ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ।
ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿಪಾಳಿ
೧. ಸಞ್ಞಾದಿಕಣ್ಡ
ಸಿದ್ಧ-ಮ್ಬತ್ಥುಂ ಸಮ್ಮಾ ವನ್ದೇ
ಗನ್ಥಾರಮ್ಭಕಥಾ
ಸಿದ್ಧ+ಮಿಟ್ಠದದಂ
ಸಙ್ಘಞ್ಚ ಸಾದರಂ ನತ್ವಾ, ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ವುಚ್ಚತೇ॥
ಪಭಾವೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸ, ಬ್ಯಾಕರಣೇ ಚ ಪೇಟಕೇ।
ನಿಸ್ಸೇಸೇವ ಕಬ್ಬಾತಿತ್ತೋ, ಅಹೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ ವತ॥
ವುತ್ತಞ್ಹಿ ಪುಬ್ಬಸೀಹಳಾಚರಿಯ+ಪಾಚರಿಯೇಹಿ –
ಯಾ ಸತ್ತಿ ಪಾಣಿನೇ ಯಾ ಚ, ಚನ್ದ್ರ+ಕಾತ್ಯಾಯನಾದಿಸು।
ಸಾ+ಯಂ ಮುತ್ತಿಮತೀ ಮಞ್ಞೇ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾಯನರೂಪಿನೀ-ತಿ॥
ಸುತ್ತಂ ವುತ್ತಿ ಚ ತೇನೇವ, ಕತಾ ಏಕೇನ ಪಞ್ಚಿಕಾ।
ತಸ್ಮಾ+ಸ್ಸ ಸತ್ಥ+ಮಞ್ಞೇಹಿ, ಸುಪಸಟ್ಠಂ+ತಿಸುನ್ದರಂ॥
ತಮ್ಹಿ ಚ ದುಬ್ಬಿಧಂ ಞೇಯ್ಯಂ, ಸುತ್ತಂ ಕಮ್ಮತ್ಥಭೇದತೋ।
ತೇಸ್ವಾ+ದಿ ಮೀತಿಸದ್ದೇನ, ದುತಿಯಂ ತಿಪ್ಪಕಾರತೋ॥
ಸುವಿಸದಂ ಪಕಾಸೇತ್ವಾ, ಸುಬೋಧ+ಮಾಕುಮಾರಕಂ।
ಬ್ಯಾಪಿಕಾವಳಿಯಾ ಕಸ್ಸಂ, ತಂ ಸುಣಾಥ ಸಮಾಹಿತಾತಿ॥
೧. ಅಆದಯೋ ತಿತಾಲೀಸ ವಣ್ಣಾ
ಅಕಾರಾದಯೋ
ಅಕಾರೋ ಆದಿ ಮರಿಯಾದಭೂತೋ ಯೇಸಂ ತೇ ಅಆದಯೋ। ತಯೋ ಚ ಚತ್ತಾಲೀಸ ಚೇತಿ ತಿತಾಲೀಸ, ಇಮಿನಾ ನಿಪಾತನೇನ ವಾ ಚತಭಾಗಲೋಪೋ। ವಣ್ಣೀಯತಿ ಅತ್ಥೋ ಏತೇಹೀತಿ ವಣ್ಣಾ।
ಏತ್ಥಾ+ಹ – ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಆಚರಿಯಕಚ್ಚಾಯನಾದೀಹಿ ವಿಯ ಏಕಚತ್ತಾಲೀಸಕ್ಖರಾನ+ಮಕ್ಖರಸಞ್ಞ+ಮಕತ್ವಾ ತಿತಾಲೀಸಕ್ಖರಾನಂ ವಣ್ಣಸಞ್ಞಾ ಕತಾ’’ತಿ। ವುಚ್ಚತೇ –
ಸಾ ಮಾಗಧೀ ಮೂಲಭಾಸಾ, ನರಾ ಯಾಯಾ+ದಿಕಪ್ಪಿಕಾ।
ಬ್ರಹ್ಮಾನೋ ಚಾ-ಸುತಾಲಾಪಾ, ಸಮ್ಬುದ್ಧಾ ಚಾಪಿ ಭಾಸರೇತಿ –
ವಚನತೋ ಮಾಗಧಿಕಾನಂ ಏತ್ಥ, ಸೇಯ್ಯೋ, ಓಟ್ಠೋ, ಸೋತ್ಥಿ-ತ್ಯಾದೀಸುಪಿ ಅಸೇಸಬ್ಯಾಪಿಕಾನಂ ತಿತಾಲೀಸಕ್ಖರಾನಂವ ಉಜುಕಾನ್ವತ್ಥಪ್ಪಕ್ಖರಗುಣಿಕಾ, ನೇವ ಪನ ‘ರುಕ್ಖಾ ವನಂ’ತ್ಯಾದೋ ವಿಯ ಅವಯವೇ ಸಮುದಾಯವೋಹಾರೋ, ‘ಸಮುದ್ದೋ ಮಯಾ ದಿಟ್ಠೋ’ತ್ಯಾದೋ ವಿಯ ಚ ಸಮುದಾಯೇ ಅವಯವವೋಹಾರೋತಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ಪಚ್ಚೇಕಂ ವಣ್ಣಸಞ್ಞಾ ಕತಾತಿ।
‘‘ಸಕ್ಕಚ್ಚಸವನಂ ಬುದ್ಧಸಾಸನಸಮ್ಪತ್ತೀ’’ತಿ ‘‘ಸಿಥಿಲಧನಿತಾದಿ ಅಕ್ಖರವಿಪತ್ತಿಯಞ್ಹಿ ಅತ್ಥಸ್ಸ ದುನ್ನಯತಾ ಹೋತೀ’’ತಿ ಚ ಯಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ।
ತಸ್ಮಾ
ಉಪಟ್ಠಹಂ ಗರುಂ ಸಮ್ಮಾ, ಉಟ್ಠಾನಾದೀಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ॥
ತತ್ಥ ಅಕಾರಾದೀನ+ಮನುಕ್ಕಮೋ ಪನೇ+ಸ ಠಾನಾದಿಕ್ಕಮಸನ್ನಿಸ್ಸಿತೋ। ತಥಾ ಹಿ ಠಾನ+ಕರಣ+ಪಯತನೇಹಿ ವಣ್ಣಾ ಜಾಯನ್ತಿ। ತತ್ಥ ಛ ಠಾನಾನಿ ಕಣ್ಠ+ತಾಲು+ಮುದ್ಧ+ದನ್ತ+ಓಟ್ಠ+ನಾಸಿಕಾವಸೇನ।
ತತ್ಥ ಅವಣ್ಣ+ಕವಗ್ಗ+ಹಾನಂ ಕಣ್ಠೋ ಠಾನಂ, ಇವಣ್ಣ+ಚವಗ್ಗ+ಯಾನಂ ತಾಲು, ಟವಗ್ಗ+ರ+ಳಾನಂ ಮುದ್ಧಾ, ತವಗ್ಗ+ಲ+ಸಾನಂ ದನ್ತಾ, ಉವಣ್ಣ+ಪವಗ್ಗಾನಂ ಓಟ್ಠೋ, ಏ ವಣ್ಣಸ್ಸ ಕಣ್ಠತಾಲೂ, ಓ ವಣ್ಣಸ್ಸ ಕಣ್ಠೋ+ಟ್ಠಾ, ವಕಾರಸ್ಸ ದನ್ತೋ+ಟ್ಠಾ, ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ನಾಸಿಕಾ, ಙ, ಞ್ಞ, ಣ, ನ, ಮಾನಂ ಸಕಠಾನಂ ನಾಸಿಕಾ ಚ। ಏತ್ಥ ಚ –
ಹಕಾರೋ ಪಞ್ಚಮೇಹೇವ, ಅನ್ತಟ್ಠಾಹಿ ಚ ಸಂಯುತೋ।
ಓರಸೋ ಇತಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ಕಣ್ಠಜೋ ತದಸಂಯುತೋ॥
ಯಥಾ ಅವಙ್ಹೋತಿ (ಅವಙ ಹೋತಿ., ತಞ್ಹಿ, ತಣ್ಹಾ, ಪುಬ್ಬನ್ಹೋ, ಅಮ್ಹೇ, ಗುಯ್ಹಂ, ಗಾರಯ್ಹಾ, ಆರುಲ್ಹೋ, ಬಹ್ವಕ್ಖರನ್ತಿ।
ಕರಣಂ –
ಜಿವ್ಹಾಮಜ್ಝಂ ತಾಲುಜಾನಂ,
ಜಿವ್ಹೋಪಗ್ಗಂ ಮುದ್ಧಜಾನಂ,
ಜಿವ್ಹಗ್ಗಂ ದನ್ತಜಾನಂ ಸೇ-
ಸಾ ಸಕಠಾನಕರಣಾ॥
ವಣ್ಣಾನಂ ಉಚ್ಚಾರಣುಸ್ಸಾಹೋ ಪಯತನಂ, ತಂ ಕಿಂ – ಸಂವುತಾದಿಕರಣವಿಸೇಸೋ, ಸಂವುತತ್ತ+ಮಕಾರಸ್ಸ, ವಿವಟತ್ತಂ ಸೇಸಸರಾನಂ ಸಕಾರ+ಹಕಾರಾನಞ್ಚ, ಫುಟ್ಠತ್ತಂ ವಗ್ಗಾನಂ, ಈಸಂಫುಟ್ಠತ್ತಂ ಯ+ರ+ಲ+ವಾನಂ।
ಏವಂ ಠಾನ+ಕರಣ+ಪಯತನ+ಸುತಿ ಕಾಲಭಿನ್ನೇಸು ಅಕ್ಖರೇಸು ಸರಾ ನಿಸ್ಸಯಾ, ಇತರೇ ನಿಸ್ಸಿತಾ। ತತ್ಥ –
ನಿಸ್ಸಯಾ+ದೋ
ವಗ್ಗೇ+ಕಜಾ ಬಹುತ್ತಾ+ದೋ, ತತೋ ಠಾನ+ಲಹುಕ್ಕಮಾ॥
‘‘ಅಆದಯೋ’’ತಿ ವತ್ತತೇ ಯಾವ ‘‘ಬಿನ್ದು ನಿಗ್ಗಹೀತ’’ನ್ತಿ। ತಞ್ಚ ಖೋ ‘‘ಅತ್ಥವಸಾ ವಿಭತ್ತಿವಿಪರಿಣಾಮೋ’’ತಿ ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತ+ಮಭಿಸಮ್ಬನ್ಧೀಯತೇ, ‘‘ವಣ್ಣಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ –
೨. ದಸಾ+ದೋ ಸರಾ
ಅಆದೀಸ್ವಾ+ದಿಮ್ಹಿ ನಿದ್ದಿಟ್ಠಾ ಓದನ್ತಾ ದಸ ವಣ್ಣಾ ಸರಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ। ಯಥಾ ಅ ಆ, ಇ ಈ, ಉ ಊ, ಏ ಐ, ಓ ಔ। ಸರನ್ತಿ=ಸಪ್ಪಧಾನಭಾವೇನ ಪವತ್ತನ್ತಿ, ಬ್ಯಞ್ಜನೇ ವಾ ಸಾರೇನ್ತೀತಿ ಸರಾ।
‘‘ದಸಾ+ದೋ ಸರಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೩. ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಸವಣ್ಣಾ
ಅಆದೀಸ್ವಾ+ದಿಮೇಸು ದಸಸು ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಸವಣ್ಣಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ಯಥಾ ಅ ಆಇತಿ, ಇ ಈಇತಿ, ಉ ಊ ಇತಿ, ಏ ಏಇತಿ, ಓ, ಓಇತಿ। ಸಮಾನಾ ಸದಿಸಾ ವಣ್ಣಾ ಸವಣ್ಣಾ, ಸಮಾನತ್ತಞ್ಚ ಠಾನತೋ। ‘‘ದ್ವೇ ದ್ವೇ’’ತಿ ವತ್ತತೇ ವಕ್ಖಮಾನೇಸು ದ್ವೀಸು।
೪. ಪುಬ್ಬೋ ರಸ್ಸೋ
ತೇಸ್ವೇವ ದಸಸು ಯೇ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಸವಣ್ಣಾ, ತೇಸು ಯೋ ಯೋ ಪುಬ್ಬೋ, ಸೋ ಸೋ ರಸ್ಸಸಞ್ಞೋ ಹೋತಿ। ಯಥಾ ಅ ಇ ಉ ಏ ಓ। ತೇಸು ‘ಸಂಯೋಗತೋ ಪುಬ್ಬಾವ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ದ್ವೇ ಪನನ್ತಿಮಾ’ತ ದಸ್ಸೇತುಂ ತತ್ಥ ಸಾಧುತ್ತಾ ತೇಸಮ್ಪಿ ಇಧ ಸಙ್ಗಹೋ, ಯಥಾ ಏತ್ಥ ಸೇಯ್ಯೋ ಓಟ್ಠೋ ಸೋತ್ಥಿ। ರಸ್ಸಕಾಲಯೋಗಾ ತಬ್ಬನ್ತತಾಯ ವಾ
೫. ಪರೋ ದೀಘೋ
ಅಆದೀಸ್ವಾ+ದಿಭೂತೇಸು ದಸಸು ಯೇ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಸವಣ್ಣಾ, ತೇಸು ಯೋ ಯೋ ಪರೋ, ಸೋ ಸೋ ದೀಘಸಞ್ಞೋ ಹೋತಿ। ತಂ ಯಥಾ ಆ ಈ ಊ ಏ ಓ। ದೀಘಕಾಲಯೋಗಾ ತಬ್ಬನ್ತತಾಯ ವಾ ದೀಘಾ।
೬. ಕಾದಯೋ ಬ್ಯಞ್ಜನಾ
ಅಆದೀಸು ಕಾದಯೋ ನಿಗ್ಗಹೀತಪರಿಯನ್ತಾ ತೇತ್ತಿಂಸ ಬ್ಯಞ್ಜನಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ। ಯಥಾ ಕ ಖ ಗ ಘ ಙ, ಚ ಛ ಜ ಝ ಞ, ಟ ಠ ಡ ಢ ಣ, ತ ಥ ದ ಧ ನ, ಪ ಫ ಬ ಭ ಮ, ಯ ರ ಲವ ಸ ಹ ಳ ಅಂ ಇತಿ। ಬ್ಯಞ್ಜೀಯತಿ ಅತ್ಥೋ ಏತೇಹೀತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಾ। ಕಕಾರಾದೀಸ್ವ+ಕಾರೋ ಉಚ್ಚಾರಣತ್ಥೋ।
‘‘ಕಾದಯೋ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೭. ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಕಾ ವಗ್ಗಾ
ಅಆದೀಸು ಕಕಾರಾದಯೋ ಮಕಾರನ್ತಾ ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಕಾ ವಗ್ಗಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ। ಯಥಾ ಕ ಖ ಗ ಘ ಙ, ಚ ಛ ಜ ಝ ಞ, ಟ ಠ ಡ ಢ ಣ, ತ ಥ ದ ಧ ನ, ಪ ಫ ಬ ಭ ಮ ಇತಿ। ಪಞ್ಚ ಪಞ್ಚ ಪರಿಮಾಣ+ಮೇಸಂ ಪಞ್ಚಪಞ್ಚಕಾ। ವಜ್ಜೇನ್ತಿ ಯಕಾರಾದಯೋತಿ ವಗ್ಗಾ। ತೇ ಪನ ಪಠಮಕ್ಖರವಸೇನ
೮. ಬಿನ್ದು ನಿಗ್ಗಹೀತಂ
ಅಕಾರಾದೀಸ್ವ+ಯಂ ವಣ್ಣೋ ಬಿನ್ದುಮತ್ತೋ, ಸೋ ನಿಗ್ಗಹೀತಸಞ್ಞೋ ಹೋತಿ। ರಸ್ಸಸರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಗಹಿತ+ಮುಚ್ಚಾರಿತಂ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ, ಕರಣಂ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ವಾ।
ಕರಣಂ ನಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾನ, ಮುಖೇನಾ+ವಿವಟೇನ ಯಂ।
ವುಚ್ಚತೇ ನಿಗ್ಗಹೀತನ್ತಿ, ವುತ್ತಂ ಬಿನ್ದು ಸರಾನುಗಂ॥
ಬಹ್ವಕ್ಖರಸಞ್ಞಾಕರಣಂ ಅನ್ವತ್ಥಸಞ್ಞತ್ಥಂ, ಝ+ಲಾದಯೋ ತು ರುಳ್ಹೀಸಞ್ಞಾ।
ವಣ್ಣಾ ಸರಾ ಸವಣ್ಣಾ ಚ, ರಸ್ಸಾ ದೀಘಾ ಚ ಬ್ಯಞ್ಜನಾ।
ವಗ್ಗಾ ಚ ನಿಗ್ಗಹೀತನ್ತಿ, ಹೋತಿ ಸಞ್ಞಾವಿಧಿಕ್ಕಮೋ॥
(ಸಞ್ಞಾವಿಧಾನಂ।)
ಸನ್ಧಿ ವುಚ್ಚತೇ –
ಲೋಕ ಅಗ್ಗಪುಗ್ಗಲೋ, ಪಞ್ಞಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ, ತೀಣಿ ಇಮಾನಿ, ನೋ ಹಿ ಏತಂ, ಭಿಕ್ಖುನೀ ಓವಾದೋ, ಮಾತು ಉಪಟ್ಠಾನಂ, ಸಮೇತು ಆಯಸ್ಮಾ, ಅಭಿಭೂ ಆಯತನಂ, ಧನಂ ಮೇ ಅತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬೇ ಏವ, ತಯೋ ಅಸ್ಸು ಧಮ್ಮಾ, ಅಸನ್ತೋ ಏತ್ಥ ನ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಇತೀ+ಧ ಸರಸಞ್ಞಾಯಂ –
೨೬. ಸರೋ ಲೋಪೋ ಸರೇ
ಸರೇ ಸರೋ ಲೋಪನೀಯೋ ಹೋತಿ। ಸರೋತಿ ಕಾರಿಯೀನಿದ್ದೇಸೋ, ಲೋಪೋತಿ ಕಾರಿಯನಿದ್ದೇಸೋ। ಲೋಪೋ= ಅದಸ್ಸನಂ ಅನುಚ್ಚಾರಣಂ
ವಿಧೀತಿ ವತ್ತತೇ।
೧೪. ಸತ್ತಮಿಯಂ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ
ಥೇರಯಟ್ಠಿನ್ಯಾಯೇನ ಪವತ್ತತೇ ಪರಿಭಾಸಾ ದುಬ್ಬಲವಿಧಿನೋ ಪತಿಟ್ಠಾಭಾವತೋ। ಸತ್ತಮೀನಿದ್ದೇಸೇ ಪುಬ್ಬಸ್ಸೇವ ವಿಧೀತಿ ಪುಬ್ಬಸರಲೋಪೋ। ಲೋಕಗ್ಗಪುಗ್ಗಲೋ, ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ತೀಣಿಮಾನಿ, ನೋ ಹೇತಂ, ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದೋ, ಮಾತುಪಟ್ಠಾನಂ, ಸಮೇತಾಯಸ್ಮಾ, ಅಭಿಭಾಯತನಂ, ಧನಂಮತ್ಥಿ, ಸಬ್ಬೇವ, ತಯಸ್ಸು ಧಮ್ಮಾ, ಅಸನ್ತೇ+ತ್ಥ ನ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಕಾರಿಯವಿಧಾನಾ ಸತ್ತಮೀನಿದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ ಪರತಾ+ವ ಗಮ್ಯತೇತಿ ಪರೇತಿ ಪರವಚನಮ್ಪಿ ಘಟತೇ।
ಯಸ್ಸ ಇದಾನಿ, ಸಞ್ಞಾ ಇತಿ, ಛಾಯಾ ಇವ, ಇತಿ ಅಪಿ, ಅಸ್ಸಮಣೀ ಅಸಿ, ಚಕ್ಖು ಇನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಕತಞ್ಞೂ ಅಸಿ, ಆಕಾಸೇ ಇವ, ತೇ ಅಪಿ, ವನ್ದೇ ಅಹಂ, ಸೋ ಅಹಂ, ಚತ್ತಾರೋ ಇಮೇ, ವಸಲೋ ಇತಿ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಅಸಿ ಬೀಜಕೋ, ಕಥಾ ಏವ ಕಾ, ಪಾತೋ ಏವಾತೀ+ಧ ಪುಬ್ಬಸ್ಸರಲೋಪೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ‘‘ಸರೋ ಲೋಪೋ ಸರೇ’’ ತ್ವೇವ।
೨೭. ಪರೋ ಕ್ವಚಿ
ಸರಮ್ಹಾ ಪರೋ ಸರೋ ಕ್ವಚಿ ಲೋಪನೀಯೋ ಹೋತಿ। ಯಸ್ಸ ದಾನಿ, ಸಞ್ಞಾತಿ, ಛಾಯಾವ, ಇತಿಪಿ, ಅಸ್ಸಮಣೀಸಿ, ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅಕತಞ್ಞೂಸಿ, ಆಕಾಸೇವ, ತೇಪಿ, ವನ್ದೇಹಂ, ಸೋಹಂ, ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ವಸ- ಲೋಭಿ
ಸರೋ ಪರೋ ವೇತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
ತಸ್ಸ ಇದಂ, ವಾತ ಈರಿತಂ, ನ ಉಪೇತಿ, ವಾಮ ಊರು, ಅತಿ ಇವ ಅಞ್ಞೇಹಿ, ವಿ ಉದಕಂ ಇತೀಧ ಪುಬ್ಬಸ್ಸರಲೋಪೇ –
೨೯. ಯುವಣ್ಣಾನ+ಮೇಓ ಲುತ್ತಾ
ಲುತ್ತಾ ಸರಾ ಪರೇಸಂ ಇವಣ್ಣುವಣ್ಣಾನಂ ಏ+ಓ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ಯಥಾಸಂಖ್ಯಾನುದ್ದೇಸೋ ಸಮಾನಾನಂ।
೨೪. ವಣ್ಣಪರೇನ ಸವಣ್ಣೋಪಿ
ವಣ್ಣಸದ್ದೋ ಪರೋ ಯಸ್ಮಾ, ತೇನ ಸವಣ್ಣೋಪಿ ಗಯ್ಹತಿ ಸಯಞ್ಚ ರೂಪಂತಿ ಈಊನಮ್ಪಿ ಏ+ಓ। ಸಬ್ಬತ್ಥ ರಸ್ಸಸ್ಸ ಜಾತಿನಿದ್ದೇಸೇ ದೀಘಸ್ಸಾಪಿ ಗಹಣತ್ಥಂ ಇದ+ಮಾರದ್ಧಂ। ತಸ್ಸೇದಂ, ವಾತೇರಿತಂ, ನೋಪೇತಿ, ವಾಮೋರು, ಅತೇವಞ್ಞೇಹಿ, ವೋದಕಂ। ಇದಞ್ಚ ಪಚ್ಛಿಮೋದಾಹರಣದ್ವಯಂ ‘‘ಅವಣ್ಣೇ ಲುತ್ತೇ ಏವ ಏ+ಓ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ ಗಾಹಸ್ಸ ನಿಸೇಧನತ್ಥಂ। ವಾತ್ವೇವ, ತಸ್ಸಿದಂ। ಕಥಂ ‘‘ಪಚ್ಚೋರಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ, ಯೋಗವಿಭಾಗಾ। ಪತಿ ಉರಸ್ಮಿನ್ತಿ ವಿಭಜ್ಜ ‘‘ಯವಾ ಸರೇ’’ತಿ ಯಕಾರೇ ‘‘ತವಗ್ಗವರಣಾ’’ದಿನಾ ಚೋ, ‘‘ವಗ್ಗಲಸೇಹಿ ತೇ’’ತಿ ಪುಬ್ಬರೂಪಞ್ಚ, ‘‘ಯುವಣ್ಣಾನ+ಮೇಓ’’ತಿ (ಯೋಗವಿಭಾಗಾ) ಉಸ್ಸ ಓ ಚ। ಲುತ್ತಾತಿ ಕಿಂ, ದಸ ಇಮೇ
ಪಟಿಸನ್ಥಾರವುತ್ತಿ ಅಸ್ಸ, ಸಬ್ಬವಿತ್ತಿ ಅನುಭೂಯತೇ, ವಿ ಅಞ್ಜನಂ, ವಿ ಆಕತೋ, ದಾಸೀ ಅಹಂ, ಅಹುವಾ ಪುರೇ, ಅನು ಅದ್ಧಮಾಸಂ, ಅನು ಏತಿ, ಸು ಆಗತಂ, ಸು ಆಕಾರೋ, ದು ಆಕಾರೋ, ಚಕ್ಖು ಆಪಾಥಂ, ಬಹು ಆಬಾಧೋ, ಪಾತು ಅಕಾಸಿ, ನ ತು ಏವ, ಭೂ ಆಪನಲಾನಿಲಂ ಇತೀ+ಧ ‘‘ಯುವಣ್ಣಾನಂ’’ ‘‘ವೇ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ,
೩೦. ಯವಾ ಸರೇ
ಸರೇ ಪರೇ ಇವಣ್ಣುವಣ್ಣಾನಂ ಯಕಾರ+ವಕಾರಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ಪಟಿಸನ್ಥಾರವುತ್ಯಸ್ಸ, ಸಬ್ಬವಿತ್ಯನುಭೂಯತೇ, ಬ್ಯಞ್ಜನಂ, ಬ್ಯಾಕತೋ ‘‘ಬ್ಯಞ್ಜನೇ ದೀಘರಸ್ಸಾ’’ತಿ ದೀಘೇ ದಾಸ್ಯಾಹಂ, ಅಹಾಪುರೇ, ಅನ್ವದ್ಧಮಾಸಂ, ಅನ್ವೇತಿ, ಸ್ವಾಗತಂ, ಸ್ವಾಕಾರೋ, ದ್ವಾಕಾರೋ, ಚಕ್ಖ್ವಾಪಾಥಂ, ಬಹ್ವಾಬಾಧೋ, ಪಾತ್ವಾಕಾಸಿ, ನ ತ್ವೇವ, ಭ್ವಾಪನಲಾನಿಲಂ। ವಾತ್ವೇವ, ವಿಆಕತೋ, ಸಾಗತಂ।
ಅಧಿಗತೋ ಖೋ ಮೇ ಅಯಂ ಧಮ್ಮೋ, ಪುತ್ತೋ ತೇ ಅಹಂ, ತೇ ಅಸ್ಸ ಪಹೀನಾ ಪಞ್ಚ, ತೇ ಅಹಂ, ಯೇ ಅಸ್ಸ, ತೇ ಅಜ್ಜ, ಯಾವತಕೋ ಅಸ್ಸ ಕಾಯೋ, ತಾವತಕೋ ಅಸ್ಸ ಬ್ಯಾಮೋ, ಕೋ ಅತ್ಥೋ, ಅಥ ಖೋ ಅಸ್ಸ, ಅಹಂ ಖೋ ಅಜ್ಜ, ಸೋ ಅಹಂ, ಸೋ ಅಜ್ಜ, ಸೋ ಏವ, ಯತೋ ಅಧಿಕರಣಂ, ಸೋ ಅಹಂ ಇತೀ+ಧ ‘‘ಯವಾ ಸರೇ’’ ‘‘ವೇ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ,
೩೦. ಏಓನಂ
ಏಓನಂ
ಗೋ ಏಳಕಂ, ಗೋ ಅಸ್ಸಂ, ಗೋ ಅಜಿನಂ ಇತೀ+ಧ ‘‘ಸರೇ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೩೨. ಗೋಸ್ಸಾ+ವಙ
ಸರೇ ಪರೇ ಗೋಸ್ಸ ಅವವಾದೇಸೋ ಹೋತಿ। ಸ ಚ ‘‘ಟಾನುಬನ್ಧಾನೇಕವಣ್ಣಾ ಸಬ್ಬಸ್ಸಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಪಸಙ್ಗೇ ‘ಅನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೧೮. ಙ+ನುಬನ್ಧೋ
ಙ-ಕಾರೋ ಅನುಬನ್ಧೋ ಯಸ್ಸ, ಸೋ ಅನೇಕವಣ್ಣೋಪಿ ಅನ್ತಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ ಓಕಾರಸ್ಸೇವ ಹೋತಿ। ‘‘ಸಂಕೇತೋ+ನವಯವೋ+ನುಬನ್ಧೋ’’ತಿ ವಚನಾ ಙ-ಕಾರಸ್ಸಾ+ಪ್ಪಯೋಗೋ। ಉಚ್ಚಾರಿತಾನನ್ತರಪ್ಪಧಂಸಿನೋ ಹಿ ಅನುಬನ್ಧಾ, ಪಯೋಜನಂ ಅನುಬನ್ಧೋತಿ ಸಂಕೇತೋ। ಗವೇಳಕಂ, ಗವಾಸ್ಸಂ, ಗವಾಜಿನಂ।
ಇತಿ ಏವಾ+ತೀ+ಧ –
೩೬. ವೀ+ತಿಸ್ಸೇ+ವೇ ವಾ
ಏವಸದ್ದೇ ಪರೇ ಇತಿಸ್ಸ ವೋ ಹೋತಿ ವಾ। ಸ ಚ –
೧೭. ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಸ್ಸ
ಛಟ್ಠೀನಿದ್ದಿಟ್ಠಸ್ಸ
ತಿ ಅಙ್ಗುಲಂ,ತಿ ಅಙ್ಗಿಕಂ, ಭೂ ಆದಯೋ, ಮಿಗೀ ಭನ್ತಾ ಉದಿಕ್ಖತಿತ್ಯಾದಿಸನ್ಧಯೋ ವುಚ್ಚನ್ತೇ। ‘‘ಮಯದಾ ಸರೇ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೪೫. ವನತರಗಾ ಚಾ+ಗಮಾ
ಏತೇ ಮಯದಾ ಚ ಆಗಮಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ಸರೇ ಕ್ವಚಿ। ಆಗಮಿನೋ ಅನಿಯಮೇಪಿ –
ಸರೋಯೇವಾ+ಗಮಿ ಹೋತಿ, ವನಾದಿನನ್ತು ಞಾಪಕಾ।
ಅಞ್ಞಥಾ ಹಿ ಪದಾದೀನಂ, ಯುಕವಿಧಾನ+ಮನತ್ಥಕಂ॥
ಏತ್ಥಾ+ಗಮಾ ಅನಿಯತಾಗಮೀನಮೇವ ಭವನ್ತಿ ಚೇ, ಯಕಾರಾಗಮೇನೇವ ‘‘ನಿಪಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ಸಿದ್ಧೇ ‘‘ಪದಾದೀನಂ ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಯುಕಾ+ಗಮೋ ನಿರತ್ಥಕೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ತಿವಙ್ಗುಲಂ, ತಿವಙ್ಗಿಕಂ, ಭೂವಾದಯೋ, ಮಿಗೀ ಭನ್ತಾ ವುದಿಕ್ಖತಿ, ಪವುಚ್ಚತಿ, ಪಾಗುಞ್ಞವುಜುತಾ। ಇತೋ ನಾಯತಿ, ಚಿನಿತ್ವಾ। ಯಸ್ಮಾತಿಹ, ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ। ನಿರನ್ತರಂ, ನಿರಾಲಯೋ, ನಿರಿನ್ಧನೋ, ನಿರೀಹಕಂ, ನಿರುತ್ತರೋ, ನಿರೋಜಂ, ದುರತಿಕ್ಕಮೋ, ದುರಾಗತಂ, ದುರುತ್ತರಂ, ಪಾತುರಹೋಸಿ, ಪುನರಾಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಪುನರುತ್ತಂ, ಪುನರೇವ, ಪುನರೇತಿ, ಧೀರತ್ಥು, ಪಾತರಾಸೋ, ಚತುರಙ್ಗಿಕಂ, ಚತುರಾರಕ್ಖಂ, ಚತುರಿದ್ಧಿಪಾದಪಟಿಲಾಭೋ, ಚತುರೋಘನಿತ್ಥರಣತ್ಥಂ, ಭತ್ತುರತ್ಥೇ, ವುತ್ತಿರೇಸಾ, ಪಥವೀಧಾತುರೇವೇಸಾ
ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾ, ಛ ಅಙ್ಗಂ, ಛ ಅಸೀತಿ, ಛ ಅಂಸಾ, ಛ ಆಯತನಂ ಇತೀ+ಧ ‘‘ವಾ ಸರೇ’’ ‘‘ಆಗಮೋ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೪೯. ಛಾ ಳೋ
ಛಸದ್ದಾ ಪರಸ್ಸ ಸರಸ್ಸ ಳಕಾರೋ ಆಗಮೋ ಹೋತಿ ವಾ। ಛಾತಿ ಅನುಕರಣತ್ತಾ ಏಕವಚನಂ। ಛಳಭಿಞ್ಞಾ, ಛಳಙ್ಗಂ, ಛಳಸೀತಿ, ಛಳಂಸಾ, ಛಳಾಯತನಂ। ವಾತ್ವೇವ, ಛಅಭಿಞ್ಞಾ। (ಆಗಮಸನ್ಧಿ)।
ಲೋಪೋ
ಆದೇಸೋ ನಾಮ ಸೋ ಯಾ ತು, ಅಸನ್ತುಪ್ಪತ್ತಿ ಆಗಮೋ॥
ಸರಸನ್ಧಿ।
ಕಞ್ಞಾ ಇವ, ಕಞ್ಞಾವ ಇಚ್ಚಾದಿ ಸರಸನ್ಧಿನಿಸೇಧೋ ವುಚ್ಚತಿ, ಪಸಙ್ಗಪುಬ್ಬಕೋ ಹಿ ಪಟಿಸೇಧೋ। ಪುಬ್ಬಸರಾನಂ ಲೋಪೇ ಸಮ್ಪತ್ತೇ ‘‘ಸರೋ’’ ‘‘ವೇ’’ತಿ ಚ ವತ್ತತೇ।
೨೮. ನ ದ್ವೇ ವಾ
ಪುಬ್ಬಪರಸ್ಸರಾ ದ್ವೇಪಿ ವಾ ಕ್ವಚಿ ನ ಲುಪ್ಯನ್ತೇ। ಕಞ್ಞಾ ಇವ, ಕಞ್ಞೇವ, ಕಞ್ಞಾವ।
ಸಾರಿಪುತ್ತ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ, ಏಹಿ ಸಿವಕ ಉಟ್ಠೇಹಿ, ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ, ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಿ, ದೇವಾ ಆಭಸ್ಸರಾ ಯಥಾ, ತೇವಿಜ್ಜಾ ಇದ್ಧಿಪತ್ತಾ ಚ, ಭಗವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ, ಭಗವಾ ಏತ+ದವೋಚ, ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ, ಗನ್ತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ, ಭೂತವಾದೀ ಅತ್ಥವಾದೀ, ಯಂ ಇತ್ಥೀ ಅರಹಂ ಅಸ್ಸ, ಸಾಮಾವತೀ ಆಹ, ಪಾಪಕಾರೀ ಉಭಯತ್ಥ ತಪ್ಪತಿ, ನದೀ ಓತ್ಥರತಿ, ಯೇ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾ, ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ, ಭಿಕ್ಖೂ ಉಜ್ಝಾಯಿಂಸು, ಭಿಕ್ಖೂ ಏವ+ಮಾಹಂಸು, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ಆರಕ್ಖಕಾ, ಸಬ್ಬೇ ಇಮೇ, ಕತಮೇ ಏಕಾದಸ, ಗಮ್ಭೀರೇ ಓದಕನ್ತಿಕೇ, ಅಪ್ಪಮಾದೋ ಅಮತಂ ಪದಂ, ಸಙ್ಘೋ ಆಗಚ್ಛತು, ಕೋ ಇಮಂ ಪಥವಿಂ ವಿಚೇಸ್ಸತಿ, ಆಲೋಕೋ ಉದಪಾದಿ, ಏಕೋ ಏಕಾಯ, ಚತ್ತಾರೋ ಓಘಾ, ಅರೇ ಅಹಮ್ಪಿ, ಸಚೇ ಇಮಸ್ಸ ಕಾಯಸ್ಸ, ನೋ ಅತಿಕ್ಕಮೋ, ಅಹೋ ಅಚ್ಛರಿಯೋ, ಅಥೋ ಅನ್ತೋ ಚ, ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಅಥೋ ಓಟ್ಠವ+ಚಿತ್ತಕಾ, ತತೋ ಆ- ಮನ್ತಯಿ
ತತ್ರ ಅಭಿರತಿ, ತತ್ರ ಅಯಂ, ಬುದ್ಧ ಅನುಸ್ಸತಿ, ಸ ಅತ್ಥಿಕಾ, ಸಞ್ಞಾವಾ ಅಸ್ಸ, ತದಾ ಅಹಂ, ಯಾನಿ ಇಧ ಭೂತಾನಿ, ಗಚ್ಛಾಮಿ ಇತಿ, ಅತಿ ಇತೋ, ಕಿಕೀ ಇವ, ಬಹು ಉಪಕಾರಂ, ಮಧು ಉದಕಂ, ಸು ಉಪಧಾರಿತಂ, ಸೋಪಿ ಅಯಂ, ಇದಾನಿ ಅಹಂ, ಸಚೇ ಅಯಂ, ಅಪ್ಪಸ್ಸುತೋ ಅಯಂ, ಇತರ ಇತರೇನ, ಸದ್ಧಾ ಇಧ ವಿತ್ತಂ, ಕಮ್ಮ ಉಪನಿಸ್ಸಯೋ, ತಥಾ ಉಪಮಂ, ರತ್ತಿ ಉಪರತೋ, ವಿ ಉಪಸಮೋ, ಲೋಕಸ್ಸ ಇತಿ, ದೇವ ಇತಿ, ವಿ ಅತಿಪತನ್ತಿ, ವಿ ಅತಿನಾಮೇನ್ತಿ, ಸಙ್ಘಾಟಿ ಅಪಿ, ಜೀವಿತಹೇತು ಅಪಿ, ವಿಜ್ಜು ಇವ, ಕಿಂಸು ಇಧ ವಿತ್ತಂ, ಸಾಧು ಇತಿ, ತೇ ಅಸ್ಸ ಪಹೀನಾ, ಸೋ ಅಸ್ಸ, ಮಧುವಾ ಮಞ್ಞತಿ ಬಾಲೋ, ಏವಂ ಗಾಮೇ ಮುನಿ ಚರೇ, ಖನ್ತಿ ಪರಮಂ ತಪೋ ತಿತಿಕ್ಖಾ, ನ ಮಂಕು ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸು ಅಕ್ಖಾತೋ, ಯೋ ಅಹಂ, ಸೋ ಅಹಂ, ಕಾಮತೋ ಜಾಯತಿ ಸೋಕೋ, ಕಾಮತೋ ಜಾಯತಿ ಭಯಂ, ಸಕ್ಕೋ ಉಜು ಚ ಸುಹುಜುಚ, ಅನುಪಘಾತೋ, ದುರಕ್ಖಂ, ದುರಮಂ, ದುಭರತಾ। ಯಿಟ್ಠಂ ವಾ ಹುತಂ ವಾ ಲೋಕೇ, ಯದಿ ವಾ ಸಾವಕೇ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಧಮ್ಮದಸಾ ತೇ, ಭೋವಾದೀ ನಾಮ ಸೋ ಹೋತಿ, ಯಥಾಭಾವೀ ಗುಣೇನ ಸೋ, ಯಥಾ ಇದಂ, ಸಮ್ಮಾ ದಕ್ಖಾತೋ, ಪರಾ ಕಮೋ, ತಣ್ಹಾ ಕ್ಖಯೋ, ಝಾನಸ್ಸ ಲಾಭೀ ಅಮ್ಹಿ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯೋ ಇತೀ+ಧ –
೩೩. ಬ್ಯಞ್ಜನೇ ದೀಘರಸ್ಸಾ
ರಸ್ಸ+ದೀಘಾನಂ
ಬ್ಯಞ್ಜನೇತಿ ವತ್ತತೇ।
೩೪. ಸರಮ್ಹಾ ದ್ವೇ
ಸರಮ್ಹಾ ಪರಸ್ಸ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಕ್ವಚಿ ದ್ವೇ ರೂಪಾನಿ ಹೋನ್ತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ಆವುತ್ತಿದ್ವಿವಚನಂ ಠಾನೇದ್ವಿವಚನನ್ತಿ ದ್ವೀಸು ಠಾನೇದ್ವಿವಚನಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।
ತಾನಿ
ತಿಕ+ತಯ+ತಿಂಸ+ವತಾದೀನ+ಮಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಚ। ಕುಸಲತ್ತಿಕಂ, ಪೀತಿತ್ತಿಕಂ, ಹೇತುತ್ತಿಕಂ। ಲೋಕತ್ತಯಂ, ಬೋಧಿತ್ತಯಂ, ವತ್ಥುತ್ತಯಂ। ಏಕತ್ತಿಂಸ, ದ್ವತ್ತಿಂಸ, ತೇತ್ತಿಂಸ, ಚತುತ್ತಿಂಸ। ಸೀಲಬ್ಬತಂ, ಸುಬ್ಬತೋ। ಸಪ್ಪೀತಿಕೋ, ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಪುನಪ್ಪುನಂ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ವತು+ವಟ+ದಿಸಾನ+ಮನ್ತೇ, ಯಥಾ ವತ್ತತಿ, ವಟ್ಟತಿ, ದಸ್ಸನಂ, ಫಸ್ಸೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಉ+ದು+ನಿಉಪಸಗ್ಗ+ತ+ಚತು+ಛ+ಸನ್ತಸದ್ದಾದೇಸಾದೀಹಿ
ಅಪದನ್ತಆಕಾರವಜ್ಜಿತದೀಘತೋ ಯಕಾರಸ್ಸ ಚ, ನಿಯ್ಯಾತಿ, ಸುಯ್ಯತಿ, ಅಭಿಭುಯ್ಯ, ವಿಚೇಯ್ಯ, ವಿನೇಯ್ಯ, ಧೇಯ್ಯಂ, ನೇಯ್ಯಂ, ಸೇಯ್ಯೋ, ಜೇಯ್ಯೋ, ವೇಯ್ಯಾಕರಣೋ। ಆಕಾರವಜ್ಜಿತನ್ತಿ ಕಿಂ, ಮಾಲಾಯ, ದೋಲಾಯ, ಸಮಾದಾಯ।
ಛನ್ದಾನುರಕ್ಖಣೇ-ನಪ್ಪಜಹೇ ವಣ್ಣಬಲಂ ಪುರಾಣಂ, ಉಜ್ಜುಗತೇಸು ಸೇಯ್ಯೋ, ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಸುಗ್ಗತಿಂ। ಸರಮ್ಹಾತಿ ಕಿಂ, ಞಾಯೋ, ತಂಖಣಂ। ಕ್ವಚಿತ್ವೇವ, ನಿಕಾಯೋ, ನಿದಾನಂ, ನಿವಾಸೋ, ತತೋ, ಛಸಟ್ಠಿ, ಉಪನೀಯತಿ, ಸೂಯತಿ।
೩೫. ಚತುತ್ಥದುತಿಯೇಸ್ವೇ+ಸಂ ತತಿಯಪಠಮಾ
ಚತುತ್ಥದುತಿಯೇಸು ಪರೇಸ್ವೇ+ಸಂ ಚತುತ್ಥದುತಿಯಾನಂ ತಬ್ಬಗ್ಗೇ ತತಿಯಪಠಮಾ ಹೋನ್ತಿ ಪಚ್ಚಾಸತ್ಯಾ। ವಗ್ಗೇ ಘ+ಝ+ಢ+ಧ+ಭಾ ಚತುತ್ಥಾ, ಖ+ಛ+ಠ+ಥ+ಫಾ ದುತಿಯಾ, ಗ+ಜ+ಡ+ದ+ಬಾ ತತಿಯಾ, ಕ+ಚ+ಟ+ತ+ಪಾ ಪಠಮಾ। ಪ+ಉ+ದು-ನಿಆದೀಹಿ ಪರೇಸಂ ಘಾದೀನಂ ದ್ವಿಭಾವೇ ತತಿಯಪಠಮಾ ಹೋನ್ತಿ। ಪಗರತಿ=ಪಗ್ಘರತಿ, ಏವಂ ಉಗ್ಘರತಿ, ನಿಗ್ಘೋಸೋ, ಉಗ್ಘಾಟೇತಿ। ಏಸೋವ ತಜ್ಝಾನಫಲೋ, ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ, ಅಭಿಜ್ಝಾ-ಯತಿ
ರಸ್ಸಸರೇಹಿ ಪರೇಸಂ ವಗ್ಗದುತಿಯಾನಂ ದ್ವಿಭಾವೋ ಚೇ, ಪಠಮಾ। ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ, ಏವಂ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ, ಅಕ್ಖಮೋ, ಅಭಿಕ್ಖಣಂ, ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ, ಜಾತಿಕ್ಖೇತ್ತಂ, ಧಾತುಕ್ಖೋಭೋ, ಆಯುಕ್ಖಯೋ। ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ, ಏವಂ ಸಬ್ಬಚ್ಛನ್ನಂ, ವಿಚ್ಛನ್ನಂ, ಬೋಧಿಚ್ಛಾಯಾ, ಜಮ್ಬುಚ್ಛಾಯಾ, ಸಮುಚ್ಛೇದೋ। ತತ್ರ ಠಿತೋ=ತತ್ರಟ್ಠಿತೋ, ಏವಂ ಥಲಟ್ಠಂ, ಜಲಟ್ಠಂ, ಅಟ್ಠಿತಂ, ನಿಟ್ಠಿತಂ, ಚತ್ತಾರಿಟ್ಠಾನಾನಿ, ಗರುಟ್ಠಾನಿಯೋ, ಸಮುಟ್ಠಿತೋ। ಸಬ್ಬತ್ಥಾಮೇನ, ಯಸತ್ಥೇರೋ, ಪತ್ಥರತಿ, ವಿತ್ಥಾರೋ, ಅಭಿತ್ಥುತೋ, ವಿತ್ಥಮ್ಭಿತೋ, ಅನುತ್ಥುನಂ। ಪಪ್ಫೋಟೇತಿ, ಮಹಪ್ಫಲಂ, ಅನಿಪ್ಫಲಂ, ವಿಪ್ಫಾರೋ, ಪರಿಪ್ಫುಟೇಯ್ಯ, ಮಧುಪ್ಫಾಣಿತಂ। ಆಕಾರತೋ, ಆಖಾತೋ=ಅಕ್ಖಾತೋ, ಏವಂ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯೋ, ಆಣಾಕ್ಖೇತ್ತಂ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ। ಆಛಾದಯಿ=ಅಚ್ಛಾದಯಿ, ಏವಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ನಾವಟ್ಠಂ, ಅತ್ಥರತಿ, ಅಪ್ಫೋಟೇತಿ। ಕ್ವಚಿ ತ್ವೇವ, ಪುವಖಜ್ಜಕಂ, ತಸ್ಸ ಛವಿಆದೀನಿ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ, ಯಥಾಠಿತಂ, ಕಮ್ಮಫಲಂ, ಸೀಲಂ ತಸ್ಸ ಝಾಯಿನೋ, ಯೇ ಝಾನಪ್ಪಸುತಾ ಧೀರಾ, ನಿಧನಂ, ಮಹಾಧನಂ। (ದ್ವಿಭಾವಸನ್ಧಿ)।
ಅಕರಮ್ಹ ಸೇ ತೇ, ಸೋ ಖೋ ಬ್ಯನ್ತಿ ಕಾಹಿತಿ, ಸೋ ಗಚ್ಛಂ ನ ನಿವತ್ತತಿ, ಏಸೋ ಅತ್ಥೋ, ಏಸೋ ಆಭೋಗೋ, ಏಸೋ ಇದಾನಿ ಇತೀ+ಧ ‘‘ವೇ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೩೭. ಏಓನ+ಮ ವಣ್ಣೇ
ಏಓನಂ ವಣ್ಣೇ ಕ್ವಚಿ ಅ ಹೋತಿ ವಾ। ಅಕರಮ್ಹ ಸ ತೇ, ಅಕರಮ್ಹ ಸೇ ತೇ, ಏವಂ ಸ ಖೋ ಬ್ಯನ್ತಿ ಕಾಹಿತಿ, ಸ ಗಚ್ಛಂ ನ ನಿವತ್ತತಿ, ಏಸ ಅತ್ಥೋ
ಅತ ಯನ್ತಂ, ತಥ ಯಂ, ಮದ ಯಂ, ಬುಧ ಯತಿ, ಧನ ಯಂ, ಸೇವ ಯೋ, ಪರ ಯೇಸನಾ, ಪೋಕ್ಖರಣ ಯೋ ಇತೀ+ಧ –
೪೮. ತವಗ್ಗವರಣಾನಂ ಯೇ ಚವಗ್ಗ ಬಯಞಾ
ತವಗ್ಗವರಣಾನಂ ಚವಗ್ಗಬಯಞಾ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಯಕಾರೇ। ‘‘ವಗ್ಗಲಸೇಹಿ ತೇ’’ತಿ ಪುಬ್ಬರೂಪಂ। ಅಚ್ಚನ್ತಂ, ತಚ್ಛಂ, ಮಜ್ಜಂ, ಬುಜ್ಝತಿ, ಧಞ್ಞಂ, ಸೇಬ್ಬೋ, ಪಯ್ಯೇಸನಾ, ಪೋಕ್ಖರಞ್ಞೋ। ಅಪುಚ್ಚಣ್ಡಕಾಯಂ, ಜಚ್ಚನ್ಧೋ, ಯಜ್ಜೇವಂ, ಅಜ್ಝಗಮಾ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ, ಅಜ್ಝುಪಗತೋ, ಅಜ್ಝೋಗಾಹೇತ್ವಾ, ದಿಬ್ಬಂ। ಕ್ವಚಿತ್ವೇವ, ರತ್ಯಾ।
ಸಕ ಯತೇ, ರುಚ ಯತೇ, ಪಚ ಯತೇ, ಅಟ ಯತೇ, ಲುಪ ಯತೇ, ಕುಪ ಯತೇ, ಸಲ ಯತೇ, ಫಲ ಯತೇ, ದಿಸ ಯತೇ, ಅಸ ಯತೇ ಇತೀ+ಧ ‘‘ಯೇ’’ತಿ ವತ್ತತೇ ವಕ್ಖಮಾನೇಸು ದ್ವೀಸು।
೪೯. ವಗ್ಗಲಸೇಹಿತೇ
ವಗ್ಗಲಸೇಹಿ ಪರಸ್ಸ ಯಕಾರಸ್ಸ ಕ್ವಚಿ ತೇ ವಗ್ಗಲಸಾ ಹೋನ್ತಿ। ಸಕ್ಕತೇ, ರುಚ್ಚತೇ, ಪಚ್ಚತೇ, ಅಟ್ಟತೇ, ಲುಪ್ಪತೇ, ಕುಪ್ಪತೇ, ಸಲ್ಲತೇ, ಫಲ್ಲತೇ, ದಿಸ್ಸತೇ, ಅಸ್ಸತೇ। ಕ್ವಚಿತ್ವೇವ, ಕ್ಯಾಹಂ।
ಮುಹ ಯತಿ, ಗುಹ ಯತಿ ಇತೀ+ಧ –
೫೦. ಹಸ್ಸ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ
ಹಸ್ಸ
ಬಹು ಆಬಾಧೋ ಇತೀ+ಧ ಉಸ್ಸವಕಾರೇ ‘‘ಹಸ್ಸ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ’’ತಿ ವತ್ತತೇ।
೫೧. ವೇ ವಾ
ಹಸ್ಸ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ ಹೋತಿ ವಾ ವಕಾರೇ। ಬವ್ಹಾಬಾಧೋ। ವಾತ್ವೇವ, ಬಹ್ವಾಬಾಧೋ।
೫೨. ತಥನರಾನಂ ಟಠಣಲಾ
ತಥನರಾನಂ ಟಠಣಲಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ದುಕ್ಕತಂ=ದುಕ್ಕಟಂ, ಏವಂ ಸುಕಟಂ, ಪತ್ಥಟೋ, ಪತಟೋ, ಉದ್ಧಟೋ, ವಿಸಟೋ। ಅಟ್ಠಕಥಾ। ಪಣಿಧಾನಂ, ಪಣಿಪಾತೋ, ಪಣಾಮೋ, ಪಣೀತಂ, ಪರಿಣತೋ, ಪರಿಣಾಮೋ, ದುಣ್ಣಯೋ, ನಿಣ್ಣಯೋ, ಓಣತೋ। ಪರಿಪನ್ನೋ=ಪಲಿಪನ್ನೋ, ಏವಂ ಪಲಿಬೋಧೋ, ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ, ತಲುನೋ, ಮಹಾಸಾಲೋ, ಮಾಲುತೋ, ಸುಖುಮಾಲೋ। (ಬ್ಯಞ್ಜನಸನ್ಧಿ)।
ಚಕ್ಖು ಉದಪಾದಿ, ಅಕ್ಖಿ ರುಜತಿ, ಪುರಿಮ ಜಾತಿ, ಅಣು ಥೂಲಾನಿ, ಕತ್ತಬ್ಬ ಕುಸಲಂ ಬಹುಂ, ತ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ತತ ಸಭಾವತೋ ಇತೀ+ಧ ‘‘ವೇ’’ತಿ ವತ್ತತೇ ಯಾವ ‘‘ಮಯದಾ ಸರೇ’’ತಿ।
೩೮. ನಿಗ್ಗಹೀತಂ
ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೋ ಹೋತಿ ವಾ ಕ್ವಚಿ। ಸಾಮತ್ಥಿಯೇನಾ+ಗಮೋವ, ಸ ಚ ರಸ್ಸಸರಸ್ಸೇವ ಹೋತಿ… ತಸ್ಸ ರಸ್ಸಸರಾನುಗತತ್ತಾ। ಠಾನೀನ+ಮಾಲಿಙ್ಘಿಯ ಗಚ್ಛತಿ ಪವತ್ತತೀತಿ ಆಗಮೋ। ಚಕ್ಖುಂ ಉದಪಾದಿ, ಅಕ್ಖಿಂ
ಸಂ ರಮ್ಭೋ, ಸಂ ರತ್ತೋ, ಸಂ ರಾಗೋ, ತಾಸಂ ಅಹಂ ಸನ್ತಿಕೇ, ಏವಂ ಅಯಂ, ಪುಂ ಲಿಙ್ಗಂ, ಕಿಂ ಅಹಂ, ತಸ್ಸ ಅದಾಸಿಂ ಅಹಂ ಇತೀ+ಧ ‘‘ನಿಗ್ಗಹೀತಾ’’ಧಿಕಾರೋ ಆ ‘‘ಮಯದಾ ಸರೇ’’ತಿ।
೩೯. ಲೋಪೋ
ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ ವಾ ಕ್ವಚಿ। ದೀಘೇ ಸಾರಮ್ಭೋ ಸಂರಮ್ಭೋ, ಸಾರತ್ತೋ ಸಂರತ್ತೋ, ಸಾರಾಗೋ ಸಂರಾಗೋ, ಪುಬ್ಬಸ್ಸರಲೋಪೇ ತಾಸಾಹಂ ಸನ್ತಿಕೇ, ಏವಾಯಂ, ದ್ವಿತ್ತೇ ಪುಲ್ಲಿಙ್ಗಂ ಪುಂಲಿಙ್ಗಂ, ಕ್ಯಾಹಂ, ತಸ್ಸ ಅದಾಸಹಂ। ಪಟಿಸಲ್ಲಾನೋ, ಸಲ್ಲೇಖೋ, ಪಾತುಕಾಮೋ, ಗನ್ತುಮನೋ, ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನ ದಸ್ಸನಂ, ಏತಂ ಬುದ್ಧಾನ ಸಾಸನಂ, ಅವಿಸಾಹಾರೋ, ಚಿರಪ್ಪವಾಸಿನ್ತಿಆದೀಸು ನಿಚ್ಚಂ। ಕ್ವಚೀತಿ ಕಿಂ, ಏವ+ಮಯಂ, ಕಿ+ಮಹಂ, ಏತಂ ಮಙ್ಗಲ+ಮುತ್ತಮಂ।
ಕತಂ ಇತಿ, ಅಭಿನನ್ದುಂ ಇತಿ, ಉತ್ತತ್ತಂ ಇವ, ಚಕ್ಕಂ ಇವ, ಕಲಿಂಇವ, ಹಲಂ ಇದಾನಿ, ಕಿಂ ಇದಾನಿ, ತ್ವಂ ಅಸಿ, ಇದಂ ಅಪಿ, ಉತ್ತರಿಂ ಅಪಿ, ದಾತುಂ ಅಪಿ, ಸದಿಸಂ ಏವ ಇತೀ+ಧ –
೪೦. ಪರಸರಸ್ಸ
ನಿಗ್ಗಹೀತಮ್ಹಾ
ಪುಪ್ಫಂ ಅಸ್ಸಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಏವಂ ಅಸ್ಸ ತೇ ಆಸವಾ ಇತೀ+ಧ ಪರಸ್ಸರಲೋಪೇ –
೫೩. ಸಂಯೋಗಾದಿಲೋಪೋ
ಅಬ್ಯವಹಿತಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಾನಂ ಏಕತ್ರ ಠಿತಿ ಸಂಯೋಗೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಂಯೋಗೇ ಯೋ ಆದಿಭೂತಾವಯವೋ, ತಸ್ಸ ವಾ ಕ್ವಚಿ ಲೋಪೋ ಹೋತೀತಿಆದಿಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಲೋಪೋ। ಪುಪ್ಫಂಸಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಏವಂಸ ತೇ ಆಸವಾ। ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಗಾನಂ ವಿಸಯೇ ಅಗ್ಯಾಗಾರಂ, ವುತ್ಯಸ್ಸ ಇತಿ ಹೋತಿ।
ತಂ ಕರೋತಿ, ತಂ ಖಣಂ, ಸಂ ಗತೋ, ತಂ ಘತಂ, ಧಮ್ಮಂ ಚರೇ, ತಂ ಛನ್ನಂ, ತಂ ಜಾತಂ, ತಂ ಝಾನಂ, ತಂ ಞಾಣಂ, ತಂ ಠಾನಂ, ತಂ ಡಹತಿ, ತಂ ತನೋತಿ, ತಂ ಥಿರಂ, ತಂ ದಾನಂ, ತಂ ಧನಂ, ತಂ ನಿಚ್ಚುತಂ, ತಂ ಪತ್ತೋ, ತಂ ಫಲಂ, ತೇಸಂ ಬೋಧೋ, ಸಂ ಭೂತೋ, ತಂ ಮಿತ್ತಂ, ಕಿಂ ಕತೋ, ದಾತುಂ ಗತೋ ಇತೀ+ಧ –
೪೧. ವಗ್ಗೇ ವಗ್ಗನ್ತೋ
ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಖೋ ವಗ್ಗೇ ವಗ್ಗನ್ತೋ ವಾ ಹೋತೀತಿ ನಿಮಿತ್ತಾನುಸ್ಸರಾನಂ ಪಚ್ಚಾಸತ್ಯಾ ತಬ್ಬಗ್ಗಪಞ್ಚಮೋ ಹೋತಿ। ಪಚ್ಚಾಸತ್ತಿ ನಾಮ ಠಾನತೋ ಆಸನ್ನತಾ ಗುಣತೋ ವಾ, ಗುಣತೋತಿ ವಣ್ಣಸಞ್ಞಾದಿಗುಣತೋ। ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ
ಆನನ್ತರಿಕಂ ಯ+ಮಾಹು, ಯಂ ಯದೇವ, ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಏವ, ತಂ ಹಿಇತೀ+ಧ –
೪೨. ಯೇವಹಿಸು ಞೋ
ಯ+ಏವ+ಹಿಸದ್ದೇಸು ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ವಾ ಞೋ ಹೋತಿ। ‘‘ವಗ್ಗಲಸೇಹಿ ತೇ’’ತಿ ಯಸ್ಸ ಞಕಾರೋ। ಆನನ್ತರಿಕಞ್ಞ+ಮಾಹು=ಆನನ್ತರಿಕಂ ಯ+ಮಾಹು, ಯಞ್ಞದೇವ=ಯಂಯದೇವ, ಞಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತೇ ಪಚ್ಚತ್ತಞ್ಞೇವ, ಪಚ್ಚತ್ತಂ ಏವ, ತಞ್ಹಿ, ತಞ್ಹಿ। ‘‘ಅಬ್ಯಭಿಚಾರಿನಾ ಬ್ಯಭಿಚಾರೀ ನಿಯಮ್ಯತೇ’’ತಿ ಞಾಯಾ ಏವಸದ್ದಸಹಚರಿಯಾ ‘‘ಯ’’ ಇತಿ ಸಬ್ಬಾದಿಯಸದ್ದಸ್ಸೇವ ಗಹಣಂ।
ಸಂಯೋಗೋ, ಸಂಯೋಜನಂ, ಸಂಯತೋ, ಸಂಯಾಚಿಕಾಯ ಇತೀ+ಧ –
೪೩. ಯೇ ಸಂಸ್ಸ
ಸಂಸದ್ದಸ್ಸ ಯಂ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ, ತಸ್ಸ ವಾ ಞೋ ಹೋತಿ ಯಕಾರೇ। ಸಞ್ಞೋಗೋ=ಸಂಯೋಗೋ, ಏವಂ ಸಂಯೋಜನಂ, ಸಞ್ಞತೋ, ಸಞ್ಞಾಚಿಕಾಯ। ಇಧ ಯಕಾರಮತ್ತೋವ ಗಯ್ಹತೇ। ಸಂಸ್ಸಾತಿ ಕಿಂ, ಏತಂ ಯೋಜನಂ, ತಂ ಯಾನಂ, ತಂ ಸರಣಂ ಯನ್ತಿ।
ತಂ
೪೪. ಮಯದಾ ಸರೇ
ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಮ ಯ ದಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ಸರೇ ಕ್ವಚಿ। ತಮೇವ ತಂ ಏವ, ತಮಹಂ ಬ್ರೂಮಿ=ತಂ ಅಹಂ ಬ್ರೂಮಿ, ಯಮಾಹು, ಧನಮೇವ, ಕಿಮೇತಂ, ನಿನ್ದಿತುಮರಹತಿ। ತಯಿದಂ। ಯದನಿಚ್ಚಂ, ತದನತ್ತಾ, ಏತದವೋಚ, ಏತದೇವ। ‘‘ಮಯದಾ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಬುದ್ಧಮ ಸರಣಮ ಇಚ್ಚಾದಿ ಭವತಿ।
೪೭. ತದಮಿನಾದೀನಿ
ತದಮಿನಾದೀನಿ ನಿಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ। ‘‘ಯ+ದಲಕ್ಖಣಿಕಂ, ತಂ ನಿಪಾತನಾ’’ತಿ ಞಾಯಾ ಲಕ್ಖಣನ್ತರೇನ ಅವಿಹಿತಾ ದೇಸ+ಲೋಪಾ+ಗಮ+ವಿಪಲ್ಲಾಸಾ, ಸಬ್ಬತ್ಥ ಇಮಿನಾವ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ। ಇದಞ್ಚ ಪರೇಸಂ ಪಿಸೋದರಾದಿಮಿವ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಫುಸಿತಂ=ಜಲಬಿನ್ದು, ಫುಸಿತ+ಮುದರ+ಮಸ್ಸ ಪಿಸೋದರಂ। ಇಸ್ಸ ಅಕಾರೇ ತಂ ಇಮಿನಾ=ತದಮಿನಾ, ಸಕಿಂ ಆಗಾಮೀ=ಸಕದಾಗಾಮೀ, ಧಸ್ಸ ದಕಾರೇ ಏಕಂ ಇಧ ಅಹಂ=ಏಕ+ಮಿದಾ+ಹಂ, ವಿಧಸ್ಸ ವಿದಾದೇಸೋ ಸಂವಿಧಾಯ ಅವಹಾರೋ=ಸಂವಿದಾವಹಾರೋ, ವಾರಿಸದ್ದಸ್ಸ ವಕಾರೇ, ಹಸ್ಸ ಲಕಾರೇ ಚ ಕತೇ ವಾರಿವಾಹಕೋ=ವಲಾಹಕೋ, ಜೀವನಸ್ಸ ಜೀಆದೇಸೋ, ಜೀವನಸ್ಸ ಮುತೋ=ಜೀಮೂತೋ। ಛವಸ್ಸ ಸುಆದೇಸೇ, ಸಯನಸ್ಸ ಸಾನಾದೇಸೇ ಚ ಕತೇ ಛವಸ್ಸ ಸಯನಂ=ಸುಸಾನಂ। ಉದ್ಧಸ್ಸ ಉದುಆದೇಸೇ, ಖಸ್ಸ ಖಲಆದೇಸೇ ಚ ‘‘ಸರಮ್ಹಾ ದ್ವೇ’’ತಿ ದ್ವಿತ್ತಾದಿಮ್ಹಿ ಚ ಕತೇ ಉದ್ಧಂ ಖಂ ಅಸ್ಸ ಉದುಕ್ಖಲಂ। ಪಿಸಿತಸ್ಸ ಪಿಆದೇಸೇ, ಅಸಸ್ಸ ಸಾಚಾದೇಸೇ ಚ ಕತೇ ಪಿಸಿತಾಸೋ=ಪಿಸಾಚೋ।
ಮಹೀಸದ್ದಸ್ಸ
ವಣ್ಣಾಗಮೋ ವಣ್ಣವಿಪರಿಯಾಯೋ,
ದ್ವೇ ಚಾ+ಪರೇ ವಣ್ಣವಿಕಾರ+ನಾಸಾ।
ಧಾತುಸ್ಸ ಅತ್ಥಾತಿಸಯೇನ ಯೋಗೋ,
ತ+ದುಚ್ಚತೇ ಪಞ್ಚವಿಧಂ ನಿರುತ್ತಂತಿ॥
ಯಥಾ ದ್ವಾರೇ ನಿಯುತ್ತೋ=ದೋವಾರಿಕೋತಿ ಓಕಆಗಮೋ। ಹಿಂಸಸದ್ದಸ್ಸ ಸೀಹೋತಿ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ। ನಿಜಕೋ=ನಿಯಕೋತಿ ವಿಕಾರೋ। ಮೇಹನಸ್ಸ ಖಸ್ಸ ಮಾಲಾ ಮೇಖಲಾತಿ ವಣ್ಣಲೋಪೋ, ಹ+ನ+ಮಕಾರಾನಂ ಲೋಪೋ। ಮಯೂರೋತಿ ಅತ್ಥೇ ರವತಿಸ್ಸ ಅತಿಸ್ಸಯಯೋಗೋತಿ।
ಯಥರಿವ ತಥರಿವೇತಿ ನಿಪಾತಾವ। ‘‘ಜರಗ್ಗವಾ ವಿಚಿನ್ತೇಸುಂ, ವರ+ಮ್ಹಾಕಂ ಭುಸಾಮಿವೇ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಇವಸದ್ದೋ ಏವಕಾರತ್ಥೋ। ನಿಗ್ಗಹೀತಸನ್ಧಿ।
ಸನ್ಧಿಸ್ಸರಾನಂ ಪಟಿಸೇಧಸನ್ಧಿ,
ಅಥೋ ಬ್ಯಞ್ಜನ+ಸರಬ್ಯಞ್ಜನಾನಂ।
ಸನ್ಧಿ ಚ+ಥೋ ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಸನ್ಧಿ,
ಭವನ್ತಿ ಸನ್ಧಿ ಪನ ಪಞ್ಚಧಾ ವೇ॥
ಇತಿ ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯಂ ಸನ್ಧಿಕಣ್ಡೋ ಪಠಮೋ।