। ದಮು ದಮನೇ, ಅದಮೀತಿ ದನ್ತೋ।
ತಿಮ್ಹಿ – ಸಙ್ಕಮನಂ ಸಙ್ಕನ್ತಿ। ಏವಂ ಓಕ್ಕನ್ತಿ, ವಿಬ್ಭನ್ತಿ, ಖನ್ತಿ, ಸನ್ತಿ ದನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೧೯. ಜನಾದೀನಮಾ ತಿಮ್ಹಿ ಚ।
ಜನಇಚ್ಚೇವಮಾದೀನಂ ಧಾತೂನಮನ್ತಸ್ಸ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಆತ್ತಂ ಹೋತಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೇ, ತಿಮ್ಹಿ ಚ। ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಅಞ್ಞತ್ಥಾಪಿ। ಜನ ಜನನೇ, ಅಜನೀತಿ ಜಾತೋ, ವಿಜಾಯೀತಿ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾತಾ, ಜನನಂ ಜಾತಿ। ತಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಸತಿಪಿ ತಕಾರೇ ಪುನ ತಿಗ್ಗಹಣಕರಣಂ ಪಚ್ಚಯನ್ತರತಕಾರೇ ಆತ್ತನಿವತ್ತನತ್ಥಂ, ಯಥಾ – ಜನ್ತು। ‘‘ಜನಿತ್ವಾ, ಜನಿತು’’ನ್ತಿಆದೀಸು ಪನ ಇಕಾರೇನ ಬ್ಯವಹಿತತ್ತಾ ನ ಭವತಿ।
‘‘ಆ, ತಿಮ್ಹಿ, ಚಾ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೬೨೦. ಠಾಪಾನಮಿಈ ಚ।
ಠಾ ಪಾಇಚ್ಚೇತೇಸಂ ಧಾತೂನಂ ಅನ್ತಸ್ಸ ಆಕಾರಸ್ಸ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಇಕಾರಈಕಾರಾದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೇ, ತಿಮ್ಹಿ ಚ। ಚಸದ್ದೇನ ಅಞ್ಞತ್ರಾಪಿ ಕ್ವಚಿ। ಠಾ ಗತಿನಿವತ್ತಿಮ್ಹಿ, ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ ಠಿತೋ, ಉಪಟ್ಠಿತೋ ಗರುಂ, ಠಿತವಾ, ಅಧಿಟ್ಠಿತ್ವಾ, ಠಾನಂ ಠಿತಿ। ಪಾ ಪಾನೇ, ಅಪಾಯೀತಿ ಪೀತಾ, ಯಾಗುಂ ಪೀತವಾ, ಪಾನಂ ಪೀತಿ, ಪೀತ್ವಾ।
೬೨೧. ಹನ್ತೇಹಿ ಹೋ ಹಸ್ಸ ಲೋ ವಾ ಅದಹನಹಾನಂ।
ಹಕಾರನ್ತೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರಸ್ಸ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ, ತಿಸ್ಸ ಚ ಹಕಾರಾದೇಸೋ ಹೋತಿ, ಹಸ್ಸ ಚ ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಲಕಾರೋ ಹೋತಿ ವಾ ದಹನಹೇ ವಜ್ಜೇತ್ವಾ, ಢತ್ತಾಪವಾದೋಯಂ। ರುಹ ಜನನೇ, ಅರುಹೀತಿ ಆರುಳ್ಹೋ ರುಕ್ಖಂ। ಲಳಾನಮವಿಸೇಸೋ, ಆರುಲ್ಹೋ ವಾ, ರುಹನಂ ರುಳ್ಹೀ। ಗಾಹು ವಿಲೋಳನೇ, ಅಗಾಹೀತಿ ಗಾಳ್ಹೋ, ಅಜ್ಝೋಗಾಳ್ಹೋ ಮಹಣ್ಣವಂ। ಬಹ ವುದ್ಧಿಮ್ಹಿ, ಅಬಹೀತಿ ಬಾಳ್ಹೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ದೀಘೋ। ಮುಹ ವೇಚಿತ್ತೇ, ಅಮುಯ್ಹೀತಿ ಮೂಳ್ಹೋ। ಗುಹ ಸಂವರಣೇ, ಅಗುಹೀತಿ ಗೂಳ್ಹಂ। ವಹ ಪಾಪುಣನೇ ಉತ್ತಂ।
ಅದಹನಹಾನನ್ತಿ ಕಿಮತ್ಥಂ? ದಡ್ಢೋ, ಸನ್ನದ್ಧೋ। ವಾತಿ ಕಿಂ? ದುದ್ಧೋ, ಸಿನಿದ್ಧೋ। ‘‘ಗಹಿತಂ, ಮಹಿತ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ಪನ ಇಕಾರಾಗಮೇನ ಬ್ಯವಹಿತತ್ತಾ ನ ಭವತಿ।
ಧಾತುಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತತೋಪಿ ‘‘ಅತೀತೇ ತ ತವನ್ತುತಾವೀ’’ತಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಅಬುಭುಕ್ಖೀತಿ ಬುಭುಕ್ಖಿತೋ। ಏವಂ ಜಿಘಚ್ಛಿತೋ, ಪಿಪಾಸಿತೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಏವಂ ಕತ್ತರಿ ನಿಟ್ಠನಯೋ।
‘‘ಅತೀತೇ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೨೨. ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ತ।
ಅತೀತೇ ಕಾಲೇ ಗಮ್ಯಮಾನೇ ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಭಾವಕಮ್ಮಇಚ್ಚೇತೇಸ್ವತ್ಥೇಸು।
ಭಾವೇ ತಾವ –
ಗೇ ಸದ್ದೇ, ಗಾಯನಂ, ಅಗಾಯಿತ್ಥಾತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
೬೨೩. ಸಬ್ಬತ್ಥ ಗೇ ಗೀ।
ಗೇಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಗೀಆದೇಸೋ ಹೋತಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ, ತಪ್ಪಚ್ಚಯತಿಪಚ್ಚಯೇಸ್ವೇವಾಯಂ। ತಸ್ಸ ಗೀತಂ, ಗಾಯನಂ, ಗಾಯಿತಬ್ಬಾತಿ ವಾ ಗೀತಿ।
ಭಾವೇ – ತಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ನಪುಂಸಕಾ। ಕಮ್ಮನಿ – ತಿಲಿಙ್ಗಾ।
ನತ ಗತ್ತವಿನಾಮೇ, ನಚ್ಚನಂ, ಅನಚ್ಚಿತ್ಥಾತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
೬೨೪. ಪಚ್ಚಯಾ ದನಿಟ್ಠಾ ನಿಪಾತನಾ ಸಿಜ್ಝನ್ತಿ।
ಯೇ ಇಧ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಸದ್ದಾ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ನ ನಿಟ್ಠಂ ಗತಾ, ತೇ ನಿಪಾತನತೋ ಸಿಜ್ಝನ್ತೀತಿ ಧಾತ್ವನ್ತೇನ ಸಹ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಚ್ಚ ಟ್ಟಾದೇಸಾ। ನಚ್ಚಂ, ನಟ್ಟಂ। ಹಸ ಹಸನೇ, ಹಸನಂ ಹಸಿತಂ, ಇಕಾರಾಗಮೋ। ಗಮನಂ ಗತಂ। ಏವಂ ಠಿತಂ, ಸಯಿತಂ, ವಾಧಿಕಾರಸ್ಸ ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ತಾ ವುದ್ಧಿ। ರುದ ಅಸ್ಸುವಿಮೋಚನೇ, ಅರುಜ್ಝಿತ್ಥಾತಿ ರೋದಿತಂ, ರುಣ್ಣಂ ವಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಕಮ್ಮನಿ –
ಅಭಿಭೂಯಿತ್ಥಾತಿ ಅಭಿಭೂತೋ ಕೋಧೋ ಭವತಾ, ಅಭಿಭೂತಾ, ಅಭಿಭೂತಂ। ಭಾಸ ಬ್ಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ಅಭಾಸಿತ್ಥ ತೇನಾತಿ ಭಾಸಿತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಭಾಸಿತಾ ಗಾಥಾ, ಭಾಸಿತಂ ಸುತ್ತಂ। ದಿಸೀ ಉಚ್ಚಾರಣೇ, ಚುರಾದಿತ್ತಾ ಣೇ। ಅದೇಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ದೇಸಿತೋ ಧಮ್ಮೋ ಭಗವತಾ, ಇಕಾರಾಗಮೇ ಕಾರಿತಸರಲೋಪೋ। ಜಿ ಜಯೇ, ಅಜೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಜಿತೋ ಮಾರೋ। ನೀ ಪಾಪುಣನೇ, ಅನೀಯಿಂಸೂತಿ ನೀತಾ ಗಾಮಮಜಾ, ಸುತೋ ತಯಾ ಧಮ್ಮೋ, ಞಾತೋ।
ಸಾಸ ಅನುಸಿಟ್ಠಿಮ್ಹಿ, ಅನುಸಾಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೇ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
೬೨೫. ಸಾಸದಿಸತೋ ತಸ್ಸ ರಿಟ್ಠೋ ಚ।
ಸಾಸದಿಸಇಚ್ಚೇತೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರಸ್ಸ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ರಿಟ್ಠಾದೇಸೋ ಹೋತಿ, ಚಸದ್ದೇನ ತಿಸ್ಸ ರಿಟ್ಠಿ ಚ, ದಿಸತೋ ಕಿಚ್ಚತಕಾರತುಂತ್ವಾದೀನಞ್ಚ ರಟ್ಠ ರಟ್ಠುಂ ರಟ್ಠಾದೇಸಾ ಚ ಹೋನ್ತಿ, ರಾದಿಲೋಪೋ, ಅನುಸಿಟ್ಠೋ ಸೋ ಮಯಾ, ಅನುಸಿಟ್ಠಾ ಸಾ, ಅನುಸಿಟ್ಠಂ। ದಿಸ ಪೇಕ್ಖಣೇ, ಅದಿಸ್ಸಿತ್ಥಾತಿ ದಿಟ್ಠಂ ಮೇ ರೂಪಂ।
ತಿಮ್ಹಿ – ಅನುಸಾಸನಂ ಅನುಸಿಟ್ಠಿ, ದಸ್ಸನಂ ದಿಟ್ಠಿ।
ಕಿಚ್ಚಾದೀಸು ಇಕಾರಾಗಮೇನ ಅನ್ತರಿಕಸ್ಸ ನ ಭವತಿ, ಯಥಾ – ಅನುಸಾಸಿತಂ, ಅನುಸಾಸಿತಬ್ಬಂ, ಅನುಸಾಸಿತುಂ, ಅನುಸಾಸಿತ್ವಾ, ದಸ್ಸಿತಂ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ತುಸ ಪೀತಿಮ್ಹಿ, ಅತುಸ್ಸೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಕತ್ತರಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
‘‘ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಅಧಿಕಾರೋ।
೬೨೬. ಸಾದಿ, ಸನ್ತಪುಚ್ಛಭನ್ಜಹನ್ಸಾದೀಹಿ ಟ್ಠೋ।
ಆದಿನಾ ಸಹ ವತ್ತತೀತಿ ಸಾದಿ। ಸಕಾರನ್ತೇಹಿ, ಪುಚ್ಛ ಭನ್ಜಹನ್ಸಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಚ ಧಾತೂಹಿ ಪರಸ್ಸ ಅನನ್ತರಿಕಸ್ಸ ತಕಾರಸ್ಸ ಸಹಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನೇನ ಧಾತ್ವನ್ತೇನಟ್ಠಾದೇಸೋ ಹೋತಿ। ಹನ್ಸಸ್ಸ ಸತಿಪಿ ಸನ್ತತ್ತೇ ಪುನಗ್ಗಭಣಂ ಕ್ವಚಿ ಟ್ಠಾದೇಸಸ್ಸ ಅನಿಚ್ಚತಾದೀಪನತ್ಥಂ, ತೇನ ‘‘ವಿದ್ಧಸ್ತೋ ಉತ್ರಸ್ತೋ’’ತಿಆದೀಸು ನ ಹೋತಿ। ತುಟ್ಠೋ, ಸನ್ತುಸಿತೋ। ಭಸ ಭಸ್ಸನೇ, ಅಭಸ್ಸೀತಿ ಭಟ್ಠೋ, ಭಸ್ಸಿತೋ। ನಸ ಅದಸ್ಸನೇ, ನಸ್ಸೀತಿ ನಟ್ಠೋ। ದಂಸ ದಂಸನೇ, ಅದಂಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ದಟ್ಠೋ ಸಪ್ಪೇನ, ಡಂಸಿತೋ ವಾ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ದಸ್ಸ ಡತ್ತಂ। ಫುಸ ಫಸ್ಸನೇ, ಅಫುಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಫುಟ್ಠೋ ರೋಗೇನ, ಫುಸ್ಸಿತೋ ವಾ। ಇಸು ಇಚ್ಛಾಯಂ, ಏಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಇಟ್ಠೋ, ಇಚ್ಛಿತೋ, ಏಸಿತೋ। ಮಸ ಆಮಸನೇ, ಆಮಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಆಮಠೋ। ವಸಸೇಚನೇ, ಅವಸ್ಸೀತಿ ವುಟ್ಠೋ ದೇವೋ, ಪವಿಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪವಿಟ್ಠೋ, ಉದ್ದಿಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಉದ್ದಿಟ್ಠೋ। ಪುಚ್ಛ ಪುಚ್ಛನೇ, ಅಪುಚ್ಛೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಪಞ್ಹಂ, ಪುಚ್ಛಿತೋ। ಭನ್ಜ ಅವಮದ್ದನೇ, ಅಭಞ್ಜೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಭಟ್ಠಂ ಧಞ್ಞಂ। ಹನ್ಸ ಪೀತಿಮ್ಹಿ, ಅಹಂಸೀತಿ ಹಟ್ಠೋ, ಪಹಟ್ಠೋ, ಪಹಂಸಿತೋ।
ಆದಿಸದ್ದೇನ ಯಜ ದೇವಪೂಜಾಸಙ್ಗತಿಕರಣದಾನೇಸು, ಇಜ್ಜಿತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೇ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ತಸ್ಸ ಟ್ಠಾದೇಸೋ।
೬೨೭. ಯಜಸ್ಸ ಸರಸ್ಸಿ ಟ್ಠೇ।
ಯಜಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಸರಸ್ಸ ಇಕಾರಾದೇಸೋ ಹೋತಿ ಟ್ಠೇ ಪರೇ। ಯಿಟ್ಠೋ ಮಯಾ ಜಿನೋ। ಸಜ ವಿಸ್ಸಗ್ಗೇ ಸಂಪುಬ್ಬೋ, ಸಂಸಜ್ಜಿತ್ಥಾತಿ ಸಂಸಟ್ಠೋ ತೇನ, ವಿಸ್ಸಟ್ಠೋ। ಮಜ ಸುದ್ಧಿಮ್ಹಿ, ಅಮಜ್ಜೀತಿ ಮಟ್ಠೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಕಿಚ್ಚತಕಾರಾದೀಸು ತುಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ ತೋಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಫುಸಿತಬ್ಬಂ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ, ಪುಚ್ಛಿತುಂ ಪುಟ್ಠುಂ, ಯಜಿತುಂ ಯಿಟ್ಠುಂ, ಅಭಿಹರಿತುಂ ಅಭಿಹಟ್ಠುಂ, ತೋಸನಂ ತುಟ್ಠಿ, ಏಸನಂ ಏಟ್ಠಿ, ವಸ್ಸನಂ ವುಟ್ಠಿ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
‘‘ತಸ್ಸ, ಸಾದೀ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೬೨೮. ಭನ್ಜತೋ ಗ್ಗೋ ಚ।
ಭನ್ಜತೋ ಧಾತುಮ್ಹಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಸಹಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನೇನ ಗ್ಗೋ ಆದೇಸೋ ಹೋತಿ। ಭಗ್ಗೋ ರಾಗೋ ಅನೇನ। ವಸನಿವಾಸೇ, ಪರಿವಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪರಿವುಟ್ಠೋ ಪರಿವಾಸೋ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಉಟ್ಠ ಉಆದೇಸಾ। ವಸ ಅಚ್ಛಾದನೇ, ನಿವಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ನಿವತ್ಥಂ ವತ್ಥಂ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಸ್ತಕಾರಸಂಯೋಗಸ್ಸ ತ್ಥತ್ತಂ, ಏವಂ ನಿವತ್ಥಬ್ಬಂ। ಸಂಸ ಪಸಂಸನೇ, ಪಸಂಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪಸತ್ಥೋ ಪಸಂಸಿತೋ, ಪಸಂಸನಂ ಪಸತ್ಥಿ। ಬಧ ಬನ್ಧನೇ, ಅಬಜ್ಝಿತ್ಥಾತಿ ಬದ್ಧೋ ರಞ್ಞಾ, ಅಲಭೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಲದ್ಧಂ ಮೇ ಧನಂ, ಧತ್ತದತ್ತಾನಿ। ರಭ ರಾಭಸ್ಸೇ, ಆರಭೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಆರದ್ಧಂ ವೀರಿಯಂ। ದಹ ಭಸ್ಮೀಕರಣೇ ಚಜ ಹಾನಿಮ್ಹಿ, ಪರಿಚ್ಚಜೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಂ ಧನಂ, ಅಮುಚ್ಚಿತ್ಥಾತಿ ಮುತ್ತೋ ಸರೋ।
ವಚ ವಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ಅವಚೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೇ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ।
‘‘ಅನ್ತೋ, ನೋ, ದ್ವಿ, ಚಾ’’ತಿ ಚ ಅಧಿಕಾರೋ।
೬೨೯. ವಚ ವಾ ವು।
ಚತುಪ್ಪದಮಿದಂ। ವಚಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ವಕಾರಸ್ಸ ಉಕಾರಾದೇಸೋ ಹೋತಿ ವಾ, ಧಾತ್ವನ್ತೋ ಚ ಚಕಾರೋ ನೋ ಹೋತಿ, ತಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಚ ದ್ವಿಭಾವೋ ಹೋತಿ। ವಾಗ್ಗಹಣಮವಧಾರಣತ್ಥಂ, ಧಾತ್ವಾದಿಮ್ಹಿ ವಕಾರಾಗಮೋ। ವುತ್ತಮಿದಂ ಭಗವತಾ, ಉತ್ತಂ ವಾ।
೬೩೦. ಗುಪಾದೀನಞ್ಚ।
ಗುಪಇಚ್ಚೇವಮಾದೀನಂ ಧಾತೂನಮನ್ತೋ ಚ ಬ್ಯಞ್ಜನೋ ನೋ ಹೋತಿ, ಪರಸ್ಸ ತಕಾರಸ್ಸ ಚ ದ್ವಿಭಾವೋ ಹೋತಿ। ಗುಪ ಗೋಪನೇ, ಸುಗೋಪೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಸುಗುತ್ತೋ, ಸುಗೋಪಿತೋ, ಇಕಾರೇನ ಬ್ಯವಹಿತತ್ತಾ ನ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ‘‘ಅಞ್ಞೇಸು ಚಾ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ವಾಧಿಕಾರಸ್ಸ ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ತಾ ನಿಟ್ಠತಕಾರೇಪಿ ಕ್ವಚಿ ವುದ್ಧಿ। ಗೋಪನಂ ಗುತ್ತಿ।
ಲಿಪ ಲಿಮ್ಪನೇ, ಅಲಿಮ್ಪೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಲಿತ್ತೋ ಸುಗನ್ಧೇನ। ತಪ ಸನ್ತಾಪೇ, ಸನ್ತಪೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಸನ್ತತ್ತೋ ತೇಜೇನ। ದೀಪ ದಿತ್ತಿಮ್ಹಿ, ಆದೀಪೀಯಿತ್ಥಾತಿಆದಿತ್ತೋ ಅಗ್ಗಿನಾ, ರಸ್ಸತ್ತಂ, ದೀಪನಂ ದಿತ್ತಿ। ಅಪ ಪಾಪುಣನೇ, ಪಾಪೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪತ್ತೋ ಗಾಮೋ, ಪಾಪುಣೀತಿ ಪತ್ತೋ ಸುಖಂ, ಪಾಪುಣನಂ ಪತ್ತಿ, ಪತ್ತಬ್ಬಂ। ಮದ ಉಮ್ಮಾದೇ, ಪಮಜ್ಜೀತಿ ಪಮತ್ತೋ। ಸುಪ ಸಯನೇ, ಅಸುಪೀತಿ ಸುತ್ತೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಚರ ಇಣ್ಣಾದೇಸೋ, ಚರಿತೋ ವಾ। ಏವಂ ಪುಣ್ಣೋ, ಪೂರಿತೋ।
ನುದ ಖೇಪೇ, ಪನುಜ್ಜಿತ್ಥಾತಿ ಪಣುನ್ನೋ, ನಸ್ಸ ಣತ್ತಂ, ಪನುದಿತೋ। ದಾ ದಾನೇ, ಆದೀಯಿತ್ಥಾತಿಆದಿನ್ನೋ, ಅತ್ತೋ ವಾ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ದಾಸದ್ದಸ್ಸ ತಕಾರೋ, ರಸ್ಸತ್ತಂ।
೬೩೧. ಭಿದಾದಿತೋ ಇನ್ನಅನ್ನಈಣಾ ವಾ।
ಭಿದಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರಸ್ಸ ತಪ್ಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಇನ್ನ ಅನ್ನಈಣಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ, ಅನ್ತೋ ಚ ನೋ ಹೋತಿ। ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ಥೋಯಂ ವಾಸದ್ದೋ, ಸರಲೋಪಾದಿ।
ಭಿದಿ ವಿದಾರಣೇ, ಅಭಿಜ್ಜಿತ್ಥಾತಿ ಭಿನ್ನೋ ಘಟೋ ಭವತಾ, ಭಿಜ್ಜೀತಿ ವಾ ಭಿನ್ನೋ ದೇವದತ್ತೋ। ಛಿದಿ ದ್ವಿಧಾಕರಣೇ, ಅಛಿಜ್ಜಿತ್ಥಾತಿ ಛಿನ್ನೋ ರುಕ್ಖೋ, ಅಚ್ಛಿನ್ನಂ ಚೀವರಂ, ಉಚ್ಛಿಜ್ಜೀತಿ ಉಚ್ಛಿನ್ನೋ। ಅದೀಯಿತ್ಥಾಭಿ ದಿನ್ನೋ ಸುಙ್ಕೋ। ಸದ ವಿಸರಣಗತ್ಯಾವಸಾನೇಸು, ನಿಸೀದೀತಿ ನಿಸಿನ್ನೋ। ಖಿದ ಉತ್ತಾಸನೇ, ಖಿದ ದೀನಭಾವೇ ವಾ, ಅಖಿಜ್ಜೀತಿ ಖಿನ್ನೋ।
ಅನ್ನಾದೇಸೇ ಛದ ಅಪವಾರಣೇ, ಅಚ್ಛಾದೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಛನ್ನೋ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಗೇಹಂ, ಪಸೀದೀತಿ ಪಸನ್ನೋ। ಪದ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಉಪ್ಪಜ್ಜೀತಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಝಾನಂ ಸಮಾಪನ್ನೋ। ರುದಿ ಅಸ್ಸುವಿಮೋಚನೇ, ರುಣ್ಣೋ, ಪರಲೋಪೋ।
ಖೀ ಖಯೇ ಈಣಾದೇಸೋ, ಅಖೀಯೀತಿ ಖೀಣೋ ದೋಸೋ, ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ಖೀಣಂ ಧನಂ। ಹಾ ಚಾಗೇ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಹಾದಿತೋ ಈಣಾದೇಸೇ ಣಕಾರಸ್ಸ ನತ್ತಂ, ಪಹೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪಹೀನೋ ಕಿಲೇಸೋ, ಪರಿಹಾಯೀತಿ ಪರಿಹೀನೋ। ಆಸ ಉಪವೇಸನೇ ಲೀ ಸಿಲೇಸನೇ, ಲೀಯೀತಿ ಲೀನೋ, ನಿಲೀನೋ। ಜಿ ಜಯೇ, ಜಿಯೀತಿ ಜೀನೋ ವಿತ್ತಮನುಸೋಚತಿ, ಜಿತೋ ವಾ। ದೀ ಖಯೇ, ದೀನೋ। ಪೀ ತಪ್ಪನೇ, ಪೀನೋ। ಲೂ ಛೇದನೇ, ಲೂಯಿತ್ಥಾತಿ ಲೂನೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ವಮು ಉಗ್ಗಿರಣೇ, ವಮೀಯಿತ್ಥಾತಿ ವನ್ತಂ, ವಮಿತಂ, ‘‘ಪಕ್ಕಮಾದೀಹಿ ನ್ತೋ’’ತಿ ನ್ತಾದೇಸೋ। ಅಗಚ್ಛೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಗತೋ ಗಾಮೋ ತಯಾ, ಗಾಮಂ ಗತೋ ವಾ, ‘‘ಗಮಖನಹನರಮಾದೀನಮನ್ತೋ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ। ಅಖಞ್ಞಿತ್ಥಾತಿ ಖತೋ ಕೂಪೋ, ಉಪಹಞ್ಞಿತ್ಥಾತಿ ಉಪಹತಂ ಚಿತ್ತಂ, ಅರಮೀತಿ ರತೋ, ಅಭಿರತೋ। ಮನ ಞಾಣೇ, ಅಮಞ್ಞಿತ್ಥಾತಿ ಮತೋ, ಸಮ್ಮತೋ। ತನು ವಿತ್ಥಾರೇ, ಅತನಿತ್ಥಾತಿ ತತಂ, ವಿತತಂ। ಯಮು ಉಪರಮೇ, ನಿಯಚ್ಛೀತಿ ನಿಯತೋ।
‘‘ನೋ, ತಮ್ಹಿ, ತಿಮ್ಹೀ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೬೩೨. ರಕಾರೋ ಚ।
ರಕಾರೋ ಚ ಧಾತೂನಮನ್ತಭೂತೋ ನೋ ಹೋತಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೇ, ತಿಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಚ ಪರೇ। ಪಕರೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪಕತೋ ಕಟೋ ಭವತಾ, ಕತಾ ಮೇ ರಕ್ಖಾ, ಕತಂ ಮೇ ಪುಞ್ಞಂ। ‘‘ದೋ ಧಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿ ಏತ್ತ ಚಸದ್ದೇನ ಟೋ ತಸ್ಸ, ಯಥಾ – ಸುಕಟಂ, ದುಕ್ಕಟಂ, ಪುರೇ ಅಕರೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪುರಕ್ಖತೋ, ‘‘ಪುರಸಮುಪಪರೀಹಿ ಕರೋತಿಸ್ಸ ಖಖರಾ ವಾ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೇಸು ಚಾ’’ತಿ ಖಕಾರೋ, ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಕರೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಸಙ್ಖತೋ, ಅಭಿಸಙ್ಖತೋ, ಉಪಕರೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಉಪಕ್ಖತೋ, ಉಪಕ್ಖಟೋ, ಪರಿಕರೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪರಿಕ್ಖತೋ।
ತಿಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಪಕರಣ ಪಕತಿ। ಸರ ಗತಿಚಿನ್ತಾಯಂ, ಅಸರೀತಿ ಸತೋ, ವಿಸರೀತಿ ವಿಸಟೋ, ಸರಣಂ, ಸರತಿ ಏತಾಯಾತಿ ವಾ ಸತಿ, ನೀಹರೀಯಿತ್ಥಾತಿ ನೀಹಟೋ। ಧರ ಧಾರಣೇ, ಉದ್ಧರೀಯಿತ್ಥಾತಿ
ಇಕಾರಾಗಮಯುತ್ತೇಸು ‘‘ಗಮಿತೋ’’ತಿಆದೀಸು ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ –
‘‘ಲೋಪೋ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೩೩. ನಮಕರಾನಮನ್ತಾನಂ ನಿಯುತ್ತತಮ್ಹಿ।
ನಕಾರ ಮಕಾರ ಕಕಾರ ರಕಾರಾನಂ ಧಾತ್ವನ್ತಾನಂ ಲೋಪೋ ನ ಹೋತಿ ಇಕಾರಾಗಮಯುತ್ತೇ ತಕಾರೇ ಪರೇತಿ ಲೋಪಾಭಾವೋ। ಅಗಚ್ಛೀ, ಗಮೀಯಿತ್ಥಾತಿ ವಾ ಗಮಿತೋ, ರಮಿತ್ಥಾತಿ ರಮಿತೋ। ಏವಂ ವಮಿತೋ, ನಮಿತೋ। ಸಕಿ ಸಙ್ಕಾಯಂ, ಸಙ್ಕಿತೋ, ಸರಿತೋ, ಭರಿತೋ। ತಥಾ ಖನಿತಬ್ಬಂ, ಹನಿತಬ್ಬಂ, ಗಮಿತಬ್ಬಂ, ರಮಿತಬ್ಬಂ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ನಿಧೀಯಿತ್ಥಾತಿ ನಿಹಿತೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಧಿಸ್ಸ ಹಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೇ। ಏವಂ ವಿಹಿತೋ।
ಕಾರಿತೇ ಅಭಾವೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ತ’’ಇತಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಯಥಾಗಮಮಿಕಾರೋ’’ತಿ ಇಕಾರಾಗಮೋ, ಸರಲೋಪಾದಿ, ಭಾವಿತೋ ಮಗ್ಗೋ ತೇನ, ಭಾವಯಿತೋ, ಅಪಾಚೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪಾಚಿತೋ ಓದನಂ ಯಞ್ಞದತ್ತೋ ದೇವದತ್ತೇನ, ಪಾಚಯಿತೋ, ಪಾಚಾಪಿತೋ, ಪಾಚಾಪಯಿತೋ, ಕಮ್ಮಂ ಕಾರೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಕಾರಿತೋ, ಕಾರಯಿತೋ, ಕಾರಾಪಿತೋ, ಕಾರಾಪಯಿತೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
‘‘ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ತ’’ಇತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ತ’’ಇತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಅಚಲನ ಗತಿ ಭೋಜನತ್ಥಾದೀಹಿ ಅಧಿಕರಣೇಪಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಯಥಾ – ಆಸ ಉಪವೇಸನೇ, ಅಧಿಕರಣೇ ಅಚ್ಛಿಂಸು ಏತ್ಥ ತೇತಿ ಇದಂ ತೇಸಂ ಆಸಿತಂ ಠಾನಂ। ಭಾವೇ ಇಧ ತೇಹಿ ಆಸಿತಂ। ಕಮ್ಮನಿ ಅಯಂ ತೇಹಿ ಅಜ್ಝಾಸಿತೋ ಗಾಮೋ। ಕತ್ತರಿ
ಯಾ ಗತಿಪಾಪುಣನೇ। ಅಯಾಸುಂ ತೇ ಏತ್ಥಾತಿ ಅಯಂ ತೇಸಂ ಯಾತೋ ಮಗ್ಗೋ, ಇಧ ತೇಹಿ ಯಾತಂ, ಅಯಂ ತೇಹಿ ಯಾತೋ, ಮಗ್ಗೋ, ಇಧ ತೇ ಯಾತಾ। ತಥಾ ಇದಂ ತೇಸಂ ಗತಟ್ಠಾನಂ, ಅಯಂ ತೇಸಂ ಗತಕಾಲೋ, ಇಧ ತೇಹಿ ಗತಂ, ಅಯಂ ತೇಹಿ ಗತೋ ಗಾಮೋ, ಇಧ ತೇ ಗತಾ।
ಭುಞ್ಜಿಂಸು ಏತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಇದಂ ತೇಸಂ ಭುತ್ತಟ್ಠಾನಂ, ಅಯಂ ತೇಸಂ ಭುತ್ತಕಾಲೋ, ಇಧ ತೇಹಿ ಭುತ್ತೋ ಓದನೋ, ಇಧ ತೇ ಭುತ್ತಾ। ಪಿವಿಂಸು ತೇ ಏತ್ಥಾತಿ ಇದಂ ತೇಸಂ ಪೀತಂ ಠಾನಂ, ಇಧ ತೇಹಿ ಪೀತಾ ಯಾಗು, ಇಧ ತೇ ಪೀತಾ। ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಇದಂ ತೇಸಂ ದಿಟ್ಠಟ್ಠಾನಂ ಇಚ್ಚಾದಿ।
‘‘ಕತ್ತರಿ ಕಿತಿ’’ತಿ ಇತೋ ಮಣ್ಡೂಕಗತಿಯಾ ‘‘ಕತ್ತರೀ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೩೪. ಕಮ್ಮನಿ ದುತಿಯಾಯಂ ಕ್ತೋ।
ಕಮ್ಮತ್ಥೇ ದುತಿಯಾಯಂ ವಿಭತ್ತಿಯಂ ವಿಜ್ಜಮಾನಾಯಂ ಧಾತೂಹಿ ಕತ್ತರಿ ಕ್ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ಇದಮೇವ ವಚನಂ ಞಾಪಕಂ ಅಭಿಹಿತೇ ಕಮ್ಮಾದಿಮ್ಹಿ ದುತಿಯಾದೀನಮಭಾವಸ್ಸ। ದಾನಂ ಅದಾಸೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಕ್ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಚ್ಚಯಕಕಾರಸ್ಸ ಲೋಪೋ, ತಸ್ಸ ಇನ್ನಾದೇಸೋ, ದಾನಂ ದಿನ್ನೋ ದೇವದತ್ತೋ। ರಕ್ಖ ಪಾಲನೇ, ಸೀಲಂ ಅರಕ್ಖೀತಿ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಿತೋ, ಭತ್ತಂ ಅಭುಞ್ಜೀತಿ ಭತ್ತಂ ಭುತ್ತೋ, ಗರುಂ ಉಪಾಸೀತಿ ಗರುಮುಪಾಸಿತೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೩೫. ಭ್ಯಾದೀಹಿ ಮತಿಬುಧಿಪೂಜಾದೀಹಿ ಚ ಕ್ತೋ।
ಭೀಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ, ಮತಿ ಬುಧಿ ಪೂಜಾದೀಹಿ ಚ ಕ್ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ಸೋ ಚ ‘‘ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ಕಿಚ್ಚತ್ತಕ್ಖತ್ಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸ್ವೇವ ಭವತಿ।
ಭೀ ಭಯೇ, ಅಭಾಯಿತ್ಥಾತಿ ಭೀತಂ ಭವತಾ। ಸುಪ ಸಯೇ, ಅಸುಪೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಸುತ್ತಂ ಭವತಾ। ಏವಂ ಸಯಿತಂ ಭವತಾ। ಅಸ ಭೋಜನೇ, ಅಸಿತಂ ಭವತಾ, ಪಚಿತೋ ಓದನೋ ಭವತಾ।
ಇಧ ಮತ್ಯಾದಯೋ ಇಚ್ಛತ್ಥಾ, ಬುಧಿಆದಯೋ ಞಾಣತ್ಥಾ।
ಮನ ಞಾಣೇ ಸಂಪುಬ್ಬೋ, ‘‘ಬುಧಗಮಾದಿತ್ಥೇ ಕತ್ತರೀ’’ತಿ ತಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಇಮಿನಾ ಕಮ್ಮನಿ ಕ್ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಗಮ ಖನಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ರಞ್ಞಾ ಸಮ್ಮತೋ। ಕಪ್ಪ ತಕ್ಕನೇ, ಸಙ್ಕಪ್ಪಿತೋ। ಧರ ಧಾರಣೇ, ಚುರಾದಿತ್ತಾ ಣೇ, ವುದ್ಧಿ, ಇಕಾರಾಗಮೋ, ಸರಲೋಪಾದಿ, ಅವಧಾರಿತೋ।
ಬುಧ ಅವಗಮನೇ, ಅವಬುಜ್ಝಿತ್ಥಾತಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಮಹೇಸಕ್ಖೇಹಿ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಹಿ। ಇ ಅಜ್ಝಯನೇ, ಅಧೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಅಧೀತೋ।
ಇ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಅಭಿಸಮಿತೋ। ವಿದ ಞಾಣೇ, ಅವೇದೀಯಿತ್ಥಾತಿ ವಿದಿತೋ। ಞಾ ಅವಬೋಧನೇ, ಅಞ್ಞಾಯಿತ್ಥಾತಿ ಞಾತೋ। ವಿಧ ವೇಧನೇ, ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ಥಾತಿ ಪಟಿವಿದ್ಧೋ ಧಮ್ಮೋ। ತಕ್ಕ ವಿತಕ್ಕೇ, ತಕ್ಕಿತೋ।
ಪೂಜನತ್ಥೇಸು –
ಪೂಜ ಪೂಜಾಯಂ, ಅಪೂಜೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪೂಜಿತೋ ಭಗವಾ। ಚಾಯ ಸನ್ತಾನಪೂಜನೇಸು ಅಪಪುಬ್ಬೋ, ಅಪಚಾಯಿತೋ। ಮಾನ ಪೂಜಾಯಂ, ಮಾನಿತೋ। ಚಿ ಚಯೇ, ಅಪಚಿತೋ। ವನ್ದ ಅಭಿವನ್ದನೇ, ವನ್ದಿತೋ। ಕರ ಕರಣೇ, ಸಕ್ಕತೋ। ಸಕ್ಕಾರ ಪೂಜಾಯಂ, ಸಕ್ಕಾರಿತೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಹುತೋ
ಪಕ್ಕಂ ಪಕ್ಕನ್ತಕೋ ಜಾತೋ, ಠಿತೋ ರುಳ್ಹೋ ಬುಭುಕ್ಖಿತೋ॥
ಗೀತಂ ನಚ್ಚಂ ಜಿತೋ ದಿಟ್ಠೋ, ತುಟ್ಠೋ ಯಿಟ್ಠೋ ಚ ಭಗ್ಗವಾ।
ವುತ್ತಞ್ಚ ಗುತ್ತೋ ಅಚ್ಛಿನ್ನೋ, ಪಹೀನೋ ಗಮಿತೋ ಗತೋ॥
ಕತೋಭಿಸಙ್ಖತೋ ಭುತ್ತಂ, ಠಾನಂ ಗರುಮುಪಾಸಿತೋ।
ಭೀತಞ್ಚ ಸಮ್ಮತೋ ಬುದ್ಧೋ, ಪೂಜಿತೋತೀತಕಾಲಿಕಾ॥
ಅತೀತಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯೋ।
ತವೇತುನಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯ
‘‘ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾತುಮಿಚ್ಛಿ, ಇಚ್ಛತಿ, ಇಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ ವಾ’’ತಿ ವಿಗ್ಗಹೇ –
೬೩೬. ಇಚ್ಛತ್ಥೇಸು ಸಮಾನ ಕತ್ತು ಕೇಸು ತ ವೇ ತುಂ ವಾ।
ಇಚ್ಛಾ ಅತ್ಥೋ ಯೇಸಂ ತೇ ಇಚ್ಛತ್ಥಾ, ತೇಸು ಇಚ್ಛತ್ಥೇಸು ಧಾತೂಸು ಸಮಾನಕತ್ತುಕೇಸು ಸನ್ತೇಸು ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ತವೇತುಂಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ, ‘‘ತವೇತುಂ ವಾ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ತದತ್ಥಕ್ರಿಯಾಯಞ್ಚ, ತೇ ಚ ಕಿತಕತ್ತಾ ಕತ್ತರಿ ಹೋನ್ತಿ।
‘‘ಕರೋತಿಸ್ಸ, ವಾ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೬೩೭. ತವೇತುನಾದೀಸು ಕಾ।
ತವೇತುನಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು ಪರೇಸು ಕರೋತಿಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಕಾದೇಸೋ ಹೋತಿ ವಾ, ಆದಿಸದ್ದೇನ ತುಂತ್ವಾನ ತ್ವಾ ತಬ್ಬೇಸು ಚ।
‘‘ತದ್ಧಿತಸಮಾಸಕಿತಕಾ ನಾಮಂವಾತವೇತುನಾದೀಸು ಚಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅತವೇ ತುನಾದೀಸೂ’’ತಿ ನಾಮಬ್ಯಪದೇಸಸ್ಸ ನಿಸೇಧನತೋ ತದನ್ತಾನಂ ನಿಪಾತತ್ತಂ ಸಿದ್ಧಂ ಭವತಿ, ತತೋ ನಿಪಾತತ್ತಾ ತವೇತುನಮನ್ತತೋ ‘‘ಸಬ್ಬಾಸಮಾವುಸೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವಿಭತ್ತಿಲೋಪೋ। ಸೋ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾತವೇ ಇಚ್ಛತಿ, ಕಾತುಮಿಚ್ಛತಿ।
ಕಾದೇಸಾಭಾವೇ ರಕಾರಸ್ಸ ತತ್ತಂ। ಕತ್ತುಂ ಕಾಮೇತೀತಿ ಕತ್ತುಕಾಮೋ, ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತುಮಾಕಙ್ಖತಿ। ತಥಾ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಸೋತವೇ, ಸೋತುಂ, ಸುಣಿತುಂ ವಾ ಪತ್ಥೇತಿ। ಏವಂ ಅನುಭವಿತುಂ, ಪಚಿತುಂ, ಗನ್ತುಂ, ಗಮಿತುಂ, ಖನ್ತುಂ, ಖನಿತುಂ, ಹನ್ತುಂ, ಹನಿತುಂ, ಮನ್ತುಂ, ಮನಿತುಂ, ಹರಿತುಂ, ಅನುಸ್ಸರಿತುಮಿಚ್ಛತಿ, ಏತ್ಥ ಇಕಾರಯುತ್ತತಮ್ಹಿ ‘‘ನಮಕರಾನ’’ಮಿಚ್ಚಾದಿನಾ ಪಟಿಸಿದ್ಧತ್ತಾ ನ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ।
ತಥಾ ತುದಬ್ಯಥನೇ, ತುದಿತುಂ, ಪವಿಸಿತುಂ, ಉದ್ದಿಸಿಭುಂ, ಹೋತುಂ, ಸಯಿಭುಂ, ನೇತುಂ, ಜುಹೋತುಂ, ಪಜಹಿತುಂ, ಪಹಾತುಂ, ದಾತುಂ। ರೋದ್ಧುಂ, ರುನ್ಧಿತುಂ, ತುಂತುನಾದೀಸುಪಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಕತ್ತರಿ ವಿಕರಣಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಸರಲೋಪಾದಿ ಚ। ಭೋತ್ತುಂ, ಭುಞ್ಜಿತುಂ, ಛೇತ್ತುಂ, ಛಿನ್ದಿತುಂ। ಸಿಬ್ಬಿತುಂ, ಬೋದ್ಧುಂ, ಬುಜ್ಝಿತುಂ। ಜಾಯಿತುಂ, ಜನಿತುಂ। ಪತ್ತುಂ, ಪಾಪುಣಿತುಂ। ಜೇತುಂ, ಜಿನಿತುಂ, ಕೇತುಂ, ಕಿಣಿತುಂ, ವಿನಿಚ್ಛೇತುಂ, ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತುಂ, ಞಾತುಂ, ಜಾನಿತುಂ, ಗಹೇತುಂ, ಗಣ್ಹಿತುಂ। ಚೋರೇತುಂ, ಚೋರಯಿತುಂ, ಪಾಲೇತುಂ, ಪಾಲಯಿತುಂ।
ಕಾರಿತೇ ಭಾವೇತುಂ, ಭಾವಯಿತುಂ, ಕಾರೇತುಂ, ಕಾರಯಿತುಂ, ಕಾರಾಪೇತುಂ, ಕಾರಾಪಯಿತುಮಿಚ್ಛತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
‘‘ತವೇತುಂ ವಾ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಕ್ರಿಯತ್ಥಕ್ರಿಯಾಯಞ್ಚ ಗಮ್ಮಮಾನಾಯಂ ತುಂಪಚ್ಚಯೋ। ಯಥಾ – ಸುಬುದ್ಧುಂ ವಕ್ಖಾಮಿ, ಭೋತ್ತುಂ ವಜತಿ, ಭೋಜನಾಯ ವಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏವಂ ದಟ್ಠುಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಗನ್ತುಮಾರಭತಿ, ಗನ್ತುಂ ಪಯೋಜಯತಿ, ದಸ್ಸೇತುಮಾಹ ಇಚ್ಚಾದಿ।
‘‘ತು’’ಮಿತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೩೮. ಅರಹಸಕ್ಕಾದೀಸು ಚ।
ಅರಹಸಕ್ಕಭಬ್ಬಾನುಚ್ಛವಿಕಾನುರೂಪಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಸ್ವತ್ಥೇಸು ಪಯುಜ್ಜಮಾನೇಸು ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ತುಂಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಚಸದ್ದೇನ ಕಾಲಸಮಯವೇಲಾದೀಸುಪಿ। ನಿನ್ದ ಗರಹಾಯಂ, ಕೋ ತಂ ನಿನ್ದಿತುಮರಹತಿ
‘‘ತು’’ಮಿತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೩೯. ಪತ್ತವಚನೇ ಅಲಮತ್ಥೇಸು ಚ।
ಅಲಮತ್ಥೇಸು ಪತ್ತವಚನೇ ಸತಿ ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ತುಂಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಅಲಂಸದ್ದಸ್ಸ ಅತ್ಥಾ ಅಲಮತ್ಥಾ ಭೂಸನಪರಿಯತ್ತಿನಿವಾರಣಾ, ತೇಸು ಅಲಮತ್ಥೇಸು। ಪತ್ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಪತ್ತವಚನಂ, ಅಲಮೇವ ದಾನಾನಿ ದಾತುಂ, ಅಲಮೇವ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾತುಂ, ಸಮ್ಪತ್ತಮೇವ ಪರಿಯತ್ತಮೇವಾತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಕತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಅಗಚ್ಛಿ, ಗಚ್ಛತಿ, ಗಚ್ಛಿಸ್ಸತೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ –
೬೪೦. ಪುಬ್ಬಕಾಲೇಕಕತ್ತುಕಾನಂ ತುನ ತ್ವಾನ ತ್ವಾ ವಾ।
ಪುಬ್ಬಕಾಲೋತಿ ಪುಬ್ಬಕ್ರಿಯಾ, ಏಕೋ ಕತ್ತಾ ಯೇಸಂ ತೇ ಏಕಕತ್ತುಕಾ, ತೇಸಂ ಏಕಕತ್ತುಕಾನಂ ಸಮಾನಕತ್ತುಕಾನಂ ಧಾತೂನಮನ್ತರೇ ಪುಬ್ಬಕಾಲೇ ವತ್ತಮಾನಧಾತುಮ್ಹಾ ತುನ ತ್ವಾನ ತ್ವಾಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ।
ವಾಸದ್ದಸ್ಸ ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ತಾ ತುನಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಕತ್ಥಚಿಯೇವ ಭವತಿ। ತೇ ಚ ಕಿತಸಞ್ಞತ್ತಾ, ‘‘ಏಕಕತ್ತುಕಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಚ ಕತ್ತರಿಯೇವ ಭವನ್ತಿ। ತುನೇ ‘‘ತವೇತುನಾದೀಸು ಕಾ’’ತಿ ಕಾದೇಸೋ, ನಿಪಾತತ್ತಾ ಸಿಲೋಪೋ। ಸೋ ಕಾತುನ ಕಮ್ಮಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಕಾತುನ ಪುಞ್ಞಂ ಕಿಲಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ಸತ್ತಾ।
ತ್ವಾನತ್ವಾಸು
ಪುಬ್ಬಕಾಲೇತಿ ಕಿಮತ್ಥಂ? ಪಠತಿ, ಪಚತಿ। ಏಕಕತ್ತುಕಾನನ್ತಿ ಕಿಂ? ಭುತ್ತೇ ದೇವದತ್ತೇ ಯಞ್ಞದತ್ತೋ ವಜತಿ।
‘‘ಅಪತ್ವಾನ ನದಿಂ ಪಬ್ಬತೋ, ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಪಬ್ಬತಂ ನದೀ’’ತಿಆದೀಸು ಪನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ‘‘ಭವತೀ’’ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧತೋ ಏಕಕತ್ತುಕತಾ, ಪುಬ್ಬಕಾಲತಾ ಚ ಗಮ್ಯತೇ।
‘‘ವಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೪೧. ಸಬ್ಬೇಹಿ ತುನಾದೀನಂ ಯೋ।
ಸಬ್ಬೇಹಿ ಸೋಪಸಗ್ಗಾನುಪಸಗ್ಗೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರೇಸಂ ತುನಾದೀನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಯಸದ್ದಾದೇಸೋ ಹೋತಿ ವಾ। ವನ್ದ ಅಭಿವನ್ದನೇ ಅಭಿಪುಬ್ಬೋ, ತ್ವಾಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಯೋ, ಇಕಾರಾಗಮೋ ಚ, ಅಭಿವನ್ದಿಯ ಭಾಸಿಸ್ಸಂ, ಅಭಿವನ್ದಿತ್ವಾ, ವನ್ದಿಯ, ವನ್ದಿತ್ವಾ। ತಥಾ ಅಭಿಭುಯ್ಯ, ದ್ವಿತ್ತರಸ್ಸತ್ತಾನಿ, ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ, ಅಭಿಭೋತ್ವಾ।
ಸಿ ಸೇವಾಯಂ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಇಕಾರಸ್ಸ ಆತ್ತಂ, ನಿಸ್ಸಾಯ, ನಿಸ್ಸಿತ್ವಾ।
ಭಜ ಸೇವಾಯಂ, ‘‘ತಥಾ ಕತ್ತರಿ ಚಾ’’ತಿ ಪುಬ್ಬರೂಪತ್ತಂ, ವಿಭಜ್ಜ, ವಿಭಜಿಯ, ವಿಭಜಿತ್ವಾ।
ದಿಸ
ನೀ ಪಾಪುಣನೇ, ಉಪನೀಯ, ಉಪನೇತ್ವಾ। ಅತಿಸೇಯ್ಯ, ಅತಿಸಯಿತ್ವಾ। ಓಹಾಯ, ಓಹಿತ್ವಾ, ಜಹಿತ್ವಾ, ಹಿತ್ವಾ। ಆದಾಯ, ಆದಿಯಿತ್ವಾ, ‘‘ದಿವಾದಿತೋ ಯೋ’’ತಿ ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸಿಕಾರೋ ಚ, ದತ್ವಾ, ದತ್ವಾನ। ಪಿಧಾಯ, ಪಿದಹಿತ್ವಾ। ಭುಞ್ಜಿಯ, ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ, ಭೋತ್ವಾ। ವಿಚೇಯ್ಯ, ವಿಚಿನಿತ್ವಾ। ವಿಞ್ಞಾಯ, ವಿಜಾನಿತ್ವಾ, ಞತ್ವಾ।
‘‘ಯಥಾಗಮಂ, ತುನಾದೀಸೂ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೬೪೨. ದಧನ್ತತೋ ಯೋ ಕ್ವಚಿ।
ದಕಾರಧಕಾರನ್ತೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಯಥಾಗಮಂ ಯಕಾರಾಗಮೋ ಹೋತಿ ಕ್ವಚಿ ತುನಾದೀಸು ಪಚ್ಚಯೇಸು। ಯವತೋ ದಕಾರಸ್ಸ ಜಕಾರೋ, ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಭಿಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ ಗತೋ। ಬುಧ ಅವಗಮನೇ, ‘‘ತಥಾ ಕತ್ತರಿ ಚಾ’’ತಿ ಸಖಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಯಕಾರಸ್ಸ ಚವಗ್ಗೋ, ಬುಜ್ಝಿಯ, ಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ। ವಿರಜ್ಝಿಯ, ವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ। ರುನ್ಧಿಯ, ರುನ್ಧಿತ್ವಾ।
‘‘ತುನಾದೀನ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಕಾರೋ, ‘‘ವಾ’’ತಿ ಚ।
೬೪೩. ಚನನ್ತೇಹಿ ರಚ್ಚಂ।
ಚಕಾರನಕಾರನ್ತೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರೇಸಂ ತುನಾದೀನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ರಚ್ಚಾದೇಸೋ ಹೋತಿ ವಾ, ‘‘ರಚ್ಚ’’ನ್ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಅಞ್ಞಸ್ಮಾಪಿ, ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ಥೋಯಂ ವಾಸದ್ದೋ, ರಾದಿಲೋಪೋ। ವಿಚ ವಿವೇಚನೇ ವಿಪುಬ್ಬೋ, ವಿವಿಚ್ಚ, ವಿವಿಚ್ಚಿತ್ವಾ, ‘‘ಯೋ ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಯಕಾರಾಗಮೋ।
ಪವ ಪಾಕೇ, ಪಚ್ಚ, ಪಚ್ಚಿಯ, ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ। ವಿಮುಚ್ಚ, ವಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ।
ಹನ
ವಾತಿ ಕಿಂ? ಅವಮಞ್ಞ, ಅವಮಞ್ಞಿತ್ವಾ, ಮನ್ತ್ವಾ, ನ್ಯಸ್ಸಞಕಾರೋ।
ಇ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ರಚ್ಚಾದೇಸೋ, ಪಟಿಚ್ಚ, ಅವೇಚ್ಚ, ಉಪೇಚ್ಚ ಉಪೇತ್ವಾ। ಕರ ಕರಣೇ, ಸಕ್ಕಚ್ಚ, ಅಧಿಕಿಚ್ಚ, ಇಕಾರಾಗಮೋ, ಕರಿಯ।
ದಿಸ ಪೇಕ್ಖಣೇ –
೬೪೪. ದಿಸಾ ಸ್ವಾನಸ್ವಾನ್ತಲೋಪೋ ಚ।
ದಿಸಇಚ್ಚೇತಾಯ ಧಾತುಯಾ ಪರೇಸಂ ತುನಾದೀನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಸ್ವಾನ ಸ್ವಾಇಚ್ಚಾದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ, ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಚ। ದಿಸ್ವಾನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ, ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ।
ವಾತಿ ಕಿಂ? ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ದಟ್ಠುಂ, ದಟ್ಠಾ। ಪಸ್ಸಿಯ, ಪಸ್ಸಿತುನ, ಪಸ್ಸಿತ್ವಾ।
ಅನ್ತಗ್ಗಹಣಂ ಅನ್ತಲೋಪಗ್ಗಹಣಞ್ಚಾನುವತ್ತತೇ।
೬೪೫. ಮ ಹ ದ ಭೇಹಿ ಮ್ಮ ಯ್ಹ ಜ್ಜ ಬ್ಭ ದ್ಧಾ ಚ।
ಮ ಹ ದ ಭಇಚ್ಚೇವಮನ್ತೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪರೇಸಂ ತುನಾದೀನಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಮ್ಮ ಯ್ಹ ಜ್ಜ ಬ್ಭ ದ್ಧಾಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ, ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ ಚ। ಮಕಾರನ್ತೇಹಿ ತಾವ ಆಗಮ್ಮ, ಆಗನ್ತ್ವಾ। ಕಮು ಪದವಿಕ್ಖೇಪೇ, ಓಕ್ಕಮ್ಮ, ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ, ನಿಕ್ಖಮ್ಮ, ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ, ಅಭಿರಮ್ಮ, ಅಭಿರಮಿತ್ವಾ।
ಹಕಾರನ್ತೇಹಿ ಪಗ್ಗಯ್ಹ, ಪಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ, ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ। ಮುಹ ವೇಚಿತ್ತೇ, ಸಮ್ಮುಯ್ಹ, ಸಮ್ಮುಯ್ಹಿತ್ವಾ, ಯಕಾರಾಗಮೋ, ಆರುಯ್ಹ, ಆರುಹಿತ್ವಾ, ಓಗಯ್ಹ, ಓಗಹೇತ್ವಾ।
ದಕಾರನ್ತೇಹಿ ಛಿದಿ ದ್ವಿಧಾಕರಣೇ, ಅಚ್ಛಿಜ್ಜ, ಛಿಜ್ಜ, ಛಿಜ್ಜಿತ್ವಾ, ಛಿನ್ದಿಯ, ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ, ಛೇತ್ವಾ।
ಭಕಾರನ್ತೇಹಿ ರಭ ರಾಭಸ್ಸೇ, ಆರಬ್ಭ ಕಥೇಸಿ, ಆರದ್ಧಾ, ಆರಭಿತ್ವಾ। ಲಭ ಲಾಭೇ, ಉಪಲಬ್ಭ, ಉಪಲದ್ಧಾ, ಸದ್ಧಂ ಪಟಿಲಭಿತ್ವಾ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ತವೇತುನಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯೋ।
ವತ್ತಮಾನಕಾಲಿಕಮಾನನ್ತಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯ
೬೪೬. ವತ್ತಮಾನೇ ಮಾನನ್ತಾ।
ಆರದ್ಧೋ ಅಪರಿಸಮತ್ತೋ ಅತ್ಥೋ ವತ್ತಮಾನೋ, ತಸ್ಮಿಂ ವತ್ತಮಾನೇ ಕಾಲೇ ಗಮ್ಮಮಾನೇ ಸಬ್ಬಧಾತೂಹಿ ಮಾನಅನ್ತಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ತೇ ಚ ಕಿತಸಞ್ಞತ್ತಾ ‘‘ಕತ್ತರಿ ಕಿತ’’ತಿ ಕತ್ತರಿ ಭವನ್ತಿ।
ಅನ್ತಮಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಾನಞ್ಚೇತ್ಥ ‘‘ಪರಸಮಞ್ಞಾಪಯೋಗೇ’’ತಿ ಪರಸಮಞ್ಞಾವಸೇನ ಪರಸ್ಸಪದತ್ತನೋಪದಸಞ್ಞತ್ತಾ ತ್ಯಾದೀಸು ವಿಯ ಅನ್ತಮಾನೇಸು ಚ ವಿಕರಣಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಭವನ್ತಿ।
ತೇನೇವ ಮಾನಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ‘‘ಅತ್ತನೋಪದಾನಿ ಭಾವೇ ಚ ಕಮ್ಮನೀ’’ತಿ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸುಪಿ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಚ ‘‘ಅತ್ತನೋಪದಾನಿ ಪರಸ್ಸಪದತ್ತ’’ನ್ತಿ ಕ್ವಚಿ ಅನ್ತಪ್ಪಚ್ಚಯಾದೇಸೋ ಚ।
ಗಮು, ಸಪ್ಪ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಅನ್ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಭೂವಾದಿತೋ ಅ’’ಇತಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಗಮಿಸ್ಸನ್ತೋ ಚ್ಛೋ ವಾ ಸಬ್ಬಾಸೂ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಚ್ಛಾದೇಸೋ, ಸರಲೋಪಾದಿ, ನಾಮಬ್ಯಪದೇಸೇ ಸ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ। ಗಚ್ಛನ್ತ ಸಿ ಇತೀಧ ‘‘ವಾ’’ತಿ ವತ್ತಮಾನೇ ‘‘ಸಿಮ್ಹಿ ಗಚ್ಛನ್ತಾದೀನಂ ನ್ತಸದ್ದೋ ಅಂ’’ ಇತಿ ನ್ತಸ್ಸ ಅಮಾದೇಸೋ।
ವಾಸದ್ದಸ್ಸ ಏಕಾರೋಕಾರಪರಸ್ಸ ನ ಭವತಿ, ಸರಲೋಪಾದಿ, ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಗಚ್ಛಂ, ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸೇಸಂ ಗುಣವನ್ತುಸಮಂ।
ಇತ್ಥಿಯಂ ‘‘ನದಾದಿತೋ ವಾ ಈ’’ತಿ ಈಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಸೇಸೇಸು ನ್ತುವಾ’’ತಿ ನ್ತುಬ್ಯಪದೇಸೇ ‘‘ವಾ’’ತಿ ಅಧಿಕಿಚ್ಚ ‘‘ನ್ತುಸ್ಸ ತಮೀಕಾರೇ’’ತಿ ತಕಾರೇ ಸರಲೋಪಸಿಲೋಪಾ, ಸಾ ಕಞ್ಞಾ ಗಚ್ಛತೀ, ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಇಚ್ಚಾದಿ ಇತ್ಥಿಸಮಂ।
ನಪುಂಸಕೇ ಪುರೇ ವಿಯ ನ್ತಸ್ಸ ಅಮಾದೇಸೋ, ತಂ ಚಿತ್ತಂ ಗಚ್ಛಂ, ಗಚ್ಛನ್ತಂ, ಗಚ್ಛನ್ತಾನಿ ಇಚ್ಚಾದಿ ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗಸಮಂ।
ತಥಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಮಾನಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಚ್ಛಾದೇಸಾದಿ ಚ, ಸೋ ಗಚ್ಛಮಾನೋ ಗಣ್ಹಾತಿ, ತೇ ಗಚ್ಛಮಾನಾ ಇಚ್ಚಾದಿ ಪುರಿಸಸದ್ದಸಮಂ। ಸಾ ಗಚ್ಛಮಾನಾ, ತಾ ಗಚ್ಛಮಾನಾಯೋ ಇಚ್ಚಾದಿ ಕಞ್ಞಾಸದ್ದಸಮಂ। ತಂ ಗಚ್ಛಮಾನಂ, ತಾನಿ ಗಚ್ಛಮಾನಾನಿ ಇಚ್ಚಾದಿ ಚಿತ್ತಸದ್ದಸಮಂ।
ಗಚ್ಛೀಯತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಅತ್ತನೋಪದಾನಿ ಭಾವೇ ಚ ಕಮ್ಮನೀ’’ತಿ ಕಮ್ಮನಿ ಮಾನಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ಯೋ’’ತಿ ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಇವಣ್ಣಾಗಮೋ ವಾ’’ತಿ ಇಕಾರಾಗಮೋ, ಚ್ಛಾದೇಸೋ, ಸೋ ತೇನ ಗಚ್ಛಿಯಮಾನೋ, ಸಾ ಗಚ್ಛಿಯಮಾನಾ, ತಂ ಗಚ್ಛಿಯಮಾನಂ।
ಚ್ಛಾದೇಸಾಭಾವೇ ‘‘ಪುಬ್ಬರೂಪಞ್ಚಾ’’ತಿ ಯಕಾರಸ್ಸ ಮಕಾರೋ, ಧಮ್ಮೋ ಅಧಿಗಮ್ಮಮಾನೋ ಹಿತಾಯ ಭವತಿ, ಅಧಿಗಮ್ಮಮಾನಾ, ಅಧಿಗಮ್ಮಮಾನಂ।
ತಥಾ ಮಹ ಪೂಜಾಯಂ, ಮಹತೀತಿ ಮಹಂ, ಮಹನ್ತೋ, ಮಹತೀ, ಮಹನ್ತೀ, ಮಹಂ, ಮಹನ್ತಂ, ಮಹಮಾನೋ, ಮಹಮಾನಾ, ಮಹಮಾನಂ। ಕಮ್ಮನಿ ‘‘ಯಮ್ಹಿ ದಾಧಾಮಾಠಾಹಾಪಾ ಮಹ ಮಥಾದೀನಮೀ’’ಇತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಅಕಾರಸ್ಸ ಈಕಾರೋ, ಮಹೀಯಮಾನೋ, ಮಹೀಯಮಾನಾ, ಮಹೀಯಮಾನಂ।
ಏವಂ ಚವಗ್ಗತ್ತಂ, ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ।
ಭೂ ಸತ್ತಾಯಂ, ಭವತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಅನ್ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಅಪ್ಪಚ್ಚಯವುದ್ಧಿಅವಾದೇಸಾದಿ, ಸೋ ಭವಂ, ಭವನ್ತೋ। ಇತ್ಥಿಯಂ ಈಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಭವತೋ ಭೋತೋ’’ತಿ ಭೋತಾದೇಸೋ, ಭೋತೀ, ಭೋತೀ, ಭೋತಿಯೋ। ನಪುಂಸಕೇ ಭವಂ, ಭವನ್ತಂ, ಭವನ್ತಾನಿ, ಅಭಿಭವಮಾನೋ। ಭಾವೇ ಭೂಯಮಾನಂ। ಕಮ್ಮನಿ ಅಭಿಭೂಯಮಾನೋ।
ಜರ ವಯೋಹಾನಿಮ್ಹಿ, ‘‘ಜರ ಮರಾನ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಜೀರ ಜೀಯ್ಯಾದೇಸಾ, ಜೀರತೀತಿ ಜೀರಂ, ಜೀರನ್ತೀ, ಜೀರನ್ತಂ, ಜೀರಮಾನೋ, ಜೀರೀಯಮಾನೋ, ಜೀಯಂ, ಜೀಯನ್ತೀ, ಜೀಯನ್ತಂ, ಜೀಯಮಾನೋ, ಜೀಯ್ಯಮಾನೋ।
ಮರ ಪಾಣಚಾಗೇ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಏಕಸ್ಸ ಯಕಾರಸ್ಸ ಲೋಪೋ, ಮರತೀತಿ ಮೀಯಂ, ಮೀಯನ್ತೀ, ಮೀಯನ್ತಂ, ಮೀಯಮಾನೋ, ಮೀಯ್ಯಮಾನೋ, ಮರಂ, ಮರನ್ತೀ, ಮರನ್ತಂ, ಮರಮಾನೋ, ಮರೀಯಮಾನೋ। ಲಭಂ, ಲಭನ್ತೀ, ಲಭನ್ತಂ, ಲಭಮಾನೋ, ಲಬ್ಭಮಾನೋ। ವಹಂ, ವಹನ್ತೀ, ವಹನ್ತಂ, ವಹಮಾನೋ, ವುಯ್ಹಮಾನೋ। ‘‘ಇಸುಯಮೂನಮನ್ತೋ ಚ್ಛೋ ವಾ’’ತಿ ಚ್ಛಾದೇಸೋ, ಇಚ್ಛತೀತಿ ಇಚ್ಛಂ, ಇಚ್ಛನ್ತೀ, ಇಚ್ಛನ್ತಂ, ಇಚ್ಛಮಾನೋ, ಇಚ್ಛೀಯಮಾನೋ, ಇಸ್ಸಮಾನೋ।
‘‘ದಿಸಸ್ಸ ಪಸ್ಸದಿಸ್ಸದಕ್ಖಾ ವಾ’’ತಿ ಪಸ್ಸ ದಿಸ್ಸ ದಕ್ಖಾದೇಸಾ, ಪಸ್ಸತೀತಿ ಪಸ್ಸಂ, ಪಸ್ಸನ್ತೀ, ಪಸ್ಸನ್ತಂ, ಪಸ್ಸಮಾನೋ, ವಿಪಸ್ಸೀಯಮಾನೋ, ದಿಸ್ಸಮಾನೋ, ದಿಸ್ಸನ್ತೋ, ಮಾನಸ್ಸ ಅನ್ತಾದೇಸೋ, ದಿಸ್ಸಂ, ದಿಸ್ಸನ್ತೀ, ದಿಸ್ಸನ್ತಂ, ದಕ್ಖಂ, ದಕ್ಖನ್ತೀ, ದಕ್ಖನ್ತಂ, ದಕ್ಖಮಾನೋ ದಕ್ಖಿಯಮಾನೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ತುದ ಬ್ಯಥನೇ, ತುದತೀತಿ ತುದಂ, ತುದನ್ತೀ, ತುದನ್ತಂ, ತುದಮಾನೋ, ತುಜ್ಜಮಾನೋ। ಪವಿಸತೀತಿ ಪವಿಸಂ, ಪವಿಸನ್ತೀ, ಪವಿಸನ್ತಂ, ಪವಿಸಮಾನೋ, ಪವಿಸೀಯಮಾನೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಹೂ, ಭೂ ಸತ್ತಾಯಂ, ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಲೋಪೋ, ಪಹೋತೀತಿ ಪಹೋನ್ತೋ, ಪಹೋನ್ತೀ, ಪಹೋನ್ತಂ, ಪಹೂಯಮಾನಂ ತೇನ। ಸೇತೀತಿ ಸೇನ್ತೋ, ಸೇನ್ತೀ, ಸೇನ್ತಂ, ಸೇಮಾನೋ, ಸಯಂ, ಸಯನ್ತೀ, ಸಯನ್ತಂ, ಸಯಮಾನೋ, ಸಯಾನೋ ವಾ, ಮಾನಸ್ಸ ಆನಾದೇಸೋ, ಅತಿಸೀಯಮಾನೋ।
ಅಸ ಸಬ್ಭಾವೇ, ‘‘ಸಬ್ಬತ್ಥಾಸಸ್ಸಾದಿಲೋಪೋ ಚಾ’’ತಿ ಅಕಾರಸ್ಸ ಲೋಪೋ, ಅತ್ಥೀತಿ ಸಂ, ಸನ್ತೋ, ಸತೀ, ಸನ್ತೀ, ಸನ್ತಂ, ಸಮಾನೋ, ಸಮಾನಾ, ಸಮಾನಂ।
ಠಾ ಗತಿನಿವತ್ತಿಮ್ಹಿ, ‘‘ವಾ’’ತಿ ವತ್ತಮಾನೇ ‘‘ಠಾ ತಿಟ್ಠೋ’’ತಿ ತಿಟ್ಠಾದೇಸೋ, ತಿಟ್ಠಂ, ತಿಟ್ಠನ್ತೀ, ತಿಟ್ಠನ್ತಂ, ತಿಟ್ಠಮಾನೋ। ತಿಟ್ಠಾಭಾವೇ ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಠಾತೋ ಹಕಾರಾಗಮೋ, ರಸ್ಸತ್ತಞ್ಚ, ಉಪಟ್ಠಹಂ, ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೀ, ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಂ, ಉಪಟ್ಠಹಮಾನೋ। ಠೀಯಮಾನಂ ತೇನ, ಉಪಟ್ಠೀಯಮಾನೋ, ಉಪಟ್ಠಹೀಯಮಾನೋ।
ಪಾ ಪಾನೇ, ‘‘ಪಾ ಪಿಬೋ’’ತಿ ಪಿಬಾದೇಸೋ, ಪಿಬತೀತಿ ಪಿಬಂ, ಪಿಬನ್ತೀ, ಪಿಬನ್ತಂ, ಪಿಬಮಾನೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಬಕಾರಸ್ಸ ವತ್ತಂ, ಪಿವಂ, ಪಿವನ್ತೀ, ಪಿವನ್ತಂ, ಪಿವಮಾನೋ, ಪೀಯಮಾನೋ, ಪೀಯಮಾನಾ, ಪೀಯಮಾನಂ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಹು ದಾನಾದನಹಬ್ಯಪ್ಪದಾನೇಸು, ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಪುರೇ ವಿಯ ದ್ವಿಭಾವಾದಿ, ಜುಹೋತೀತಿ ಜುಹಂ, ಜುಹನ್ತೀ, ಜುಹನ್ತಂ, ಜುಹಮಾನೋ, ಹೂಯಮಾನೋ। ಏವಂ ಜಹಂ, ಜಹನ್ತೀ, ಜಹನ್ತಂ, ಜಹಮಾನೋ, ಜಹೀಯಮಾನೋ। ದದಾತೀತಿ ದದಂ, ದದನ್ತೀ, ದದನ್ತಂ, ದದಮಾನೋ, ದ್ವಿತ್ತಾಭಾವೇ ದಾನಂ ದೇನ್ತೋ, ದೇನ್ತೀ, ದೇನ್ತಂ, ದೀಯಮಾನೋ।
ರುಧಿ ಆವರಣೇ, ‘‘ರುಧಾದಿತೋ ನಿಗ್ಗಹೀತಪುಬ್ಬಞ್ಚಾ’’ತಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮಾ, ರುನ್ಧತೀತಿ ರುನ್ಧಂ, ರುನ್ಧನ್ತೀ, ರುನ್ಧನ್ತಂ, ರುನ್ಧಮಾನೋ, ರುಜ್ಝಮಾನೋ। ಭುಞ್ಜತೀತಿ ಭುಞ್ಜಂ, ಭುಞ್ಜನ್ತೀ, ಭುಞ್ಜನ್ತಂ, ಭುಞ್ಜಮಾನೋ, ಭುಜ್ಜಮಾನೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ದಿವು ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ತಥಾ ಕತ್ತರಿ ಚಾ’’ತಿ ಪುಬ್ಬರೂಪತ್ತಂ, ಬತ್ತಞ್ಚ, ದಿಬ್ಬತೀತಿ ದಿಬ್ಬಂ, ದಿಬ್ಬನ್ತೀ, ದಿಬ್ಬನ್ತಂ, ದಿಬ್ಬಮಾನೋ। ಏವಂ ಬುಜ್ಝತೀತಿ ಬುಜ್ಝಂ, ಬುಜ್ಝನ್ತೋ, ಬುಜ್ಝಮಾನೋ, ಚವಗ್ಗಾದೇಸೋ। ಜನೀ ಪಾತುಭಾವೇ, ‘‘ಜನಾದೀನಮಾ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಆತ್ತಂ, ಜಾಯತೀತಿ ಜಾಯಂ, ಜಾಯಮಾನೋ, ಜಞ್ಞಮಾನೋ।
ಸು ಸವಣೇ, ‘‘ಸ್ವಾದಿತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಣು ಣಾ ಉಣಾ ಚ, ಸುಣಾತೀತಿ ಸುಣಂ, ಸುಣನ್ತೋ, ಸುಣಮಾನೋ, ಸೂಯಮಾನೋ, ಸುಯ್ಯಮಾನೋ। ಪಾಪುಣಾತೀತಿ ಪಾಪುಣಂ, ಪಾಪುಣಮಾನೋ, ಪಾಪೀಯಮಾನೋ।
‘‘ಕಿಯಾದಿತೋ ನಾ’’ತಿ ನಾ, ರಸ್ಸತ್ತಂ, ಕಿಣಾತೀತಿ ಕಿಣಂ, ಕೀಣಮಾನೋ, ಕೀಯಮಾನೋ। ವಿನಿಚ್ಛಿನಾತೀತಿ ವಿನಿಚ್ಛಿನಂ, ವಿನಿಚ್ಛಿನಮಾನೋ, ವಿನಿಚ್ಛೀಯಮಾನೋ, ಚಿನಂ, ಚೀಯಮಾನೋ। ಜಾನಾತೀತಿ ಜಾನಂ, ಜಾನಮಾನೋ, ಜಾದೇಸೋ, ಞಾಯಮಾನೋ। ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಗಣ್ಹಂ, ಗಣ್ಹಮಾನೋ, ಗಯ್ಹಮಾನೋ।
ಕರ ಕರಣೇ, ಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ‘‘ವತ್ತಮಾನೇ ಮಾನನ್ತಾ’’ತಿ ಅನ್ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ತನಾದಿತೋ ಓಯಿರಾ’’ತಿ ಓ, ‘‘ತಸ್ಸ ವಾ’’ತಿ ಅಧಿಕಿಚ್ಚ ‘‘ಉತ್ತಮೋಕಾರೋ’’ತಿ ಉತ್ತಂ, ‘‘ಕರಸ್ಸಾಕಾರೋ ಚಾ’’ತಿ ಅಕಾರಸ್ಸುಕಾರೋ। ‘‘ಯವಕಾರಾ ಚಾ’’ತಿ ಸರೇ ಉಕಾರಸ್ಸ ವತ್ತಂ, ದ್ವಿತ್ತಂ, ‘‘ಬೋ ವಸ್ಸಾ’’ತಿ ಬಕಾರದ್ವಯಞ್ಚ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ರಲೋಪೋ, ಸೋ ಕುಬ್ಬಂ, ಕುಬ್ಬನ್ತೋ, ಕುಬ್ಬತೀ, ಕುಬ್ಬನ್ತೀ, ಕುಬ್ಬನ್ತಂ। ಉತ್ತಾಭಾವೇ – ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ, ಕರೋನ್ತೀ, ಕರೋನ್ತಂ। ಮಾನೇ – ಉತ್ತದ್ವಯಂ, ಕುರುಮಾನೋ, ಕುರುಮಾನಾ, ಕುರುಮಾನಂ, ಕುಬ್ಬಾನೋ ವಾ। ಕಮ್ಮನಿ ಕಯಿರಮಾನೋ, ಕರೀಯಮಾನೋ ವಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಚುರ ಥೇಯ್ಯೇ, ‘‘ಚುರಾದಿತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಣೇ ಣಯಾ, ಚೋರೇತೀತಿ ಚೋರೇನ್ತೋ, ಚೋರೇನ್ತೀ, ಚೋರೇನ್ತಂ, ಚೋರಯಂ, ಚೋರಯತೀ, ಚೋರಯನ್ತಂ, ಚೋರಯಮಾನೋ, ಚೋರೀಯಮಾನೋ। ಪಾಲೇತೀತಿ ಪಾಲೇನ್ತೋ, ಪಾಲೇನ್ತೀ, ಪಾಲೇನ್ತಂ, ಪಾಲಯಂ, ಪಾಲಯನ್ತೀ, ಪಾಲಯನ್ತಂ, ಪಾಲಯಮಾನೋ, ಪಾಲೀಯಮಾನೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಕಾರಿತೇ
ವತ್ತಮಾನಕಾಲಿಕಮಾನನ್ತಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯೋ।
ಅನಾಗತಕಾಲಿಕಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯ
‘‘ಕಾಲೇ’’ತಿ ಅಧಿಕಾರೋ।
೬೪೭. ಭವಿಸ್ಸತಿ ಗಮಾದೀಹಿ ಣೀ ಘಿಣ।
ಭವಿಸ್ಸತಿ ಕಾಲೇ ಗಮ್ಮಮಾನೇ ಗಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಣೀ ಘಿಣಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಣಕಾರಾ ವುದ್ಧತ್ಥಾ। ಆಯತಿ ಗಮನಂ ಸೀಲಮಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೇ ಣೀ, ವುದ್ಧಿಣಲೋಪಾ। ಗಾಮೀ, ಗಾಮಿನೋ, ಆಗಾಮೀ ಕಾಲೋ। ಘಿಣಪಚ್ಚಯೇ – ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಘಲೋಪೋ, ಗಾಮಂ ಗಾಮಿ, ಗಾಮೀ, ಗಾಮಯೋ।
ಭಜ ಸೇವಾಯಂ, ಆಯತಿ ಭಜಿತುಂ ಸೀಲಮಸ್ಸಾತಿ ಭಾಜೀ, ಭಾಜಿ, ‘‘ನ ಕಗತ್ತಂ ಚಜಾ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ನಿಸೇಧನತೋ ‘‘ಸಚಜಾನಂ ಕಗಾ ಣಾನುಬನ್ಧೇ’’ತಿ ಗತ್ತಂ ನ ಭವತಿ।
ಸು ಗತಿಮ್ಹಿ, ಕಾರಿತೇ ವುದ್ಧಿಆವಾದೇಸಾ ಚ, ಆಯತಿ ಪಸ್ಸವಿತುಂ ಸೀಲಮಸ್ಸಾತಿ ಪಸ್ಸಾವೀ, ಪಸ್ಸಾವಿ। ಆಯತಿ ಪಟ್ಠಾನಂ ಸೀಲಮಸ್ಸಾತಿ ಪಟ್ಠಾಯೀ, ಪಟ್ಠಾಯಿ, ‘‘ಆಕಾರನ್ತಾನಮಾಯೋ’’ತಿ ಆಯಾದೇಸೋ।
‘‘ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಧಿಕಾರೋ।
೬೪೮. ಕಿರಿಯಾಯಂ ಣ್ವುತವೋ।
ಕಿರಿಯಾಯಂ ಕಿರಿಯತ್ಥಾಯಂ ಗಮ್ಮಮಾನಾಯಂ ಧಾತೂಹಿ ಣ್ವುತುಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಕಾಲೇ। ಣ್ವುಮ್ಹಿ – ಣಲೋಪವುದ್ಧಿಅಕಾದೇಸಾ, ಕರಿಸ್ಸಂ ವಜತೀತಿ ಕಾರಕೋ ವಜತಿ।
ತುಮ್ಹಿ – ‘‘ಕರಸ್ಸ ಚ ತತ್ತಂ ತುಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ ತಕಾರೋ, ಸೇಸಂ ಕತ್ತುಸಮಂ, ಕತ್ತಾ ವಜತಿ, ಕತ್ತುಂ ವಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏವಂ ಪಚಿಸ್ಸಂ ವಜತೀತಿ ಪಾಚಕೋ ವಜತಿ, ಪಚಿತಾ ವಜತಿ। ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಂ ವಜತೀತಿ ಭುಞ್ಜಕೋ ವಜತಿ, ಭೋತ್ತಾ ವಜತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೪೯. ಕಮ್ಮನಿ ಣೋ।
ಕಮ್ಮಸ್ಮಿಂ ಉಪಪದೇ ಧಾತೂಹಿ ಣಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಕಾಲೇ ಣಲೋಪವುದ್ಧೀ। ನಗರಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ನಗರಕಾರೋ ವಜತಿ। ಲೂ ಛೇದನೇ, ಸಾಲಿಂ ಲವಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಾಲಿಲಾವೋ ವಜತಿ। ವಪ ಬೀಜಸನ್ತಾನೇ, ಧಞ್ಞಂ ವಪಿಸ್ಸತೀತಿ ಧಞ್ಞವಾಪೋ ವಜತಿ। ಭೋಗಂ ದದಿಸ್ಸತೀತಿ ಭೋಗದಾಯೋ ವಜತಿ, ಸಿನ್ಧುಂ ಪಿವಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಿನ್ಧುಪಾಯೋ ವಜತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
‘‘ಕಮ್ಮನೀ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೫೦. ಸೇಸೇ ಸ್ಸಂ ನ್ತು ಮಾನಾನಾ।
ಕಮ್ಮಸ್ಮಿಂ ಉಪಪದೇ ಸೇಸೇ ಅಪರಿಸಮತ್ತತ್ಥೇ ಧಾತೂಹಿ ಸ್ಸಂನ್ತು ಮಾನ ಆನಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಕಾಲೇ ಗಮ್ಮಮಾನೇ, ತೇ ಚ ಕಿತಕತ್ತಾ ಕತ್ತರಿ ಭವನ್ತಿ। ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಸ್ಸಂಪಚ್ಚಯೋ, ಇಕಾರಾಗಮೋ, ಸಿಲೋಪೋ, ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಂ ವಜತಿ, ಸಾಪೇಕ್ಖತ್ತಾ ನ ಸಮಾಸೋ। ನ್ತುಪಚ್ಚಯೇ ‘‘ತನಾದಿತೋ ಓಯಿರಾ’’ತಿ ಓ, ‘‘ಸಿಮ್ಹಿ ವಾ’’ತಿ ನ್ತ್ವ’ನ್ತಸ್ಸ ಅತ್ತಂ, ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ವಜತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ ಗುಣವನ್ತುಸಮಂ।
ಅಥ ಅತ್ತಂ, ‘‘ನ್ತಸದ್ದೋ ಅ’’ಮಿತಿಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಅಮಾದೇಸೋ, ಸಿಲೋಪೋ, ಕರಿಸ್ಸಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೋ, ಕರಿಸ್ಸನ್ತಾ, ಕರಿಸ್ಸನ್ತಂ, ಕರಿಸ್ಸನ್ತೇ, ಕರಿಸ್ಸತಾ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೇನ, ಕರಿಸ್ಸನ್ತೇಹಿ, ಕರಿಸ್ಸತೋ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ, ಕರಿಸ್ಸತಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಾನಂ, ಕರಿಸ್ಸತಾ, ಕರಿಸ್ಸನ್ತೇಹಿ, ಕರಿಸ್ಸತೋ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ, ಕರಿಸ್ಸತಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಾನಂ, ಕರಿಸ್ಸತಿ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೇ, ಕರಿಸ್ಸನ್ತೇಸೂತಿಆದಿ ಗುಣವನ್ತುಸದಿಸಂ ನೇಯ್ಯಂ।
ಮಾನಮ್ಹಿ – ಓಕಾರಾಕಾರಾನಂ ಉತ್ತಂ, ಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಕಮ್ಮಂ ಕುರುಮಾನೋ, ಕಮ್ಮಂ ಕರಾನೋ ವಜತಿ। ಏವಂ ಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿಸ್ಸಂ ವಜತಿ, ಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ, ಭುಞ್ಜಮಾನೋ, ಭುಞ್ಜಾನೋ ವಜತಿ।
ಸಬ್ಬತ್ಥ ಕತ್ತರಿ ನ್ತುಮಾನೇಸು ಸಕಸಕವಿಕರಣಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಕಾತಬ್ಬೋ।
ಖಾದನಂ ಖಾದಿಸ್ಸತೀತಿ ಖಾದನಂ ಖಾದಿಸ್ಸಂ ವಜತಿ, ಖಾದನಂ ಖಾದನ್ತೋ, ಖಾದನಂ ಖಾದಮಾನೋ, ಖಾದನಂ ಖಾದಾನೋ ವಜತಿ। ಮಗ್ಗಂ ಚರಿಸ್ಸತೀತಿ ಮಗ್ಗಂ ಚರಿಸ್ಸಂ, ಮಗ್ಗಂ ಚರನ್ತೋ, ಮಗ್ಗಂ ಚರಮಾನೋ, ಮಗ್ಗಂ ಚರಾನೋ ವಜತಿ। ಭಿಕ್ಖ ಆಯಾಚನೇ, ಭಿಕ್ಖಂ ಭಿಕ್ಖಿಸ್ಸತೀತಿ ಭಿಕ್ಖಂ ಭಿಕ್ಖಿಸ್ಸಂ ಚರತಿ, ಭಿಕ್ಖಂ ಭಿಕ್ಖನ್ತೋ, ಭಿಕ್ಖಂ ಭಿಕ್ಖಮಾನೋ, ಭಿಕ್ಖಂ ಭಿಕ್ಖಾನೋ ಚರತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಅನಾಗತಕಾಲಿಕಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯೋ।
ಉಣಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯ
ಅಥ ಉಣಾದಯೋ ವುಚ್ಚನ್ತೇ।
‘‘ಧಾತುಯಾ’’ತಿ ಅಧಿಕಾರೋ।
೬೫೧. ಕಾಲೇ ವತ್ತಮಾನಾತೀತೇ ಣ್ವಾದಯೋ।
ಅತೀತೇ ಕಾಲೇ, ವತ್ತಮಾನೇ ಚ ಗಮ್ಮಮಾನೇ ಧಾತೂಹಿ ಣುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ಆದಿಸದ್ದೇನ ಯು ಕ್ತ ಮಿಇಚ್ಚಾದಯೋ ಚ ಹೋನ್ತಿ।
ಕರ ಕರಣೇ, ಅಕಾಸಿ, ಕರೋತೀತಿ ವಾ ಅತ್ಥೇ ಣುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಣಲೋಪೋ, ವುದ್ಧಿ, ಕಾರು ಸಿಪ್ಪೀ, ಕಾರೂ ಕಾರವೋ। ವಾ ಗತಿಗನ್ಧನೇಸು, ಅವಾಯಿ, ವಾಯತೀತಿ ವಾ ವಾಯು, ಆಯಾದೇಸೋ। ಸದ ಅಸ್ಸಾದನೇ, ಅಸ್ಸಾದೀಯತೀತಿ ಸಾದು। ರಾಧ, ಸಾಧ ಸಂಸಿದ್ಧಿಮ್ಹಿ, ಸಾಧೀಯತಿ ಅನೇನ ಹಿತನ್ತಿ ಸಾಧು। ಬನ್ಧ ಬನ್ಧನೇ, ಅತ್ತನಿ ಪರಂ ಬನ್ಧತೀತಿ ಬನ್ಧು। ಚಕ್ಖ ವಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ಚಕ್ಖತೀತಿ ಚಕ್ಖು। ಇ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಏನ್ತಿ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ ಸತ್ತಾ ಏತೇನಾತಿ ಆಯು। ದರ ವಿದಾರಣೇ, ದರೀಯತೀತಿ ದಾರು ಕಟ್ಠಂ। ಸನು ದಾನೇ। ಸನೋತೀತಿ ಸಾನು ಪಬ್ಬತೇಕದೇಸೋ। ಜನೀಯತೀತಿ ಜಾನು ಜಙ್ಘಾಸನ್ಧಿ। ಚರೀಯತೀತಿ ಚಾರು ದಸ್ಸನೀಯೋ। ರಹ ಚಾಗೇ, ರಹೀಯತೀತಿ ರಾಹು ಅಸುರಿನ್ದೋ। ತರ ತರಣೇ, ತಾಲು, ಲೋ ರಸ್ಸ।
ಮರಾದೀನಂ ಪನೇತ್ಥ ಣುಮ್ಹಿ ‘‘ಘಟಾದೀನಂ ವಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ವಾಸದ್ದೇನ ನ ವುದ್ಧಿ, ಮರು, ತರು, ತನು, ಧನು, ಹನು, ಮನು, ಅಸು, ವಸು, ವಟು, ಗರು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಚದಿ ಹಿಲಾದನೇ, ಯುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ನುದಾದೀಹಿ ಯುಣ್ವೂನಮನಾನನಾಕಾನನಕಾ ಸಕಾರಿತೇಹಿ ಚಾ’’ತಿ ಅನಾದೇಸೋ, ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ ಚ, ಚನ್ದನಂ। ಭವತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಭುವನಂ, ‘‘ಝಲಾನಮಿಯುವಾಸರೇ ವಾ’’ತಿ ಉವಾದೇಸೋ। ಕಿರ ವಿಕ್ಖೇಪೇ, ಕಿರಣೋ। ವಿಚಕ್ಖಣೋ, ಕಮ್ಪನಂ ಕರೋತೀತಿ ಕರುಣಾ, ಅಕಾರಸ್ಸುತ್ತಂ।
ಕ್ತಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಕಲೋಪೋ, ಅಭವಿ, ಭವತೀತಿ ವಾ ಭೂತಂ ಯಕ್ಖಾದಿ, ಭೂತಾನಿ। ವಾಯತೀತಿ ವಾತೋ, ತಾಯತೀತಿ ತಾತೋ। ಮಿಮ್ಹಿ – ಭವನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಭೂಮಿ, ನೇತೀತಿ ನೇಮಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೫೨. ಖ್ಯಾದೀಹಿ ಮನ ಮ ಚ ತೋ ವಾ।
ಖೀ ಭೀ ಸು ರು ಹು ವಾ ಧೂ ಹಿ ಲೂಪೀ ಅದಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಮನಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಮಸ್ಸ ಚ ತೋ ಹೋತಿ ವಾ।
ಅದಧಾತುಪರಸ್ಸೇವ, ಮಕಾರಸ್ಸ ತಕಾರತಾ।
ತದಞ್ಞತೋ ನ ಹೋತಾಯಂ, ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತೋ॥
ಖೀ ಖಯೇ, ಖೀಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಉಪದ್ದವುಪಸಗ್ಗಾದಯೋತಿ ಅತ್ಥೇ ಮನಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ನಲೋಪೋ, ‘‘ಅಞ್ಞೇಸು ಚಾ’’ತಿ ವುದ್ಧಿ, ಖೇಮೋ। ತಥಾ ಭೀ ಭಯೇ, ಭಾಯನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಾತಿ ಭೀಮೋ, ವಾಧಿಕಾರತೋ ನ ವುದ್ಧಿ। ಸು ಅಭಿಸವೇ, ಸವತೀತಿ ಸೋಮೋ। ರು ಗತಿಮ್ಹಿ, ರೋಮೋ। ಹು ದಾನಾದನಹಬ್ಯಪ್ಪದಾನೇಸು, ಹೂಯತೀತಿ ಹೋಮೋ। ವಾ ಗತಿಗನ್ಧನೇಸು, ವಾಮೋ। ಧೂ ಕಮ್ಪನೇ, ಧುನಾತೀತಿ ಧೂಮೋ। ಹಿ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಹಿನೋತೀತಿ ಹೇಮೋ। ಲೂ ಛೇದನೇ, ಲೂಯತೀತಿ ಲೋಮೋ। ಪೀ ತಪ್ಪನೇ, ಪೀಣನಂ ಪೇಮೋ। ಅದ ಭಕ್ಖಣೇ, ಅದತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಮನ, ಮಸ್ಸ ಚ ವಾ ತಕಾರೋ, ‘‘ತೋ ದಸ್ಸಾ’’ತಿ ತಕಾರೋ, ಅತ್ತಾ, ಆತುಮಾ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಅದಸ್ಸ ದೀಘೋ, ಉಕಾರಾಗಮೋ ಚ। ಯಾ ಪಾಪಣೇ, ಯಾಮೋ।
‘‘ವಾ’’ತಿ ವತ್ತಮಾನೇ –
೬೫೩. ಸಮಾದಿಹಿ ಥಮಾ।
ಸಮದಮದರ ರಹ ಲಪ ವಸ ಯು ದು ಹಿ ಸಿ ದಾ ಸಾ ಠಾ ಭಸ ಬಹಉಸುಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಥ ಮಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ।
ಸಮ ಕ್ವಚಿಗ್ಗಹಣಾಧಿಕಾರಾ ನ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ಕಿಲೇಸೇ ಸಮೇತೀತಿ ಸಮಥೋ ಸಮಾಧಿ। ಏವಂ ದಮನಂ ದಮಥೋ। ದರ ದಾಹೇ, ದರಣಂ ದರಥೋ ಪರಿದಾಹೋ। ರಹ ಉಪಾದಾನೇ, ರಹೀಯತೀತಿ ರಥೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಹಲೋಪೋ। ಸಪ ಅಕ್ಕೋಸೇ, ಸಪನಂ ಸಪಥೋ। ವಸ ನಿವಾಸೇ, ಆವಸನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಆವಸಥೋ। ಯು ಮಿಸ್ಸನೇ, ಯೂಥೋ, ದೀಘೋ। ದು ಗತಿವುದ್ಧಿಮ್ಹಿ, ದವತಿ ವಡ್ಢತೀತಿ ದುಮೋ। ಹಿನೋತೀತಿ ಹಿಮೋ ಉಸ್ಸಾವೋ। ಸಿ ಬನ್ಧನೇ, ಸೀಯತೀತಿ ಸೀಮಾ, ದೀಘೋ। ದಾ ಅವಖಣ್ಡನೇ, ದಾಮೋ। ಸಾ ಸಾಮತ್ಥೇ, ಸಾಮೋ। ಠಾ ಗತಿನಿವತ್ತಿಮ್ಹಿ, ಥಾಮೋ, ಠಸ್ಸ ಥತ್ತಂ। ಭಸ ಭಸ್ಮೀಕರಣೇ, ಭಸ್ಮಾ, ಬ್ರಹ್ಮಾದಿತ್ತಾ ‘‘ಸ್ಯಾ ಚಾ’’ತಿ ಆತ್ತಂ। ಬಹ ವುದ್ಧಿಮ್ಹಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾ, ನಿಪಾತನತೋ ಬ್ರೋ ಬಸ್ಸ। ಉಸು ದಾಹೇ, ಉಸ್ಮಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೫೪. ಮಸುಸ್ಸ ಸುಸ್ಸ ಚ್ಛ ರ ಚ್ಛೇರಾ।
ಮಸುಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಸುಸ್ಸ ಚ್ಛರಚ್ಛೇರಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ। ಮಸು ಮಚ್ಛೇರೇ, ಕ್ವಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಚ್ಛರಚ್ಛೇರಾದೇಸಾ, ಮಚ್ಛರೋ, ಮಚ್ಛೇರೋ।
‘‘ಚ್ಛರ ಚ್ಛೇರಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೫೫. ಆಪುಬ್ಬಚರಸ್ಸ ಚ।
ಆಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಚರಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಚ್ಛರಚ್ಛೇರಾದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಚಸದ್ದೇನ ಚ್ಛರಿಯಾದೇಸೋ ಚ। ಭುಸೋ ಚರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೇ ಕ್ವಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಚ್ಛರಿಯಾದಿಆದೇಸೋ, ರಸ್ಸತ್ತಞ್ಚ। ಅಚ್ಛರಿಯಂ
೬೫೬. ಅಲ ಕಲ ಸಲೇಹಿ ಲಯಾ।
ಅಲ ಕಲ ಸಲ ಇಚ್ಚೇತೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಲ ಯಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಅಲ ಪರಿಸಮತ್ತಿಮ್ಹಿ, ಅಲ್ಲಂ, ಅಲ್ಯಂ। ಕಲ ಸಙ್ಖ್ಯಾನೇ, ಕಲ್ಲಂ, ಕಲ್ಯಂ। ಸಲ, ಹುಲ, ಪದ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಸಲ್ಲಂ, ಸಲ್ಯಂ।
‘‘ಕಲ ಸಲೇಹೀ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೫೭. ಯಾಣ ಲಾಣಾ।
ತೇಹಿ ಕಲ ಸಲಇಚ್ಚೇತೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಯಾಣ ಲಾಣಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಕಲ್ಯಾಣಂ, ಪಟಿಸಲ್ಯಾಣಂ, ಕಲ್ಲಾಣೋ, ಪಟಿಸಲ್ಲಾಣೋ। ಯದಾ ಪನ ಲೀ ಸಿಲೇಸನೇತಿ ಧಾತು, ತದಾ ‘‘ಪಟಿಸಲ್ಲಯನಂ, ಪಟಿಸಲ್ಲಾಣ’’ನ್ತಿ ಯುಪ್ಪಚ್ಚಯೇನ ಸಿದ್ಧಂ, ಉಪಸಗ್ಗನ್ತಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಲತ್ತಂ, ರಹಾದಿಪರತ್ತಾ ನಸ್ಸ ಣತ್ತಂ, ಏಕಾರಸ್ಸ ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಅತ್ತಞ್ಚ।
೬೫೮. ಮಥಿಸ್ಸ ಥಸ್ಸ ಲೋ ಚ।
ಮಥಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಥಸ್ಸ ಲಾದೇಸೋ ಹೋತಿ, ಚಸದ್ದೇನ ಲಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಮಥ ವಿಲೋಳನೇ, ಮಲ್ಲೋ, ಸೋ ಏವ ಮಲ್ಲಕೋ, ಯಥಾ ಹೀನಕೋ।
‘‘ಕಿಚ್ಚಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೫೯. ಅವಸ್ಸಕಾಧಮಿಣೇಸು ಣೀ ಚ।
ಅವಸ್ಸಕ ಅಧಮಿಣಇಚ್ಚೇತೇಸ್ವತ್ಥೇಸು, ಣೀಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಕಿಚ್ಚಾ ಚಾತಿ ಣೀಪಚ್ಚಯೋ, ಣಲೋಪ ವುದ್ಧಿಸಿಲೋಪಾ, ಅವಸ್ಸಂ
ಅಧಮಿಣೇ – ಸತಂ ಮೇ ಇಣಂ ದಾತುಂ ಯುತ್ತೋಸೀತಿ ದಾಯೀಸಿ ಮೇ ಸತಂ ಇಣಂ, ಧಾರೀಸಿ ಮೇ ಸಹಸ್ಸಂ ಇಣಂ ಇಚ್ಚಾದಿ, ಕಿಚ್ಚಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಪನ ಹೇಟ್ಠಾಯೇವ ದಸ್ಸಿತಾ।
೬೬೦. ವಜಾದೀಹಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾದಯೋ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ।
ಆಕತಿಗಣೋಯಂ। ವಜಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಪಚ್ಚಯಾದೇಸಲೋಪಾಗಮನಿಸೇಧಲಿಙ್ಗಾದಿವಿಧಿನಾ ಯಥಾಭಿಧಾನಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾದಯೋ ಸದ್ದಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ।
ವಜ ಗತಿಮ್ಹಿ ಪಪುಬ್ಬೋ, ಪಠಮಮೇವ ವಜಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಭಾವಕಮ್ಮೇಸೂ’’ತಿ ಅಧಿಕಿಚ್ಚ ‘‘ಣ್ಯೋಚಾ’’ತಿ ಣ್ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಣಲೋಪಾದಿ। ‘‘ಪವ್ವಜ್ಯ’’ನ್ತಿ ರೂಪೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಇಮಿನಾ ಜ್ಝಸ್ಸ ಜ್ಜಾದೇಸೋ, ವಕಾರದ್ವಯಸ್ಸ ಬಕಾರದ್ವಯಂ, ವುದ್ಧಿನಿಸೇಧೋ, ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗತ್ತಞ್ಚ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ, ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ।
ತಥಾ ಇಞ್ಜ ಕಮ್ಪನೇ, ಇಞ್ಜನಂ ಇಜ್ಜಾ। ಯಜ ದೇವಪೂಜಾಯಂ, ಯಜನಂ ಇಜ್ಜಾ, ‘‘ಯಜಸ್ಸಾದಿಸ್ಸೀ’’ತಿ ಇತ್ತಂ। ಅಞ್ಜ ಬ್ಯತ್ತಿಗತೀಸು ಸಂಪುಬ್ಬೋ, ಸಮಞ್ಜನಂ ಸಮಜ್ಜಾ, ಞ್ಝಸ್ಸ ಜ್ಜಾದೇಸೋ। ಸದ ವಿಸರಣಗತ್ಯಾವಸಾನೇಸು, ನಿಸೀದನಂ ನಿಸಜ್ಜಾ। ವಿದ ಞಾಣೇ, ವಿಜಾನನಂ, ವಿದತೀತಿ ವಾ ವಿಜ್ಜಾ। ಸಜ ವಿಸ್ಸಗ್ಗೇ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾ। ಪದ ಗತಿಮ್ಹಿ, ನಿಪಜ್ಜನಂ ನಿಪಜ್ಜಾ।
ಹನ ಹಿಂಸಾಗತೀಸು, ಹನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ ಅತ್ಥೇ ಣ್ಯಮ್ಹಿ ಕತೇ ‘‘ವಧೋ ವಾ ಸಬ್ಬತ್ಥಾ’’ತಿ ಹನಸ್ಸ ವಧಾದೇಸೋ, ಝಸ್ಸಿಮಿನಾ ಜ್ಝಾದೇಸೋ ಚ, ಸೋ ವಜ್ಝೋ, ಸಾ ವಜ್ಝಾ। ಸೀ ಸಯೇ, ಸಯನಂ, ಸಯನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ವಾ ಸೇಯ್ಯಾ, ವುದ್ಧಿ, ಯಕಾರಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ ಧಾ ಧಾರಣೇ ಸಂಪುಬ್ಬೋ, ಸಮ್ಮಾ ಚಿತ್ತಂ ನಿಧೇತಿ ಏತಾಯ, ಸಯಂ ವಾ ಸದ್ದಹತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಇತ್ಥಿಯಮತಿಯವೋ ವಾ’’ತಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಸನ್ಧಾ’’ತಿ ರೂಪೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಇಮಿನಾ ನಕಾರಸ್ಸ ದಕಾರೋ, ಸದ್ಧಾ। ಚರ ಚರಣೇ, ಚರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೇ ಣ್ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೇ, ಇಕಾರಾಗಮೇ ಚ ಕತೇ ಇಮಿನಾ ವುದ್ಧಿನಿಸೇಧೋ, ಚರಿಯಾ।
ರುಜ ರೋಗೇ, ರುಜನನ್ತಿ ಅತ್ಥೇ ಇಮಿನಾ ಛಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಬ್ಯಞ್ಜನನ್ತಸ್ಸ ಚೋ ಛಪ್ಪಚ್ಚಯೇಸು ಚಾ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಚಕಾರೋ, ರುಚ್ಛಾ, ರುಜಾತಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೇನ ಸಿದ್ಧಂ। ತಥಾ ಕುಚ ಸಙ್ಕೋಚನೇ, ಛಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಕೋಚನಂ ಕುಚ್ಛಾ। ಲಭ ಲಾಭೇ, ಛಮ್ಹಿ ಚಾದೇಸೋ, ಲಚ್ಛಾ। ರದ ವಿಲೇಖನೇ, ರಚ್ಛಾ। ಮುಹ ವೇಚಿತ್ತೇ, ಮುಯ್ಹನಂ ಮುಚ್ಛಾ, ಮುಚ್ಛನಂ ವಾ ಮುಚ್ಛಾ। ವಸ ನಿವಾಸೇ, ವಚ್ಛಾ। ಕಚ ದಿತ್ತಿಮ್ಹಿ, ಕಚ್ಛಾ। ಕಥ ಕಥನೇ ಸಂಪುಬ್ಬೋ, ಸದ್ಧಿಂ ಕಥನನ್ತಿ ಅತ್ಥೇ ಣ್ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಇಮಿನಾ ಥ್ಯಸ್ಸ ಚ್ಛಾದೇಸೋ, ಸಂಸದ್ದಸ್ಸ ಸಾದೇಸೋ ಚ, ಸಾಕಚ್ಛಾ। ತುದ ಬ್ಯಥನೇ, ತುಚ್ಛಾ। ಪದ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಬ್ಯಾಪಜ್ಜನನ್ತಿ ಅತ್ಥೇ ಣ್ಯಮ್ಹಿ ಕತೇ ‘‘ಬ್ಯಾಪಾದ್ಯಾ’’ತಿ ರೂಪೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ಇಮಿನಾ ನಿಪಾತನೇನ ದ್ಯಸ್ಸ ಜ್ಜಾದೇಸೋ, ರಸ್ಸತ್ತಞ್ಚ, ಬ್ಯಾಪಜ್ಜಾ।
ಮರ ಪಾಣಚಾಗೇ, ಮರತಿ ಮರಣನ್ತಿ ಚ ಅತ್ಥೇ ಇಮಿನಾ ತ್ಯತ್ಯುಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋಚ, ತತೋ ‘‘ಯವತ’’ಮಿಚ್ಚಾದಿನಾ ಚಕಾರೋ, ಮಚ್ಚೋ, ಮಚ್ಚು। ಸತ ಸಾತಚ್ಚೇ, ಇಮಿನಾ ಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ತ್ಯಸ್ಸ ಚಕಾರೋ, ಸಚ್ಚಂ। ತಥಾ ನತ ಗತ್ತವಿನಾಮೇ, ನಚ್ಚಂ। ನಿತಿ ನಿಚ್ಚೇ, ನಿಚ್ಚಂ। ಮಾ ಮಾನೇ, ಮಾಯಾ। ಜನ ಜನನೇ, ಜಾಯಾ, ಕನ ದಿತ್ತಿಕನ್ತೀಸು, ನ್ಯಸ್ಸ ಞತ್ತಂ, ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ, ಕಞ್ಞಾ। ಧನ ಧಞ್ಞೇ, ಧಞ್ಞಂ। ಪುನಾತೀತಿ ಪುಞ್ಞಂ, ನಕಾರಾಗಮೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೬೧. ವೇ ಪು ಸೀ ದವವ ಮು ಕು ದಾ ಭೂಹ್ವಾದೀಹಿ ಥುತ್ತಿಮ ಣಿಮಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೇ।
ವೇಪುಸೀದವವಮುಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ, ಕು ದಾ ಭೂಆದಿತೋ, ಹ್ವಾದಿತೋ ಚ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಥುತ್ತಿಮಣಿಮಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ಥೇ। ವೇಪು ಕಮ್ಪನೇ, ಥುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಕಾರಾಗಮೋ, ಅಥ ವಾ ‘‘ಅಥೂ’’ತಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಸರಲೋಪಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಥೂ’’ತಿ ವುತ್ತನ್ತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ, ವೇಪೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವೇಪಥು। ಸೀ ಸಯೇ, ಸಯನೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಸಯಥು। ದವ ದವನೇ, ದವೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ದವಥು। ವಮು ಉಗ್ಗಿರಣೇ, ವಮೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಮಥು।
ಕುತ್ತಿ ಕರಣಂ, ತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಕುತ್ತಿಮಂ, ‘‘ಕು’’ಇತಿ ನಿಪಾತನತೋ ಕರಸ್ಸ ಕುತ್ತಂ। ದಾ ದಾನೇ, ದಾತಿ ದಾನಂ, ತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ದತ್ತಿಮಂ, ರಸ್ಸತ್ತಂ। ಭೂತಿ ಭವನಂ, ತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಭೋತ್ತಿಮಂ। ಅವಹುತಿ ಅವಹನಂ, ತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಓಹಾವಿಮಂ, ಣಲೋಪವುದ್ಧಿಆವಾದೇಸಾ।
೬೬೨. ಅಕ್ಕೋಸೇ ನಮ್ಹಾನಿ।
ಅಕ್ಕೋಸೇ ಗಮ್ಮಮಾನೇ ನಮ್ಹಿ ನಿಪಾತೇ ಉಪಪದೇ ಸತಿ ಧಾತುತೋ ಆನಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ನ ಗಮಿತಬ್ಬೋ ತೇ ಜಮ್ಮ ದೇಸೋತಿ ಅತ್ಥೇ ಆನಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಕಿತಕತ್ತಾ ನಾಮಮಿವ ಕತ್ವಾ ಸಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ನ ಗಮಾನೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಕಮ್ಮಧಾರಯಸಮಾಸೋ, ನಸ್ಸ ಅತ್ತಂ, ಪುನ ಸಮಾಸತ್ತಾ ನಾಮಮಿವ ಕತೇ ಸ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ, ಅಗಮಾನಿ ತೇ ಜಮ್ಮ ದೇಸೋ। ನ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ತೇ ಜಮ್ಮ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಅಕರಾನಿ ತೇ ಜಮ್ಮ ಕಮ್ಮಂ।
ನಮ್ಹೀತಿ ಕಿಂ? ವಿಪತ್ತಿ ತೇ। ಅಕ್ಕೋಸೇತಿ ಕಿಂ? ಅಗತಿ ತೇ।
೬೬೩. ಸುನಸ್ಸುನಸ್ಸೋಣವಾನುವಾನುನುನಖುಣಾನಾ
ಸುನಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಪಾಟಿಪದಿಕಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧಿನೋ ಉನಸದ್ದಸ್ಸ ಓಣ ವಾನ ಉವಾನ ಉನ ಉನಖ ಉಣ ಆ ಆನಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ। ಸುನಸ್ಸುನಸ್ಸ ಓಣಾದಿಆದೇಸೇ, ಪರನಯನೇ ಚ ಕತೇ ಸ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ, ಸೋಣೋ, ಸೋಣಾ, ಸ್ವಾನೋ, ಸ್ವಾನಾ, ಸುವಾನೋ, ಸುವಾನಾ, ಸುನೋ, ಸುನಾ, ಸುನಖೋ, ಸುನಖಾ, ಸುಣೋ, ಸುಣಾ, ಸಾ ಸಾನೋ, ಸಾನಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೬೪. ತರುಣಸ್ಸ ಸುಸು ಚ।
ತರುಣಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಸದ್ದಸ್ಸ ಸುಸುಇಚ್ಚಾದೇಸೋ ಹೋತಿ। ಚಸದ್ದೋ ಅನಿಯಮತ್ಥೋ, ಸುಸು, ತರುಣೋ ವಾ।
೬೬೫. ಯುವಸ್ಸುವಸ್ಸುವುವಾನುನೂನಾ।
ಯುವಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಪಾಟಿಪದಿಕಸ್ಸ ಉವಸದ್ದಸ್ಸ ಉವಉವಾನಉನಊನಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ। ಯುವಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ಯುವಾನೋ ತಿಟ್ಠತಿ, ಯುನೋ ತಿಟ್ಠತಿ, ಯೂನೋ ತಿಟ್ಠತಿ।
೬೬೬. ಛದಾದೀಹಿ ತತ್ರಣ।
ಛದಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ತತ್ರಣಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಛದ ಅಪವಾರಣೇ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ತಕಾರೋ। ಆತಪಂ ಛಾದೇತೀತಿ ಛತ್ತಂ, ಛತ್ರಂ, ಬ್ಯಞ್ಜನತ್ತಯೇ ಸರೂಪಾನಮೇಕಸ್ಸ ಲೋಪೋ।
ಚಿನ್ತ ಚಿನ್ತಾಯಂ, ಚಿನ್ತೇತೀತಿ ಚಿತ್ತಂ, ನಕಾರಸ್ಸ ಸಂಯೋಗಾದಿತ್ತಾ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ, ತಸ್ಸ ‘‘ಬ್ಯಞ್ಜನೇ ಚಾ’’ತಿ ಲೋಪೋ, ಚಿತ್ರಂ, ‘‘ಘಟಾದೀನಂ ವಾ’’ತಿ ನ ವುದ್ಧಿ।
ಸು ತಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತಂ, ಅತ್ಥೇ ಅಭಿಸವೇತೀತಿ ಸುತ್ತಂ, ಸುತ್ರಂ।
ಸೂದ ಪಗ್ಘರಣೇ, ಅತ್ಥೇ ಸೂದೇತೀತಿ ಸುತ್ತಂ, ರಸ್ಸತ್ತಂ, ಭುಜಾದಿತ್ತಾ ದಲೋಪೋ, ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ। ಸು ಸವನೇ, ಸುಣಾತೀತಿ ಸೋತಂ, ಸೋತ್ರಂ, ವುದ್ಧಿ।
ನಿ ಪಾಪಣೇ, ನೇತೀತಿ ನೇತ್ತಂ, ನೇತ್ರಂ। ವಿದ ಮಙ್ಗಲ್ಲೇ, ತೋ ದಸ್ಸ, ಪವಿತ್ತಂ, ಪವಿತ್ರಂ। ಪೂ ಪವನೇ, ಪುನಾತೀತಿ ಪವಿತ್ತಂ, ಪವಿತ್ರಂ, ಇಕಾರಾಗಮೋ, ವುದ್ಧಿಅವಾದೇಸಾ ಚ।
ಪತ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಪತತೀತಿ ಪತ್ತಂ, ಪತ್ರಂ, ಪತತೋ ತಾಯತೀತಿ ಪತ್ತೋ, ಪತ್ರೋ। ತನು ವಿತ್ಥಾರೇ, ತಞ್ಞತೀತಿ ತನ್ತಂ, ತನ್ತ್ರಂ। ಯತ ಯತನೇ, ಯತ್ತಂ, ಯತ್ರಂ। ಯಾ ಪಾಪಣೇ, ಯಾಪನಾ ಯತ್ರಾ। ಯಮು ಉಪರಮೇ, ಯನ್ತಂ, ಯನ್ತ್ರಂ। ಅದ ಭಕ್ಖಣೇ, ಅದತೀತಿ ಅತ್ತಂ, ಅತ್ರಂ। ಯುಜ ಯೋಗೇ, ಯುಜ್ಜತೀತಿ ಯೋತ್ತಂ, ಯೋತ್ರಂ, ಭುಜಾದಿತ್ತಾ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪದ್ವಿತ್ತಾನಿ।
ವತು ವತ್ತನೇ, ವತ್ತಂ, ವತ್ರಂ। ಮಿದ ಸಿನೇಹನೇ, ಮಿಜ್ಜತೀತಿ ಮಿತ್ತಂ, ಮಿತ್ರಂ। ಮಾ ಪರಿಮಾಣೇ, ಮತ್ತಾ ಪರಿಮಾಣಂ, ದ್ವಿತ್ತರಸ್ಸತ್ತಾನಿ। ಏವಂ ಪುನಾತೀತಿ ಪುತ್ತೋ, ಪುತ್ರೋ। ಕಲ ಸಙ್ಖ್ಯಾನೇ, ಕಲತ್ತಂ, ಕಲತ್ರಂ ಭರಿಯಾ। ವರ ಸಂವರಣೇ, ವರತ್ತಂ, ವರತ್ರಂ ಚಮ್ಮಮಯಯೋತ್ತಂ। ವೇಪು ಕಮ್ಪನೇ, ವೇಪತೀತಿ ವೇತ್ತಂ, ವೇತ್ರಂ।
ಗುಪ ಸಂವರಣೇ, ಗೋತ್ತಂ, ಗೋತ್ರಂ, ‘‘ಗುಪಾದೀನಞ್ಚಾ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ, ಗತ್ತಂ ವಾ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಉಕಾರಸ್ಸ ಅಕಾರೋ। ದಾ ಅವಖಣ್ಡನೇ, ದಾತ್ತಂ, ದಾತ್ರಂ। ಹು ಹವನೇ, ಅಗ್ಗಿಹುತ್ತಂ। ವಹ ಪಾಪಣೇ, ವಹಿತ್ತಂ, ವಹಿತ್ರಂ। ಚರ ಚರಣೇ, ಚರಿತ್ತಂ, ಚರಿತ್ರಂ। ಮುಚ ಮೋಚನೇ, ಮುತ್ತಂ ಪಸ್ಸಾವೋ। ಭಾಸ ದಿತ್ತಿಮ್ಹಿ, ಭಸ್ತ್ರಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೬೭. ವದಾದೀಹಿ ಣಿತ್ತೋ ಗಣೇ।
ವದ ಚರ ವರಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಣಿತ್ತಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಗಣೇ ಗಮ್ಮಮಾನೇ। ವದ ವಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ವದಿತಾನಂ ಗಣೋ ವಾದಿತ್ತಂ। ಚರ ಚರಣೇ, ಚರಿತಾನಂ ಗಣೋ ಚಾರಿತ್ತಂ। ವರ ವರಣೇ, ವರಿತಾನಂ ಗಣೋ ವಾರಿತ್ತಂ। ಅಥ ವಾ ಚರನ್ತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಪರಿಪೂರಕಾರಿತಾಯಾತಿ ಚಾರಿತ್ತಂ। ವಾರಿತಂ ತಾಯನ್ತಿ ಏತ್ಥ, ಏತೇನಾತಿ ವಾ ವಾರಿತ್ತಂ।
೬೬೮. ಮಿದಾದೀಹಿ ತ್ತಿತಿಯೋ।
ಮಿದ ಪದ ರನ್ಜ ತನು ಧಾಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಯಥಾಭಿಧಾನಂ ತ್ತಿ ತಿಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಮಿಜ್ಜತಿ ಸಿನಿಯ್ಹತೀತಿ ಮೇತ್ತಿ, ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ। ಪಜ್ಜತೀತಿ ಪತ್ತಿ। ರನ್ಜ ರಾಗೇ, ರನ್ಜತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ರತ್ತಿ। ವಿತ್ಥಾರೀಯತೀತಿ ತನ್ತಿ। ಧಾರೇತೀತಿ ಧಾತಿ। ಪಾ ರಕ್ಖಣೇ, ಪಾತಿ। ವಸ ನಿವಾಸೇ, ವಸತಿ।
೬೬೯. ಉಸುರನ್ಜದಂಸಾನಂ ದಂಸಸ್ಸ ದಡ್ಢೋ ಢ ಠಾ ಚ।
ಉಸು ರನ್ಜ ದಂಸಇಚ್ಚೇತೇಸಂ ಧಾತೂನಂ ಅನ್ತರೇ ದಂಸಸ್ಸ ದಡ್ಢಾದೇಸೋ ಹೋತಿ, ಸೇಸೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಢ ಠಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಉಸು ದಾಹೇ, ರನ್ಜ ರಾಗೇ, ಢ ಠಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ದ್ವಿತ್ತಂ, ಉಡ್ಢೋ, ರಟ್ಠಂ। ದಂಸ ದಂಸನೇ, ಕ್ವಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಕ್ವಿಲೋಪೋ, ದಂಸಸ್ಸ ದಡ್ಢಾದೇಸೋ ಚ, ದಡ್ಢಂ।
೬೭೦. ಸೂವುಸಾನಮೂವುಸಾನಮತೋ ಥೋ ಚ।
ಸೂ ವು ಅಸಇಚ್ಚೇತೇಸಂ ಧಾತೂನಂ ಊ ಉ ಅಸಾನಂ ಅತಇಚ್ಚಾದೇಸೋ ಹೋತಿ, ಅನ್ತೇ ಥಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಚ।
ಸೂ ವು ಸಂವರಣೇ, ವತ್ಥಂ। ಅಸ ಭುವಿ, ಅತ್ಥೋ। ಯದಾ ಪನ ಸಸು ಹಿಂಸಾಯಂ, ವಸ ಅಚ್ಛಾದನೇ, ಅರ ಗತಿಮ್ಹೀತಿ ಚ ಧಾತು, ತದಾ ‘‘ಸಮಾದೀಹಿ ಥ ಮಾ’’ತಿ ಥಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ‘‘ವಗ್ಗೇ ಘೋಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ ದ್ವಿತ್ತಂ, ಸಸತೀತಿ ಸತ್ಥಂ, ವಸೀಯತೀತಿ ವತ್ಥಂ, ಅರೀಯತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
೬೭೧. ರನ್ಜುದಾದೀಹಿ ಧದಿದ್ದಕಿರಾ ಕ್ವಚಿ ಜ ದ ಲೋಪೋ ಚ।
ರನ್ಜ ಉದಿಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಧ ದ ಇದ್ದ ಕ ಇರಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ ಕ್ವಚಿ, ಧಾತ್ವನ್ತಾನಂ ಜದಾನಂ ಲೋಪೋ ಚ ಹೋತಿ।
ರನ್ಜ ರಾಗೇ, ಧಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಜಲೋಪೋ ಚ, ರನ್ಧಂ। ಉದಿ ಪಸವನಕ್ಲೇದನೇಸು ಸಂಪುಬ್ಬೋ, ದಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಸಮುದ್ದೋ, ಉದ್ದೋ। ಖುದ ಪಿಪಾಸಾಯಂ, ಖುದ್ದೋ। ಛಿದಿ ದ್ವಿಧಾಕರಣೇ, ಛಿದ್ದೋ। ರುದಿ ಹಿಂಸಾಯಂ, ರುದ್ದೋ, ಲುದ್ದೋ, ಲೋ ರಸ್ಸ। ಭದಿ ಕಲ್ಯಾಣೇ, ಭದ್ದೋ। ನಿದಿ ಕುಚ್ಛಾಯಂ, ನಿದ್ದಾ। ಮುದ ಹಾಸೇ, ಮುದ್ದಾ। ದಲ ದುಗ್ಗತಿಮ್ಹಿ, ಇದ್ದಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ದಲಿದ್ದೋ।
ಸುಸ ಸೋಸನೇ, ಸುಚ ಸೋಕೇ ವಾ, ಕಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಕಕಾರೋ, ಸುಕ್ಕಂ। ವಚ ವಿಯತ್ತಿಯಂ ವಾಚಾಯಂ, ವಕ ಆದಾನೇ ವಾ, ವಕ್ಕಂ। ಸಕ ಸತ್ತಿಮ್ಹಿ, ಸಕ್ಕೋ। ಉಸು ದಾಹೇ, ಉಕ್ಕಾ।
ವಜ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಇರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಅಪ್ಪಟಿಹತಂ ವಜತೀತಿ ವಜಿರಂ। ಮದ ಉಮ್ಮಾದೇ, ಮದಿರಾ। ಏವಂ ಮನ್ದಿರಂ, ರುಧಿರಂ, ರುಹಿರಂ, ರುಚಿರಂ। ಬಧ ಬನ್ಧನೇ, ಬಧಿರೋ, ಬಧಿರಾ, ಬಧಿರಂ, ತಿಮಿರೋ, ತಿಮಿರಂ, ಸಿರೋ। ಸರ ಹಿಂಸಾಯಂ, ಸರಿರಂ। ‘‘ಕಲಿಲಂ, ಸಲಿಲ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ಲೋ ರಸ್ಸ। ಕುಟಿಲೋ, ಕೋಕಿಲೋ ಇಚ್ಚಾದಯೋ।
೬೭೨. ಪಟಿತೋ ಹಿಸ್ಸ ಹೇರಣ ಹೀರಣ।
ಪಟಿತೋ ಪರಸ್ಸ ಹಿಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಹೇರಣ ಹೀರಣಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ। ಹಿ ಗತಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಪುಬ್ಬೋ, ಪಟಿಪಕ್ಖೇ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ‘‘ಕ್ವಿ ಚಾ’’ತಿ ಕ್ವಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಕ್ವಿಲೋಪೋ, ಇಮಿನಾ ಹೇರಣ ಹೀರಣಆದೇಸಾ, ಣಲೋಪೋ, ‘‘ತೇಸು ವುದ್ಧೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಟಿಸದ್ದಾದಿಸ್ಸ ವುದ್ಧಿ, ಪಾಟಿಹೇರಂ, ಪಾಟಿಹೀರಂ, ಯದಾ ಪನ ಹರ ಹರಣೇತಿ ಧಾತು, ತದಾ ಪಟಿಪಕ್ಖೇ ಹರತೀತಿ ‘‘ಪಾಟಿಹಾರಿಯ’’ಮಿತಿ ಣ್ಯೇನಪಿ ಸಿದ್ಧಂ।
೬೭೩. ಕಡ್ಯಾದೀಹಿ ಕೋ।
ಕಡಿಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಕಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ।
ಕಡಿ ಛೇದನೇ, ಕಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಕತೇ ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ, ‘‘ನಿಗ್ಗಹೀತಞ್ಚಾ’’ತಿ ವಾ ಇಕಾರಾನುಬನ್ಧಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ, ಕಲೋಪೋ ಚ, ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ವಗ್ಗನ್ತತ್ತಂ, ಕಣ್ಡೋ ಉಸು, ಪರಿಮಾಣಞ್ಚ। ಏವಂ ಘಟಿ ಘಟ್ಟನೇ, ಘಣ್ಟೋ, ಘಣ್ಟಾ ವಾ। ವಟಿ ಆವತ್ತನೇ, ವಟಿ ಧಾರಣಬನ್ಧನಸಙ್ಘಾತೇಸು ವಾ, ವಣ್ಟೋ। ಕರಡಿ ಭಾಜನತ್ಥೇ, ಕರಣ್ಡೋ। ಮಡಿ ಮಣ್ಡನತ್ಥೇ, ಮಣ್ಡೋ। ಸಡಿ ಗುಮ್ಬತ್ಥೇ, ಸಣ್ಡೋ। ಭಡಿ ಭಣ್ಡತ್ಥೇ, ಭಣ್ಡಂ। ಪಡಿ ಲಿಙ್ಗವೇಕಲ್ಲತ್ಥೇ, ಪಣ್ಡೋ, ಸೋ ಏವ ಪಣ್ಡಕೋ। ದಡಿ ಆಣಾಯಂ, ದಣ್ಡೋ। ರಡಿ ಹಿಂ ಸಾಯಂ, ರಣ್ಡೋ। ತಡಿ ಚಲನತ್ಥೇ, ವಿತಣ್ಡೋ। ಚಡಿ ಚಣ್ಡತ್ಥೇ, ಚಣ್ಡೋ। ಗಡಿ ಸನ್ನಿಚ್ಚಯೇ, ಗಣ್ಡೋ। ಅಡಿ ಅಣ್ಡತ್ಥೇ, ಅಣ್ಡೋ। ಲಡಿ ಜಿಗುಚ್ಛಾಯಂ, ಲಣ್ಡಂ। ಮೇಡಿ ಕುಟಿಲತ್ಥೇ, ಮೇಣ್ಡೋ, ಮೇಣ್ಡಕೋ ವಾ। ಏರಡಿ ಹಿಂಸಾಯಂ, ಏರಣ್ಡೋ। ಖಡಿ ಛೇದನತ್ಥೇ, ಖಣ್ಡೋ। ಮದಿ ಹಾಸೇ, ಮನ್ದೋ। ಇದಿ ಪರಮಿಸ್ಸರಿಯೇ, ಇನ್ದೋ। ಚದಿ ಇಚ್ಛಾಕನ್ತೀಸು, ಚನ್ದೋ। ಖುರ ಛೇದನೇ, ಖುರೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
‘‘ಕೋ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೬೭೪. ಖಾದಾಮಗಮಾನಂ ಖನ್ಧನ್ಧಗನ್ಧಾ।
ಖಾದ ಅಮ ಗಮುಇಚ್ಚೇತೇಸಂ ಧಾತೂನಂ ಖನ್ಧ ಅನ್ಧ ಗನ್ಧಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಕಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಚ ಹೋತಿ। ಖಾದ ಭಕ್ಖನೇ, ಜಾತಿಜರಾಮರಣಾದೀಹಿ ಸಂಸಾರದುಕ್ಖೇಹಿ ಖಜ್ಜತೀತಿ ಖನ್ಧೋ। ಅಮ ರೋಗೇ, ಅನ್ಧೋ। ಗಮು, ಸಪ್ಪ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಗನ್ಧೋ। ಕ್ವಚಿಗ್ಗಹಣೇನ ಕಲೋಪಾಭಾವೇ ಖನ್ಧಕೋ, ಅನ್ಧಕೋ, ಗನ್ಧಕೋ। ಅಥ ವಾ ರಾಸಟ್ಠೇನ ಖನ್ಧೋ। ಗನ್ಧ ಸೂಚನೇ, ಅತ್ತನೋ ನಿಸ್ಸಯಸ್ಸ ಗನ್ಧನತೋ ಸೂಚನತೋ ಗನ್ಧೋ।
೬೭೫. ಪಟಾದೀಹ್ಯಲಂ।
ಪಟಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ, ಪಾಟಿಪದಿಕೇಹಿ ಚ ಅಲಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ಅಟ, ಪಟ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಪಟೇ ಅಲಂ ಸಮತ್ಥನ್ತಿ ಅತ್ಥೇ ಇಮಿನಾ ಅಲಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಸಿ’’ನ್ತಿ ಅಮಾದೇಸೋ, ಪಟಲಂ, ಪಟಲಾನಿ। ತಥಾ ಕಲ ಕಲಲೇ, ಕಲಲಂ। ಕುಸ ಛೇದನಭೂತ ದಾನ ಸಞ್ಚಯೇಸು, ಕುಸಲಂ, ಯದಾ ಪನ ಸಲ ಲೂ ಲಾಇತಿ ಧಾತು, ತದಾ ಕುಚ್ಛಿತಾನಂ ಸಲನತೋ, ಕುಸಾನಂ ಲವನತೋ, ಕುಸೋ ವಿಯ ಲವನತೋ ವಾ ಕುಸೇನ ಲಾತಬ್ಬತ್ತಾ ಕುಸಲನ್ತಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೇನ ಕಪ್ಪಚ್ಚಯೇನ ವಾ ರೂಪಸಿದ್ಧಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ।
ಕದ ಮದೇ, ಕದಲಂ। ಭಗನ್ದ ಸೇಚನೇ, ಭಗನ್ದಲಂ। ಮೇಖ ಕಟಿವಿಚಿತ್ತೇ, ಮೇಖಲಂ, ಮೇಖಲಾ ವಾ। ವಕ್ಕ ರುಕ್ಖತಚೇ, ವಕ್ಕಲಂ। ತಕ್ಕ ರುಕ್ಖಸಿಲೇಸೇ, ತಕ್ಕಲಂ। ಪಲ್ಲ ನಿನ್ನಟ್ಠಾನೇ, ಪಲ್ಲಲಂ। ಸದ್ದ ಹರಿತೇ, ಸದ್ದಲಂ, ಪರಲೋಪೋ। ಮೂಲ ಪತಿಟ್ಠಾಯಂ, ಮುಲಾಲಂ, ರಸ್ಸತ್ತಂ। ಬಿಲ ನಿಸ್ಸಯೇ, ಬಿಲಾಲಂ। ವಿದ ಸತ್ತಾಯಂ, ವಿದಾಲಂ। ಚಡಿ ಚಣ್ಡಿಕ್ಕೇ, ಚಣ್ಡಾಲೋ, ದೀಘತ್ತಂ। ವಾ ಗತಿಗನ್ಧನೇಸು, ವಾಲಂ। ವಸ ಅಚ್ಛಾದನೇ, ವಸಲೋ। ಪಚಿ ವಿತ್ಥಾರೇ, ಪಚಲೋ, ಪಞ್ಚಾಲೋ ಮಚ ಚೋರೇ, ಮಚಲೋ। ಮುಸ ಥೇಯ್ಯೇ, ಮುಸಲೋ।
ಗೋತ್ಥು ವಂಸೇ, ಗೋತ್ಥುಲೋ। ಪುಥು ವಿತ್ಥಾರೇ, ಪುಥುಲೋ। ಬಹು ಸಙ್ಖ್ಯಾನೇ, ಬಹುಲಂ, ಪರಲೋಪೋ। ಯದಾ ಪನ ಲಾ ಆದಾನೇ ಇತಿ ಧಾತು, ತದಾ ಗೋತ್ಥುಂ ಲಾತೀತಿ ಗೋತ್ಥುಲೋ। ಏವಂ ಪುಥುಲೋ, ಬಹುಲಂ।
ಮಙ್ಗ ಮಙ್ಗಲ್ಯೇ, ಮಙ್ಗಲಂ। ಬಹ ವುದ್ಧಿಮ್ಹಿ, ಬಹಲಂ। ಕಮ್ಬ ಸಞ್ಚಲನೇ, ಕಮ್ಬಲಂ। ಸಬಿ ಮಣ್ಡಲೇ, ಸಮ್ಬಲಂ, ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ, ಸಬಲೋ ವಾ। ಅಗ್ಗ ಗತಿಕೋಟಿಲ್ಲೇ, ಅಗ್ಗಲಂ। ಮಡಿ ಭೂಸಾಯಂ, ಮಣ್ಡಲಂ। ಕುಡಿ ದಾಹೇ, ಕುಣ್ಡಲಂ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೭೬. ಪುಥಸ್ಸ ಪುಥುಪಥಾಮೋ ವಾ।
ಪುಥಇಚ್ಚೇತಸ್ಸ ಧಾತುಸ್ಸ ಪುಥು ಪಥಇಚ್ಚೇತೇ ಆದೇಸಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಮಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಚ ಹೋತಿ ವಾ, ಕ್ವಚತ್ಥೋಯಂ ವಾಸದ್ದೋ। ಪುಥ ವಿತ್ಥಾರೇ, ಪತ್ಥಟಾತಿ ಅತ್ಥೇ ಕ್ವಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಇಮಿನಾ ಪುಥಸ್ಸ ಪುಥುಪಥಾದೇಸಾ, ಕ್ವಿಲೋಪೋ। ಇತ್ಥಿಯಂ ಈಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಓ ಸರೇ ಚಾ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ಚಸದ್ದೇನ ಅವಾದೇಸೋ, ಪುಥವೀ, ಪಥವೀ, ಪಧವೀ, ಥಸ್ಸ ವತ್ತಂ, ಅಮಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಪಥಾದೇಸೋ, ಪಥಮೋ।
೬೭೭. ಸಸ್ವಾದೀಹಿ ತುದವೋ।
ಸಸುಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ತು ದುಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಸಸು ಹಿಂಸಾಗತೀಸು, ತುಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ತಕಾರೋ, ಸತ್ತು। ಜನ ಜನನೇ, ಜತ್ತು। ದದ ದಾನೇ, ದದ್ದು ಕುಟ್ಠವಿಸೇಸೋ। ಅದ ಭಕ್ಖಣೇ, ಅದ್ದು। ಮದಉಮ್ಮಾದೇ, ಮದ್ದು ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೭೮. ಝಾದೀಹಿ ಈವರೋ।
ಚಿಪಾಧಾಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಈವರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ಚಿ ಚಯೇ, ಚೀಯತೀತಿ ಚೀವರಂ। ಪಾ ಪಾನೇ, ಪಾತೀತಿ ಪೀವರೋ ಪೀನೋ। ಧಾ ಧಾರಣೇ, ಧೀವರೋ ಕೇವಟ್ಟೋ।
೬೭೯. ಮುನಾದೀಹಿ ಚಿ।
ಮುನಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಇಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ, ಚಸದ್ದೇನ ಪಾಟಿಪದಿಕೇಹಿ ಚ। ಮುನ ಞಾಣೇ, ಮುನಾತೀತಿ ಮುನಿ, ವಾಧಿಕಾರಾ ನ ವುದ್ಧಿ। ಯತ ಯತನೇ, ಯತತೀತಿ ಯತಿ। ಅಗ್ಗ ಗತಿಕೋಟಿಲ್ಲೇ, ಅಗ್ಗಿ। ಪತ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಪತಿ। ಸುಚ ಸೋಚಕಮ್ಮನಿ, ಸುಚಿ। ರುಚ ದಿತ್ತಿಮ್ಹಿ, ರುಚಿ। ಇಸ ಪರಿಯೇಸನೇ, ಸೀಲಾದಿಗುಣೇ ಏಸತೀತಿ ಇಸಿ। ಕು ಸದ್ದೇ, ಕವಿ, ವುದ್ಧಿ, ಅವಾದೇಸೋ ಚ। ರು ಸದ್ದೇ, ರವಿ, ದಧಿ, ಕುಟಿ। ಅಸು ಖೇಪನೇ, ಅಸಿ। ರಾಜ ದಿತ್ತಿಮ್ಹಿ, ರಾಜಿ। ಗಪು, ಸಪ್ಪ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಸಪ್ಪಿ। ಅಚ್ಚ ಪೂಜಾಯಂ, ಅಚ್ಚಿ। ಜುತ ದಿತ್ತಿಮ್ಹಿ, ಜೋತಿ, ನನ್ದಿ, ದೀಪಿ, ಕಿಮಿ, ಅಕಾರಸ್ಸ ಇತ್ತಂ। ತಮು ಕಙ್ಖಾಯಂ, ತಿಮಿ। ಬುಧ ಬೋಧನೇ, ಬುಜ್ಝತೀತಿ ಬೋಧಿ। ಕಸ ವಿಲೇಖನೇ, ಕಸಿ। ಕಪಿ ಚಲನೇ, ಕಪಿ, ಕಲಿ, ಬಲಿ, ಮಸಿ, ಧನಿ, ಹರಿ, ಅರಿ, ಗಿರಿ ಇಚ್ಚಾದಯೋ।
ಪಾಟಿಪದಿಕತೋ ಪನ ಮಹಾಲಿ, ಭದ್ದಾಲಿ, ಮಣಿ, ಅರಣಿ, ತರಣಿ, ಧರಣಿ, ಸರಣಿ, ಧಮಣಿ, ಅವನಿ, ಅಸನಿ, ವಸನಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೮೦. ವಿದಾದೀಹ್ಯೂರೋ।
ವಿದಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಊರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ವಿದ ಲಾಭೇ, ವನ್ದಿತುಂ ಅಲಂ ಅನಾಸನ್ನತ್ತಾತಿ ಅತ್ಥೇ ಊರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ। ವಿದೂರೋ, ವಿಜ್ಜೂರೋ ವಾ, ವಿದೂರೇ ಜಾತೋ ವೇದೂರೋ ಮಣಿ। ವಲ, ವಲ್ಲ ಮಸ ಆಮಸನೇ, ಮಸೂರೋ। ಸಿದ ಸಿಙ್ಗಾರೇ, ಸಿನ್ದೂರೋ, ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ। ದು ಗತಿಮ್ಹಿ, ದೂರೋ। ಕು ಸದ್ದೇ, ಕೂರೋ। ಕಪು ಹಿಂಸಾತಕ್ಕಲಗನ್ಧೇಸು, ಕಪ್ಪೂರೋ, ದ್ವಿತ್ತಂ। ಮಯ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಮಯೂರೋ, ಮಹಿಯಂ ರವತೀತಿ ವಾ ಮಯೂರೋತಿ।
‘‘ವಣ್ಣಾಗಮೋ ವಣ್ಣವಿಪರಿಯಯೋ ಚ,
ದ್ವೇ ಚಾಪರೇ ವಣ್ಣವಿಕಾರನಾಸಾ।
ಧಾತುಸ್ಸ ಚತ್ಥಾತಿಸಯೇನ ಯೋಗೋ,
ತದುಚ್ಚತೇ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ನಿರುತ್ತ’’ನ್ತಿ –
ವುತ್ತನಿರುತ್ತಿಲಕ್ಖಣಾನುಸಾರೇನ ‘‘ತೇಸು ವುದ್ಧೀ’’ತಿಆದಿನಾ, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಚ ರೂಪಸಿದ್ಧಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ।
ಉದಿ ಪಸವನಕ್ಲೇದನೇಸು, ಉನ್ದಿತುಮಲಂ ಸಮತ್ಥೋತಿ ಉನ್ದೂರೋ। ಖಜ್ಜ ಭಕ್ಖಣೇ, ಖಾದಿತುಂ ಅಲನ್ತಿ ಖಜ್ಜೂರೋ। ಕುರ ಅಕ್ಕೋಸೇ, ಅಕ್ಕೋಸಿತುಮಲನ್ತಿ ಕುರೂರೋ। ಸು ಹಿಂಸಾಯಂ, ಸೂರೋ।
೬೮೧. ಹನಾದೀಹಿ ಣುನುತವೋ।
ಹನಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಣು ನು ತುಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಣುಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಹನ ಹಿಂಸಾಗತೀಸು, ಹನತೀತಿ ಹಣು। ಜನ ಜನನೇ, ಜಾಯತೀತಿ ಜಾಣು, ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ, ದೀಘೋ। ಭಾ ದಿತ್ತಿಮ್ಹಿ, ಭಾತೀತಿ ಭಾಣು। ರಿ ಸನ್ತಾನೇ, ರಯತೀತಿ ರೇಣು ರಜೋ। ಖನು ಅವದಾರಣೇ, ಖನ್ತಿ, ಖಞ್ಞತೀತಿ ವಾ ಖಾಣು। ಅಮ ಗತ್ಯಾದೀಸು, ಅಮತೀತಿ ಅಣು, ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪೋ।
ನುಪ್ಪಚ್ಚಯೇ – ವೇ ತನ್ತಸನ್ತಾನೇ, ವಾಯತೀತಿ ವೇನು, ವೇಣು ವಾ। ಧೇ ಪಾನೇ, ಧಾಯತಿ ವಚ್ಛಂ ಪಾಯೇತೀತಿ ಧೇನು, ಭಾತೀತಿ ಭಾನು।
ತುಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಧಾ ಧಾರಣೇ, ಕ್ರಿಯಂ, ಲಕ್ಖಣಂ ವಾ ಧಾರೇತೀತಿ ಧಾತು। ಸಿ ಬನ್ಧನೇ, ಸೀಯತಿ ಬನ್ಧೀಯತೀತಿ ಸೇತು। ಕೀ ಧನವಿಯೋಗೇ, ಕಿ ಉನ್ನತಿಮ್ಹಿ, ಉದ್ಧಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಕೇತು। ಹಿ ಗತಿಮ್ಹಿ, ಹಿನೋತೀತಿ ಹೇತು। ಜನ ಜನನೇ, ಜಾಯತೀತಿ ಜನ್ತು। ತನು ವಿತ್ಥಾರೇ, ತನೋತೀತಿ ತನ್ತು। ವಸ ನಿವಾಸೇ, ವಸತಿ ಏತ್ಥ ಫಲಂ ತದಾಯತ್ತವುತ್ತಿತಾಯಾತಿ ವತ್ಥು, ‘‘ಕ್ವಚಿ ಧಾತೂ’’ತಿಆದಿನಾ ಸತಕಾರಸಂಯೋಗಸ್ಸ ತ್ಥಾದೇಸೋ।
೬೮೨. ಕುಟಾದೀಹಿಠೋ।
ಕುಟಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ ಠಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ಕುಟ ಛೇದನೇ, ಕುಟತಿ ಛಿನ್ದತೀತಿ ಕುಟ್ಠೋ ಬ್ಯಾಧಿ। ಕುಸ ಛೇದನಪೂರಣಗನ್ಧೇಸು, ಕುಸತೀತಿ ಕೋಟ್ಠೋ ಉದರಂ, ಧಾತ್ವನ್ತಲೋಪದ್ವಿತ್ತಾನಿ। ಕಟಮದ್ದನೇ, ಕಟತಿ ಮದ್ದತೀತಿ ಕಟ್ಠಂ। ಕಣ ನಿಮೀಲನೇ, ಕಣ್ಠೋ।
೬೮೩. ಮನುಪೂರಸುಣಾದೀಹಿ ಉಸ್ಸನುಸಿಸಾ।
ಮನು ಪೂರ ಸುಣಇಚ್ಚೇವಮಾದೀಹಿ ಧಾತೂಹಿ, ಪಾಟಿಪದಿಕೇಹಿ ಚ ಉಸ್ಸನುಸಇಸಇಚ್ಚೇತೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ।
ಮನು ಬೋಧನೇ, ಉಸ್ಸ ನುಸಾ, ಮನತೇ ಜಾನಾತೀತಿ ಮನುಸ್ಸೋ, ಮಾನುಸೋ ವಾ, ಧಾತ್ವನ್ತಸ್ಸ ಆತ್ತಂ।
ಪೂರ ದಾನಪೂರಣೇಸು, ಪೂರತೀತಿ ಪುರಿಸೋ, ರಸ್ಸತ್ತಂ, ಪೋಸೋ, ರಕಾರಿಕಾರಾನಂ ಲೋಪೋ, ವುದ್ಧಿ ಚ, ಪುರೇ ಉಚ್ಚೇ ಠಾನೇ ಸೇತೀತಿ ಪುರಿಸೋ।
ಸುಣ ಹಿಂಸಾಕುಲಸನ್ಧಾನೇಸು, ಸುಣತಿ ಕುಲಂ ಸನ್ದಹತೀತಿ ಸುಣಿಸಾ। ಕು ಕುಚ್ಛಿತೇ, ಕವೀಯತೀತಿ ಕರೀಸಂ ಮಲಂ, ಕುಸ್ಸ ಕರತ್ತಂ, ದೀಘೋ ಚ। ಸು ಹಿಂಸಾಯಂ, ಅನ್ಧಕಾರವಿಧಮನೇನ ಸತ್ತಾನಂ ಭಯಂ ಹಿಂಸತೀತಿ ಸೂರಿಯೋ, ರಕಾರಾಗಮೋ, ಸಕಾರಸ್ಸ ಯತ್ತಞ್ಚ। ಮಹ ಪೂಜಾಯಂ, ಮಹತೀತಿ ಮಹಿಸೋ, ಮಹಿಯಂ ಸೇತೀತಿಪಿ ಮಹಿಸೋ। ಸಿ ಬನ್ಧನೇ, ಸೀಯತಿ ಬನ್ಧೀಯತೀತಿ ಸೀಸಂ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೮೪. ಅಕ್ಖರೇಹಿ ಕಾರ।
ಅಕ್ಖರೇಹಿ ಅಕ್ಖರವಾಚಕೇಹಿ ವಣ್ಣೇಹಿ ಕಾರಪ್ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ತದ್ಧಿತಾದಿಸುತ್ತೇ ಚಗ್ಗಹಣೇನ ನಾಮಬ್ಯಪದೇಸೇ ಸ್ಯಾದ್ಯುಪ್ಪತ್ತಿ, ಅಕಾರೋ, ಅಕಾರಂ, ಅಕಾರೇನ ಇಚ್ಚಾದಿ, ಆಕಾರೋ, ಓಕಾರೋ, ಕಕಾರೋ, ಯಕಾರೋ, ಹಕಾರೋ, ಳಕಾರೋ। ಏವಕಾರಾದೀಸು ಪನ ಕರೀಯತಿ ಉಚ್ಚಾರೀಯತೀತಿ ಕಾರೋ ಸದ್ದೋ, ಏವ ಚ ಸೋ ಕಾರೋ ಚಾತಿ ಏವಕಾರೋ। ಏವಂ ಧಿಕಾರೋ, ಹುಂಕಾರೋ, ಸಾಧುಕಾರೋ।
ಇಕಾರೋ ಧಾತುನಿದ್ದೇಸೇ, ವಿಕರಣನ್ಧಿತೋತಿ ಚ।
ಭವನ್ತೇತ್ಥ ಗಮಿಸ್ಸಾದಿ, ಹನತ್ಯಾದೀತಿ ಞಾಪಕಾ॥
ಉಣಾದಿಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತನಯೋ।
ತಬ್ಬಾದೀ ಣಾದಯೋ ನಿಟ್ಠಾ, ತವೇ ತುನಾದಯೋ ತಥಾ।
ಮಾನನ್ತಾದಿ ಉಣಾದೀತಿ, ಛದ್ಧಾ ಕಿತಕಸಙ್ಗಹೋ॥
ಇತಿ ಪದರೂಪಸಿದ್ಧಿಯಂ ಕಿಬ್ಬಿಧಾನಕಣ್ಡೋ
ಸತ್ತಮೋ।
ನಿಗಮನ
ಸನ್ಧಿ ನಾಮಂ ಕಾರಕಞ್ಚ, ಸಮಾಸೋ ತದ್ಧಿತಂ ತಥಾ।
ಆಖ್ಯಾತಂ ಕಿತಕಂ ಕಣ್ಡಾ, ಸತ್ತಿಮೇ ರೂಪಸಿದ್ಧಿಯಂ॥
ತೇಧಾ ಸನ್ಧಿಂ ಚತುದ್ಧಾ ಪದಮಪಿ ಚತುಧಾ ಪಞ್ಚಧಾ ನಾಮಿಕಞ್ಚ,
ಬ್ಯಾಸಾ ಛಕ್ಕಾರಕಂ ಛಸ್ಸಮಸನಮಪಿ ಛಬ್ಭೇದತೋ ತದ್ಧಿತಞ್ಚ।
ಆಖ್ಯಾತಂ ಅಟ್ಠಧಾ ಛಬ್ಬಿಧಮಪಿ ಕಿತಕಂ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಪಭೇದಾ,
ದೀಪೇನ್ತೀ ರೂಪಸಿದ್ಧೀ ಚಿರಮಿಧ ಜನತಾಬುದ್ಧಿವುಡ್ಢಿಂ ಕರೋತು॥
ವಿಖ್ಯಾತಾನನ್ದಥೇರವ್ಹಯವರಗುರುನಂ ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿದ್ಧಜಾನಂ,
ಸಿಸ್ಸೋ ದೀಪಙ್ಕರಾಖ್ಯದ್ದಮಿಳವಸುಮತೀ ದೀಪಲದ್ಧಪ್ಪಕಾಸೋ।
ಬಾಲಾದಿಚ್ಚಾದಿವಾಸದ್ವಿತಯಮಧಿವಸಂ ಸಾಸನಂ ಜೋತಯೀ ಯೋ,
ಸೋಯಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಿಯವ್ಹೋ ಯತಿ ಇಮಮುಜುಕಂ ರೂಪಸಿದ್ಧಿಂ ಅಕಾಸಿ॥
ಇತಿ ಪದರೂಪಸಿದ್ಧಿಪಕರಣಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ।