೫. ಣಾದಿಕಣ್ಡ
ಸಮಾಸೋ
ತದ್ಧಿತಂ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ, ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ತೇಸ+ಮನ್ತರಂ॥
೧. ಣೋ ವಾ+ಪಚ್ಚೇ
ಛಟ್ಠೀಯನ್ತಾ ನಾಮಸ್ಮಾ ವಾ ಣಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ ಅಪಚ್ಚೇ+ಭಿಧೇಯ್ಯೇ। ಅಪಚ್ಚಸದ್ದಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ತೇನ ಅಪಚ್ಚವನ್ತತೋ ಕತಸರಪಚ್ಚಯೋ ಸಮತ್ಥ್ಯತೋ ಛಟ್ಠ್ಯನ್ತತೋ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಛಟ್ಠೀಯನ್ತಾ ನಾಮಸ್ಮಾ’’ತಿ ಸುತ್ತೇ ಅವುತ್ತಮ್ಪಿ ವುತ್ತಂ। ಣಾದೀನಂ ತದ್ಧಿತನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಾಚರಿಯಸಞ್ಞಾ। ಣಕಾರೋ ವುದ್ಧ್ಯತ್ಥೋ। ಏವ+ಮಞ್ಞತ್ರಾಪಿ। ಣಾದಿವುತ್ತಿತ್ತಾ ‘‘ಏಕತ್ಥತಾಯಂ’’ತಿ ವಿಭತ್ತಿಲೋಪೋ।
೧೨೪. ಸರಾನ+ಮಾದಿಸ್ಸಾ+ಯುವಣ್ಣಸ್ಸಾ+ಏಓ ಣಾನುಬನ್ಧೇ
ಸರಾನ+ಮಾದಿಭೂತಾ ಯೇ ಅಕಾರಿ+ವಣ್ಣು+ವಣ್ಣಾ, ತೇಸಂ ಆ+ಏ+ಓ ವಾ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಣಾನುಬನ್ಧೇತಿ ಅಕಾರಸ್ಸ ಆಕಾರೋ। ಆ+ಏ+ಓನಂ ವುದ್ಧೀತಿಪಿ ಪುಬ್ಬಾಚರಿಯಸಞ್ಞಾ। ವಸಿಟ್ಠಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ವಾಸಿಟ್ಠೋ। ವೀಮ್ಹಿ ವಾಸಿಟ್ಠೀ। ವೇತಿ ವಸಿಟ್ಠಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂತಿ ವಾಕ್ಯಸ್ಸ ಚ ವಸಿಟ್ಠಾಪಚ್ಚಂತಿ ಸಮಾಸಸ್ಸ ಚ ವಿಕಪ್ಪತ್ಥಂ। ಸೋ ಚ ವಾಸದ್ದೋ ಯಾವ ‘‘ಸಕತ್ಥೇ’’ತಿ ಅಧಿಕರೀಯತಿ।
ನಪುಂಸಕೇನ ಲಿಙ್ಗೇನ, ಸದ್ದೋ+ದಾಹು ಪುಮೇನ ವಾ।
ನಿದ್ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಞಾತಬ್ಬ+ಮವಿಸೇಸೇ ಪನಿ+ಚ್ಛಿತೇತಿ –
ವುತ್ತತ್ಥಾ ಅಪಚ್ಚಸದ್ದಸ್ಸ ನಪುಂಸಕತ್ಥೇಪಿ ಪುತ್ತಪುತ್ತೀನಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ವಾಚಕೋ ಹೋತಿ।
ಣಾದಯೋ+ಭಿಧೇಯ್ಯಲಿಙ್ಗಾ
ನಪುಂಸಕೇ ಸಕತ್ಥೇ ಣ್ಯೋ, ಭಿಯ್ಯೋ ಭಾವಸಮೂಹಜಾ।
ತಾ ತು+ತ್ಥಿಯ+ಮಸಂಖ್ಯಾನೇ, ತ್ವಾದಿಚೀಪಚ್ಚಯನ್ತಕಾ॥
ಭಾರದ್ವಾಜಸ್ಸ ಅಪಚ್ಚಂ=ಪುತ್ತೋ ಭಾರದ್ವಾಜೋ, ಏವಂ ವೇಸ್ಸಾಮಿತ್ತೋ, ಗೋತಮೋ। ಏತ್ಥ ಚ ಅ+ಯುವಣ್ಣನ್ತಾಭಾವಾ ಆ+ಏ+ಓನಂ ನ ವುದ್ಧಿ। ವಾಸುದೇವಸ್ಸ ಅಪಚ್ಚಂ ವಾಸುದೇವೋ, ಬಲದೇವೋ। ಚಿತ್ತಕೋತಿಆದೀಸು ಪನ ಸಂಯೋಗನ್ತತ್ತಾ ‘‘ಸಂಯೋಗೇ ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ಕ್ವಚಿ ನ ವುದ್ಧಿ। ಉಪಗುನೋ ಅಪಚ್ಚಂ ಓಪಗವೋ ಓಪಗವೀ। ಏತ್ಥ ‘‘ಉವಣ್ಣಸ್ಸಾ+ವಙ ಸರೇ’’ತಿ ಉಕಾರಸ್ಸ ಅವಙ।
ವಚ್ಛಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚನ್ತಿ ವಿಗ್ಗಯ್ಹ ಪುಬ್ಬಸುತ್ತೇನ ಣಪಚ್ಚಯೇ ಕತೇ ಪುನ ವಚ್ಛಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂತಿ ವಿಗ್ಗಹೋ।
೨. ವಚ್ಛಾದಿತೋ ಣಾನ+ಣಾಯನಾ
ವಚ್ಛಾದೀಹಿ ಅಪಚ್ಚಪಚ್ಚಯನ್ತೇಹಿ ಗೋತ್ತಾದೀಹಿ ಚ ಸದ್ದೇಹಿ ಣಾನ+ಣಾಯನಪಚ್ಚಯಾ ವಾ ಹೋನ್ತಿ ಅಪಚ್ಚೇ। ವಚ್ಛಾನೋ, ವಚ್ಛಾಯನೋ, ‘‘ಸಂಯೋಗೇ ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ನ ವುದ್ಧಿ। ಕತಿಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ಕಚ್ಚೋ, ‘‘ಣ್ಯ ದಿಚ್ಚಾದೀಹೀ’’ತಿ ಣ್ಯೋ, ‘‘ಲೋಪೋ+ವಣ್ಣಿ+ವಣ್ಣಾನಂ’’ತಿ ಅಕಾರಲೋಪೇ ಚವಗ್ಗಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ। ಕಚ್ಚಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ಕಚ್ಚಾನೋ, ಕಚ್ಚಾಯನೋ, ಯಾಗಮೇ ಕಾತಿಯಾನೋ। ಮುಗ್ಗಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ=ನತ್ತಾದೀತಿ ವಾಕ್ಯೇ ವುದ್ಧಿ+ಇಕಾರಲೋಪ+ಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ। ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂತಿ ಪುನಣಾನ+ಣಾಯನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾಯನೋ। ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಅಪಚ್ಚಪಚ್ಚಯನ್ತಾ। ಗೋತ್ತಾದಿತೋ ಯಥಾಸಕಟಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ನತ್ತಾದೀಹಿ ಸಕಟಾನೋ ಸಕಟಾಯನೋ। ಕಣ್ಹಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ನತ್ತಾದಿ ಕಣ್ಹಾನೋ ಕಣ್ಹಾಯನೋ। ಏವಂ ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸಾನೋ ಅಗ್ಗಿವೇಸ್ಸಾಯನೋ
೩. ಕತ್ತಿಕಾವಿಧವಾದೀಹಿ ಣೇಯ್ಯಣೇರಾ
ಕತ್ತಿಕಾದೀಹಿ ವಿಧವಾದೀಹಿ ಚ ಣೇಯ್ಯಣೇರಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ಕತ್ತಿಕಾಯ ಅಪಚ್ಚಂ ಕತ್ತಿಕೇಯ್ಯೋ, ಗರುಳೋ ವಿನತಾಯ=ಸುಪಣ್ಣಮಾತುಯಾ ಅಪಚ್ಚಂ ವೇನತೇಯ್ಯೋ। ರೋಹಿಣಿಯಾ ಅಪಚ್ಚಂ ರೋಹಿಣೇಯ್ಯೋ, ಗಙ್ಗಾಯ ಅಪಚ್ಚಂ ಗಙ್ಗೇಯ್ಯೋ। ಏವಂ ಭಾಗಿನೇಯ್ಯೋ, ನಾದೇಯ್ಯೋ, ಅನ್ತೇಯ್ಯೋ, ಆಹೇಯ್ಯೋ, ಕಾಪೇಯ್ಯೋ, ಸುಚಿಯಾ ಅಪಚ್ಚಂ ಸೋಚೇಯ್ಯೋ, ಬಾಲೇಯ್ಯೋ। ಣೇರೇ-ವಿಧವಾಯ ಅಪಚ್ಚಂ ವೇಧವೇರೋ। ಬನ್ಧಕಿಯಾ=ಅಭಿಸಾರಿಕಾಯ ಅಪಚ್ಚಂ ಬನ್ಧ-ಕೇರೋ। ಸಮಣಸ್ಸ ಉಪಜ್ಝಾಯಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ಸಾಮಣೇರೋ, ನಾಳಿಕೇರೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೪. ಣ್ಯ ದಿಚ್ಚಾದೀಹಿ
ದಿತಿಪ್ಪಭುತೀಹಿ ಣ್ಯೋ ಹೋತಿ ಅಪಚ್ಚೇ।
೧೨೫. ಸಂಯೋಗೇ ಕ್ವಚಿ
ಸಂಯೋಗವಿಸಯೇ ಕ್ವಚಿ ಆ+ಏ+ಓವುದ್ಧಿಯೋ ಹೋನ್ತಿ ಣಾನುಬನ್ಧೇ।
೧೩೧. ಲೋಪೋ+ವಣ್ಣಿ+ವಣ್ಣಾನಂ
ಅವಣ್ಣಿ+ವಣ್ಣಾನಂ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ ಯಕಾರಾದೋ ಪಚ್ಚಯೇ। ದಿತಿಯಾ=ಅಸುರಮಾತುಯಾ ಅಪಚ್ಚಂ ದೇಚ್ಚೋ ಆದಿಚ್ಚೋ। ಕುಣ್ಡನಿಯಾ ಅಪಚ್ಚಂ ಕೋಣ್ಡಞ್ಞೋ, ನಸ್ಸ ಞ್ಞೇ ಪುಬ್ಬರೂಪಂ। ಅದಿತೀತಿ ದೇವಮಾತಾ।
ಭಾತುನೋ
೫. ಆ ಣಿ
ಅಕಾರನ್ತತೋ ಣಿ ವಾ ಹೋತ+ಪಚ್ಚೇ ಬಹುಲಂ। ಆ=ತಿ ನಾಮವಿಸೇಸನತ್ತಾ ಅ-ಕಾರನ್ತತೋತಿ ವುತ್ತಂ। ದಕ್ಖಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ದಕ್ಖಿ, ದತ್ತಿ, ದೋಣಿ, ವಾಸವಿ, ವಾರುಣಿ। ಜಿನದತ್ತಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ಜೇನದತ್ತಿ, ಸುದ್ಧೋದನಿ, ಆನುರುದ್ಧಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬. ರಾಜತೋ ಞ್ಞೋ ಜಾತಿಯಂ
ರಾಜತೋ ಞ್ಞೋ ವಾ ಹೋತ+ಪಚ್ಚೇ ಖತ್ಥಿಯಜಾತಿಯಂ ಗಮ್ಯಮಾನಾಯಂ। ರಞ್ಞೋ ಅಪಚ್ಚಂ ರಾಜಞ್ಞೋ। ಜಾತೀಯನ್ತಿ ಕಿಂ, ರಾಜಾಪಚ್ಚಂ।
೭. ಖತ್ತಾ ಯಿ+ಯಾ
ತಿಜಾತಿಯಂ ಅಪಚ್ಚೇ ಯ+ಇಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಖತ್ತಸ್ಸಾ+ಪಚ್ಚಂ ಖತ್ಯೋ ಖತ್ತಿಯೋ। ಜಾತಿಯಂ ತ್ವೇವ, ಖತ್ತಿ।
೮. ಮನುತೋ ಸ್ಸ+ಸಣ
ಮನುತೋ ಜಾತಿಸಮುದಾಯೇ ಸ್ಸ+ಸಣ ಹೋನ್ತು+ಪಚ್ಚೇ। ಮನುನೋ ಅಪಚ್ಚಂ ಮನುಸ್ಸೋ ಮಾನುಸೋ, ಮನುಸ್ಸೀ ಮಾನುಸೀ। ಜಾತಿಯಂ ತ್ವೇವ, ಮಾನವೋ, ನಸ್ಸ ಣೋ, ಮಾಣವೋ।
೯. ಜನಪದನಾಮಸ್ಮಾ ಖತ್ತಿಯಾ ರಞ್ಞೇ ಚ ಣೋ
ಜನಪದಸ್ಸ ಯಂ ನಾಮಂ, ತಂ ನಾಮಸ್ಮಾ ಖತ್ತಿಯಾ ಅಪಚ್ಚೇ ರಞ್ಞೇ ಚ ಣೋ ಹೋತಿ। ಪಞ್ಚಾಲಾನಂ ಅಪಚ್ಚಂ ರಾಜಾ ವಾ ಪಞ್ಚಾಲೋ, ಕೋಸಲೋ
೧೦. ಣ್ಯ ಕುರುಸಿವೀಹಿ
ಕುರುಸಿವೀಹಿ ಅಪಚ್ಚೇ ರಞ್ಞೇ ಚ ಣ್ಯೋ ಹೋತಿ। ಕುರೂನಂ ಅಪಚ್ಚಂ ರಾಜಾ ವಾ ಕೋರಬ್ಯೋ। ‘‘ಯಮ್ಹಿ ಗೋಸ್ಸ ಚಾ’’ತಿಮಿನಾ ಅವಙ, ಬಕಾರಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ। ಸೇಬ್ಬೋ, ಇಲೋಪೋ। (ಅಪಚ್ಚತದ್ಧಿತಂ)।
೧೧. ಣ ರಾಗಾ ತೇನ ರತ್ತಂ
ರಾಗವಾಚೀತತಿಯನ್ತತೋ ರತ್ತ+ಮಿಚ್ಚೇ+ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತೇ ಣೋ ಹೋತಿ। ಕುಸುಮ್ಭಾದೀಹಿ ವಣ್ಣನ್ತರಪತ್ತಂ ರತ್ತಂ ನಾಮ। ಕಸಾವೇನ ರತ್ತಂ ಕಾಸಾವಂ। ಏವಂ ಕುಸುಮ್ಭೇನ ರತ್ತಂ ಕೋಸುಮ್ಭಂ, ಹಾಲಿದ್ದಂ, ಪತ್ತಙ್ಗಂ, ಮಞ್ಜೇಟ್ಠಂ, ಕುಙ್ಕುಮಂ। ಇಧ ನ ಹೋತಿ ನೀಲಂ ಪೀತನ್ತಿ, ಗುಣವಚನತ್ತಾ ಣೇನ ವಿನಾಪಿ ದಬ್ಬಸ್ಸಾ+ಭಿಧಾನತೋ।
೧೨. ನಕ್ಖತ್ತೇನಿ+ನ್ದುಯುತ್ತೇನ ಕಾಲೇ
ತತಿಯನ್ತತೋ ನಕ್ಖತ್ತಾ ತೇನ ಲಕ್ಖಿತೇ ಕಾಲೇ ಣೋ ಹೋತಿ, ತಂ ಚೇ ನಕ್ಖತ್ತ+ಮಿನ್ದುಯುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಫುಸ್ಸೇನ ಇನ್ದುಯುತ್ತೇನ ಲಕ್ಖಿತಾ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ ಫುಸ್ಸೀ ರತ್ತಿ, ಫುಸ್ಸೋ ಅಹೋ, ಮಘಾಯ ಇನ್ದುಯುತ್ತಾಯ ಲಕ್ಖಿತಾ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ ಮಾಘೀ, ಮಾಘೋ।
೧೩. ಸಾ+ಸ್ಸ ದೇವತಾ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ
ಸೇತಿ ಪಠಮನ್ತಾ ಅಸ್ಸೇತಿ ಛಟ್ಠಿಯತ್ಥೇ ಣೋ ಹೋತಿ, ಯಂ ಪಠಮನ್ತಂ, ಸಾ ಚೇ ದೇವತಾ ಪುಣ್ಣಮಾಸೀ ವಾ। ಸುಗತೋ ದೇವತಾ ಅಸ್ಸ ಸೋಗತೋ, ಮಾಹಿನ್ದೋ, ಯಾಮೋ, ವಾರುಣೋ। ಬುದ್ಧೋ ಅಸ್ಸ ದೇವತಾತಿ
೧೪. ತ+ಮಧೀತೇ ತಂ ಜಾನಾತಿ ಕ+ಣಿಕಾ ಚ
ದುತಿಯನ್ತತೋ ತ+ಮಧೀತೇ ತಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಏತೇಸ್ವ+ತ್ಥೇಸು ಣೋ ಹೋತಿ ಕೋ ಣಿಕೋ ಚ। ಏತ್ಥ ಚಸದ್ದೋ ಕೋ ಚಣಿಕೋ ಚ ಹೋತೀತಿ ಸಮುಚ್ಚಿನೋ, ನೋ ಣಪಚ್ಚಯಂ। ಬ್ಯಾಕರಣ+ಮಧೀತೇ ಜಾನಾತೀತಿ ವಾ ವೇಯ್ಯಾಕರಣೋ, ವಿ+ಆ+ಕರಣನ್ತಿ ವಿಚ್ಛಿಜ್ಜ ಕತಯಾದೇಸಸ್ಸಿ+ಕಾರಸ್ಸ ‘‘ತದಾದೇಸಾ ತದೀವ ಭವನ್ತೀ’’ತಿ ಞಾಯಾ ‘‘ಸರಾನ’’ಮಿಚ್ಚಾದಿನಾ ಏಕಾರೇ ಯಾಗಮದ್ವಿತ್ತಾನಿ। ಏವಂ ಮೋಹುತ್ತೋ, ನೇಮಿತ್ತೋ, ಅಙ್ಗವಿಜ್ಜೋ, ವತ್ಥುವಿಜ್ಜೋ, ಛನ್ದಸೋ, ‘‘ಮನಾ, ದೀನಂ ಸಕ’’ ಇತಿ ಸಕಾಗಮೋ। ಕಮಕೋ, ಪದಕೋ, ವೇನಯಿಕೋ, ಸುತ್ತನ್ತಿಕೋ, ಆಭಿಧಮ್ಮಿಕೋ। ದ್ವಿತಗ್ಗಹಣಂ ಅಜ್ಝೇನಜಾನನೇ ಚ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಪಚ್ಚಯವಿಧಾನತ್ಥಂ, ಅಜ್ಝೇನವಿಸಯದಸ್ಸನತ್ಥಂ, ಪಸಿದ್ಧುಪಸಂಹರಣತ್ಥಞ್ಚ।
೧೫. ತಸ್ಸ ವಿಸಯೇ ದೇಸೇ
ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ವಿಸಯೇ ದೇಸಸರೂಪೇ ಣೋ ಹೋತಿ। ವಸಾತೀನಂ ವಿಸಯೋ ದೇಸೋ ವಾಸಾತೋ। ದೇಸೇತಿ ಕಿಂ, ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ವಿಸಯೋ ರೂಪಂ, ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ವಿಸಯೋ+ನುವಾಕೋ।
೧೬. ನಿವಾಸೇ ತನ್ನಾಮೇ
ತಿ ತನ್ನಾಮೇ
೧೭. ಅದೂರಭವೇತಿ
ಣೋ, ವಿದಿಸಾಯ ಅದೂರಭವಂ ವೇದಿಸಂ।
೧೮. ತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ
ತತಿಯನ್ತಾ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ಥೇ ಣೋ ಹೋತಿ। ಕುಸಮ್ಬೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಕೋಸಮ್ಬೀ ನಗರಂ, ಏವಂ ಕಾಕನ್ದೀ, ಮಾಕನ್ದೀ, ಸಹಸ್ಸೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಸಾಹಸ್ಸೀ ಪರಿಖಾ, ಹೇತುಮ್ಹಿ ಕತ್ತರಿ ಕರಣೇ ಚ ಯಥಾಯೋಗಂ ತತಿಯಾ।
೧೯. ತ+ಮಿಧ+ತ್ಥಿ
ತನ್ತಿ ಪಠಮನ್ತಾ ಇಧಾತಿ ಸತ್ತಮ್ಯತ್ಥೇ ದೇಸೇ ತನ್ನಾಮೇ ಣೋ ಹೋತಿ, ಯಂ ತಂ ಪಠಮನ್ತ+ಮತ್ಥಿ ಚೇ। ಉದುಮ್ಬರಾ ಅಸ್ಮಿಂ ದೇಸೇ ಸನ್ತೀತಿ ಓದುಮ್ಬರೋ, ಬಾದರೋ, ಪಬ್ಬಜೋ।
೨೦. ತತ್ರ ಭವೇತಿ
ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತಾ ಭವತ್ಥೇ ಣೋ। ಉದಕೇ ಭವೋ ಓದಕೋ, ಓರಸೋ, ಜಾನಪದೋ, ಮಾಗಧೋ, ಕಾಪಿಲವತ್ಥವೋ, ಕೋಸಮ್ಬೋ, ಮನಸಿ ಭವಂ ಮಾನಸಂ ಸುಖಂ, ಸಕಾಗಮೋ। ಸಾರಸೋ ಸಕುಣೋ, ಸಾರಸೀ ಸಕುಣೀ, ಸಾರಸಂ ಪುಪ್ಫಂ। ಮಿತ್ತೇ ಭವಾ ಮೇತ್ತಾ ಮೇತ್ತೀ ವಾ। ಪುರೇ ಭವಾ ಪೋರೀ ವಾಚಾ। ಪಾವುಸೇ ಭವೋ ಪಾವುಸೋ ಮೇಘೋ। ಪಾವುಸಾ
೨೧. ಅಜ್ಜಾದೀಹಿ ತನೋತಿ
ಭವತ್ಥೇ ತನೋ। ಅಜ್ಜ ಭವೋ ಅಜ್ಜತನೋ, ಸ್ವಾತನೋ, ಹಿಯ್ಯತನೋ। ‘‘ಏಓನ+ಮ ವಣ್ಣೇ’’ತಿ ಏಓನಂ ಅ ಹೋತಿ।
೨೨. ಪುರಾತೋ ಣೋ ಚತಿ
ಭವತ್ಥೇ ಣೋ ತನೋ ಚ। ಏತ್ಥ ಣಕಾರೋ ಅವಯವೋ, ನೇವಾ+ನುಬನ್ಧೋ। ಪುರಾಣೋ, ಪುರಾತನೋ।
೨೩. ಅಮಾತ್ವ+ಚ್ಚೋತಿ
ಭವತ್ಥೇ ಅಚ್ಚೋ ಹೋತಿ। ಅಮಾ=ಸಹ ಭವೋ ಅಮಚ್ಚೋ।
೨೪. ಮಜ್ಝಾದಿತ್ವಿ+ಮೋತಿ
ಭವತ್ಥೇ ಇಮೋ, ಮಜ್ಝೇ ಭವೋ ಮಜ್ಝಿಮೋ। ಏವಂ ಅನ್ತಿಮೋ, ಹೇಟ್ಠಿಮೋ, ಉಪರಿಮೋ, ಓರಿಮೋ, ಪಾರಿಮೋ, ಪಚ್ಛಿಮೋ, ಅಬ್ಭನ್ತರಿಧೋ, ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೋ।
೨೫. ಕಣ+ಣೇಯ್ಯ+ಣೇಯ್ಯಕ+ಯಿ+ಯಾತಿ
ಭವತ್ಥೇ ಕಣಆದಯೋ ಹೋನ್ತಿ। ಕಣ-ಕುಸಿನಾರಾಯಂ ಭವೋ ಕೋಸಿನಾರಕೋ, ಮಾಗಧಕೋ, ಆರಞ್ಞಕೋ ವಿಹಾರೋ, ರಾಜಗಹಕೋ, ಕೋಸಮ್ಬಕೋ, ಇನ್ದಪತ್ತಕೋ, ಕಾಪಿಲಕೋ, ಭಾರುಕಚ್ಛಕೋ, ನಾಗರಕೋ। ಅಙ್ಗೇಸು ಜಾತೋ ಅಙ್ಗಕೋ, ಕೋಸಲಕೋ, ವೇದೇಹಕೋ, ಕಮ್ಬೋಜಕೋ, ಗನ್ಧಾರಕೋ, ಸೋವೀರಕೋ, ಸಿನ್ಧವಕೋ, ಅಸ್ಸಕೋ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಣೇಯ್ಯ-ಗಙ್ಗೇಯ್ಯೋ, ಪಬ್ಬತೇಯ್ಯೋ, ವಾನೇಯ್ಯೋ। ಣೇಯ್ಯಕ-ಕೋಸಲೇಯ್ಯಕೋ
೨೬. ಣಿಕೋ
ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತಾ ಭವತ್ಥೇ ಣಿಕೋ ಹೋತಿ। ಸರದೇ ಭವೋ ಸಾರದಿಕೋ ದಿವಸೋ, ಸಾರದಿಕಾ ರತ್ತಿ।
೨೭. ತ+ಮಸ್ಸ ಸಿಪ್ಪಂ ಸೀಲಂ ಪಣ್ಯಂ ಪಹರಣಂ ಪಯೋಜನಂ
ಪಠಮನ್ತಾ ಸಿಪ್ಪಾದಿವಾಚಕಾ ಅಸ್ಸೇತಿ ಛಟ್ಠ್ಯತ್ಥೇ ಣಿಕೋ ಹೋತಿ। ವೀಣಾವಾದನಂ ಸಿಪ್ಪ+ಮಸ್ಸ ವೇಣಿಕೋ, ವೀಣಾವಾದನಂ ಅಭೇದೋಪಚಾರೇನ ವೀಣಾ ನಾಮ। ಮೋದಿಙ್ಗಿಕೋ, ವಂಸಿಕೋ। ಪಂಸುಕೂಲಧಾರಣಂ ಸೀಲ+ಮಸ್ಸ ಪಂಸುಕೂಲಿಕೋ, ತೇಚೀವರಿಕೋ। ಗನ್ಧೋ ಪಣ್ಯ+ಮಸ್ಸ ಗನ್ಧಿಕೋ, ತೇಲಿಕೋ, ಗೋಳಿಕೋ, ಪೂವಿಕೋ, ಪಣ್ಣಿಕೋ, ತಮ್ಬುಲಿಕೋ, ಲೋಣಿಕೋ। ಚಾಪೋಪಹರಣ+ಮಸ್ಸ ಚಾಪಿಕೋ, ತೋಮರಿಕೋ, ಮುಗ್ಗರಿಕೋ, ಮೋಸಲಿಕೋ। ಉಪಧಿ=ಕ್ಖನ್ಧಾದಿ ಪಯೋಜನ+ಮಸ್ಸ ಓಪಧಿಕಂ, ಸಾತಿಕಂ, ಸಾಹಸ್ಸಿಕಂ।
೨೮. ತಂ ಹನ್ತ+ರಹತಿ ಗಚ್ಛತು+ಞ್ಛತಿ+ಚರತಿ
ದುತಿಯನ್ತಾ ಹನ್ತೀತಿ ಏವಮಾದೀಸ್ವ+ತ್ಥೇಸು ಣಿಕೋ ಹೋತಿ। ಪಕ್ಖಿನೋ ಹನ್ತೀತಿ ಪಕ್ಖಿಕೋ, ಸಾಕುಣಿಕೋ, ಮಾಯೂರಿಕೋ, ಮಚ್ಛೇ ಹನ್ತೀತಿ ಮಚ್ಛಿಕೋ, ಮೇನಿಕೋ। ಮಿಗೇ ಹನ್ತೀತಿ ಮಾಗವಿಕೋ, ವಕಾರಾಗಮೋ
೨೯. ತೇನ ಕತಂ ಕೀತಂ ಬದ್ಧ+ಮಭಿಸಙ್ಖತಂ ಸಂಸಟ್ಠಂ ಹತಂ ಹನ್ತಿ ಜಿತಂ ಜಯತಿ ದಿಬ್ಬತಿ ಖನತಿ ತರತಿ ಚರತಿ ವಹತಿ ಜೀವತಿತಿ
ಕತಾದೀಸ್ವ+ತ್ಥೇಸು ಣಿಕೋ। ಕಾಯೇನ ಕತಂ ಕಾಯಿಕಂ, ವಾಚಸಿಕಂ, ಮಾನಸಿಕಂತಿ ಸಕಾಗಮೋ। ವಾತೇನ ಕತೋ ಆಬಾಧೋ ವಾತಿತೋ, ಸೇಮ್ಹಿಕೋ, ಪಿತ್ತಿಕೋ। ಸತೇನ ಕೀತಂ ಸಾತಿಕಂ, ಸಾಹಸ್ಸಿಕಂ, ವತ್ಥೇನ ಕೀತಂ ವತ್ಥಿಕಂ, ಕುಮ್ಭಿಕಂ, ಸೋವಣ್ಣಿಕಂ, ಘಾತಿಕಂ। ಮೂಲತೋವ ಪಚ್ಚಯೋ, ಅಮೂಲವಾಚಿತ್ತಾ ದೇವದತ್ತೇನ ಕೀತೋತಿ ನ ಹೋತಿ, ತದತ್ಥಾಪ್ಪತೀತಿಯಾ। ವರತ್ಥಾಯ ಬದ್ಧೋ ವಾರತ್ತಿಕೋ, ಆಯಸಿಕೋ, ಪಾಸಿಕೋ, ಸುತ್ತಿಕೋ। ಘತೇನ ಅಭಿಸಙ್ಖತಂ ಸಂಸಟ್ಠಂ ವಾ ಘಾತಿಕಂ, ಗೋಳಿಕಂ, ದಧಿಕಂ, ಮಾರೀಚಿಕಂ। ಜಾಲೇನ ಹತೋ ಹನ್ತೀತಿ ವಾ ಜಾಲಿಕೋ, ಬಾಲಿಸಿಕೋ। ಅಕ್ಖೇಹಿ ಜಿತಂ ಅಕ್ಖಿಕಂ ಧನಂ, ಸಾಲಾಕಿಕಂ, ತಿನ್ದುಕಿಕೋ, ಅಮ್ಬಫಲಿಕೋ। ಅಕ್ಖೇಹಿ ಜಯತಿ ದಿಬ್ಬತಿ ವಾ ಅಕ್ಖಿಕೋ। ಖಣಿತ್ತಿಯಾ ಖನತೀತಿ
೩೦. ತಸ್ಸ ಸಂವತ್ತತಿ
ಚತುತ್ಥ್ಯನ್ತಾ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇಣಿಕೋ ಹೋತಿ। ಪುನಬ್ಭವಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕೋ, ಇತ್ಥಿಯಂ ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕಾ। ಲೋಕಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಲೋಕಿಕೋ। ಸುಟ್ಠು ಅಗ್ಗೋತಿ ಸಗ್ಗೋ, ಸಗ್ಗಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ, ಸಸ್ಸೋ+ವಕ ತದಮಿನಾದೀಪಾಠಾ। ಧನಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಧಞ್ಞಂ।
೩೧. ತತೋ ಸಮ್ಭೂತ+ಮಾಗತಂ
ಪಞ್ಚಮ್ಯನ್ತಾ ಸಮ್ಭೂತ+ಮಾಗತನ್ತಿ ಏತೇಸ್ವ+ತ್ಥೇಸು ಣಿಕೋ ಹೋತಿ। ಮಾತಿತೋ ಸಮ್ಭೂತ+ಮಾಗತಂವಾ+ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಮಾತಿತೋ ಚ ಭಗಿನಿಯಂಚ್ಛೋ’’ತಿ ‘‘ಮಾತಿತೋ’’ತಿ ಭಾಗೇನ ಉಸ್ಸ ಇಮ್ಹಿ ವಾಕ್ಯಂ, ರಸ್ಸದ್ವಿತ್ತೇಸು ಮತ್ತಿಕಂ, ಪೇತ್ತಿಕಂ। ಣ್ಯ+ರಿಯಣ+ರ್ಯಪಚ್ಚಯಾಪಿ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಸುರಭಿತೋ ಸಮ್ಭೂತಂ ಸೋರಭ್ಯಂ। ಯಮ್ಹಿ ಥಞ್ಞಂ। ಉಭಯತ್ಥ ‘‘ಲೋಪೋ+ವಣ್ಣಿ+ವಣ್ಣಾನಂ’’ತಿ ಲೋಪೋ। ರಿಯಣ-ಪಿತುತೋ ಸಮ್ಭೂತೋ ಪೇತ್ತಿಯೋ, ಮಾತಿಯೋ, ‘‘ರಾನುಬನ್ಧೇ+ನ್ತಸರಾದಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ಉಲೋಪೋ, ಮತ್ತಿಯೋ। ರ್ಯಮ್ಹಿ-ಉಲೋಪೋ, ಚವಗ್ಗಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ, ಮಚ್ಚೋ ವಾ।
೩೨. ತತ್ಥ ವಸತಿ ವಿದಿತೋ ಭತ್ತೋ ನಿಯುತ್ತೋ
ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತಾ
೩೩. ತಸ್ಸಿ+ದಂ
ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ಇದ+ಮಿಚ್ಚ+ಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಣಿಕೋ ಹೋತಿ। ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಇದಂ ಸಙ್ಘಿಕಂ, ಪುಗ್ಗಲಿಕಂ, ಸಕ್ಯಪುತ್ತಿಕೋ, ನಾಟಪುತ್ತಿಕೋ, ಜೇನದತ್ತಿಕೋ। ಕಿಯೇ-ಸಸ್ಸ ಇದಂ ಸಕಿಯೋ, ಪರಕಿಯೋ। ನಿಯೇಅತ್ತನಿಯಂ। ಕೇ-ಸಕೋ, ರಞ್ಞೋ ಇದಂ ರಾಜಕಂ ಭಣ್ಡಂ।
೩೪. ಣೋ
ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ಇದ+ಮಿಚ್ಚ+ಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಣೋ ಹೋತಿ। ಕಚ್ಚಾಯನಸ್ಸ ಇದಂ ಕಚ್ಚಾಯನಂ, ಬ್ಯಾಕರಣಂ, ಸೋಗತಂ ಸಾಸನಂ, ಮಾಹಿಸಂ ಮಂಸಾದಿ।
೩೫. ಗವಾದೀಹಿ ಯೋ
ಗವಾದೀಹಿ ಛಟ್ಠಿಯನ್ತೇಹಿ ಇದ+ಮಿಚ್ಚ+ಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಯೋ ಹೋತಿ। ಗುನ್ನಂ ಇದಂ ಗಬ್ಯಂ, ಅವಙ, ಮಂಸಾದಿ। ಇಲೋಪೇ ಕಬ್ಬಂ। ದುನೋ ಇದಂ ದಬ್ಬಂ।
೩೬. ಪಿತಿತೋ ಭಾತರಿ ರೇಯ್ಯಣ
‘‘ಪಿತಿತೋ
೩೭. ಮಾತಿತೋ ಚ ಭಗಿನಿಯಂ ಚ್ಛೋ
ಮಾತುತೋ ಚ ಪಿತುತೋ ಚ ತೇಸಂ ಭಗಿನಿಯಂ ಚ್ಛೋ ಹೋತಿ। ಮಾತು ಭಗಿನಿ ಮಾತುಚ್ಛಾ, ಪಿತು ಭಗಿನಿ ಪಿತುಚ್ಛಾ। ಕಥಂ ‘‘ಮಾತು ಭಾತಾ ಮಾತುಲೋ’’ತಿ, ‘‘ಮಾತುಲಾದಿತ್ವಾನೀ’’ತಿ ನಿಪಾತನಾ ಲಪಚ್ಚಯೋ।
೩೮. ಮಾತಾಪಿತೂಸ್ವಾ+ಮಹೋ
ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ತೇಸಂ ಮಾತಾಪಿತೂಸ್ವಾ+ಮಹೋ ಹೋತಿ। ಮಾತು ಮಾತಾ ಮಾತಾಮಹೀ, ಮಾತು ಪಿತಾ ಮಾತಾಮಹೋ। ಪಿತು ಮಾತಾ ಪಿತಾಮಹೀ, ಪಿತು ಪಿತಾ ಪಿತಾಮಹೋ। ನ ಯಥಾಸಙ್ಖ್ಯಂ ಪಚ್ಚೇಕಾಭಿಸಮ್ಬನ್ಧತೋ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಮಾತಾಪಿತುಸದ್ದೇಹಿ ತೇಸಂ ಮಾತಾಪಿತುನ್ನಂ ಅತ್ಥೇ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ।
೩೯. ಹಿತೇ ರೇಯ್ಯಣ
ಮಾತಾಪಿತೂಹಿ ಹಿತೇ ರೇಯ್ಯಣ ಹೋತಿ। ಮಾತು ಹಿತೋ ಮತ್ತೇಯ್ಯೋ, ಪೇತ್ತೇಯ್ಯೋ।
೪೦. ನಿನ್ದಾ+ಞ್ಞಾತ+ಪ್ಪ ಪಟಿಭಾಗ ರಸ್ಸ ದಯಾ ಸಞ್ಞಾಸು ಕೋ
ನಿನ್ದಾದೀಸ್ವ+ತ್ಥೇಸು ನಾಮಸ್ಮಾ ಕೋ ಹೋತಿ। ನಿನ್ದಾಯಂ-ನಿನ್ದಿತೋ ಮುಣ್ಡೋ ಮುಣ್ಡಕೋ, ಏವಂ ಸಮಣಕೋ, ಪಣ್ಡಿತಕೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕೋ
೪೧. ತ+ಮಸ್ಸ ಪರಿಮಾಣಂ ಣಿಕೋ ಚ
ಪಠಮನ್ತಾ ಅಸ್ಸೇತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಣಿಕೋ ಹೋತಿ ಕೋ ಚ, ತಞ್ಚೇ ಪಠಮನ್ತಂ ಪರಿಮಾಣಂ ಭವತಿ। ದೋಣಾದೀನಂ ಪರಿಮಿತವೀಹಾದೀನಂ ಕರಣತ್ತಾ ‘‘ಪರಿಮೀಯನ್ತ್ಯ+ನೇನಾತಿ ಪರಿಮಾಣ’’ನ್ತಿ ಹೋತಿ। ದೋಣೋ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸಾತಿ ದೋಣಿಕೋ ವೀಹಿ, ಖಾರಸತಿಕೋ, ಖಾರಸಹಸ್ಸಿಕೋ, ಆಸೀತಿಕೋ ವಯೋ, ಉಪಡ್ಢಕಾಯೋ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ಉಪಡ್ಢಕಾಯಿಕಂ ಬಿಮ್ಬೋಹನಂ। ಪಞ್ಚಕಂ, ಛಕ್ಕಂ।
೪೨. ಯ+ತೇ+ತೇಹಿ+ತ್ತಕೋ
ಯಾದೀಹಿ ಪಠಮನ್ತೇಹಿ ಅಸ್ಸೇತಿ ಛಟ್ಠ್ಯತ್ಥೇ ತ್ತಕೋ ಹೋತಿ, ತಞ್ಚೇ ಪಠಮನ್ತಂ ಪರಿಮಾಣಂ ಭವತಿ। ಯಂ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ಯತ್ತಕಂ, ತತ್ತಕಂ, ‘‘ಏತಸ್ಸೇಟ ತ್ತಕೇ’’ತಿ ಏತಸ್ಸ ಏಟ, ಏತ್ತಕಂ। ಆವತಕೇ-ಯಂ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ಯಾವತಕೋ, ತಾವತಕೋ।
೪೩. ಸಬ್ಬಾ ಚಾ+ವನ್ತು
ಸಬ್ಬತೋ
೪೪. ಕಿಮ್ಹಾ ರತಿ+ರೀವ+ರೀವತಕ+ರಿತ್ತಕಾ
ಕಿಮ್ಹಾ ಪಠಮನ್ತಾ ಅಸ್ಸೇತಿ ಛಟ್ಠ್ಯತ್ಥೇ ರತಿ+ರೀವ+ರೀವತಕ+ರಿತ್ತಕಾ ಹೋನ್ತಿ। ಕಿಂಸಙ್ಖ್ಯಾನಂ ಪರಿಮಾಣ+ಮೇಸಂ ಕತಿ, ರಾನುಬನ್ಧತ್ತಾ ಇಂಭಾಗಲೋಪೋ। ಕೀವ, ಕೀವತಕಂ, ಕಿತ್ತಕಂ। ರೀವನ್ತೋ ಸಭಾವತೋ ಅಸಂಖ್ಯೋ।
೪೫. ಸಞ್ಜಾತಂ ತಾರಕಾದಿತ್ವಿ+ತೋತಿ
ಸಞ್ಜಾತತ್ಥೇ ಇತೋ। ತಾರಕಾ ಸಞ್ಜಾತಾ ಅಸ್ಸ ತಾರಕಿತಂ ಗಗನಂ, ಪುಪ್ಫಾನಿ ಸಞ್ಜಾತಾನಿ ಅಸ್ಸ ಪುಪ್ಫಿತೋ ರುಕ್ಖೋ, ಪಲ್ಲವಿತಾ ಲತಾ।
೪೬. ಮಾನೇ ಮತ್ತೋ
ಪಠಮನ್ತಾ ಮಾನವುತ್ತಿತೋ ಅಸ್ಸೇತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಮತ್ತೋ ಹೋತಿ। ಪಲಂ ಉಮ್ಮಾನ+ಮಸ್ಸ ಪಲಮತ್ತಂ। ಹತ್ಥೋ ಪಣಾಮ+ಮಸ್ಸ ಹತ್ಥಮತ್ತಂ। ಸತಂ ಮಾನ+ಮಸ್ಸ ಸತಮತ್ತಂ। ದೋಣೋ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ದೋಣಮತ್ತಂ। ಅಭೇದೋಪಚಾರಾ ದೋಣೋತಿಪಿ ಹೋತಿ। ಮೀಯತೇ+ನೇನಾತಿ ಮಾನಂ, ಮಾನಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧಿತ್ತಾ ಛಟ್ಠ್ಯನ್ತಭೂತಾನಮೇವ ವಿಧಿ ಹೋತಿ। ಏತ್ಥ ಚ –
ಉದ್ಧಮಾನನ್ತು
ಪಮಾಣಂ ಹೋತಿ ಆಯಾಮೋ, ಸಂಖ್ಯಾಸೇಸೋ ತು ಸಬ್ಬತೋ॥
೪೭. ತಗ್ಘೋ ಚು+ದ್ಧಂ
ಉದ್ಧಮಾನವುತ್ತಿತೋ ತಗ್ಘೋ ಹೋತಿ ಮತ್ತೋ ಚ। ಜಣ್ಣು ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ಜಣ್ಣುತಗ್ಘಂ, ಜಣ್ಣುಮತ್ತಂ।
೪೮. ಣೋ ಚ ಪುರಿಸಾತಿ
ಪುರಿಸಾ ಣೋ ಹೋತಿ ಮತ್ತಾದಯೋ ಚ। ಪುರಿಸೋ ಪರಿಮಾಣ+ಮಸ್ಸ ಪೋರಿಸಂ, ಪುರಿಸಮತ್ತಂ+ಪುರಿಸತಗ್ಘಂ।
೪೯. ಅಯು+ಭದ್ವಿತೀಹಂ+ಸೇ
ಉಭದ್ವಿತೀಹಿ ಅವಯವವುತ್ತೀಹಿ ಅಯೋ ಹೋತಿ। ಉಭೋ ಅಂಸಾ ಅಸ್ಸ ಉಭಯಂ, ದ್ವಯಂ, ತಯಂ। ಅಂಸಸಮ್ಬನ್ಧೇನ ಸಮುದಾಯೇ ವಿಧಿ ಹೋತೀತಿ ನ ಉಭಯಾದಿತೋ ಬಹುವಚನನ್ತಿ ಚೇ, ‘‘ರಾಹುನೋ ಸಿರೋ’’ ತ್ಯಾದೋ ಅಭೇದೇಪಿ ಭೇದವಿವಕ್ಖಾಯ ಲಬ್ಭಮಾನತೋ ಬಹುವಚನಂ ಹೋತೇವ।
೫೦. ಸಙ್ಖ್ಯಾಯ ಸಚ್ಚು+ತೀ+ಸಾ+ಸ+ದಸನ್ತಾಯಾ+ಧಿಕಾ+ಸ್ಮಿಂ ಸತಸಹಸ್ಸೇ ಡೋ
ಸತ್ಯನ್ತಾಯ ಉತ್ಯನ್ತಾಯ ಈಸನ್ತಾಯ ಆಸನ್ತಾಯ ದಸನ್ತಾಯ ಸಙ್ಖ್ಯಾಯ ಪಠಮನ್ತಾಯ ಅಸ್ಮಿನ್ತಿ ಸತ್ತಮ್ಯತ್ಥೇ ಡೋ ಹೋತಿ, ಸಾ ಚೇ
೧೩೯. ಡೇ ಸತಿಸ್ಸ ತಿಸ್ಸತಿ
ಡೇ ಪರೇ ಸತ್ಯನ್ತಸ್ಸ ತಿಕಾರಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ। ಏಕವೀಸಂಸತಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ವಾ। ತಿಂಸತಿ ಅಧಿಕಾ ಅಸ್ಮಿಂ ಸತಾದಿಕೇತಿ ತಿಂಸಸತಂ ಏಕತಿಂಸಸತಂ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಉತ್ಯನ್ತಾಯನವುತಿ ಅಧಿಕಾ ಅಸ್ಮಿಂ ಸತಾದಿಕೇತಿ ನವುತಂಸತಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ವಾ। ಈಸನ್ತಾಯ-ಚತ್ತಾಲೀಸಂ ಅಧಿಕಾ ಅಸ್ಮಿಂ ಸತೇ ಸಹಸ್ಸೇ ಸತಸಹಸ್ಸೇತಿ ಚತ್ತಾಲೀಸಸತ+ಮಿಚ್ಚಾದಿ। ಆಸನ್ತಾಯ ಏವಂ, ಪಞ್ಞಾಸಂಸತ+ಮಿಚ್ಚಾದಿ। ದಸನ್ತಾಯ-ಏಕಾದಸಂಸತ+ಮಿಚ್ಚಾದಿ।
೫೧. ತಸ್ಸ ಪೂರಣೇ+ಕಾದಸಾದಿತೋ ವಾ
ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾಯೇ+ಕಾದಸಾದಿಕಾಯ ಸಂಖ್ಯಾಯ ಡೋ ಹೋತಿ ಪೂರಣತ್ಥೇ ವಿಭಾಸಾ। ಸಾ ಸಂಖ್ಯಾ ಪೂರಿಯತೇ ಯೇನ ತಂ ಪೂರಣಂ। ಏಕಾದಸನ್ನಂ ಪೂರಣೋ ಏಕಾದಸೋ। ಅಞ್ಞತ್ರ ‘‘ಮ ಪಞ್ಚಾದಿಕತೀಹೀ’’ತಿ ಮೋ, ಏಕಾದಸಮೋ। ವೀಸತಿಯಾ ಪೂರಣೋ ವೀಸೋ ವೀಸತಿಮೋ, ತಿಂಸೋ, ತಿಂಸತಿಮೋ। ವಾಸದ್ದಸ್ಸ ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ತಾ ನಿಚ್ಚಂ ಚತ್ತಾಲೀಸೋ ಪಞ್ಞಾಸೋ।
೫೨. ಮ ಪಞ್ಚಾದಿಕತೀಹಿತಿ
ಮಪಚ್ಚಯೇ ಪಞ್ಚಮೋ, ಪಞ್ಚಮೀ। ಸತ್ತಮೋ, ಸತ್ತಮೀ। ಅಟ್ಠಮೋ, ಅಟ್ಠಮೀ। ಕತಿಮೋ, ಕತಿಮೀ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೫೩. ಸಥಾದೀನ+ಮಿ ಚತಿ
ಸತಾದೀನಂ
೫೪. ಛಾ ಟ್ಠ+ಟ್ಠಮಾತಿ
ಛಸದ್ದಾ ಪೂರಣತ್ಥೇ ಟ್ಠ+ಟ್ಠಮಾ। ಛನ್ನಂ ಪೂರಣೋ ಛಟ್ಠೋ, ಛಟ್ಠಮೋ। ಇತ್ಥಿಯಂ ಛಟ್ಠೀ, ಛಟ್ಠಮೀ। ‘‘ಚತುತ್ಥದುತಿಯೇಸ್ವೇ+ಸಂ ತತಿಯಪಠಮಾ’’ತಿ ನಿಪಾತನಾ ಪೂರಣತ್ಥೇ ದ್ವಿತೋ ತಿಯೋ ದ್ವಿಸ್ಸ ದು ಚ, ತಿಚತೂಹಿ ತಿಸ್ಸ ಅ, ತಿಯ+ತ್ಥಾ ಚ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ, ದುತಿಯೋ ತತಿಯೋ, ಚತುತ್ಥೋ।
೫೫. ಏಕಾ ಕಾ+ಕ್ಯ+ಸಹಾಯೇ
‘‘ಸತಿ ಬ್ಯಭಿಚಾರೇ ವಿಸೇಸನಂ ಸಾತ್ಥಕಂ’’ತಿ ಞಾಯಾ ಸಂಖ್ಯಾತೋ ವಿಸೇಸೇತುಂ ‘‘ಅಸಹಾಯೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಏಕಸ್ಮಾ ಅಸಹಾಯತ್ಥೇ ಕ+ಆಕೀ ಹೋನ್ತಿ ವಾ। ಏಕೋವ ಏಕಕೋ, ಏಕಾಕೀ, ಏಕೋ ವಾ।
೫೬. ವಚ್ಛಾದೀಹಿ ತನುತ್ತೇ ತರೋ
ವಚ್ಛಾದೀನಂ ಸಭಾವಸ್ಸ ತನುತ್ತೇ=ಕಿಞ್ಚಿಮತ್ತಾವಸೇಸೇ ತರೋ ಹೋತಿ। ಸೋ=ಸಕೋ ಭಾವೋ ಸಭಾವೋ ಅತ್ತನಿಯಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಂ। ಸುಸುತ್ತಸ್ಸ ತನುತ್ತೇ ವಚ್ಛತರೋ, ಇತ್ಥಿಯಂ ವಚ್ಛತರೀ। ಯೋಬ್ಬನಸ್ಸ ತನುತ್ತೇ ಓಕ್ಖತರೋ। ಓಕ್ಖಾ=ದುತಿಯವಯಟ್ಠಗೋಣೋ। ಅಸ್ಸಭಾವಸ್ಸ ತನುತ್ತೇ ಅಸ್ಸತರೋ। ಗಾವೋತಿ ಜಾತಿಸಾಮತ್ಥಿಯಸ್ಸ ತನುತ್ತೇ ಉಸಭತರೋ। ಏತ್ಥ ತನುತ್ತಂ ಅಪ್ಪಬಲತಾ।
೫೭. ಕಿಮ್ಹಾ ನಿದ್ಧಾರಣೇ ರತರ+ರತಮಾ
ಕಿಂಸದ್ದಾ
೫೮. ತೇನ ದತ್ತೇ ಲಿ+ಯಾತಿ
ದತ್ತೇ+ಭಿಧೇಯ್ಯೇ ಲ+ಇಯಾ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ಮನುಸ್ಸಸಞ್ಞಾಯಂ। ದೇವೇನ ದತ್ತೋ ದೇವಲೋ ದೇವಿಯೋ, ಬ್ರಹ್ಮಲೋ ಬ್ರಹ್ಮಿಯೋ। ಸೀವಲೋ ಸೀವಿಯೋ ಸಿಸ್ಸ ದೀಘೋ। ದೇವ+ಬ್ರಹ್ಮ+ಸಿವಾತಿ ತನ್ನಾಮಕಾ ಮನುಸ್ಸಾ। (ರತ್ತಮಿಚ್ಚಾದಿಅನೇಕತ್ಥತದ್ಧಿತಂ)।
೫೯. ತಸ್ಸ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸುತ್ತ+ತಾ+ತ್ತನ+ಣ್ಯ+ಣೇಯ್ಯ+ಣಿ+ಯ+ಣಿಯಾ
ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ಭಾವೇ ಕಮ್ಮೇ ಚ ತ್ತಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಲಂ। ನ ಸಬ್ಬೇ ಪಚ್ಚಯಾ ಸಬ್ಬತೋ ಹೋನ್ತಿ ಅಞ್ಞತ್ರತ್ತ+ತಾಹಿ। ಭವನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಾ ಬುದ್ಧಿಸದ್ದಾತಿ ಭಾವೋ ಸದ್ದಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಂ। ವುತ್ತಞ್ಚ –
ಹೋನ್ತ್ಯ+ಸ್ಮಾ ಸದ್ದಬುದ್ಧೀತಿ, ಭಾವೋ ತಂ ಸದ್ದವುತ್ತಿಯಾ।
ನಿಮಿತ್ತಭೂತಂ ನಾಮಞ್ಚ, ಜಾತಿ ದಬ್ಬಂ ಕ್ರಿಯಾ ಗುಣೋತಿ॥
ನೀಲಸ್ಸ ಪಟಸ್ಸ ಭಾವೋ ನೀಲತ್ತಂ ನೀಲತಾತಿ ಗುಣೋ ಭಾವೋ। ಏತ್ಥ ನೀಲಗುಣವಸೇನ ಪಟೇ ನೀಲಸದ್ದಸ್ಸ ವುತ್ತಿಯಾ ಪಟಬುದ್ಧಿಯಾ ನಿಮಿತ್ತಂ ಭಾವೋ ನಾಮ। ನೀಲಸ್ಸ ಗುಣಸ್ಸ ಭಾವೋ ನೀಲತ್ತಂ ನೀಲತಾತಿ ನೀಲಗುಣಜಾತಿ, ಏತ್ಥ ನೀಲಗುಣಜಾತಿ ನಿಮಿತ್ತಂ ಹುತ್ವಾ ನೀಲಸದ್ದಸ್ಸ ಗುಣವುತ್ತಿಯಾ
ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಭಾವೋ ದೇವದತ್ತತ್ತಂ, ಚನ್ದತ್ತಂ, ಸೂರಿಯತ್ತಂತಿ ತದವತ್ಥಾ ವಿಸೇಸಸಾಮಞ್ಞಂ, ದೇವದತ್ತಸ್ಸ ಬಾಲತಾದಿಅವತ್ಥಾಭೇದೋ, ಚನ್ದಸ್ಸ ಕಲಾದಿಅವತ್ಥಭೇದೋ ಚ, ಸೂರಿಯಸ್ಸ ಮನ್ದಪಟುತಾದಿಅವತ್ಥಾಭೇದೋ ಚ ಸಾಮಞ್ಞಂ, ತದೇತ್ಥ ನಿಮಿತ್ತಂ। ಏತ್ಥ ವಿಜ್ಜಮಾನಪದತ್ಥಾನಂ ವಿಸಯಭೂತಸಞ್ಞಾಸದ್ದಾನಂ ಪವತ್ತಿನಿಮಿತ್ತಂ ವುತ್ತಂ। ಆಕಾಸತ್ತಂ ಅಭಾವತ್ತಂತಿ, ತತ್ಥ ಘಟಾಕಾಸ+ಪೀಠರಾಕಾಸ, ಪಟಾಭಾವ+ಘಟಾಭಾವಾದಿನಾ ಉಪಚರಿತಭೇದಸಾಮಞ್ಞಂ ಭಾವೋ।
ತ್ತನ-ಪುಥುಜ್ಜನತ್ತನಂ। ವೇದನಾಯ ಭಾವೋ ವೇದನತ್ತನಂ, ರಸ್ಸೋ। ಏವಂ ಜಾಯತ್ತನಂ, ಜಾರತ್ತನಂ।
ಣ್ಯ-ಅಲಸಸ್ಸ ಭಾವೋ ಕಮ್ಮಂ ವಾ ಆಲಸ್ಯಂ, ಏತ್ಥ ‘‘ಲೋಪೋ+ವಣ್ಣಿ+ವಣ್ಣಾನಂ’’ತಿ ಅ-ಲೋಪೇ ‘‘ಸರಾನ+ಮಾದಿಸ್ಸಾ’’ದಿನಾ ಆಕಾರೋ, ಏವ+ಮುಪರಿ ಚ। ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಭಾವೋ ಬ್ರಹ್ಮಞ್ಞಂ, ಞ್ಞಕಾರಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ। ಚಾಪಲ್ಯಂ, ನೇಪುಞ್ಞಂ, ಪೇಸುಞ್ಞಂ, ರಞ್ಞೋ ಭಾವೋ ರಜ್ಜಂ, ಆಧಿಪಚ್ಚಂ, ದಾಯಜ್ಜಂ, ವೇಸಮ್ಮಂ, ವೇಸಮಂ, ಣಪಚ್ಚಯೋ। ಸಖಿನೋ ಭಾವೋ ಸಖ್ಯಂ, ವಾಣಿಜ್ಜಂ, ಆರೋಗ್ಯಂ, ಓದಗ್ಯಂ, ಆನಣ್ಯಂ, ದುಬ್ಬಲ್ಯಂ, ಬಲ್ಯಂ, ಪಣ್ಡಿಚ್ಚಂ, ಬಾಹುಸ್ಸಚ್ಚಂ, ಪೋರೋಹಿಚ್ಚಂ। ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿಸ್ಸ ಭಾವೋ ಮುಟ್ಠಸ್ಸಚ್ಚಂ, ಇಲೋಪೋ। ಕೋಸಲ್ಲಂ, ವೇಪುಲ್ಲಂ। ಸಮಾನಸ್ಸ ಭಾವೋ ಸಾಮಞ್ಞಂ, ಪೇರಿಸ್ಸಂ, ಸೋಮನಸ್ಸಂ, ದೋಮನಸ್ಸಂ, ಸೋವಚಸ್ಸಂ, ದೋವಚಸ್ಸಂ, ನಿಪಕಸ್ಸ
ಣೇಯ್ಯ-ಸುಚಿನೋ ಭಾವೋ ಸೋಚೇಯ್ಯಂ, ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಂ, ಕಪಿಸ್ಸ ಭಾವೋ ಕಾಪೇಯ್ಯಂ। ಸಠಸ್ಸ ಭಾವೋ ಕಮ್ಮಂ ವಾ ಸಾಠೇಯ್ಯಂ।
ಣ-ಗರೂನಂ ಭಾವೋ ಗಾರವಂ, ಉ ಅವಙ। ಪಾಟವಂ, ಅಜ್ಜವಂ, ಮದ್ದವಂ, ‘‘ಕೋಸಜ್ಜಾ’’ದಿನಾ ಉಸ್ಸ ಅತ್ತಂ ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ। ಪರಮಾನಂ ಭಾವೋ ಪಾರಮೀ, ವೀಪಚ್ಚಯೋ। ಸಮಗ್ಗಾನಂ ಭಾವೋ ಸಾಮಗ್ಗೀ।
ಇಯ-ಅಧಿಪತಿನೋ ಭಾವೋ ಅಧಿಪತಿಯಂ, ಪಣ್ಡಿತಿಯಂ, ಬಹುಸ್ಸುತಿಯಂ, ನಗ್ಗಿಯಂ, ಸೂರಿಯಂ।
ಣಿಯ-ಅಲಸಸ್ಸ ಭಾವೋ ಕಮ್ಮಂ ವಾ ಆಲಸಿಯಂ, ತಾಲುಸಿಯಂ, ಮನ್ದಿಯಂ, ದಕ್ಖಿಯಂ, ಪೋರೋಹಿತಿಯಂ, ವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಂ।
ಕಥಂ ರಾಮಣೀಯಕಂತಿ, ಸಕತ್ಥೇ ಕನ್ತಾ ಣೇನ ಸಿದ್ಧಾ। ಕಮ್ಮಂ=ಕ್ರಿಯಾ, ತತ್ಥ ಅಲಸಸ್ಸ ಕಮ್ಮಂ ಅಲಸತ್ತಂ ಅಲಸತಾ ಅಲಸತ್ತನಂ ಆಲಸ್ಯಂ ಆಲಸಿಯಂ ವಾ।
೧೨೨. ಸಕತ್ಥೇತಿ
ಸಕತ್ಥೇಪಿ ಯಥಾಯೋಗಂ ತ್ತಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ। ಯಥಾಭೂತಮೇವ ಯಥಾಭುಚ್ಚಂ, ಕಾರುಞ್ಞಂ, ಪತ್ತಕಲ್ಲಂ। ಆಕಾಸಾನನ್ತಮೇವ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಂ, ಏತ್ಥ ಅಕಾರಲೋಪೋ, ತಸ್ಸ ಚೇ ಪುಬ್ಬರೂಪೇ ಚ ಕತೇ ‘‘ತದಮಿನಾ’’ದಿನಾ ನಸ್ಸ ಞ್ಞೋ ಚ ಲೋಪೋ ಚ ಹೋತಿ, ಕಾಯಪಾಗುಞ್ಞತಾ।
೬೦. ಬ್ಯ ವದ್ಧದಾಸಾ ವಾ
ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ
೬೧. ನಸ ಯುವಾ ಬೋ ಚ ವಸ್ಸ
ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ಯುವಸದ್ದಾ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ನಣ ವಾ ಹೋತಿ ವಸ್ಸ ಬೋ ಚ। ಯುವಸ್ಸ ಭಾವೋ ಯೋಬ್ಬನಂ, ಯುವತ್ತಂ ಯುವತಾ ವಾ।
೬೨. ಅಣ್ವಾದಿತ್ವಿ+ಮೋತಿ
ಭಾವೇ ವಾ ಇಮೋ। ಅಣುನೋ ಭಾವೋ ಅಣಿಮಾ, ಲಘಿಮಾ, ಮಹತೋ ಭಾವೋ ಮಹಿಮಾ। ಕಿಸಸ್ಸ ಭಾವೋ ಕಸಿಮಾ।
೧೩೩. ಕಿಸ+ಮಹತ+ಮಿಮೇ ಕಸ, ಮಹಾತಿ
ಇಮಮ್ಹಿ ಮಹತೋ ಮಹೋ ಚ ಕಿಸಸ್ಸ ಕಸಾದೇಸೋ ಚ ಹೋತಿ।
೬೩. ಭಾವಾ ತೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ
ಕ್ರಿಯಾವಾಚಕಸದ್ದತೋ ಇಮೋ, ಪಾಕೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತಂ ಪಾಕಿಮಂ, ಸೇಕಿಮಂ।
೧೨೭. ಕೋಸಜ್ಜಾ+ಜ್ಜವ+ಪಾರಿಸಜ್ಜ+ಸೋಹಜ್ಜ+ಮದ್ದವಾ+ರಿಸ್ಸಾ+ಸಭಾ+ಜಞ್ಞ+ಥೇಯ್ಯ+ ಬಾಹುಸಚ್ಚಾ
ಏತೇ ಸದ್ದಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ ಣಾನುಬನ್ಧೇ। ಕುಸೀತಸ್ಸ ಭಾವೋತಿ ಭಾವೇ ಣ್ಯೋ ಹೋತಿ, ಇಮಿನಾ ಈಸ್ಸ ಅಕಾರೇ ಚ ತಸ್ಸ ಜೇ ಚ
೬೪. ತರ+ತಮಿ+ಸ್ಸಿಕಿ+ಯಿ+ಟ್ಠಾ+ತಿಸಯೇ
ಅತಿಸಯೇ ವತ್ತಮಾನತೋ ಹೋನ್ತೇ+ತೇ ಪಚ್ಚಯಾ। ಅತಿಸಯೇನ ಪಾಪೋ ಪಾಪತರೋ ಪಾಪತಮೋ ಪಾಪಿಸ್ಸಿತೋ ಪಾಪಿಯೋ ಪಾಪಿಟ್ಠೋ, ಇತ್ಥಿಯಂ ಪಾಪತರಾ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಅತಿಸಯಪ್ಪಚ್ಚಯನ್ತಾಪಿ ಅತಿಸಯಪ್ಪಚ್ಚಯೋ, ಅತಿಸಯೇನ ಪಾಪಿಟ್ಠೋ ಪಾಪಿಟ್ಠತರೋ ಪಾಪಿಟ್ಠತಮೋ। ಏವಂ ಪಟುತರೋ ಪಟುತಮೋ, ಪಟಿಸ್ಸಿಕೋ, ಪಟಿಯೋ, ಪಟಿಟ್ಠೋ, ವರತರೋ ಇಚ್ಚಾದಿ ಪಣೀತತರೋ ಇಚ್ಚಾದಿ ಚ।
೧೩೫. ಜೋ ವುದ್ಧಸ್ಸಿ+ಯಿ+ಟ್ಠೇಸು
ವುದ್ಧಸ್ಸ
೧೩೬. ಬಾಳ್ಹ+ನ್ತಿಕ+ಪಸತ್ಥಾನಂ ಸಾಧ+ನೇದ+ಸಾ
ಇಯಇಟ್ಠೇಸು ಬಾಳ್ಹ+ನ್ತಿಕ+ಪಸತ್ಥಾನಂ ಸಾಧ+ನೇದ+ಸಾ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ಅತಿಸಯೇನ ಬಾಳ್ಹೋ ಸಾಧಿಯೋ ಸಾಧಿಟ್ಠೋ। ಅತಿಸಯೇನ ಅನ್ತಿಕೋ ನೇದಿಯೋ ನೇದಿಟ್ಠೋ। ಅತಿಸಯೇನ ಪಸತ್ಥೋ ಸೇಯ್ಯೋ ಸೇಟ್ಠೋ, ಪುಬ್ಬೇವ ಸರೇ ಲುತ್ತೇ ಇಸ್ಸ ಏ ದ್ವಿತ್ತಞ್ಚ।
೧೩೭. ಕಣ+ಕನ+ಪ್ಪ+ಯುವಾನಂ
ಇಯಇಟ್ಠೇಸು ಅಪ್ಪಯುವಾನಂ ಕಣ+ಕನಾ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ಅತಿಸಯೇನ ಅಪ್ಪೋ ಕಣಿಯೋ ಕಣಿಟ್ಠೋ। ಅತಿಸಯೇನ ಯುವಾ ಕನಿಯೋ ಕನಿಟ್ಠೋ।
೧೩೮. ಲೋಪೋ ವೀ+ಮನ್ತು+ವನ್ತೂನನ್ತಿ
ಇಯಇಟ್ಠೇಸು ವೀ+ಮನ್ತು+ವನ್ತೂನಂ ಲೋಪೋ। ಅತಿಸಯೇನ ಮೇಧಾವೀ ಮೇಧಿಯೋ ಮೇಧಿಟ್ಠೋ। ಅತಿಸಯೇನ ಸತಿಮಾ ಸತಿಯೋ ಸತಿಟ್ಠೋ। ಅತಿಸಯೇನ ಗುಣವಾ ಗುಣಿಯೋ ಗುಣಿಟ್ಠೋ। ಏತ್ಥ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಮನ್ತ್ವತ್ಥೇ ವೀ+ಮನ್ತು+ವನ್ತು ಹೋತಿ।
೬೫. ತನ್ನಿಸ್ಸಿತೇ ಲ್ಲೋ
ಲ್ಲಪಚ್ಚಯೋ
೬೬. ತಸ್ಸ ವಿಕಾರಾವಯವೇಸು ಣ+ಣಿಕ+ಣೇಯ್ಯ+ಮಯಾ
ಪಕತಿಯಾ ಉತ್ತರ+ಮವತ್ಥನ್ತರಂ ವಿಕಾರೋ। ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ನಾಮಸ್ಮಾ ವಿಕಾರೇ+ವಯವೇ ಚ ಣಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಲಂ। ಣ-ಅಯಸೋ ವಿಕಾರೋ ಆಯಸಂ ಬನ್ಧನಂ, ಸಕಾಗಮೋ। ಉದುಮ್ಬರಸ್ಸ ಅವಯವೋ ವಿಕಾರೋ ವಾ ಓದುಮ್ಬರಂ ಭಸ್ಮಂ ಪಣ್ಣಂ ವಾ। ಕಾಪೋತಂ ಮಂಸಂ ಸತ್ತಿ ವಾ। ಣಿಕ-ಕಪ್ಪಾಸಸ್ಸ ವಿಕಾರೋ ಕಪ್ಪಾಸಿಕಂ ವತ್ಥಂ। ಣೇಯ್ಯ-ಏಣಿಸ್ಸ ವಿಕಾರೋ+ವಯವೋ ವಾ ಏಣೇಯ್ಯಂ। ಕೋಸಾನಂ ವಿಕಾರೋ ಕೋಸೇಯ್ಯಂ ವತ್ಥಂ। ಮಯ-ತಿಣಾನಂ ವಿಕಾರೋ ತಿಣಮಯಂ, ದಾರುಮಯಂ, ನಳಮಯಂ, ಮತ್ತಿಕಾಮಯಂ, ಸುವಣ್ಣಮಯೋ ರಥೋ, ರೂಪಿಯಮಯಂ। ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ’’ತಿ ಮಯೋ, ಗುನ್ನಂ ಕರೀಸಂ ಗೋಮಯಂ।
೬೭. ಜತುತೋ ಸ್ಸಣ ವಾ
ವಿಕಾರಾವಯವೇಸು ಜತುತೋ ಸ್ಸಣ ವಾ ಹೋತಿ। ಏತ್ಥ ‘‘ವಿಕಾರಾವಯವೇಸೂ’’ತಿ ವತ್ತನ್ತೇಸುಪಿ ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ವಿಕಾರೇಯೇವ ಹೋತಿ। ಜತುನೋ ವಿಕಾರೋ ಜಾತುಸ್ಸಂ ಜತುಮಯಂ।
೧೨೩. ಲೋಪೋತಿ
ಬಹುಲಂ ಪಚ್ಚಯಲೋಪೋಪಿ। ‘‘ಫಲಿತಸ್ಸ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಫಲ+ಮವಯವೋ ವಿಕಾರೋ ಚ, ಪಲ್ಲವಿತಸ್ಸೇವ ಪಲ್ಲವಂ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಫಲಾದಯೋ
೬೮. ಸಮೂಹೇ ಕಣ+ಣ+ಣಿಕಾ
ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಾ ಸಮೂಹೇ ಕಣ+ಣ+ಣಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ। ಗೋತ್ತಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ಕಣ-ರಾಜಞ್ಞಾನಂ ಸಮೂಹೋ ರಾಜಞ್ಞಕಂ, ಮಾನುಸಕಂ। ಉಕ್ಖಾದೀಹಿ ಉಕ್ಖಾನಂ ಸಮೂಹೋ ಓಕ್ಖಕಂ, ‘‘ಸಂಯೋಗೇ ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ಓಕಾರೋ। ಓಟ್ಠಕಂ। ಉರಬ್ಭಾನಂ ಸಮೂಹೋ ಓರಬ್ಭಕಂ। ರಾಜಕಂ, ರಾಜಪುತ್ತಕಂ, ಹತ್ಥಿಕಂ, ಧೇನುಕಂ, ಮಾಯೂರಕಂ, ಕಾಪೋತಕಂ, ಮಾಹಿಸಕಂ। ಣ-ಕಾಕಾನಂ ಸಮೂಹೋ ಕಾಕಂ, ಭಿಕ್ಖಂ। ಣಿಕ ಅಚಿತ್ತಾ-ಅಪೂಪಾನಂ ಸಮೂಹೋ ಆಪೂಪಿಕಂ, ಸಂಕುಲಿಕಂ।
೬೯. ಜನಾದೀಹಿ ತಾತಿ
ಸಮೂಹತ್ಥೇ ತಾ। ಜನಾನಂ ಸಮೂಹೋ ಜನತಾ, ಗಜತಾ, ಬನ್ಧುತಾ, ಗಾಮತಾ, ಸಹಾಯತಾ, ನಾಗರತಾ। ತಾನ್ತಾ ಸಭಾವತೋ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗಾ।
ಮದನೀಯನ್ತಿ ಕರಣೇ+ಧಿಕರಣೇ ವಾ ಅನೀಯೇನ ಸಿದ್ಧಂ। ಧೂಮಾಯಿತತ್ತನ್ತಿಕ್ತನ್ತಾ ನಾಮಧಾತುತೋ ತ್ತೇನ ಸಿದ್ಧಂ, ಧೂಮೋ ವಿಯ ಆಚರತೀತಿ ‘‘ಕತ್ತುತಾ+ಯೋ’’ತಿ ಆಯೇ ‘‘ಗಮನತ್ಥಾಕಮ್ಮಕಾಧಾರೇ ಚಾ’’ತಿ ಕ್ತಪಚ್ಚಯೇ ಊಆಗಮೇ ಚ ಕತೇ ಧೂಮಾಯಿತಸ್ಸ ಭಾವೋತಿ ಧೂಮಾಯಿತತ್ತಂ।
೭೦. ಇಯೋ ಹಿತೇತಿ
ಹಿತತ್ಥೇ
೭೧. ಚಕ್ಖಾದಿತೋ ಸ್ಸೋತಿ
ಹಿತತ್ಥೇ ಸ್ಸೋ। ಚಕ್ಖುನೋ ಹಿತಂ ಚಕ್ಖುಸ್ಸಂ, ಆಯುಸ್ಸಂ।
೭೨. ಣ್ಯೋ ತತ್ಥ ಸಾಧು
ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತಾ ತತ್ಥ ಸಾಧೂತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಣ್ಯೋ ಹೋತಿ। ಸಾಧೂತಿ ಕುಸಲೋ ಯೋಗ್ಗೋ ಹಿತೋ ವಾ। ಸಭಾಯಂ ಕುಸಲೋ ಸಬ್ಭೋ, ಆಕಾರಲೋಪೋ। ಪರಿಸಾಯಂ ಸಾಧು ಪಾರಿಸಜ್ಜೋ, ‘‘ಕೋಸಜ್ಜಾ’’ದಿನಾ ಜಾಗಮೇ ಅಕಾರವುದ್ಧಿ। ಮೇಧಾಯ ಹಿತಂ ಮೇಜ್ಝಂ ಘತಂ। ಪಾದಾನಂ ಹಿತಂ ಪಜ್ಜಂ ತೇಲಂ। ‘‘ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ’’ತಿ ಣ್ಯೋ, ರಥಂ ವಹತೀತಿ ರಚ್ಛಾ।
೭೩. ಕಮ್ಮಾ ನಿಯ+ಞ್ಞಾತಿ
ಕಮ್ಮಸದ್ದಾ ಸಾಧ್ವತ್ಥೇ ನಿಯ+ಞ್ಞಾ ಹೋನ್ತಿ। ಕಮ್ಮೇ ಸಾಧು ಕಮ್ಮನಿಯಂ ಕಮ್ಮಞ್ಞಂ।
೭೪. ಕಥಾದಿತ್ವಿ+ಕೋತಿ
ಇಕೋ। ಕಥಾಯಂ ಕುಸಲೋ ಕಥಿಕೋ। ಧಮ್ಮಕಥಿಕೋ, ಸಙ್ಗಾಮಿಕೋ, ಪವಾಸಿಕೋ, ಉಪವಾಸಿಕೋ।
೭೫. ಪಥಾದೀಹಿ ಣೇಯ್ಯೋತಿ
ಣೇಯ್ಯೋ। ಪಥೇ ಹಿತಂ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ, ಸಪತಿಸ್ಮಿಂ ಹಿತಂ ಸಾಪತೇಯ್ಯಂ ಧನಂ। ಪದೀಪೇಯ್ಯಂ ತೇಲಂ।
೭೬. ದಕ್ಖಿಣಾಯಾ+ರಹೇತಿ
ಅರಹತ್ಥೇ
೭೭. ರಾಯೋ ತುಮನ್ತಾತಿ
ಅರಹತ್ಥೇ ತುಮನ್ತಾ ರಾಯೋ ವಾ। ಘಾತೇತುಂ ಅರಹತೀತಿ ಘಾತೇತಾಯಂ, ‘‘ರಾನುಬನ್ಧೇ+ನ್ತಸರಾದಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ಉಂಲೋಪೋ। ಜಾಪೇತಾಯಂ, ಪಬ್ಬಾಜೇತಾಯಂ। ವಾತಿ ಕಿಂ, ಘಾತೇತುಂ। (ಸಂಕಿಣ್ಣತದ್ಧಿತಂ)।
೭೮. ತ+ಮೇತ್ಥ+ಸ್ಸ+ತ್ಥೀತಿ ಮನ್ತು
ಪಠಮನ್ತಾ ಏತ್ಥ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಏತೇಸ್ವ+ತ್ಥೇಸು ಮನ್ತು ಹೋತಿ। ಗಾವೋ ಏತ್ಥ ದೇಸೇ ಅಸ್ಸ ವಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸನ್ತೀತಿ ಗೋಮಾ, ಗೋಮನ್ತೋ ಇಚ್ಚಾದಿ ಗುಣವನ್ತುಸಮಂ।
ಅತ್ಥೀತಿ ವತ್ತಮಾನಕಾಲೋಪಾದಾನತೋ ಭೂತಾಹಿ ಭವಿಸ್ಸನ್ತೀಹಿ ವಾ ಗೋಹಿ ನ ಗೋಮಾ। ಕಥಂ ಗೋಮಾ ಆಸಿ, ಗೋಮಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ। ತದಾಪಿ ವತ್ತಮಾನಾಹಿಯೇವ ಗೋಹಿ ಗೋಮಾ, ಆಸಿ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಪದನ್ತರಾ ಕಾಲನ್ತರಂ। ಇತಿಸದ್ದತೋ ವಿಸಯನಿಯಮೋ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ –
ಪಹೂತೇ ಚ ಪಸಂಸಾಯಂ, ನಿನ್ದಾಯಞ್ಚಾ+ತಿಸಾಯನೇ।
ನಿಚ್ಚಯೋಗೇ ಚ ಸಂಸಗ್ಗೇ, ಹೋನ್ತಿ+ಮೇ ಮನ್ತುಆದಯೋತಿ॥
೧೩೪. ಆಯುಸ್ಸಾ+ಯಸ ಮನ್ತುಮ್ಹಿ
ಮನ್ತುಮ್ಹಿ ಆಯುಸ್ಸ ಆಯಸಾದೇಸೋ ಹೋತಿ। ಆಯು ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಆಯಸ್ಮಾ। ಗೋ ಅಸ್ಸೋತಿ ಜಾತಿಸದ್ದಾನಂ ದಬ್ಬಾಭಿಧಾನ- ಸಾಮತ್ಥಿಯಾ
೭೯. ವನ್ತ್ವ+ವಣ್ಣಾತಿ
ವನ್ತು। ಪಸತ್ಥಂ ಸೀಲ+ಮಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಸೀಲವಾ। ಪಹುತಾ ಪಸತ್ಥಾ ವಾ ಪಞ್ಞಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಪಞ್ಞವಾ।
೮೦. ದಣ್ಡಾದಿತ್ವಿ+ಕ+ಈ ವಾತಿ
ಇಕ+ಈ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ಮನ್ತತ್ಥೇ। ಬಹುಲಂವಿಧಾನಾ ಕುತೋಚಿಸದ್ದತೋ ದ್ವೇ ಹೋನ್ತಿ, ಕುತೋ ಚೇ+ಕಮೇಕಂವ। ನಿಚ್ಚಯುತ್ತೋ ದಣ್ಡೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ದಣ್ಡಿಕೋ ದಣ್ಡೀ। ಗನ್ಧಿಕೋ ಗನ್ಧೀ। ವಾತ್ವೇವ, ದಣ್ಡವಾ।
‘‘ಉತ್ತಮಿಣೇವ ಧನಾ ಇಕೋ’’ತಿ ಗಣಸುತ್ತೇನ ಇಕೋ ಧನಿಕೋ। ಅಞ್ಞೋ ಧನೀ ಧನವಾ।
‘‘ಅಸನ್ನಿಹಿತೇ ಅತ್ಥಾ’’ ಅಸನ್ನಿಹಿತೋ ಅತ್ಥೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥಿಕೋ ಅತ್ಥೀ। ಸನ್ನಿಹಿತೇ ಅತ್ಥವಾ। ‘‘ತದನ್ತಾ ಚ’’ ಪುಞ್ಞತ್ಥೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಪುಞ್ಞತ್ಥಿಕೋ ಪುಞ್ಞತ್ಥೀ।
‘‘ವಣ್ಣನ್ತಾ ಈಯೇವ’’। ಬ್ರಹ್ಮವಣ್ಣಂ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಬ್ರಹ್ಮವಣ್ಣೀ, ದೇವವಣ್ಣೀ।
‘‘ಹತ್ಥದನ್ತೇಹಿ
‘‘ವಣ್ಣತೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಮ್ಹಿ’’। ವಣ್ಣೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ವಣ್ಣಿಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ।
‘‘ಪೋಕ್ಖರಾದಿತೋ ದೇಸೇ’’। ಪೋಕ್ಖರಂ ಜಲಂ ಪದುಮಂ ವಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಪೋಕ್ಖರೀ, ‘‘ಯುವಣ್ಣೇಹಿ ನೀ’’ತಿ ನೀಮ್ಹಿ ‘‘ಘರಣ್ಯಾದಯೋ’’ತಿ ಈಸ್ಸ ಅತ್ತಂ, ನಸ್ಸ ಣೋ ಚ, ಪೋಕ್ಖರಣೀ, ಉಪ್ಪಲಿನೀ, ಕುಮುದಿನೀ, ಭಿಸಿನೀ, ಮುಲಾಲಿನೀ, ಸಾಲುಕಿನೀ।
‘‘ಕ್ವಚಾ+ದೇಸೇಪಿ’’। ಪದುಮ+ಮಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಪದುಮೀ ಪದುಮಿನೀ ಪದುಮಿನೀಪಣ್ಣಂ। ದೇಸತೋ+ಞ್ಞತ್ರ ಪೋಕ್ಖರವಾ ಹತ್ಥೀ।
‘‘ನಾವಾಯಿ+ಕೋ’’ ನಾವಿಕೋ। ಸಿಖೀ, ಬಾಲೀ, ಸೀಲೀ, ಬಲೀ।
‘‘ಸುಖದುಕ್ಖಾ ಈ’’। ಸುಖೀ ದುಕ್ಖೀ। ‘‘ಬಲಾ ಬಾಹೂರುಪುಬ್ಬಾ ಚ’’। ಬಾಹುಬಲೀ, ಊರುಬಲೀ।
೮೧. ತಪಾದೀಹಿ ಸ್ಸೀತಿ
ಸ್ಸೀ। ತಪೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ತಪಸ್ಸೀ, ಯಸಸ್ಸೀ, ತೇಜಸ್ಸೀ, ಮನಸ್ಸೀ, ಪಯಸ್ಸೀ। ವಾತ್ವೇವ, ಯಸವಾ।
೮೨. ಮುಖಾದಿತೋ ರೋತಿ
ರೋ। ನಿನ್ದಿತಂ ಮುಖ+ಮಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಮುಖರೋ। ಸುಸಿ=ಛಿದ್ದಂ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಸುಸಿರೋ। ಊಸೋ=ಖಾರಮತ್ತಿಕಾ ಅಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಊಸರೋ
‘‘ದನ್ತಸ್ಸ ಚ ಉನ್ನತದನ್ತೇ’’ತಿ ಗಣಸುತ್ತೇನ ದನ್ತಸ್ಸ ಉ ಚ, ಉನ್ನತಂ ದನ್ತ+ಮಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ದನ್ತುರೋ।
೮೩. ತುಟ್ಠ್ಯಾದೀಹಿ ಭೋತಿ
ಭೋ ವಾ। ತುಟ್ಠಿ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ತುಟ್ಠಿಭೋ, ಸಾಲಿಭೋ, ವಾಲಿಭೋ।
೮೪. ಸದ್ಧಾದಿತ್ವ
ಇತಿ ವಾ ಅ ಹೋತಿ। ಅತಿಸಯಾ ಸದ್ಧಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಸದ್ಧೋ, ಪಞ್ಞೋ, ಪಞ್ಞವಾ, ಸದ್ಧಾ ಕಞ್ಞಾ, ಸದ್ಧಂ ಕುಲಂ।
೮೫. ಣೋ ತಪಾತಿ
ಣೋ, ತಾಪಸೋ, ಸಕಾಗಮೋ। ತಾಪಸೀ।
೮೬. ಆಲ್ವ+ಭಿಜ್ಝಾದೀಹಿತಿ
ಆಲು ವಾ। ಅಭಿಜ್ಝಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾಲು, ಸೀತಾಲು, ಧಜಾಲು, ದಯಾಲು, ದಯಾವಾ। ಅಭಿಜ್ಝಾಲು ಏವ ಅಭಿಜ್ಝಾಲುಕೋ।
೮೭. ಪಿಚ್ಛಾದಿತ್ವಿ+ಲೋತಿ
ಇಲೋ ವಾ। ಪಿಚ್ಛ+ಮಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಪಿಚ್ಛಿಲೋ, ಪಿಚ್ಛವಾ। ಫೇಣಿಲೋ, ಜಟಿಲೋ, ತುಣ್ಡಿಲೋ। ನಿನ್ದಿತಾ ವಾಚಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ವಾಚಾಲೋತಿ ಪರಸ್ಸರಲೋಪೋ।
೮೮. ಸೀಲಾದಿತೋ ವೋತಿ
ವೋ
‘‘ಅಣ್ಣಾ ನಿಚ್ಚಂ’’ ಅಣ್ಣವೋ। ‘‘ಗಣ್ಡೀರಾಜೀಹಿ ಸಞ್ಞಾಯಂ’’ ಗಣ್ಡೀ=ಮೇಣ್ಡಸಿಙ್ಗಂ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಗಣ್ಡೀವಂ ಧನು, ರಾಜೀವಂ ಪಙ್ಕಜಂ।
೮೯. ಮಾಯಾ ಮೇಧಾಹಿ ವೀತಿ
ವೀ। ಮಾಯಾವೀ, ಮೇಧಾವೀ ಪುಮಾ। ನೀಮ್ಹಿ ಮೇಧಾವಿನೀ। ಮೇಧಾವೀ ಕುಲಂ, ‘‘ಏಕವಚನಯೋಸ್ವ+ಘೋನಂ’’ತಿ ಸಿಮ್ಹಿ ರಸ್ಸೋ। ಏವಂ ಮಾಯಾವೀ।
೯೦. ಸಿ+ಸ್ಸರೇ ಆಮ್ಯು+ವಾಮೀ
ಇಸ್ಸರೇ+ಭಿಧೇಯ್ಯೇ ಸಸದ್ದಾ ಆಮೀ+ಉವಾಮೀ ಹೋನ್ತಿ ಮನ್ತ್ವತ್ಥೇ। ಸಂ=ಆಯತ್ತಂ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಾಮೀ ಸುವಾಮೀ। ಸುವಾಮಿನೀ ಕಞ್ಞಾ।
೯೧. ಲಕ್ಖ್ಯಾ ಣೋ ಅ ಚ
ಲಕ್ಖೀಸದ್ದಾ ಣೋ ಹೋತಿ ಮನ್ತ್ವತ್ಥೇ ಅ ಚ+ನ್ತಸ್ಸ। ಲಕ್ಖೀ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಲಕ್ಖಣೋ।
೯೨. ಅಙ್ಗಾ ನೋ ಕಲ್ಯಾಣೇತಿ
ಅಙ್ಗಸ್ಮಾ ನೋ ಹೋತಿ। ಕಲ್ಯಾಣಾನಿ ಸೋಭಣಾನಿ ಅಙ್ಗಾನಿ ಅಸ್ಸಾ ಅತ್ಥೀತಿ ಅಙ್ಗನಾ।
೯೩. ಸೋ ಲೋಮಾತಿ
ಲೋಮಾ
೯೪. ಇಮಿ+ಯಾತಿ
ಇಮ+ಇಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಪುತ್ತೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಪುತ್ತಿಮೋ, ಕಿತ್ತಿಮೋ, ಪುತ್ತಿಯೋ, ಕಪ್ಪಿಯೋ, ಜಟಿಯೋ, ಹಾನಭಾಗಿಯೋ, ಸೇನಿಯೋ। (ಅತ್ಥ್ಯತ್ಥತದ್ಧಿತಂ)।
೯೫. ತೋ ಪಞ್ಚಮ್ಯಾ
ಪಞ್ಚಮ್ಯನ್ತಾ ಬಹುಲಂ ತೋ ಹೋತಿ ವಾ। ತೋಆದಿಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ನಿಪ್ಫನ್ನನಿಪಾತಾ, ತೇಹಿ ಪರಾಸಂ ವಿಭತ್ತೀನಂ ‘‘ಅಸಂಖ್ಯೇಹಿ ಸಬ್ಬಾಸಂ’’ತಿ ಲೋಪೋವ। ಗಾಮತೋ ಆಗಚ್ಛತೀತಿ ಗಾಮಸ್ಮಾ ಆಗಚ್ಛತಿ, ಚೋರತೋ ಭಾಯತೀತಿ ಚೋರೇಹಿ ಭಾಯತಿ, ಸತ್ಥತೋ ಪರಿಹೀನೋ ಸತ್ಥಾ ಪರಿಹೀನೋ। ಏವಂ ಪುರಿಸತೋ, ರಾಜತೋ, ಅಗ್ಗಿತೋ, ಹತ್ಥಿತೋ, ಹೇತುತೋ, ಯುತ್ತಿತೋ, ಇತ್ಥಿತೋ, ಭಿಕ್ಖುನಿತೋ, ಯಾಗುತೋ, ಜಮ್ಬುತೋ, ಚಿತ್ತತೋ, ಆಯುತೋ। ಸಬ್ಬಾದಿತೋ-ಸಬ್ಬತೋ, ಯತೋ, ತತೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೯೬. ಇತೋ+ತೇ+ತ್ತೋ ಕುತೋ
ತೋಮ್ಹಿ ಇಮಸ್ಸ ಟಿ ನಿಪಚ್ಚತೇ ಏತಸ್ಸ ಟ+ಏಟ ಕಿಂ ಸದ್ದಸ್ಸ ಕುತ್ತಞ್ಚ। ಇತೋ ಇಮಸ್ಮಾ, ಅತೋ ಏತ್ತೋ ಏತಸ್ಮಾ, ಕುತೋ ಕಸ್ಮಾ।
೯೭. ಅಭ್ಯಾದೀಹಿತಿ
ತೋ। ಅಭಿತೋ, ಪರಿತೋ, ಪಚ್ಛತೋ, ಹೇಟ್ಠತೋ।
೯೮. ಆದ್ಯಾದೀಹಿತಿ
ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತೇಹಿ
೯೯. ಸಬ್ಬಾದಿತೋ ಸತ್ತಮ್ಯಾ ತ್ರ+ತ್ಥಾ
ಸಬ್ಬಾದೀಹಿ ಸತ್ತಮ್ಯನ್ತೇಹಿ ತ್ರ+ತ್ಥಾ ವಾ ಹೋನ್ತಿ। ಸಬ್ಬತ್ರ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಂ, ಯತ್ರ ಯತ್ಥ, ತತ್ರ ತತ್ಥ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ನ ತುಮ್ಹಅಮ್ಹೇಹಿ।
೧೦೦. ಕತ್ಥೇ+ತ್ಥ+ಕುತ್ರಾ+ತ್ರ ಕ್ವೇ+ಹಿ+ಧ
ಏತೇಹಿ ‘‘ಸಬ್ಬಾದಿತೋ’’ತಿಆದಿನಾ ತ್ರ+ತ್ಥಾ। ಸೇಸಾದೇಸಾ ಚ ಪಚ್ಚಯಾ ಚ ಇಮಿನಾವ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ। ಇಮಿನಾ ಕಿಸ್ಸ ಕ+ಕು ಚ, ಏತಸ್ಸ ಟೇ+ಟಾ ಚ, ವಪಚ್ಚಯೇ ಕಿಸ್ಸ ಇಲೋಪೋ ಚ, ಹ+ಧಪಚ್ಚಯೇಸು ಇಮಸ್ಸ ಟಿ ಚ ನಿಪಚ್ಚತೇ। ಕಸ್ಮಿಂ ಕತ್ಥ ಕುತ್ರ ಕ್ವ, ಏತಸ್ಮಿಂ ಏತ್ಥ ಅತ್ರ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಇಹ ಇಧ।
೧೦೧. ಧಿ ಸಬ್ಬಾ ವಾತಿ
ಸಬ್ಬಸ್ಮಾ ಧಿ ವಾ। ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ರ।
೧೦೨. ಯಾ ಹಿನ್ತಿ
ಯಸದ್ದಾ ಹಿಂ, ಯಸ್ಮಿಂ ಯಹಿಂ ಯತ್ರ।
೧೦೩. ತಾ ಹಞ್ಚತಿ
ತಸದ್ದಾ ಹಂ ಹೋತಿ ಹಿಞ್ಚ। ತಹಂ ತಹಿಂ ತತ್ರ।
೧೦೪. ಕುಹಿಂ ಕಹನ್ತಿ
ಹಿಂ
೧೦೫. ಸಬ್ಬೇ+ಕ+ಞ್ಞ+ಯ+ತೇಹಿ ಕಾಲೇ ದಾ
ಏತೇಹಿ ಕಾಲೇ ದಾ ಹೋತಿ ವಾ। ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಬ್ಬದಾ, ಏಕದಾ, ಅಞ್ಞದಾ, ಯದಾ, ತದಾ।
೧೦೬. ಕದಾ ಕುದಾ ಸದಾ+ಧುನೇ+ದಾನಿ
ಏತೇ ಸದ್ದಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ। ಕಸ್ಮಿಂಕಾಲೇ ಕದಾ ಕುದಾ, ಸಬ್ಬಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸದಾ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಅಧುನಾ ಇದಾನಿ।
೧೦೭. ಅಜ್ಜ ಸಜ್ಜ್ವ+ಪರಜ್ಜ್ವೇ+ತರಹಿ ಕರಹಾ
ಪಕತಿ ಪಚ್ಚಯೋ ಆದೇಸೋ ಕಾಲವಿಸೇಸೋತಿ ಸಬ್ಬ+ಮೇತಂ ನಿಪಾತನಾ ಲಬ್ಭತಿ। ಇಮಸ್ಸ ಟೋ ಜ್ಜೋ ಚಾ+ಹನಿ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ, ಅಸ್ಮಿಂ ಅಹನಿ ಅಜ್ಜ। ಸಮಾನಸ್ಸ ಸ-ಭಾವೋ ಜ್ಜು ಚಾ+ಹನಿ। ಸಮಾನೇ ಅಹನಿ ಸಜ್ಜು। ಅಪರಸ್ಮಾ ಜ್ಜು, ಅಪರಸ್ಮಿಂ ಅಹನಿ ಅಪರಜ್ಜು। ಇಮಸ್ಸ ಏತೋ, ಕಾಲೇ ರಹಿ ಚ, ಇಮಸ್ಮಿಂಕಾಲೇ ಏತರಹಿ। ಕಿಂ ಸದ್ದಸ್ಸ ಕೋ, ರಹ ಚಾ+ನಜ್ಜತನೇ। ಕಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಕರಹ।
೧೦೮. ಸಬ್ಬಾದೀಹಿ ಪಕಾರೇ ಥಾ
ಸಾಮಞ್ಞಸ್ಸ ಭೇದಕೋ ವಿಸೇಸೋ ಪಕಾರೋ, ತಸ್ಮಿಂ ಥಾಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ಸಬ್ಬೇನ ಪಕಾರೇನ ಸಬ್ಬಥಾ, ಯಥಾ, ತಥಾ।
೧೦೯. ಕಥ+ಮಿತ್ಥಂ
ಕಿ+ಮಿಮೇಹಿ
೧೧೦. ಧಾ ಸಙ್ಖ್ಯಾಹಿತಿ
ಪಕಾರೇ ಧಾ ಹೋತಿ। ದ್ವೀಹಿ ಪಕಾರೇಹಿ ದ್ವೇ ವಾ ಪಕಾರೇ ಕರೋತಿ ದ್ವಿಧಾ ಕರೋತಿ, ಬಹುಧಾ ಕರೋತಿ, ಏಕಂ ರಾಸಿಂ ಪಞ್ಚಪ್ಪಕಾರಂ ಕರೋತಿ ಪಞ್ಚಧಾ ಕರೋತಿ। ಪಞ್ಚಪ್ಪಕಾರ+ಮೇಕಪ್ಪಕಾರಂ ಕರೋತಿ ಏಕಧಾ ಕರೋತಿ।
೧೧೧. ವೇ+ಕಾ+ಜ್ಝನ್ತಿ
ಏಕಸ್ಮಾ ಪಕಾರೇ ಜ್ಝಂ ವಾ ಹೋತಿ। ಏಕೇನ ಪಕಾರೇನ ಏಕಂ ವಾ ಪಕಾರಂ ಕರೋತಿ ಏಕಜ್ಝಂ ಕರೋತಿ, ಏಕಧಾ ಕರೋತಿ ವಾ।
೧೧೨. ದ್ವಿತೀಹೇ+ಧಾತಿ
ಏಧಾ ವಾ। ದ್ವೀಹಿ ಪಕಾರೇಹಿ ದ್ವೇ ವಾ ಪಕಾರೇ ಕರೋತಿ ದ್ವೇಧಾ, ತೇಧಾ। ದ್ವಿಧಾ ತಿಧಾ।
೧೧೩. ತಬ್ಬತಿ ಜಾತಿಯೋ
ಪಕಾರವತಿ ತಂಸಾಮಞ್ಞವಾಚಕಾ ಸದ್ದಾ ಜಾತಿಯೋ ಹೋತಿ। ಪಟುಜಾತಿಯೋ, ಮುದುಜಾತಿಯೋ।
೧೧೪. ವಾರಸಙ್ಖ್ಯಾಯ ಕ್ಖತ್ತುಂ
ವಾರಸಮ್ಬನ್ಧಿನಿಯಾ ಸಂಖ್ಯಾಯ ಕ್ಖತ್ತುಂ ಹೋತಿ। ದ್ವೇ ವಾರೇ ಭುಞ್ಜತಿ ದ್ವಿಕ್ಖತ್ತುಂ ದಿವಸಸ್ಸ ಭುಞ್ಜತಿ। ವಾರಗ್ಗಹಣಂ ಕಿಂ, ಪಞ್ಚ ಭುಞ್ಜತಿ। ಸಙ್ಖ್ಯಾಯಾತಿ ಕಿಂ, ಪಹೂತೇ ವಾರೇ ಭುಞ್ಜತಿ।
೧೧೫. ಕತಿಮ್ಹಾತಿ
ಕ್ಖತ್ತುಂ
೧೧೬. ಬಹುಮ್ಹಾ ಧಾ ಚ ಪಚ್ಚಾಸತ್ತಿಯಂ
ವಾರಸಮ್ಬನ್ಧಿನಿಯಾ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾಯ ಧಾ ಹೋತಿ ಕ್ಖತ್ತುಞ್ಚ, ವಾರಾನಂ ಚೇ ಪಚ್ಚಾಸತ್ತಿ ಹೋತಿ। ಬಹುವಾರೇ ಭುಞ್ಜತಿ ಬಹುಧಾ ದಿವಸಸ್ಸ ಭುಞ್ಜತಿ, ಬಹುಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ। ಪಚ್ಚಾಸತ್ತಿಯಂತಿ ಕಿಂ, ಬಹುಕ್ಖತ್ತುಂ ಮಾಸಸ್ಸ ಭುಞ್ಜತಿ।
೧೧೭. ಸ ಕಿಂ ವಾತಿ
ಕಿಂಪಚ್ಚಯೋ ಏಕಸ್ಸ ಸಾದೇಸೋ ಚ ನಿಪಚ್ಚತೇ। ಏಕಂ ವಾರಂ ಭುಞ್ಜತಿ ಸಕಿಂ ಭುಞ್ಜತಿ, ಏಕಕ್ಖತ್ತುಂ ವಾ।
೧೧೮. ಸೋ ವಿಚ್ಛಾ+ಪಕಾರೇಸು
ವಿಚ್ಛಾಯಂ ಪಕಾರೇ ಚ ಸೋ ಹೋತಿ। ಖಣ್ಡಂ ಖಣ್ಡಂ ಕರೋತಿ ಖಣ್ಡಸೋ ಕರೋತಿ। ಪುಥುಪ್ಪಕಾರೇನ ಪುಥುಸೋ। ಸಬ್ಬೇನ ಪಕಾರೇನ ಸಬ್ಬಸೋ।
೧೧೯. ಅಭೂತತಬ್ಭಾವೇ ಕರಾ+ಸ+ಭೂಯೋಗೇ ವಿಕಾರಾ ಚೀ
ಅವತ್ಥಾವತೋ+ವತ್ಥನ್ತರೇನಾ+ಭೂತಸ್ಸ ತಾಯಾ+ವತ್ಥಾಯ ಭಾವೇ ಕರಾ+ಸ+ಭೂಹಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೇ ಸತಿ ವಿಕಾರವಾಚಕಾಚೀ ಹೋತಿ। ಅಧವಲಂ ಧವಲಂ ಕರೋತಿ ಧವಲೀ ಕರೋತಿ। ಅಧವಲೋ ಧವಲೋ ಸಿಯಾ ಧವಲೀ ಸಿಯಾ। ಅಧವಲೋ ಧವಲೋ ಭವತಿ ಧವಲೀ ಭವತಿ। ಅಭೂತತಬ್ಭಾವೇತಿ ಕಿಂ, ಘಟಂ ಕರೋತಿ, ದಧಿ ಅತ್ಥಿ, ಘಟೋ ಭವತಿ
೧೨೦. ದಿಸ್ಸನ್ತ+ಞ್ಞೇಪಿ ಪಚ್ಚಯಾತಿ
ವುತ್ತತೋ+ಞ್ಞೇಪಿ ಪಚ್ಚಯಾ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ। ವಿವಿಧಾ ಮಾತರೋ ವಿಮಾತರೋತಿ ವಿಸೇಸನಸಮಾಸೋ, ತಾಸಂ ಪುತ್ತಾ ವೇಮಾತಿಕಾತಿ ರಿಕಣಪಚ್ಚಯೇ ರಾನುಬನ್ಧತ್ತಾ ಉಲೋಪೇ ವುದ್ಧಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ವೇಮಾತಿಕಾ। ಪಥಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಪಥಾವಿನೋ, ಆವೀ। ಇಸ್ಸಾ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಇಸ್ಸುಕೀ, ಉಕೀ। ಧುರಂ ವಹನ್ತೀತಿ ಧೋರಯ್ಹಾ, ಯ್ಹಣ।
ಸಾಮಞ್ಞಞ್ಚ ವಿಸೇಸೋ ಚ, ಭಾವಜೋ ಚ ನಿಪಾತಜೋ।
ಇತಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ತದ್ಧಿತೋ ತು ಚತುಬ್ಬಿಧೋ॥
ಇತಿ ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯಂ ಣಾದಿಕಣ್ಡೋ ಪಞ್ಚಮೋ।