೬. ತ್ಯಾದಿಕಣ್ಡ
ಅಥ
ಕ್ರಿಯಂ ಆಚಿಕ್ಖತೀತಿ ಆಖ್ಯಾತನ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾಪದಸ್ಸ ಪುಬ್ಬಾಚರಿಯಸಞ್ಞಾ। ಕಾಲ+ಕಾರಕ+ಪುರಿಸಪರಿದೀಪಕಂ ಕ್ರಿಯಾಲಕ್ಖಣಂ ತ್ಯಾದ್ಯನ್ತಂ ಅಲಿಙ್ಗಞ್ಚ, ವುತ್ತಮ್ಪಿ ಚೇ+ತಂ –
ಯಂ ತಿಕಾಲಂ ತಿಪುರಿಸಂ, ಕ್ರಿಯಾವಾಚೀ ತಿಕಾರಕಂ।
ಅತಿಲಿಙ್ಗಂ ದ್ವಿವಚನಂ, ತ+ದಾಖ್ಯಾತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ॥
೧೪. ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಬಹುಲಂ –ತಿ
ಚ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವತ್ತತೇ। ಕ್ರಿಯಾ ಅತ್ಥೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಕ್ರಿಯತ್ಥೋ ಧಾತು, ಸೋ ಚ ದುವಿಧೋ ಸಕಮ್ಮಕಾ+ಕಮ್ಮಕವಸೇನ। ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಿಂ ಕ್ರಿಯತ್ಥೇ ಕತ್ತುವಾಚಿಮ್ಹಾ ಕಮ್ಮಂ ಗವೇಸೀಯತೇ, ಸೋ ಸಕಮ್ಮಕೋ। ಇತರೋ ಅಕಮ್ಮಕೋ।
ತತ್ರ ಸಕಮ್ಮಕಾ ಕಮ್ಮಾಪೇಕ್ಖಂ ಕ್ರಿಯಂ ವದನ್ತಿ, ಯಥಾ ಕಟಂ ಕರೋತಿ, ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಓದನಂ ಪಚತಿ। ಅಕಮ್ಮಕಾ ಕಮ್ಮನಿರಪೇಕ್ಖಂ ಕ್ರಿಯಂ ವದನ್ತಿ, ಯಥಾ ಅಚ್ಛತಿ ಸೇತಿ ತಿಟ್ಠತಿ। ಕ್ರಿಯಾತಿ ಚ ಗಮನಪಚನಾದಿಕೋ ಅಸತ್ತಸಮ್ಮತೋ ಕತ್ತರಿ ಕಮ್ಮೇ ವಾ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ ಕಾರಕಸಮೂಹಸಾಧಿಯೋ ಪದತ್ಥೋ ವುಚ್ಚತಿ। ಅಪಿ ಚ –
ಕರಣಂ ಭವನಂ ಚಾಪಿ, ಕರ+ಭೂಹಿ ಕಥೀಯತೇ।
ತತೋ ಕ್ರಿಯಾದಿವಾಚತ್ತಂ, ಪಾಕಾದೀನಂ ಕಥಂ ಭವೇ॥
ಕರ+ಭೂಧಾತೂಹಿ ಕರಣಞ್ಚ ಭವನಞ್ಚ ವುಚ್ಚತಿ, ಪಾಕ+ಗಮನಾದೀಹಿ ತೇಸಂ ಕ್ರಿಯಾಭವನಾನಂ ವಾಚ್ಚತ್ತಂ ಕಥಂ ಭವತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಪುನಪಿ –
ಪಾಕಾದೀನಞ್ಹಿ
ತಂ ಬಹುತರವಾಚ್ಚತ್ತಂ, ಪಾಕಾದೀಸು ನ ಯುಜ್ಜತಿ॥
ತಂ ನಾಮ –
ಕಾರಿಯರೂಪಾ ಹಿ ಧಾತ್ವತ್ಥಾ, ಸತ್ತಾಯುತ್ತಾ ಚ ತೇ+ಖಿಲಾ।
ತತೋ ಕ್ರಿಯಾ ಚ ಭಾವೋ ಚ, ಸಾಮಞ್ಞಂ ತೇಸು ಗಮ್ಯತೇ॥
೧. ವತ್ತಮಾನೇತಿ ಅನ್ತಿ ಸಿ ಥ ಮಿ ಮ ತೇ ಅನ್ತೇ ಸೇ ವ್ಹೇ ಏ ಮ್ಹೇ।
ವತ್ತಮಾನೇ ಆರದ್ಧಾಪರಿಸಮತ್ತೇ ಅತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನತೋ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ತ್ಯಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ। ಕ್ರಿಯಾಧಿಕಾರತ್ತಾ ‘‘ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ತೇಸ+ಮನಿಯಮೇ –
೧೪. ಪುಬ್ಬಪರಚ್ಛಕ್ಕಾನ+ಮೇಕಾನೇಕೇಸು ತುಮ್ಹಾ+ಮ್ಹ+ಸೇಸೇಸು ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಮಜ್ಝಿಮು+ತ್ತಮ+ಪಠಮಾ
ಏಕಾನೇಕೇಸು ತುಮ್ಹಅಮ್ಹಸದ್ದವಚನೀಯೇಸು ತದಞ್ಞಸದ್ದವಚನೀಯೇಸು ಚ ಕಾರಕೇಸು ಪುಬ್ಬಚ್ಛಕ್ಕಾನಂ ಪರಚ್ಛಕ್ಕಾನಞ್ಚ ಮಜ್ಝಿಮು+ತ್ತಮ+ಪಠಮಾ ದ್ವೇ ದ್ವೇ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ತತ್ಥತಿ ಅನ್ತೀತಿ ಪಠಮಪುರಿಸೋ, ಆದೋ ನಿದ್ದಿಟ್ಠತ್ತಾ। ಸಿ ಥ ಇತಿ ಮಜ್ಝಿಮಪುರಿಸೋ, ಮಜ್ಝೇ ನಿದ್ದಿಟ್ಠತ್ತಾ। ಮಿ ಮ ಇತಿ ಉತ್ತಮಪುರಿಸೋ। ಉತ್ತಮಸದ್ದೋ+ಯಂ ಸಭಾವತೋ ತಿಪಭುತೀನ+ಮನ್ತ+ಮಾಹ। ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇಪಿ ತೇ ಅನ್ತೇತಿಆದಿನಾ ಏವಂ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ಸೇಸೇಸು ಭವಿಸ್ಸತಿಆದೀಸು ಸತ್ತಸು ಪಚ್ಚಯವಿಧಾನಸುತ್ತೇಸುಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ।
ಇದಾನಿ ಭೂವಾದೀನ+ಮಟ್ಠಗಣಾನಂ ಭೂವಾದಿಗಣೇಸು ಭೂ=ಸತ್ತಾಯ+ಮಿತಿ ಪಠಮಧಾತುತೋ ಪರಾ ತ್ಯಾದಯೋ ಯೋಜೀಯನ್ತೇ। ತತ್ಥ ‘‘ಏಕಮ್ಹಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ
ಪುಬ್ಬಾಪರಭಾಗಟ್ಠಾನಾ, ಭಿನ್ನಧಾತುವಿಭತ್ತಿಯೋ।
ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏತೇ ವಿಕರಣಾ ಸಿಯುಂ॥
೫,೮೨. ಯುವಣ್ಣಾನ+ಮೇ, ಓ ಪಚ್ಚಯೇ
ಇವಣ್ಣು+ವಣ್ಣನ್ತಾನಂ ಕ್ರಿಯತ್ತಾನಂ ಏ+ಓ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ ಪಚ್ಚಯೇತಿ ಊಸ್ಸೋ+ಕಾರೋ।
೫,೮೯. ಏಓನ+ಮಯ+ವಾ ಸರೇ
ಸರೇ ಪರೇ ಏಓನ+ಮಯವಾ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂತಿ ಓಸ್ಸ ಅವಾದೇಸೋ। ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಸಾಧು ಭವತಿ, ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಸಾಧು ಭವತಿ, ಚಿತ್ತಂ ಸಾಧು ಭವತಿ।
ಉತ್ತತ್ತಾ ಕತ್ತು ಆಖ್ಯಾತೇ, ತತಿಯಾ ನ ಚ ಕತ್ತರಿ।
ಪಠಮಾವಿಭತ್ತಿ ಹೋತೇವ, ಅತ್ಥಮತ್ತಂ ಅಪೇಕ್ಖಿಯ॥
ಸತಿಪಿ ಕ್ರಿಯಾಯೇಕತ್ತೇ ಕತ್ತೂನಂ ಬಹುತ್ತಾ ‘‘ಬಹುಮ್ಹಿ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಬಹುವಚನಂ’’ತಿ ಅನ್ತಿ।
೧೬೧. ಕ್ವಚಿ ವಿಕರಣಾನನ್ತಿ
ವಿಕರಣಾನಂ ಕ್ವಚಿ ಲೋಪೋ ಹೋತೀತಿ ಲವಿಕರಣಸ್ಸ ಲೋಪೋ, ಸೇಸಂ ಪುರಿಮಸದಿಸಂ। ತೇ ಪುರಿಸಾ ಭವನ್ತಿ। ಮಜ್ಝಿಮಪುರಿ- ಸೇಕವಚನಂ
೫೭. ಹಿಮಿಮೇಸ್ವ+ಸ್ಸ
ಅಕಾರಸ್ಸ ದೀಘೋ ಹೋತಿ ಹಿಮಿಮೇಸು। ಅಹಂ ಭವಾಮಿ। ಬಹುವಚನಂ ಮಪಚ್ಚಯೋ, ಮಯಂ ಭವಾಮ। ಏವಂ ಪರಚ್ಛೇಕ್ಕೇಪಿ-ಭವತೇ, ಭವನ್ತೇ। ಭವಸೇ, ಭವವ್ಹೇ। ಭವೇ, ಭವಮ್ಹೇ। ಕೇಚಿ ದೀಘಂ ಕತ್ವಾ ಪಠನ್ತಿ, ‘‘ಬ್ಯಞ್ಜನೇ ದೀಘರಸ್ಸಾ’’ತಿ ದೀಘೋ, ಭವಾಮ್ಹೇ।
ಏತ್ಥ ಚ –
ಲಜ್ಜಾ ಸತ್ತಾ ಠಿತಿ ಜಾಗರಣಂ,
ವುದ್ಧಿ ಕ್ಖಯ ಜೀವಿತ ಮರಣಂ।
ಕೀಳಾ ರುಚಿ ರೋಚತೇ ಇತ್ಯೇವಂ,
ವುತ್ತಾ ಅಕಮ್ಮಕಧಾತು ಸಬ್ಬೇ॥
–ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಕಮ್ಮಂ ದುತಿಯಾ ನ।
ಪಚ=ಪಾಕೇ, ಅಕಾರೋ ಉಚ್ಚಾರಣತ್ಥೋ, ಏವ+ಮುಪರಿಪಿ। ಪಚ ಇತಿ ಠಿತೇ ಲವಿಕರಣಂ, ವಿಕರಣಲೋಪಾದಿ ಪುರಿಮಸಮಂ। ಸೋ ಓದನಂ ಪಚತಿ, ತೇ ಪಚನ್ತಿ। ತ್ವಂ ಪಚಸಿ, ತುಮ್ಹೇ ಪಚಥ। ಅಹಂ ಪಚಾಮಿ, ಮಯಂ ಪಚಾಮ। ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇ-ಪಚತೇ, ಪಚನ್ತೇ। ಪಚಸೇ, ಪಚವ್ಹೇ। ಪಚೇ, ಪಚಾಮ್ಹೇ।
೧,೨೨. ವಿಪ್ಪಟಿಸೇಧೇ
ವಿಪ್ಪಟಿಸೇಧನಂ=ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಪಟಿಸೇಧನಂ ವಿಪ್ಪಟಿಸೇಧೋ। ಪಠಮಮಜ್ಝಿಮಪುರಿಸಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಏಕತ್ಥ ಪಸಙ್ಗೇ ಮಜ್ಝಿಮಪುರಿಸಬಹುವಚನಂ ಥಪಚ್ಚಯೋ। ಸೋ
ಅಮ+ಗಮ=ಗಮನೇ –
೫,೧೭೩. ಗಮ ಯಮಿ+ಸಾ+ಸ ದಿಸಾನಂ ವಾ ಚ್ಛಙ
ಏತೇಸಂ ಧಾತೂನಂ ಚ್ಛಙ ವಾ ಹೋತಿ ನ್ತ+ಮಾನ+ತ್ಯಾದೀಸು। ಸೋ ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಅನ್ತಿ –
೭೪. ಗರುಪುಬ್ಬಾ ರಸ್ಸಾ ರೇ+ನ್ತೇನ್ತೀನಂ
ಗರುಪುಬ್ಬಸ್ಮಾ ರಸ್ಸಾ ನ್ತೇ+ನ್ತೀನಂ ರೇ ವಾ ಹೋತಿ।
ಅಕ್ಖರನಿಯಮೋ ಛನ್ದಂ,
ಗರುಲಹುನಿಯಮೋ ಭವೇ ವುತ್ತಿ।
ದೀಘೋ ಸಂಯೋಗಾದಿಪುಬ್ಬೋ,
ರಸ್ಸೋ ಗರು ಲಹು ತು ರಸ್ಸೋ॥
ಗಚ್ಛರೇ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ತ್ವಂ ಗಚ್ಛಸಿ, ತುಮ್ಹೇ ಗಚ್ಛಥ। ಅಹಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಮಯಂ ಗಚ್ಛಾಮ। ಚ್ಛಾದೇಸಾಭಾವಪಕ್ಖೇ ‘‘ಊ ಲಸ್ಸೇ’’ತಿ ಏಕಾರೇ ಗಮೇತಿ। ಪರಲೋಪೇ ಗಮೇನ್ತಿ। ಗಮೇಸಿ, ಗಮೇಥ। ಗಮೇಮಿ, ಗಮೇಮ। ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇಪಿ ಸೋ ಗಚ್ಛತೇ, ಗಚ್ಛರೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ। ಗಚ್ಛಸೇ, ಗಚ್ಛವ್ಹೇ। ಗಚ್ಛೇ, ಗಚ್ಛಾಮ್ಹೇ।
ಪುರೇ ಅಧಮ್ಮೋ ದಿಬ್ಬತಿ, ಪುರಾ ಮರಾಮೀತಿ ಚ ತಂಸಮೀಪೇ ತಬ್ಬೋಹಾರೂಪಚಾರೇನ ವತ್ತಮಾನವಚನಂ। ವುತ್ತಞ್ಹಿ –
ಆರದ್ಧಾ+ನಿಟ್ಠಿತಂ
ವತ್ತಮಾನಸಮೀಪಞ್ಚ, ವತ್ತಮಾನನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ॥
ಕಿಮಿವ ತೇ –
ಗಙ್ಗಾಚ ತಂಸಮೀಪಞ್ಚ, ಯತೋ ಗಙ್ಗಾತಿ ಞಾಯತೇ।
ಗಙ್ಗಾಯಂ ಪಾತು+ಮಾಗಚ್ಛ, ಘೋಸೋ ಗಙ್ಗಾಯ+ಮಿತ್ಯಪಿ॥
ಮುಖ್ಯಾ+ಮುಖ್ಯತ್ಥಭೇದೇನ, ವತ್ತಮಾನಂ ತತೋ ದ್ವಿಧಾ।
ಮುಖ್ಯಞ್ಹಿ ರುಳ್ಹಿ+ಮಾಪನ್ನಂ, ತ+ದಾರೋಪಾ ಅಮುಖ್ಯತಾತಿ॥
ಪುರೇ+ಪುರಾಸದ್ದೇಹಿ ವಾ ಅನಾಗತತಾ ಗಮ್ಯತೇ, ತದಾ ತಸ್ಸ ವತ್ತಮಾನತ್ತಾ। ಕಾಲಬ್ಯತ್ತಯೋ ವಾ ಏಸೋ, ಭವನ್ತ್ಯೇವ ಹಿ ಕಾಲನ್ತರೇಪಿ ತ್ಯಾದಯೋ ಬಾಹುಲಕಾ ‘‘ಸನ್ತೇಸು ಪರಿಗೂಹಾಮಿ’’ ‘‘ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಂ, ಸಹಬ್ಯತಂ ಗಚ್ಛತಿ ವಾಸವಸ್ಸ’’ ‘‘ಅತಿವೇಲಂ ನಮಸ್ಸಿಸ್ಸಂ’’ತಿ। ‘‘ಕುತೋ ನು ತ್ವಂ ಆಗಚ್ಛಸಿ, ರಾಜಗಹತೋ ಆಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿಆದೀಸು ಪನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಸಮೀಪೇ ವತ್ತಮಾನವಚನಂ।
೫,೧೭೫. ಗಮ ವದ ದಾನಂ ಘಮ್ಮ ವಜ್ಜ ದಜ್ಜಾ
ಗಮಾದೀನಂ ಘಮ್ಮಾದಯೋ ವಾ ಹೋನ್ತಿ ನ್ತ+ಮಾನ+ತ್ಯಾದೀಸು। ಘಮ್ಮತಿ, ಘಮ್ಮನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಕಮ್ಮೇ –
ಉಪಸಗ್ಗವಸಾ ಕೋಚಿ, ಅಕಮ್ಮೋಪಿ ಸಕಮ್ಮಕೋ।
ಯಥಾ+ಭಿಭೂಯತೇ ರಾಗೋ, ತಾಪಸೇನ ಮಹಿದ್ಧಿನಾತಿ –
ವುತ್ತತ್ತಾ ಅಕಮ್ಮಕತೋ ಕಮ್ಮನಿ ಅನುಪುಬ್ಬಾ ಭೂಧಾತುತೋ ತ್ಯಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ।
೫,೧೭. ಕ್ಯೋ
ಭಾವಕಮ್ಮವಿಹಿತೇಸು ಪರೋಕ್ಖಾವಜ್ಜಿತೇಸು ಮಾನ+ನ್ತ+ತ್ಯಾದೀಸು ಪರೇಸು ಕ್ಯೋ ಹೋತಿ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ। ಕಕಾರೋ+ನುಬನ್ಧಕಾರಿಯತ್ಥೋ। ‘‘ನ ತೇ ಕಾನುಬನ್ಧ+ನಾಗಮೇಸೂ’’ತಿ ಪಟಿಸೇಧಾ ಓಕಾರಾಭಾವೋ। ಅನುಭೂಯತಿ ಸುಖಂ ದೇವದತ್ತೇನ।
ಏತ್ಥ ಚ –
ಆಖ್ಯಾತೇನ ಅವುತ್ತತ್ತಾ, ಕತ್ತುತೋ ತತಿಯಾ ನ ತು।
ದುತಿಯಾ ಹೋತಿ ಕಮ್ಮಸ್ಸ, ವುತ್ತತ್ತಾ ಪಠಮಾಪಿ+ಧ॥
ಅನುಭೂಯನ್ತಿ ಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ತಯಾ। ಅನುಭೂಯಸಿ ತ್ವಂ ದೇವದತ್ತೇನ। ಅನುಭೂಯಥ ತುಮ್ಹೇ। ಅಹಂ ಅನುಭೂಯಾಮಿ, ತಯಾ ಮಯಂ ಅನುಭೂಯಾಮ। ದ್ವಿತ್ತೇ ಅನುಭುಯ್ಯತಿ+ಚ್ಚಾದಿ। ಏವಂ ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇ।
ಭಾವೇ ಅದಬ್ಬವುತ್ತಿನೋ ಭಾವಸ್ಸ ಏಕತ್ತಾ ಏಕವಚನಮೇವ। ತಞ್ಚ ಪಠಮಪುರಿಸೇಕವಚನೇಯೇವ ಸಮ್ಭವತಿ, ನೇವ+ಞ್ಞಂ, ಬಹುಲಂವಿಧಾನಾ। ಭೂಯತಿ ಭೂಯತೇ ದೇವದತ್ತೇನ, ಸಮ್ಪತಿ ಭವನನ್ತ್ಯತ್ಥೋ।
ಪಚಧಾತುತೋ ಕಮ್ಮೇ ಕ್ಯೋ।
೩೭. ಕ್ಯಸ್ಸತಿ
ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಕ್ಯಸ್ಸ ಈಞ ವಾ ಹೋತಿ। ಞೋ ಆದ್ಯಾವಯವತ್ಥೋ। ದೇವದತ್ತೇನ ಓದನೋ ಪಚೀಯತಿ ಪಚ್ಚತಿ, ರೇಆದೇಸೇ ಓದನಾ ಪಚೀಯರೇ ಪಚೀಯನ್ತಿ, ಪಚ್ಚರೇ ಪಚ್ಚನ್ತಿ। ಚವಗ್ಗಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ। ತ್ವಂ ಪಚೀಯಸಿ ಪಚ್ಚಸಿ, ತುಮ್ಹೇ ಪಚೀಯಥ ಪಚ್ಚಥ। ಅಹಂ ಪಚೀಯಾಮಿ ಪಚ್ಚಾಮಿ, ಮಯಂ ಪಚೀಯಾಮ ಪಚ್ಚಾಮ। ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇ ದೇವದತ್ತೇನ ಓದನೋ ಪಚೀಯತೇ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಗಮಿತೋ
ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಕತ್ತರಿ ತ್ಯಾದಿ, ಕಮ್ಮಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸಕಮ್ಮಕಾ।
ಭಾವೇ ವಾ+ಕಮ್ಮಕಾ ಕಮ್ಮಾ+ವಚನಿಚ್ಛಾಯ ಮಞ್ಞತೇ॥
ತಥಾ ಹಿ ವಿಜ್ಜಮಾನಸ್ಸಾಪಿ ಕಮ್ಮಾಸ್ಸ ಅವಚನಿಚ್ಛಾಯಂ ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ –
ಸತೋಪಿ ನ ವಿವಕ್ಖಾ+ಸ್ಸ, ಅಸತೋಪಿ ಚ ಸಾ ಭವೇ।
ತಂ ಯಥಾ+ನುದರಾ ಕಞ್ಞಾ, ವಞ್ಝಾವದ್ಧಿತಕೋ ಯಥಾ॥
ವಿವಕ್ಖಾ ಲೋಕಿಕಾ ಏಸಾ, ಅಸಕ್ಯ+ಮತಿವತ್ತಿತುಂ।
ಕಥ+ಮೇಸ ವಿಪರಿಯಾಸೋ, ಲೋಕೋ ಏವಾ+ನಯುಜ್ಜತೇ॥
(ವತ್ತಮಾನಪಚ್ಚಯನಯೋ)।
೨. ಭವಿಸ್ಸತಿ ಸ್ಸತಿ ಸ್ಸನ್ತಿ ಸ್ಸತಿ ಸ್ಸಥ ಸ್ಸಾಮಿ ಸ್ಸಾಮ ಸ್ಸತೇ ಸ್ಸನ್ತೇ ಸ್ಸಸೇ ಸ್ಸವ್ಹೇ ಸ್ಸಂ ಸ್ಸಾಮ್ಹೇ
ಭವಿಸ್ಸತಿ=ಅನಾರದ್ಧೇ ಅತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನತೋ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಸ್ಸತ್ಯಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ।
೩೫. ಅ+ಈ+ಸ್ಸಾದೀನಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸಿಞ
ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಪರೇಸಂ ಅಆದೀನಂ ಈಆದೀನಂ ಸ್ಸಾದೀನಞ್ಚ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸಿ+ಞ ಹೋತಿ ವಿಭಾಸಾ। ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸಾ+ಯಂ। ಸ್ಸೇತಿ ಸ್ಸಾದೀನಂ ಸ್ಸತಿಆದೀನಞ್ಚಾವಯವೋ ಗಹಿತೋ, ‘‘ಊಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸಾ’’ತಿ ಸಿದ್ಧೇಪಿ
ಕಮ್ಮೇ –
೪೯. ಕ್ಯಸ್ಸ ಸ್ಸೇ
ಕ್ಯಸ್ಸ ವಾ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ ಸ್ಸೇ। ಸುಖಂ ತಯಾ ಅನುಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅನುಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಅನುಭವಿಸ್ಸಸಿ, ಅನುಭವಿಸ್ಸಥ। ಅನುಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅನುಭವಿಸ್ಸಾಮ। ಅಞ್ಞತ್ರ ಅನುಭೂಯಿಸ್ಸತಿ, ಅನುಭೂಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಏವಂ ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇ। ಭಾವೇ-ಭೂಯಿಸ್ಸತಿ ಭೂಯಿಸ್ಸತೇ।
ಕತ್ತರಿ-ಪಚಿಸ್ಸತಿ, ಪಚಿಸ್ಸನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಪಚಿಸ್ಸತಿ ಓದನೋ ದೇವದತ್ತೇನ, ಪಚೀಯಿಸ್ಸತಿ, ಪಚ್ಚಿಸ್ಸತಿ। ಪಚ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ ಓದನಾ ಪಚೀಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಪಚೀಯಿಸ್ಸರೇ, ಪಚ್ಚಿಸ್ಸರೇ, ಪಚ್ಚಿಸ್ಸನ್ತಿ।
ಗಮಿತೋ ಕತ್ತರಿ-ಸೋ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ, ತೇ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತಿ। ತ್ವಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಸಿ, ತುಮ್ಹೇ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಥ। ಅಹಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ, ಮಯಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮ। ಗಚ್ಛಿಸ್ಸತೇ, ಗಚ್ಛಿಸ್ಸನ್ತೇ। ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಸೇ, ಗಚ್ಛಿಸ್ಸವ್ಹೇ। ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಂ, ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮ್ಹೇ। ಸಗ್ಗಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಗಮಿಸ್ಸಸಿ, ಗಮಿಸ್ಸಥ। ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಗಮಿಸ್ಸಾಮ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಗಚ್ಛಿಯಿಸ್ಸತಿ, ಗಚ್ಛಿಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕ್ಯಲೋಪೇ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ತಥಾ ಘಮ್ಮಿಸ್ಸತಿ ಘಮ್ಮೀಯಿಸ್ಸತಿ, ಘಮ್ಮಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಘಮ್ಮೀಯಿಸ್ಸನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೩. ನಾಮೇ ಗರಹಾವಿಮ್ಹಯೇಸು
ನಾಮಸದ್ದೇ
೪. ಭೂತೇ ಈ ಉಂ ಓ ತ್ಥ ಇಂ ಮ್ಹಾ ಆ ಊ ಸೇ ವ್ಹಂ ಅ ಮ್ಹೇ
ಭೂತೇ ಪರಿಸಮತ್ತೇ ಅತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನತೋ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಈಆದಯೋ ಹೋನ್ತಿ। ಭೂತಾನಜ್ಜತನೇ ಉಪರಿ ವಕ್ಖಮಾನತ್ತಾ ಇಮೇ ಈಆದಯೋ ಭೂತಜ್ಜತನೇ। ‘‘ಸುವೋ ಅಹೋಸಿ ಆನನ್ದೋ’’ತಿಆದೀಸು ಭೂತಸಾಮಞ್ಞೇವ ಭವನ್ತಿ।
ಅಹಸ್ಸು+ಭಯತೋ ಅಡ್ಢ-ರತ್ತಂ ವಾ ತದುಪಡ್ಢತಂ।
ಅನ್ತೋಕತ್ವಾನ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೋ, ಅಹೋ ಅಜ್ಜತನೋ ಇತಿ।
ತದಞ್ಞೋ ಪನ ಯೋ ಕಾಲೋ, ಸೋ+ನಜ್ಜತನಸಞ್ಞಿತೋ॥
ಇತಿ ಪಠಮಪುರಿಸೇಕವಚನಂ ಈ,
೧೫. ಆ+ಈ+ಸ್ಸಾದೀಸ್ವ+ಞ ವಾ
ಆಆದೋ
೩೮. ಏಯ್ಯಾಥ+ಸ್ಸೇ+ಅ+ಆ+ಈ+ಥಾನಂ ಓ+ಅ+ಅಂ+ತ್ಥ+ತ್ಥೋ+ವ್ಹೋಕ
ಏಯ್ಯಾಥಾದೀನಂ ಓಆದಯೋ ವಾ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂತಿ ಈಸ್ಸತ್ಥೋ, ಅಭವಿತ್ಥೋ, ಭವಿತ್ಥೋ, ಅಭವತ್ಥೋ, ಭವತ್ಥೋ। ‘‘ಆ ಈ ಊ ಮ್ಹಾ ಸ್ಸಾ ಸ್ಸಮ್ಹಾನಂ ವಾ’’ತಿ ಈಸ್ಸ ರಸ್ಸತ್ತಂ। ಸೋ ಅಭವಿ ಭವಿ, ಅಭವೀ ಭವೀ।
೩೯. ಉಂಸ್ಸಿಂ+ಸ್ವಂ+ಸು
ತಿಉಂಸ್ಸ ಇಂಸು+ಅಂಸು ವಾ ಹೋನ್ತಿ। ಅಭವಿಂಸು ಭವಿಂಸು, ಅಭವಂಸು ಭವಂಸು, ಅಭವುಂ ಭವುಂ।
೪೨. ಓಸ್ಸ ಅ+ಇ+ತ್ಥ+ತ್ಥೋ
ಓಸ್ಸ ಅಆದಯೋ ವಾ ಹೋನ್ತಿ। ಅಭವ ಭವ, ಅಭವಿ ಭವಿ, ಇಞಾಗಮೇ ಅಭವಿತ್ಥ ಭವಿತ್ಥ, ಅಭವತ್ಥ ಭವತ್ಥ, ಅಭವಿತ್ಥೋ ಭವಿತ್ಥೋ, ಅಭವತ್ಥೋ ಭವತ್ಥೋ।
೪೩. ಸಿ
ಓಸ್ಸ ಸಿ ವಾ ಹೋತಿ। ಅಭವಿಸಿ ಭವಿಸಿ, ಅಭವಸಿ ಭವಸಿ। ಅಭವೋ ಭವೋ।
೪೫. ಮ್ಹಾತ್ಥಾನ+ಮುಞ
ಏಸಂ
೪೬. ಇಂಸ್ಸ ಚ ಸಿಞ
ಇಂಸ್ಸ ಚ ಸಿಞ ವಾ ಹೋತಿ ಮ್ಹಾತ್ಥಾನಞ್ಚ ಬಹುಲಂ। ಇಕಾರಞ್ಞಕಾರಾ ಉಚ್ಚಾರಣಆದ್ಯಾವಯವತ್ಥಾ। ಅಭವಸಿತ್ಥ ಭವಸಿತ್ಥ, ಅಭವಿತ್ಥ ಭವಿತ್ಥ, ಅಭವತ್ಥ ಭವತ್ಥ, ಅಭವಿಸಿಂ ಭವಿಸಿಂ, ಅಭವಸಿಂ ಭವಸಿಂ, ಅಭವಿಂ ಭವಿಂ। ಉಞಾಗಮೇ ಆಸ್ಸ ರಸ್ಸೋ। ಅಭವುಮ್ಹ ಭವುಮ್ಹ ಅಭವುಮ್ಹಾ ಭವುಮ್ಹಾ। ಸಿಞಾಗಮೇ ಅಭವಸಿಮ್ಹ ಭವಸಿಮ್ಹ ಅಭವಸಿಮ್ಹಾ ಭವಸಿಮ್ಹಾ ಅಭವಿಮ್ಹ ಭವಿಮ್ಹ ಅಭವಿಮ್ಹಾ ಭವಿಮ್ಹಾ ಅಭವಮ್ಹ ಭವಮ್ಹ ಅಭವಮ್ಹಾ ಭವಮ್ಹಾ। ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇ – ‘‘ಏಯ್ಯಾಥಾ’’ದಿನಾ ತ್ಥೇ ಅಭವಿತ್ಥ ಭವಿತ್ಥ ಅಭವತ್ಥ ಭವತ್ಥ। ರಸ್ಸೇ ಅಭವಥ ಭವಥ, ಅಭವಾ ಭವಾ, ಅಭವು ಭವು। ಅಭವಿಸೇ ಭವಿಸೇ, ಅಭವಸೇ ಭವಸೇ, ಅಭವಿವ್ಹಂ ಭವಿವ್ಹಂ ಅಭವವ್ಹಂ ಭವವ್ಹಂ, ಅಸ್ಸ ಅ+ಮಾದೇಸೇ ಅಭವಂ ಭವಂ ಅಭವ ಭವ, ಅಭವಿಮ್ಹೇ ಭವಿಮ್ಹೇ ಅಭವಮ್ಹೇ ಭವಮ್ಹೇ। ಕಮ್ಮೇ ಸುಖಂ ತಯಾ ಅನುಭೂಯಿತ್ಥೋ ಅನ್ವಭೂಯತ್ಥೋ ಅನುಭೂಯತ್ಥೋ ಅನ್ವಭೂಸಿ ಅನುಭೂಸೀ ಅನ್ವಭೂಯೀ ಅನುಭೂಯೀ, ಅನ್ವಭೂಯಿಂಸು ಅನುಭೂಯಿಂಸು ಅನ್ವಭೂಯಂಸು ಅನುಭೂಯಂಸು ಅನ್ವಭೂಯುಂ ಅನುಭೂಯುಂ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಭಾವೇ-ತೇನ ಅಭೂಯಿತ್ಥೋ ಭೂಯಿತ್ಥೋ ಅಭೂಯತ್ಥೋ ಭೂಯತ್ಥೋ ಅಭೂಯಿ ಭೂಯಿ ಅಭೂಯೀ ಭೂಯೀ। ತೇನ ಅಭೂಯತ್ಥ ಭೂಯತ್ಥ ಅಭೂಯ ಭೂಯ ಅಭೂಯಾ ಭೂಯಾ।
ಸೋ ಅಪಚಿತ್ಥೋ ಪಚಿತ್ಥೋ ಇಚ್ಚಾದಿ ಕತ್ತುಸಮಂ। ಕಮ್ಮೇ-ಅಪಚೀಯಿತ್ಥೋ ಪಚೀಯಿತ್ಥೋ ಅಪಚೀಯತ್ಥೋ ಪಚೀಯತ್ಥೋ। ಚವಗ್ಗಪುಬ್ಬ- ರೂಪೇ
ಸೋ ಗಾಮಂ ಅಗಚ್ಛಿತ್ಥೋ ಗಚ್ಛಿತ್ಥೋ ಇಚ್ಚಾದಿ ಪುರಿಮಸಮಂ।
೩೦. ಡಂಸಸ್ಸ ಚ ಞ್ಛಙ
ಡಂಸಸ್ಸ ಚ ಗಮಿಸ್ಸ ಚ ಞ್ಛಙ ವಾ ಹೋತಿ ಆ+ಈಆದೀಸು। ಅಗಞ್ಛಿತ್ಥೋ ಗಞ್ಛಿತ್ಥೋ ಅಗಞ್ಛತ್ಥೋ ಗಞ್ಛತ್ಥೋ ಅಗಞ್ಛಿ ಗಞ್ಛಿ ಅಗಞ್ಛೀ ಗಞ್ಛೀ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೨೯. ಗಮಿಸ್ಸಾ
ಆಆದೋ ಈಆದೋ ಚ ಗಮಿಸ್ಸ ಆ ಹೋತಿ ವಾ। ಸೋ ಅಗಾ ಅಗಮಿ ಗಮಿ ಅಗಮಿತ್ಥೋ ಗಮಿತ್ಥೋ ಅಗಮತ್ಥೋ ಗಮತ್ಥೋ। ಈಪಚ್ಚಯೇ ಲಸ್ಸಾಕಾರಸ್ಸ ‘‘ಹಿಮಿಮೇಸ್ವ+ಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ದೀಘೇ ‘‘ದೀಘಾ ಈಸ್ಸಾ’’ತಿ ಈಸ್ಸ ಸಿಆದೇಸೋ, ಅಗಮಾಸಿ ಅಗಮಿ ಗಮಿ ಅಗಮೀ ಗಮೀ, ಅಗಮಿಂಸು ಗಮಿಂಸು ಅಗಮಂಸು ಗಮಂಸು ಅಗಮುಂ ಗಮುಂ। ಓಸ್ಸ ಅಆದೇಸೇ ಅಜ್ಝಗುಂ। ತ್ವಂ ಅಜ್ಝಗಾ ಪರಸ್ಸ ಲೋಪೋ। ತುಮ್ಹೇ ಅಜ್ಝಗುತ್ಥ। ಅಹಂ ಅಜ್ಝಗಂ, ಮಯಂ ಅಜ್ಝಗಮ್ಹ। ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇ – ‘‘ಏಯ್ಯಾಥಾ’’ದಿನಾ ತ್ಥೇ ಸೋ ಅಗಚ್ಛಿತ್ಥ ಗಚ್ಛಿತ್ಥ ಅಗಞ್ಛಿತ್ಥ ಗಞ್ಛಿತ್ಥ ಅಗಮಿತ್ಥ ಗಮಿತ್ಥ ಅಗಮ ಗಮ ಅಗಮಾ ಗಮಾ। ತೇ ಅಗಮೂ ಗಮೂ, ಓಸ್ಸ ಆಆದೇಸೇ ಅಜ್ಝಗುಂ। ತ್ವಂ ಅಗಮಿಸೇ ಗಮಿಸೇ। ತುಮ್ಹೇ ಅಗಮಿವ್ಹಂ। ‘‘ಏಯ್ಯಾಥಾ’’ ದಿನಾ ಅ+ಮಾದೇಸೇ ಅಹಂ ಅಗಮಂ ಗಮಂ ಅಜ್ಝಗಂ। ಮಯಂ ಅಗಮಿಮ್ಹೇ ಗಮಿಮ್ಹೇ। ಕಮ್ಮೇಅಗಚ್ಛೀಯಿ ಅಗಮೀಯಿ, ಅಗಚ್ಛಿಯುಂ ಅಗಮಿಯುಂ ಇಚ್ಚಾದಿ। ತಥಾ ಅಘಮ್ಮೀ ಘಮ್ಮೀ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೧೩. ಮಾಯೋಗೇ ಈ+ಆಆದೀ
ಮಾಯೋಗೇ
೫. ಅನಜ್ಜತನೇ ಆ ಊಓ ತ್ಥ ಅ ಮ್ಹಾ ತ್ಥ ತ್ಥುಂ ಸೇ ವ್ಹಂ ಇಂ ಮ್ಹಸೇ
ಅವಿಜ್ಜಮಾನಜ್ಜತನೇ ಭೂತತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನತೋ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಆಆದಯೋ ಹೋನ್ತಿ ವಾ। ‘‘ಏಯ್ಯಾಥಾ’’ದಿನಾ ತ್ಥೇ ‘‘ಆ ಈ ಊ ಮ್ಹಾ’’ ಇಚ್ಚಾದಿನಾ ರಸ್ಸೇ ಚ ಸೋ ಅಭವತ್ಥ ಭವತ್ಥ ಅಭವ ಭವ ಅಭವಾ ಭವಾ, ತೇ ಅಭವು ಭವು ಅಭವೂ ಭವೂ। ಓ, ‘‘ಓಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿನಾ ಅಆದಯೋ, ಅಭವ ಭವ ಅಭವಿ ಭವಿ ಅಭವತ್ಥ ಭವತ್ಥ ಅಭವತ್ಥೋ ಭವತ್ಥೋ, ಸಿಆದೇಸೇ ಅಭವಸಿ ಭವಸಿ ಅಭವೋ ಭವೋ। ತುಮ್ಹೇ ಅಭವತ್ಥ ಭವತ್ಥ। ಅಹಂ ಅಭವಂ ಭವಂ ಅಭವ ಭವ, ಮಯಂ ಅಭವಮ್ಹ ಭವಮ್ಹ ಅಭವಮ್ಹಾ ಭವಮ್ಹಾ। ಸೋ ಅಭವತ್ಥ ಭವತ್ಥ। ತೇ ಅಭವತ್ಥುಂ ಭವತ್ಥುಂ। ತ್ವಂ ಅಭವಸೇ ಭವಸೇ। ತುಮ್ಹೇ ಅಭವವ್ಹಂ ಭವವ್ಹಂ। ‘‘ಇಸ್ಸ ಚ ಸಿಞ’’ತಿ ಸಿಂ, ಅಹಂ ಅಭವಸಿಂ ಭವಸಿಂ ಅಭವಿಂ ಭವಿಂ। ಮಯಂ ಅಭವಮ್ಹಸೇ ಭವಮ್ಹಸೇ। ಕಮ್ಮೇ-ತ್ಥೇ ಸುಖಂ ತಯಾ ಅನುಭೂಯಿತ್ಥ, ಇಞಾಗಮಾಭಾವೇ ಅನುಭೂಯತ್ಥ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಭಾವೇ-ಅಭೂಯತ್ಥ ಭೂಯತ್ಥ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಸೋ
ತಥಾ ಅಗಚ್ಛತ್ಥ ಗಚ್ಛತ್ಥ ಇಚ್ಚಾದಿ ಪುರಿಮಸಮಂ। ತಥಾ ಅಗಮತ್ಥ ಗಮತ್ಥ ಇಚ್ಚಾದಿಪಿ ಅಘಮ್ಮತ್ಥ ಘಮ್ಮತ್ಥ ಇಚ್ಚಾದಿಪಿ। (ಅನಜ್ಜತನಪಚ್ಚಯನಯೋ)।
೬. ಪರೋಕ್ಖೇ ಅ ಉ ಏ ತ್ಥ ಅ ಮ್ಹ ತ್ಥ ರೇ ತ್ಥೋ ವ್ಹೋ ಇ ಮ್ಹೇ
ಅಪಚ್ಚಕ್ಖೇ ಭೂತಾನಜ್ಜತನೇ ವತ್ತಮಾನತೋ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಅಆದಯೋ ಹೋನ್ತಿ। ಅಕ್ಖಾನಂ=ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಪರಂ ಪರೋಕ್ಖಂ। ತಸ್ಮಿಂ। ‘‘ಅಪರೋಕ್ಖೇಸೂ’’ತಿ ವಚನಾ ಕ್ಯ+ಲಾದಿವಿಕರಣಾ ನ ಹೋನ್ತಿ।
೫,೭೧. ಪರೋಕ್ಖಾಯಞ್ಚ
ಪರೋಕ್ಖಾಯಂ ಪಠಮ+ಮೇಕಸ್ಸರಂ ಸದ್ದರೂಪಂ ದ್ವೇ ಭವತಿ। ‘‘ಭೂಸ್ಸ ವುಕ’’ ಇತಿಆದೀಸು ವುಕ, ಭೂವ ಭೂವ ಇತಿ ದ್ವಿತ್ತೇ –
೫,೭೫. ಲೋಪೋ+ನಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ
ದ್ವಿತ್ತೇ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಆದಿತೋ+ಞ್ಞಸ್ಸ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ।
೧೮. ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಅ
ಅಆದೀಸು ದ್ವಿತ್ತೇ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಭೂಸ್ಸ ಅ ಹೋತಿ।
೫,೭೮. ಚತುತ್ಥದುತಿಯಾನಂ ತತಿಯಪಠಮಾ
ದ್ವಿತ್ತೇ
ಪಪಚ, ಪಪಚು। ಪಪಚೇ, ಇಞಾಗಮೇ ಪಪಚಿತ್ಥ। ಅಞ್ಞತ್ರ ‘‘ಸಂಯೋಗಾದಿಲೋಪೋ’’ತಿ ಲೋಪೋ, ಪಪಚಿತ್ಥ। ಪಪಚ, ಪಪಚಿಮ್ಹ। ಪಪಚಿತ್ಥ, ಪಪಚಿರೇ। ಪಪಚಿತ್ಥೋ ಪಪಚಿಥೋ, ಪಪಚಿವ್ಹೋ। ಪಪಚಿ, ಪಪಚಿಮ್ಹೇ। ಏವಂ ಕಮ್ಮೇ।
ಅಆದಿಪಚ್ಚಯೇ ದ್ವಿಭಾವೇ ಅನಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನಲೋಪೇ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ‘‘ಕವಗ್ಗಹಾನಂ ಚವಗ್ಗಜಾ’’ತಿ ಚವಗ್ಗಜಕಾರೇ ‘‘ಬ್ಯಞ್ಜನೇ ದೀಘರಸ್ಸಾ’’ತಿ ದೀಘೇ ಚ ಕತೇ ಸೋ ಗಾಮಂ ಜಗಾಮ ಕಿರ, ಜಗಮು। ಜಗಮೇ, ಜಗಮಿತ್ಥ। ಜಗಮ, ಜಗಮಿಮ್ಹ। ಜಗಮಿತ್ಥ, ಜಗಮಿರೇ। ಜಗಮಿತ್ಥೋ, ಜಗಮಿವ್ಹೋ। ಜಗಮಿ, ಜಗಮಿಮ್ಹೇ। ಏವಂ ಕಮ್ಮೇ।
ಮೂಳ್ಹವಿಕ್ಖಿತ್ತಬ್ಯಾಸತ್ತಚಿತ್ತೇನ ಅತ್ತನಾಪಿ ಕ್ರಿಯಾ ಕತಾ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಕಾಲೇ+ನುಪಲದ್ಧಾಸಮಾನಾ ಫಲೇನಾ+ನುಮೀಯಮಾನಾ ಪರೋಕ್ಖಾವ ವತ್ಥುತೋ। ತೇನ ಉತ್ತಮವಿಸಯೇಪಿ ಪಯೋಗಸಮ್ಭವೋ। (ಪರೋಕ್ಖಾಪಚ್ಚಯನಯೋ)।
೭. ಯ್ಯೋದೋ
ಏಯ್ಯಾದೋ ವಿಸಯೇ ಕ್ರಿಯಾತಿಪತ್ತಿಯಂ ಸ್ಸಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ। ವಿಧುರಪಚ್ಚಯೋಪನಿಪಾತತೋ ಕಾರಣವೇಕಲ್ಲತೋ ವಾ ಕ್ರಿಯಾತಿಪತನ+ಮನಿಪ್ಫತ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾತಿಪತ್ತಿ। ಏತೇ ಚ ಸ್ಸಾದಯೋ ಸಾಮತ್ಥಿಯಾ ಅತೀತಾನಾಗತೇಸ್ವೇವ ಹೋನ್ತಿ, ನ ವತ್ತಮಾನೇ, ತತ್ರ ಕ್ರಿಯಾತಿಪತ್ಯಸಮ್ಭವಾ। ಇಞಾಗಮೇ ಸ್ಸಾಸ್ಸ ವಾ ರಸ್ಸೇ ಚ ಸಚೇ ಸೋ ಪಠಮವಯೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ಅಲಭಿಸ್ಸ, ಅರಹಾ ಅಭವಿಸ್ಸ ಭವಿಸ್ಸ ಅಭವಿಸ್ಸಾ ಭವಿಸ್ಸಾ ವಾ, ತೇ ಚ ತಂ ಅಲಭಿಸ್ಸಂಸು, ಅರಹನ್ತೋ ಅಭವಿಸ್ಸಂಸು ಭವಿಸ್ಸಂಸು। ‘‘ಏಯ್ಯಾಥಾ’’ದಿನಾ ಸ್ಸೇಸ್ಸ ವಾ ಅಕಾರೇ ತ್ವಂ ಅಭವಿಸ್ಸ ಭವಿಸ್ಸೇ। ತುಮ್ಹೇ ಅಭವಿಸ್ಸಥ। ಅಹಂ ಅಭವಿಸ್ಸಂ। ರಸ್ಸೇ ಮಯಂ ಅಭವಿಸ್ಸಮ್ಹ ಭವಿಸ್ಸಮ್ಹ ಅಭವಿಸ್ಸಮ್ಹಾ ಭವಿಸ್ಸಮ್ಹಾ। ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇ-ಸೋ ಅಭವಿಸ್ಸಥ, ಅಭವಿಸ್ಸಿಂಸು। ಅಭವಿಸ್ಸಸೇ, ಅಭವಿಸ್ಸವ್ಹೇ। ಅಭವಿಸ್ಸಿಂ, ಅಭವಿಸ್ಸಾಮ್ಹಸೇ।
ಕಮ್ಮೇ-ತೇನ ಸುಖಂ ಅನ್ವಭವಿಸ್ಸ, ಅನ್ವಭವಿಸ್ಸಂಸು ಕ್ಯಲೋಪೋ। ಅನ್ವಭೂಯಿಸ್ಸ ಅನ್ವಭೂಯಿಸ್ಸಾ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಭಾವೇ-ತೇನ ಅಭೂಯಿಸ್ಸ ಭೂಯಿಸ್ಸ ಅಭೂಯಿಸ್ಸಾ ಭೂಯಿಸ್ಸಾ। ಅಭೂಯಿಸ್ಸಥ ಭೂಯಿಸ್ಸಥ।
ಏವಂ ತಣ್ಡುಲಾದಿಸಾಧನಂ ಅಲಭಿಸ್ಸ, ಓದನಂ ಅಪಚಿಸ್ಸ ಪಚಿಸ್ಸ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ತೇನ ಓದನೋ ಅಪಚಿಸ್ಸ ಪಚಿಸ್ಸ ಅಪಚಿಸ್ಸಾ ಪಚಿಸ್ಸಾ ಅಪಚೀಯಿಸ್ಸ ಪಚೀಯಿಸ್ಸ ಅಪಚೀಯಿಸ್ಸಾ ಪಚೀಯಿಸ್ಸಾ ಅಪಚ್ಚಿಸ್ಸ ಪಚ್ಚಿಸ್ಸ ಅಪಚ್ಚಿಸ್ಸಾ ಪಚ್ಚಿಸ್ಸಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಸೋ ಅಗಚ್ಛಿಸ್ಸ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸ ಅಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಾ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಚ್ಛಾದೇಸಾ+ಭಾವೇ ಅಗಮಿಸ್ಸ ಗಮಿಸ್ಸ ಅಗಮಿಸ್ಸಾ ಗಮಿಸ್ಸಾ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಅಗಚ್ಛಿಸ್ಸ
೮. ಹೇತುಫಲೇಸ್ವೇ+ಯ್ಯ ಏಯ್ಯುಂ ಏಯ್ಯಾಸಿ ಏಯ್ಯಾಥ ಏಯ್ಯಾಮಿ ಏಯ್ಯಾಮ ಏಥ ಏರಂ ಏಥೋ ಏಯ್ಯಾವ್ಹೋ ಏಯ್ಯಂ ಏಯ್ಯಾಮ್ಹೇ।
ಹೇತುಭೂತಾಯಂ ಫಲಭೂತಾಯಞ್ಚ ಕ್ರಿಯಾಯಂ ವತ್ತಮಾನತೋ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಏಯ್ಯಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ ವಾ। ಲವಿಕರಣವುದ್ಧಿಆದಿ ಪುಬ್ಬಸಮಂ। ಪರಿಕಪ್ಪೇ –
೭೫. ಏಯ್ಯೇ+ಯ್ಯಾಸೇ+ಯ್ಯನ್ನಂ ಟೇ
ಏಯ್ಯ+ಏಯ್ಯಾಸಿ+ಏಯ್ಯ+ಮಿಚ್ಚೇಸ+ಮೇ ವಾ ಹೋತಿ। ಸೋ ದಾನಿ ಕಿನ್ನು ಖೋ ಭವೇ, ಯದಿ ಸೋ ಪಠಮವಯೇ ಪಬ್ಬಜೇಯ್ಯ, ಅರಹಾ ಭವೇಯ್ಯ।
೪೭. ಏಯ್ಯುಂಸ್ಸುಂ
ಏಯ್ಯು+ಮಿಚ್ಚಸ್ಸ ಞುಂ ವಾ ಹೋತಿ। ಸಚೇ ಸಂಖಾರಾ ನಿಚ್ಚಾ ಭವುಂ ಭವೇಯ್ಯುಂ, ನ ನಿರುಜ್ಝೇಯ್ಯುಂ। ಯದಿ ತ್ವಂ ಭವೇ ಭವೇಯ್ಯಾಸಿ। ‘‘ಏಯ್ಯಾಥಾ’’ ದಿನಾ ಅಸ್ಸ ಓಕಾರೇ ತುಮ್ಹೇ ಭವೇಯ್ಯಾಥೋ ಭವೇಯ್ಯಾಥ ಕಥ+ಮಹಂ ದೇವೋ ಭವೇಯ್ಯಾಮಿ।
೭೮. ಏಯ್ಯಾಮಸ್ಸೇ+ಮು ಚ
ಏಯ್ಯಾಮಸ್ಸ ಏಮು ವಾ ಹೋತಿ ಉ ಚ। ಕಿನ್ನು ಖೋ ಮಯಂ ಭವೇಮು ಭವೇಯ್ಯಾಮು ಭವೇಯ್ಯಾಮ। ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇ-ಭವೇಥ, ಭವೇರಂ। ಭವೇಥೋ, ಭವೇಯ್ಯಾವ್ಹೋ। ಭವೇ ಭವೇಯ್ಯಂ, ಭವೇಯ್ಯಾಮ್ಹೇ। ಕಮ್ಮೇ-ಸುಖಂ
ವಿಧಿಮ್ಹಿ-ಸೋ ಓದನಂ ಪಚೇ ಪಚೇಯ್ಯ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಪಚೀಯೇ ಪಚೀಯೇಯ್ಯ ಪಚ್ಚೇ ಪಚ್ಚೇಯ್ಯ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಅನುಮತಿಯಂ-ಸೋ ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛೇ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಅಞ್ಞತ್ರ ಗಮೇ ಗಮೇಯ್ಯ ಇಚ್ಚಾದಿ। ತಥಾ ಘಮ್ಮೇ ಘಮ್ಮೇಯ್ಯ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಪಾತೋ ಪಚೇಯ್ಯ ಚೇ ಭುಞ್ಜೇ, ಇಚ್ಚೇ+ತ್ಥ ಪಚನಕ್ರಿಯಾ।
ಹೇತುಭೂತಾತಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ, ಫಲಂ ತ್ವ+ನುಭವಕ್ರಿಯಾ॥
೧೧. ಸತ್ತ್ಯ+ರಹೇಸ್ವೇ+ಯ್ಯಾದೀ
ಸತ್ತಿಯಂ ಅರಹತೇ ಚ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಏಯ್ಯಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ। ಭವಂ ಖಲು ಪತ್ತಂ ಪಚೇಯ್ಯ, ಭವಂ ಸತ್ತೋ, ಭವಂ ಅರಹೋ।
೧೨. ಸಮ್ಭಾವನೇ ವಾ
ಸಮ್ಭಾವನೇ ಗಮ್ಯಮಾನೇ ಧಾತುನಾ ವುಚ್ಚಮಾನೇ ಚ ಏಯ್ಯಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ ವಿಭಾಸಾ। ಅಪಿ ಭವಂ ಗಿಲಿತಂ ಪಾಸಾಣಂ ಪಚೇಯ್ಯ ಉದರಗ್ಗಿನಾ, ಸಮ್ಭಾವೇಮಿ ಸದ್ದಹಾಮಿ ಭವಂ ಪಚೇಯ್ಯ, ಭವಂ ಪಚಿಸ್ಸತಿ, ಭವಂ ಅಪಚಿ।
೯. ಪಞ್ಹ+ಪತ್ಥನಾ+ವಿಧೀಸು
ಪಞ್ಹಾದೀಸು ಕ್ರಿಯತ್ಥತೋ ಏಯ್ಯಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ।
ಪಞ್ಹಾ
ಪತ್ಥನಾ, ಭತ್ತಿಯಾ ವಾ+ಥ, ನ ವಾ ಬ್ಯಾಪಾರಣಾ ವಿಧಿ॥
ಪಞ್ಹೇ-ಕಿಂ ಸೋ ಭತ್ತಂ ಪಚೇಯ್ಯ, ಉದಾಹು ಬ್ಯಞ್ಜನಂ। ಪತ್ಥನಾಯಂ-ಅಹೋ ವತ ಸೋ ಪಚೇಯ್ಯ ಚೇ। ವಿಧಿಮ್ಹಿ-ಭವಂ ಪತ್ತಂ ಪಚೇಯ್ಯ। (ಏಯ್ಯಾದಿಪಚ್ಚಯನಯೋ)।
೧೦. ತು ಅನ್ತು ಹಿ ಥ ಮಿ ಮ ತಂ ಅನ್ತಂ ಸ್ಸು ವ್ಹೋ ಏ ಆಮಸೇ
ಪಞ್ಹಪತ್ಥನಾವಿಧಿಸ್ವೇ+ತೇ ಹೋನ್ತಿ ಕ್ರಿಯತ್ಥತೋ। ಆಸಿಂಸನತ್ಥೇ-ಸೋ ಸುಖೀ ಭವತು, ತೇ ಸುಖಿತಾ ಭವನ್ತು।
೪೮. ಹಿಸ್ಸ+ತೋ ಲೋಪೋ
ಅತೋ ಪರಸ್ಸ ಹಿಸ್ಸ ವಾ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ। ತ್ವಂ ಸುಖೀ ಭವ ಭವಾಹಿ, ಹಿಮ್ಹಿ ದೀಘೋ। ‘‘ಏಯ್ಯಾಥಾ’’ದಿನಾ ವ್ಹೋಕ, ತುಮ್ಹೇ ಸುಖಿತಾ ಭವಥವ್ಹೋ ಭವಥ। ಅಹಂ ಸುಖೀ ಭವಾಮಿ, ಮಯಂ ಸುಖಿನೋ ಭವಾಮ। ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇ-ತಥಾ ಭವತಂ, ಭವನ್ತಂ। ಭವಸ್ಸು, ಭವವ್ಹೋ। ಭವೇ ಭವಾಮಸೇ। ಕಮ್ಮೇ-ತಯಾ ಅನುಭೂಯತು, ಅನುಭೂಯನ್ತು ಇಚ್ಚಾದಿ। ಭಾವೇ-ಭೂಯತು, ಭೂಯತಂ।
ಆಣತ್ತಿಯಂ-ದೇವದತ್ತೋ ದಾನಿ ಓದನಂ ಪಚತು, ಪಚನ್ತು ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ತೇನ ಓದನೋ ಪಚ್ಚತು ಇಚ್ಚಾದಿ। ತಥಾ ಸೋ ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛತು ಇಚ್ಚಾದಿ। ‘‘ಊ ಲಸ್ಸೇ’’ತಿ ಲಸ್ಸೇ+ಕಾರೇ ಗಮೇತು, ಗಮೇನ್ತು ಇಚ್ಚಾದಿ। ಘಮ್ಮಾದೇಸೇ ಘಮ್ಮತು, ಘಮ್ಮನ್ತು ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಗಚ್ಛೀಯತು ಇಚ್ಚಾದಿ। ತಥಾ ಗಮೀಯತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ವಿಧಿಮ್ಹಿ-ಲಸ್ಸ ಲೋಪೇ ಲುತ್ತೇ ವುದ್ಧಿ, ಇಧ ಪಬ್ಬತೋ ಹೋತು।
ನಿಮನ್ತನೇ-ಅಧಿವಾಸೇಥ
ಅಜ್ಝೇಸನೇ-ದೇಸೇತು ಭನ್ತೇ ಭಗವಾ ಧಮ್ಮಂ, ಏತ್ಥ ಚುರಾದಿತ್ತಾ ಪುರಿಮಸಮಂ।
ಅನುಮತಿಯಂ-ಪುಚ್ಛ ವಾಸವ ಮಂ ಪಞ್ಹಂ, ಪವಿಸತು ಭವಂ। ಏತ್ಥ ಪುಚ್ಛತೋ ಹಿಸ್ಸ ಲೋಪೋ। ಏವಂ ನಿಸೀದ।
ಪತ್ಥನಾ=ಯಾಚನಾ, ತತ್ರ-ದದ=ದಾನೇ, ದದಾಹಿ ಮೇ ಗಾಮವರಾನಿ ಪಞ್ಚ, ದಾತೋ ಲಸ್ಸ ಏಕಾರೇ ಚ ಏಕಂ ಮೇ ನಯನಂ ದೇಹಿ।
ಪತ್ತಕಾಲೇ-ಸಮ್ಪತ್ತೋ ತೇ ಕಾಲೋ ಕಟಕರಣೇ, ಕಟಂ ಕರೋತು ಭವಂ। ಏತ್ಥ ‘‘ತನಾದಿತ್ವೋ’’ತಿ ಓ।
ತ್ವಾದೀ ಏಯ್ಯಾದಯೋ ವತ್ತ-ಮಾನಾ ಸಮ್ಪತಿ,+ನಾಗತೇ।
ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಪರೋಕ್ಖಾದಿ-ಚತ್ತಾರೋ+ತೀತಕಾಲಿಕಾ॥
೫,೧೭೩. ಗಮ ಯಮಿ+ಸಾ+ಸ ದಿಸಾನಂ ವಾ ಚ್ಛಙ
ಏತೇಸಂ ವಾ ಚ್ಛಙ ಹೋತಿನ್ತ+ಮಾನ+ತ್ಯಾದೀಸು। ಸೋ ಸಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛತಿ ಗಮೇತಿ, ಗಚ್ಛನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಗಚ್ಛೀಯತಿ ಗಮೀಯತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಯಮ=ಉಪರಮೇ, ಪರೋಕ್ಖಾಅನಜ್ಜತನರೂಪಾನಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪಯೋಗ+ಮನುಗಮ್ಮ ಯೋಜೇತಬ್ಬಾನಿ। ನಿಪುಬ್ಬೋ, ನಿಯಚ್ಛತಿ ನಿಯಮತಿ, ನಿಯಚ್ಛನ್ತಿ ನಿಯಮನ್ತಿ। ಸಂಪುಬ್ಬೋ, ‘‘ಯೇ ಸಂಸ್ಸಾ’’ತಿ ಞ್ಞತ್ತಂ, ಸಞ್ಞಮತಿ, ಸಞ್ಞಮನ್ತಿ। ಕಮ್ಮೇ-ನಿಯಚ್ಛೀಯತಿ ನಿಯಮೀಯತಿ ನಿಯಮ್ಮತಿ, ಸಞ್ಞಮೀಯತಿ ವಾ। ತಥಾ
೭೩. ಲಭಾ ಇಂ+ಈನಂ ಥಂ ಥಾ ವಾ
ಲಭಸ್ಮಾ ಇಂ ಈನಂ ಥಂ+ಥಾ ವಾ ಹೋನ್ತಿ। ಸೋ ಅಲಭಿತ್ಥ ಲಭಿತ್ಥ ಅಲಭಿ ಲಭಿ ಇಂ ಪಚ್ಚಯೇ ಅಲತ್ಥಂ ಅಲಭಿಂ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೨೬. ಲಭ ವಸ+ಚ್ಛಿದ ಭಿದ ರುದಾನಂ ಚ್ಛಙ
ಲಭಾದೀನಂ ಚ್ಛಙ ಹೋತಿ ಸ್ಸೇನ ಸಹ। ಲಚ್ಛತಿ ಲಭಿಸ್ಸತಿ, ಲಚ್ಛನ್ತಿ ಲಭಿಸ್ಸನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕ್ರಿಯಾತಿಪತ್ತಿಯಂ ಸ್ಸಾಭಾಗಸ್ಸ ಚ್ಛಙಾದೇಸೇ ಅಲಚ್ಛಾ ಅಲಭಿಸ್ಸ ಇಚ್ಚಾದಿ। ವಸ=ನಿವಾಸೇ, ವಚ್ಛತಿ ವಸಿಸ್ಸತಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ‘‘ಅಸ್ಸೂ’’ತಿ ಉಕಾರೋ
ಅಞ್ಞಪಚ್ಚಯೇಪಿ ಛಿದಸ್ಸ ‘‘ಚ್ಛಙ’’ ಇತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಚ್ಛಙ, ಭೂತೇ ಊಂ ಪಚ್ಚಯೇ ಅಚ್ಛೇಚ್ಛುಂ ಅಚ್ಛಿನ್ದಿಂಸು। ವುತ್ತತೋ ಅಞ್ಞಧಾತೂನಞ್ಚ, ಗಮ=ಗಮನೇ, ಗಚ್ಛಂ ಗಚ್ಛಿಸ್ಸಂ। ಅಞ್ಞಪಚ್ಚಯೇಪಿ ವಚ=ಬ್ಯತ್ತವಚನೇ ಇಚ್ಚಾದಿ, ಕಮ್ಮೇ-ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ತ್ಯಾದೀಸು ಪರಭೂತೇಸುಪಿ ಯಥಾಗಮಂ ವಚಾದೀನಞ್ಚಸ್ಸ ‘‘ವಚಾದೀನಂ ವಸ್ಸುಟ ವಾ’’ತಿ ಕಮ್ಮೇ ಉಟ ಚ ‘‘ಅಸ್ಸೂ’’ತಿ ಅಸ್ಸ ಉ ಚ, ತೇನ ಧಮ್ಮೋ ಉಚ್ಚತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ, ಯಸ್ಸ ಚ ಪುಬ್ಬರೂಪಂ।
೨೭. ಭುಜ ಮುಚ ವಚ ವಿಸಾನಂ ಕ್ಖಙ
ಭುಜಾದೀನಂ ಕ್ಖಙ ಹೋತಿ ಸ್ಸೇನ ಸಹ। ವಕ್ಖತಿ ವಚಿಸ್ಸತಿ, ವಕ್ಖನ್ತಿ ವಚಿಸ್ಸನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೨೧. ಈಆದೋ ವಚಸ್ಸೋಮ
ಈಆದೀಸು ವಚಸ್ಸ ಓಮ ಹೋತಿ। ಮಕಾರಾನುಬನ್ಧತ್ತಾ ‘‘ಮಾನುಬನ್ಧೋ ಸರಾನ+ಮನ್ತಾ ಪರೋ’’ತಿ ಪರಿಭಾಸತೋ ಸರಾ ಪರೋ। ಅವೋಚಿ, ಅವೋಚುಂ, ಅವೋಚೋ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಅನಜ್ಜತನೇ-ಅವಚ ಅವಚಾ ವಚಾ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕ್ರಿಯಾತಿಪತ್ತಿಯಂ-ಅವಕ್ಖಾ ಅವಚಿಸ್ಸಾ, ಅವಕ್ಖಿಂಸು ಅವಚಿಸ್ಸಿಂಸು ಇಚ್ಚಾದಿ। ವಚೇಯ್ಯ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ವುಚ್ಚೇಯ್ಯ ಇಚ್ಚಾದಿ। ತಥಾ ವಚತು, ವುಚ್ಚತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಭುಜ=ಪಾಲನಜ್ಝೋಹಾರೇಸು
ಕುಸ=ಅಕ್ಕೋಸೇ, ಆಪುಬ್ಬೋ, ತಸ್ಸ ರಸ್ಸೋ ಚ, ಅಕ್ಕೋಸತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ ಞೇಯ್ಯಂ, ಲವಿಕರಣಲೋಪವುದ್ಧಿಯೋ।
೩೪. ಕುಸ+ರುಹೇಹೀ+ಸ್ಸ ಛಿ
ಕುಸಾ ರುಹಾ ಚ ಪರಸ್ಸ ಈಸ್ಸ ಛಿ ವಾ ಹೋತಿ। ಪರರೂಪಪಠಮಕ್ಖರಾನಿ, ಅಕ್ಕೋಚ್ಛಿ ಅಕ್ಕೋಸಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಅಭಿಪುಬ್ಬೋ ರುಹ=ರೋಹನೇ, ಅಭಿರುಚ್ಛಿ ಅಭಿರುಹಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ವಹ=ಪಾಪುಣನೇ, ವಹತಿ, ವಹನ್ತಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಕ್ಯೇ ‘‘ಹಸ್ಸ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ’’ತಿ ವಿಪರಿಯಾಸೋ, ತೇನ ಸೋ ವುಯ್ಹತಿ, ‘‘ಅಸ್ಸೂ’’ತಿ ಉತ್ತಂ। ವಹಿಸ್ಸತಿ, ವುಯ್ಹಿಸ್ಸತಿ। ಅವಹಿ, ಅವುಯ್ಹಿತ್ಥ, ಅವುಹಿ। ಅವಹಿಸ್ಸಾ, ವುಯ್ಹೀಸ್ಸಾ ಇಚ್ಚಾದಿ। ವಹೇಯ್ಯ, ವುಯ್ಹೇಯ್ಯ। ವಹತು, ವುಯ್ಹತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಜರ=ಜೀರಣೇ,
೫,೧೭೪. ಜರ ಮರಾನ+ಮೀಯಙ
ಜರ ಮರಾನಂ ಈಯಙ ವಾ ಹೋತಿ ಮಾನ+ನ್ತ+ತ್ಯಾದೀಸು। ಜೀಯತಿ। ‘‘ಜರ ಸದಾನ+ಮೀಮ’’ತಿ ಈಮಆಗಮೋ ಲೋ ಚ, ಜೀರತಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಜೀರೀಯತಿ ಜೀಯೀಯತಿ। ಏವಂ ಜೀಯಿಸ್ಸತಿ ಜೀರಿಸ್ಸತಿ, ಜೀಯೀಯಿಸ್ಸತಿ ಜೀರೀಯಿಸ್ಸತಿ। ಅಜೀಯಿ ಅಜೀರಿ, ಅಜೀಯೀಯಿ ಅಜೀರೀಯಿ। ಅಜೀಯಿಸ್ಸಾ ಅಜೀರಿಸ್ಸಾ, ಅಜೀಯೀಯಿಸ್ಸಾ ಅಜೀರೀಯಿಸ್ಸಾ ಅಜೀಯಿಸ್ಸಾ ಅಜೀರೀಯಿಸ್ಸಾ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಮರ=ಪಾಣಚಾಗೇ, ಈಯಙ, ಮೀಯತಿ ಮರತಿ, ಮೀಯನ್ತಿ ಮರನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ದಿಸ=ಪೇಕ್ಖನೇ,
೫,೧೨೪. ದಿಸಸ್ಸ
ಏತೇ ಆದೇಸಾ ದಿಸಸ್ಸ ವಾ ಹೋನ್ತಿ। ಅನೇಕವಣ್ಣತ್ತಾ ಸಬ್ಬಾದೇಸೋ। ಪಸ್ಸತಿ ಪಸ್ಸನ್ತಿ, ದಕ್ಖತಿ ದಕ್ಖನ್ತಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಕ್ಯೇ ಪುಬ್ಬರೂಪೋ, ದಿಸ್ಸತಿ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ, ವಿಪಸ್ಸೀಯತಿ ದಕ್ಖೀಯತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬,೬೯. ದಕ್ಖ+ಖ+ಹೇತಿ+ಹೋಹೀತಿ ಲೋಪೋ
ದಕ್ಖಾದೀಹಿ ಆದೇಸೇಹಿ ಪರಸ್ಸ ಸ್ಸಸ್ಸ ಲೋಪೋ ವಾ ಹೋತಿ। ದಕ್ಖತಿ ದಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ। ಅಪಸ್ಸಿ ಪಸ್ಸಿ, ಅಪಸ್ಸಿಂಸು ಪಸ್ಸಿಂಸು ಅಪಸ್ಸೋ ಪಸ್ಸೋ, ಅಪಸ್ಸಿತ್ಥ ಪಸ್ಸಿತ್ಥ। ಅಪಸ್ಸಿಂ ಪಸ್ಸಿಂ, ಅಪಸ್ಸಿಮ್ಹ ಪಸ್ಸಿಮ್ಹ। ತಥಾ ಅದಸ್ಸೀ ದಸ್ಸೀ, ಅದಸ್ಸಿಂಸು ದಸ್ಸಿಂಸು ಇಚ್ಚಾದಿ। ಅನಜ್ಜತನೇ ದಸಾದೇಸೋ, ಅದ್ದಸಾ ಅದ್ದಸ। ಅದ್ದಾ ಅದ್ದ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಅಪಸ್ಸಿಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಸ್ಸ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಪಸ್ಸೇಯ್ಯ ದಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಪಸ್ಸತು ದಕ್ಖತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಸದ=ವಿಸರಣಗತ್ಯಾವಸಾದನಾದಾನೇಸು, ನಿಪುಬ್ಬೋ, ‘‘ಜರಸದಾನ+ಮೀಮ ವಾ’’ತಿ ಈಮಆಗಮೋ। ನಿಸೀದತಿ, ನಿಸೀದನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಭಾವೇ-ನಿಸಜ್ಜತಿ, ನಿಸಜ್ಜತೇ।
ಯಜ=ದೇವಪೂಜಾಸಂಗತಿಕರಣದಾನೇಸು, ಯಜತಿ, ಯಜನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ –
೫,೧೧೩. ಯಜಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಟಿ+ಯೀತಿ
ಯಜಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಟಿ+ಯೀ ಹೋನ್ತಿ ಕಾನುಬನ್ಧೇತಿ ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ತ್ಯಾದಿವಿಸಯೇಪಿ ಕ್ಯೇ ಪುಬ್ಬರೂಪೇ ಚ ಇಜ್ಜತಿ ಯಿಜ್ಜತಿ ಮಯಾ ಬುದ್ಧೋ। ಸೋ ಯಜಿಸ್ಸತಿ, ತೇನ ಇಜ್ಜಿಸ್ಸತೇ ಯಿಜ್ಜಿಸ್ಸತೇ। ಸೋ ಯಜೀ
ವದ=ವಚನೇ, ‘‘ಗಮವದಾ’’ ದಿನಾ ವದಸ್ಸ ವಜ್ಜಾದೇಸೋ ವಾ, ಲಸ್ಸ ‘‘ಊಲಸ್ಸೇ’’ತಿ ಕ್ವಚಿ ಏ ಚ, ವಜ್ಜತಿ ವದೇತಿ ವದತಿ, ವಜ್ಜೇನ್ತಿ ವದೇನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ – ‘‘ಕ್ಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ಈಞ, ವಜ್ಜೀಯತಿ ವಜ್ಜತಿ ವದೀಯತಿ, ವಜ್ಜೀಯನ್ತಿ ವಜ್ಜನ್ತಿ ವದೀಯನ್ತಿ। ವದಿಸ್ಸತಿ, ವದಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಅವದೀ ವದೀ, ಅವದಿಂಸು ವದಿಂಸು। ಅವದಿಸ್ಸ ವದಿಸ್ಸ। ವಜ್ಜೇ ವಜ್ಜೇಯ್ಯ ವದೇ ವದೇಯ್ಯ, ವಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ವದೇಯ್ಯುಂ। ವಜ್ಜೇತು ವದೇತು ವದತು ಇಚ್ಚಾದಿ ಯಥಾಗಮಂ ಞೇಯ್ಯಂ।
ಕಮು=ಪದವಿಕ್ಖೇಪೇ, ‘‘ಪರೋಕ್ಖಾಯಞ್ಚಾ’’ತಿ ಚಗ್ಗಹಣೇನ ಕಮ ಕಮ ಇತಿ ದ್ವಿತ್ತೇ ಅನಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನಲೋಪೇ ಲವಿಕರಣೇ ‘‘ಕವಗ್ಗಹಾ’’ ದಿನಾ ಕಸ್ಸ ಚೇ ನಿಗ್ಗಹೀತಾಗಮೇ ಚ ಕತೇ ಚಂಕಮತಿ ಕಮತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಚಲ=ಕಮ್ಪನೇ, ಚಂಚಲತಿ। ಜಲ+ದಲ=ದಿತ್ತಿಯಂ, ದ್ವಿತ್ತೇ ದದ್ದಲ್ಲತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। (ಸವುದ್ಧಿಕಭೂವಾದಿನಯೋ)।
ಹೂ+ಭೂ=ಸತ್ತಾಯಂ, ತ್ಯಾದೀಸು ‘‘ಕತ್ತರಿ ಲೋ’’ತಿ ಲೋ, ತಸ್ಸ ಲೋಪೇ ‘‘ಯುವಣ್ಣಾನ+ಮೇಓ ಪಚ್ಚಯೇ’’ತಿ ಓಕಾರೋ। ಸೋ ಹೋತಿ, ತೇ ಹೋನ್ತಿ। ಹೋಸಿ, ಹೋಥ। ಹೋಮಿ, ಹೋಮ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಭಾವೇ-ತೇನ ಹೂಯತಿ ಹೂಯತೇ।
೩೧. ಹೂಸ್ಸ ಹೇ+ಹೇಹಿ+ಹೋಹಿ ಸ್ಸತ್ಯಾದೋ
ಹೂಸ್ಸ ಹೇಆದಯೋ ಹೋನ್ತಿ ಸ್ಸಚ್ಚಾದೋ। ಹೇಸ್ಸತಿ ಹೇಹಿ ಸ್ಸತಿ ಹೋಹಿಸ್ಸತಿ।
೬೯. ದಕ್ಖ+ಖ+ಹೇಹಿ+ಹೋಹೀಹಿ ಲೋಪೋತಿ
ದಕ್ಖಾದೀಹಿ
೪೧. ಹೂತೋ ರೇಸುಂ
ಹೂತೋ ಪರಸ್ಸ ಉ+ಮಿಚ್ಚಸ್ಸ ರೇಸುಂ ವಾ ಹೋತಿ। ರಕಾರಾನುಬನ್ಧೋ ‘‘ರಾನುಬನ್ಧೇನ್ತಸರಾದಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ಅನ್ತಸರಾದಿಸ್ಸ ಲೋಪೋ। ಅಹೇಸುಂ। ಓಕಾರವುದ್ಧಿ ಅವಾದೇಸೇ ಅಹವುಂ। ಓಸ್ಸ ಸಿಆದೇಸೇ ಅಹೋಸಿ।
೪೬. ಇಂಸ್ಸ ಚ ಸಿಞ
ಇಮಿಚ್ಚಸ್ಸ ಸಿಞ ಹೋತಿ ಮ್ಹಾತ್ಥಾನಞ್ಚ ಬಹುಲಂ। ಞಾಕಾರೋ ಆಖ್ಯಾವಯವತ್ಥೋ (ಉಕಾರೋ) ಇಕಾರೋ ಉಚ್ಚಾರಣತ್ಥೋ। ‘‘ಅಈಸ್ಸಾ’’ ದಿನಾ ಇಞಾಗಮೇ ತುಮ್ಹೇ ಅಹೋಸಿತ್ಥ, ಅಹೋಸಿ। ಪರಸ್ಸರಲೋಪೇ ರಸ್ಸೇ ಚ ಅಹುಂ, ಅಹೋಸಿಮ್ಹ, ಅಹುಮ್ಹ, ರಸ್ಸೋ। ಭಾವೇ-ಅಭವಿ, ಆಸ್ಸತ್ಥಾದೇಸೋ, ಅಭವಿತ್ಥ। ಅನಜ್ಜತನೇ ಆಊಆದಿಪಚ್ಚಯೇ ಕತೇ ‘‘ಯುವಣ್ಣಾನ+ಮಿಯ ಙುವಙ ಸರೇ’’ತಿ ಉವಙಾದೇಸೇ ಅಹುವಾ, ಅಹುವು, ಅಹುವೋ, ಅಹುವತ್ಥ। ಅಸ್ಸ ಅಮಾದೇಸೇ ಅಹುಂ ಅಹುವಂ, ಅಹುಮ್ಹ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಭಾವೇ-ತೇನ ಅಹುಯಿ ಅಹುಯಿತ್ಥ। ಅಹವಿಸ್ಸಾ, ಅಹವಿಸ್ಸಂಸು ಇಚ್ಚಾದಿ। ಭಾವೇ-ಅಹುಯಿಸ್ಸ, ಅಹುಯಿಸ್ಸಥ। ಪುಬ್ಬಸ್ಸರಲೋಪೋ, ಹೇಯ್ಯ
ಸಿ=ಸಯೇ, ಲಸ್ಸ ಲೋಪೋ ವುದ್ಧಿ, ಸೇತಿ। ಅಯಾದೇಸೇ ಸಯತಿ, ಸೇನ್ತಿ ಸಯನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಅತಿಪುಬ್ಬೋ, ಕ್ಯೇ ‘‘ದೀಘೋ ಸರಸ್ಸಾ’’ತಿ ಇಸ್ಸ ದೀಘೇ ಚ ಕತೇ ತೇನ ಅತಿಸೀಯತಿ, ಅತಿಸೀಯನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಭಾವೇ-ತೇನ ಸೀಯತಿ, ಸೀಯತೇ। ತಥಾ ಭವಿಸ್ಸತಿಆದೀಸು।
ನೀ=ಪಾಪನೇ, ದ್ವಿಕಮ್ಮಕೋ+ಯಂ, ಅಜಂ ಗಾಮಂ ನೇತಿ ನಯತಿ, ನೇನ್ತಿ ನಯನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ನೀಯತೇ ಗಾಮಂ ಅಜೋ ದೇವದತ್ತೇನ ಇಚ್ಚಾದಿ। ತಥಾ ಸೇಸೇಸುಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ।
ಠಾ=ಗತಿನಿವತ್ತಿಯಂ –
೫,೧೭೫. ಠಾಪಾನಂ ತಿಟ್ಠಪಿವಾ
ಠಾಪಾನಂ ತಿಟ್ಠಪಿವಾಹೋನ್ತಿ ವಾ ನ್ತ+ಮಾನ+ತ್ಯಾದೀಸು। ಲಸ್ಸ ಲೋಪೇ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ಠಾತಿ, ಠಾನ್ತಿ।
೫,೧೩೧. ಪಾದಿತೋ ಠಾಸ್ಸ ವಾ ಠಹೋ ಕ್ವಚಿತಿ
ಪಾದಿತೋ ಪರಸ್ಸ ಠಾಸ್ಸ ಕ್ವಚಿ ಠಹೋ ಹೋತಿ ವಾ। ಸಣ್ಠಹತಿ, ಸಣ್ಠಹನ್ತಿ। ಲಸ್ಸೇ, ಅಧಿಟ್ಠೇತಿ, ಅಧಿಟ್ಠೇನ್ತಿ। ಕಮ್ಮೇ –
೫,೧೩೭. ಅಞ್ಞಾದಿಸ್ಸಾ+ಸ್ಸೀ ಕ್ಯೇ
ಞಾದಿತೋ+ಞ್ಞಸ್ಸ ಆಕಾರನ್ತಸ್ಸ ಕ್ರಿಯತ್ಥಸ್ಸ ಈ ಹೋತಿ ಕ್ಯೇ। ಉಪಠೀಯತಿ, ಉಪಠೀಯನ್ತಿ। ಠಹಾದೇಸೇ ‘‘ಕ್ಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ಈಞ
ಪಾ=ಪಾನೇ, ಪಿವಾದೇಸೇ ಪಿವತಿ। ‘‘ತವಗ್ಗವರಣಾ’’ ದೋ ‘‘ಬಯಞಾ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ವಸ್ಸ ಬಕಾರೋ, ಪಿಬತಿ। ಕಮ್ಮೇಪೀಯತಿ, ಪೀಯನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಅಸ=ಭುವಿ,
೫೨. ತಸ್ಸ ಥೋತಿ
ಅತ್ಥಿತೋ ಪರಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಥೋ ಹೋತಿ। ಪರರೂಪೇ ಪಠಮಕ್ಖರತಕಾರೇ ಚ ಅತ್ಥಿ। ‘‘ನ್ತ+ಮಾನ+ನ್ತಿ+ಯಿ+ಯುಂಸ್ವಾ+ದಿಲೋಪೋ’’ತಿ ಅಸ್ಸ ಲೋಪೋ, ಸನ್ತಿ।
೫೩. ಸಿಹಿಸ್ವ+ಟ
ಅತ್ಥಿಸ್ಸ ಅಟ ಹೋತಿ ಸಿಹಿಸು। ಟೋ ಸಬ್ಬಾದೇಸತ್ಥೋ। ತ್ವಂ ಅಸಿ। ಪರರೂಪಾದಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ಇದಾನಿ ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ಥ।
೫೪. ಮಿಮಾನಂ ವಾ ಮ್ಹಿಮ್ಹಾ ಚ
ಅಸಸ್ಮಾ ಪರೇಸಂ ಮಿಮಾನಂ ಮ್ಹಿಮ್ಹಾ ವಾ ಹೋನ್ತಿ ತಂಸನ್ನಿಯೋಗೇನ ಅಸಸ್ಸ ಅಟ ಚ। ಅಮ್ಹಿ।
೫೫. ಏಸು ಸ
ಏಸು
೫,೧೨೯. ಅ+ಆ+ಸ್ಸಆದೀಸು
ಪರೋಕ್ಖಾ ಅ-ಆದೋ ಅನಜ್ಜತನ ಆ-ಆದೋ ಕ್ರಿಯಾತಿಪತ್ತಿಸ್ಸಾ-ಆದೋ ಭವಿಸ್ಸತಿಸ್ಸತ್ಯಾದೋ ಚ ಅತ್ಥಿಸ್ಸ ಭು ಹೋತಿ। ಆದೇಸವಿಧಾನಂ ಅಸಸ್ಸಾಪಯೋಗತ್ಥಂ, ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಪಚ್ಚಯವಿಸೇಸೇ, ತಸ್ಮಾ ಅಸಿತಬ್ಬನ್ತಿಆದಿ ನ ಭವತಿ। ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಭವಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಅಭವಾ, ಅಭವು। ಕ್ರಿಯಾತಿಪತ್ತಿಯಂ ಭುಆದೇಸೇ ಅಭವಿಸ್ಸ, ಅಭವಿಸ್ಸಂಸು ಇಚ್ಚಾದಿ। ಏಯ್ಯಾದಿಮ್ಹಿ –
೫೦. ಅತ್ಥಿತೇ+ಯ್ಯಾದಿಚ್ಛನ್ನಂ ಸ+ಸು+ಸ+ಸಥ+ಸಂ+ಸಾಮ
ಅಸ=ಭುವಿ+ಚ್ಚಸ್ಮಾ ಪರೇಸಂ ಏಯ್ಯಾದಿಚ್ಛನ್ನಂ ಸಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ಪರರೂಪೇ ಸೋ ಅಸ್ಸ, ತೇ ಅಸ್ಸು। ತ್ವಂ ಅಸ್ಸ, ತುಮ್ಹೇ ಅಸ್ಸಥ। ಅಹಂ ಅಸ್ಸಂ, ಮಯಂ ಅಸ್ಸಾಮ। ತ್ವಾದಿಮ್ಹಿ ಸೋ ಅತು, ಅಸ್ಸ ಲೋಪೇ ಸನ್ಥು, ಅಯಾದೇಸೇ ತ್ವಂ ಅಹಿ, ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ಥ। ಅಮ್ಹಿ, ಅಮ್ಹ, ಸಾದೇಸೇ ಅಸ್ಮಿ ಅಸ್ಮ। ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ಅಜ್ಜತನೇ ಆಸಿ, ಆಸಿಂಸು, ಆಸುಂ ಇಚ್ಚಾದೀಪಿ ಹೋನ್ತಿ।
ಬ್ರೂ=ವಚನೇ,
೩೬. ಬ್ರೂತೋ ತಿಸ್ಸೀಞ
ಬ್ರೂತೋ ಪರಸ್ಸ ತಿಸ್ಸ ಈಞ ವಾ ಹೋತಿ। ವುದ್ಧಿಅವಾದೇಸೇ ಲಸ್ಸ ಲೋಪೇ ಬ್ರವೀತಿ।
೫,೯೭. ನ ಬ್ರೂಸ್ಸೋ
ಬ್ರೂಸ್ಸ
೨೦. ತ್ಯ+ನ್ತೀನಂ ಟ+ಟೂ
ಆಹಾ ಪರೇಸಂ ತಿ+ಅನ್ತೀನಂ ಟ+ಟೂ ಹೋನ್ತಿ। ಟಕಾರಾ ಸಬ್ಬಾದೇಸತ್ಥಾ। ಅತೋಯೇವ ಆಹಾ ಪರೇಸಂ ತಿಅನ್ತೀನಂ ಟಟೂವಿಧಾನಞಾಪಕಾ ತಿಅನ್ತೀಸು ಬ್ರೂಸ್ಸ ಆಹೋ। ಆಹ, ಆಹು। ಬ್ರೂಸಿ, ಬ್ರೂಥ। ಬ್ರೂಮಿ, ಬ್ರೂಮ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಬ್ರವಿಸ್ಸತಿ। ಅಬ್ರವಿ ಅಬ್ರವೀ, ಅಬ್ರವುಂ। ಅನಜ್ಜತನೇ ಅಬ್ರವಾ, ಅಬ್ರವು। ಪರೋಕ್ಖಾಯಂ –
೧೬. ಅಆದೀಸ್ವಾ+ಹೋ ಬ್ರೂಸ್ಸ
ಬ್ರೂಸ್ಸ ಆಹೋ ಹೋತಿ ಪರೋಕ್ಖಾಅಆದೀಸು। ಸುಪಿನೇ ಕಿರ ಸೋ ಆಹ, ತೇ ಆಹು ಇಚ್ಚಾದಿ। ಅಬ್ರವಿಸ್ಸ। ಬ್ರವೇ ಬ್ರವೇಯ್ಯ। ವುದ್ಧಿಪ್ಪಟಿಸೇಧೇ ಬ್ರೂತು, ಬ್ರವನ್ತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಹನ=ಹಿಂಸಾಯಂ, ತಿಮ್ಹಿ ವಿಕರಣಲೋಪೇ ಸೋ ಹನತಿ ಹನ್ತಿ। ತೇ ಹನನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಯೇ ನಸ್ಸ ಞ್ಞೇ ಪುಬ್ಬರೂಪಂ, ತೇನ ಹಞ್ಞತಿ, ಹಞ್ಞನ್ತಿ ಹಞ್ಞರೇ। ತಥಾ ಹನಿಸ್ಸತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೬೭. ಹನಾ ಛ+ಖಾ
ಹನಾ ಸ್ಸಾಸ್ಸ ಛ+ಖಾ ವಾ ಹೋನ್ತಿ। ಪಟಿಹಂಖಾಮಿ ಪಟಿಹನಿಸ್ಸಾಮಿ। ಹಂಛೇಮ ಹನಿಸ್ಸಾಮ। ಅಹನಿ, ಅಹನಿಂಸೂತಿಆದಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ಹುವಾದಯೋ
ಹು=ಹವನೇ
ಹಾ=ಚಾಗೇ, ಪುರೇ ವಿಯ ದ್ವೇಭಾವಛಾದೇಸಲೋಪೇ ‘‘ರಸ್ಸೋ ಪುಬ್ಬಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಆಸ್ಸ ರಸ್ಸೋ। ಜಹಾತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ – ‘‘ಅಞ್ಞಾದಿಸ್ಸಾ+ಸ್ಸೀ ಕ್ಯೇ’’ತಿ ಕ್ಯೇ ಆಸ್ಸ ಈ, ಹೀಯತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಜಹಿಸ್ಸತಿ। ಅಜಹಾಸಿ, ‘‘ದೀಘಾ ಈಸ್ಸ’’ ಇತಿ ಸಿ, ಪಜಹಿ, ಅಜಹಿಂಸು ಅಜಹಂಸು, ಪಜಹಿಂಸು ಪಜಹುಂ। ಕಮ್ಮೇ-ಪಹೀಯಿ ಪಹೀಯಿತ್ಥ। ಸ್ಸಾದಿ+ಏಯ್ಯಾದಿ+ತ್ವಾದೀಸುಪಿ ಞೇಯ್ಯಾ।
ದಾ=ದಾನೇ, ದ್ವಿಭಾವರಸ್ಸತ್ತಾನಿ, ಲಲೋಪೋ, ದದಾತಿ, ದದನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ‘‘ಗಮವದಾ’’ ದಿನಾ ದಜ್ಜಾದೇಸೇ ದಜ್ಜತಿ, ದಜ್ಜನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಲಸ್ಸೇ+ಕಾರೇ ದಾನಂ ದೇತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೨೨. ದಾಸ್ಸ ದಂ ವಾ ಮಿಮೇಸ್ವ+ದ್ವಿತ್ತೇ
ಅದ್ವಿತ್ತೇ ವತ್ತಮಾನಸ್ಸ ದಾಸ್ಸ ದಂ ಹೋತಿ ವಾ ಮಿಮೇಸು। ವಗ್ಗನ್ತಂ, ದಮ್ಮಿ ದೇಮಿ, ದಮ್ಮ ದೇಮ। ಈಕಾರೇ ದೀಯತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಅನಾಗತತ್ಥೇ ಇಞಾಗಮೇ ಸರಣೋಪಾದಿ, ದದಿಸ್ಸತಿ, ದದಿಸ್ಸನ್ತಿ। ದಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ದಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಲವಿಕರಣೇ
ಧಾ=ಧಾರಣೇ, ತ್ಯಾದಿಮ್ಹಿ ಚಗ್ಗಹಣೇನ ದ್ವಿತ್ತೇ ಪುಬ್ಬಾಕಾರಸ್ಸ ರಸ್ಸತ್ತೇ ಲಲೋಪೇ ‘‘ಚತುತ್ಥದುತಿಯಾನಂ ತತಿಯಪಠಮಾ’’ತಿ ಪುಬ್ಬಧಕಾರಸ್ಸ ದಕಾರೇ ಚ ಕತೇ ದಧಾತಿ, ದಧನ್ತಿ। ಪಿಪುಬ್ಬೋ, ‘‘ತದಮಿನಾ’’ ದಿನಾ ಆಸ್ಸ ಲೋಪೋ, ‘‘ಧಾಸ್ಸ ಹೋ’’ತಿ ದ್ವಿತ್ತೇ ಪರಸ್ಸ ಧಾಸ್ಸ ಹಕಾರೋ, ದ್ವಾರಂ ಪಿದಹತಿ, ಪಿದಹನ್ತಿ। ಲಸ್ಸೇ+ಕಾರೇ ನಿಧೇತಿ, ನಿಧೇನ್ತಿ। ಕಮ್ಮೇ-ವಿಧೀಯತಿ, ವಿಧೀಯನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಧಸ್ಸತಿ, ಪಿದಹಿಸ್ಸತಿ, ಪರಿದಹೇಸ್ಸತಿ। ಅಧಾಸಿ, ಪಿದಹಿ। ಅಧಸ್ಸ, ಪಿದಹಿಸ್ಸ। ದಧೇ ದಧೇಯ್ಯ, ಪಿದಹೇ ಪಿದಹೇಯ್ಯ। ದದಾತು, ಪಿದಹತು, ನಿಧೇತು, ನಿಧೇನ್ತು ಇಚ್ಚಾದಿ। (ಜುಹೋತ್ಯಾದಯೋ)।
ಭೂವಾದಿ ಚ ಜುಹಾದಿ ಚ, ಹುವಾದಿಧಾತವೋ ಚಿ+ಮೇ।
ಸವುದ್ಧಿಕಭೂವಾದೀಹಿ, ತಿಧಾ ಭೇದಂ ಉಪೇನ್ತಿ ತೇ॥
(ಭೂವಾದಿನಯೋ।)
ಅಧುನಾ
ರುಧ=ಆವರಣೇ, ತ್ಯಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ। ಏವ+ಮುಪರಿಪಿ ಸಬ್ಬಗಣೇಸು।
೫,೧೯. ಮಞ್ಚ ರುಧಾದೀನಂ
ರುಧಾದಿಕೋ ಅಪರೋಕ್ಖೇಸು ಕತ್ತುವಿಹಿತಮಾನ+ನ್ತ+ತ್ಯಾದೀಸು ಲೋ ಹೋತಿ ಮಞ್ಚ+ನ್ತಸರಾ ಪರೋ। ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ವಗ್ಗನ್ತಂ, ‘‘ಲಹುಸ್ಸುಪನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಸಂಯೋಗತ್ತಾ ನ ವುದ್ಧಿ। ಸೋ ಮಗ್ಗಂ ರುನ್ಧತಿ, ರುನ್ಧನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ನಿಪುಬ್ಬೋ ಕ್ಯೋ ಧಸ್ಸ ಚವಗ್ಗ+ಪುಬ್ಬರೂಪ+ತತಿಯಕ್ಖರಜಕಾರಾ, ತೇನ ಮಗ್ಗೋ ನಿರುಜ್ಝತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಇಞಾಗಮೇ ರುನ್ಧಿಸ್ಸತಿ, ನಿರುಜ್ಝಿಸ್ಸತಿ। ಅರುನ್ಧಿ, ಅರುನ್ಧಿಂಸು। ನಿರುಜ್ಝಿತ್ಥೋ, ನಿರುಜ್ಝಿ, ನಿರುಜ್ಝಿಂಸು। ಅರುನ್ಧಿಸ್ಸ, ಅರುನ್ಧಿಸ್ಸಂಸು, ನಿರುಜ್ಝಿಸ್ಸ, ನಿರುಜ್ಝಿಸ್ಸಂಸು। ರುನ್ಧೇ ರುನ್ಧೇಯ್ಯ, ನಿರುಜ್ಝೇ ನಿರುಜ್ಝೇಯ್ಯ। ರುನ್ಧತು, ರುನ್ಧನ್ತು। ತ್ವಂ ರುನ್ಧ ರುನ್ಧಾಹಿ। ನಿರುಜ್ಝತು, ನಿರುಜ್ಝನ್ತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಛಿದ=ದ್ವೇಧಾಕರಣೇ, ಛಿನ್ದತಿ, ಛಿನ್ದನ್ತಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಛಿಜ್ಜತಿ, ಛಿಜ್ಜನ್ತಿ। ಭವಿಸ್ಸತಿಪಚ್ಚಯೇ – ‘‘ಲಭ ವಸಚ್ಛಿದಾ’’ ದಿನಾ ಚ್ಛಙಾದೇಸೇ ಛೇಚ್ಛತಿ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸತಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಪುಬ್ಬರೂಪಂ, ಛಿಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಛಿಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಅಛಿನ್ದಿ ಛಿನ್ದಿ, ಅಚ್ಛೇಜ್ಜಿ, ಅಚ್ಛೇಜ್ಜಿಂಸು। ಅಚ್ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾ ಅಛಿಜ್ಜಿಸ್ಸಾ। ಛಿನ್ದೇ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ, ಛಿಜ್ಜೇ ಛಿಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಛಿನ್ದತು, ಛಿನ್ದನ್ತು, ಛಿಜ್ಜತು, ಛಿಜ್ಜನ್ತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಭುಜ=ಪಾಲನಜ್ಝೋಹಾರೇಸು, ಭುಞ್ಜತಿ, ಭುಞ್ಜನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಭವಿಸ್ಸತಿಮ್ಹಿ ‘‘ಭುಜ+ಮುಚ+ವಚ+ವಿಸಾನಂ ಕ್ಖಙ’’ತಿ ಧಾತ್ವನ್ತೇನ ಸಹ ಸ್ಸಸ್ಸ
ಮುಚ=ಮೋಚನೇ, ಮುಚ್ಚತಿ, ಮುಚ್ಚನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಮುಚ್ಚತಿ, ಮುಚ್ಚನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। (ರುಧಾದಿನಯೋ)।
ದಿವ=ಕೀಳಾ ವಿಜಿಗಿಂಸಾ ವೋಹಾರ ಜುತಿ ಥುತಿ ಗತೀಸು,
೫,೨೧. ದಿವಾದೀಹಿ ಯಕ
ದಿವಾದೀಹಿ ಕತ್ತರಿ ಲವಿಸಯೇ ಯಕ ಹೋತಿ। ಕಕಾರೋ ಕಾನುಬನ್ಧಕಾರಿಯತ್ಥೋ, ಏವ+ಮುಪರಿ ಚ। ವಸ್ಸ ಬಕಾರೇ ಪುಬ್ಬರೂಪಂ, ಸೋ ಜುತಂ ದಿಬ್ಬತಿ, ದಿಬ್ಬನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಕ್ಯೇ ತೇನ ದಿಬ್ಬತಿ, ದಿಬ್ಬನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ದಿಬ್ಬಿಸ್ಸತಿ, ತೇನ ದಿಬ್ಬಿಸ್ಸತಿ। ಅದಿಬ್ಬಿ ದಿಬ್ಬಿ। ತೇನ ಅದಿಬ್ಬಿ ದಿಬ್ಬಿ। ಅದಿಬ್ಬಿಸ್ಸ। ತೇನ ಅದಿಬ್ಬಿಸ್ಸ। ದಿಬ್ಬೇ ದಿಬ್ಬೇಯ್ಯ। ತೇನ ದಿಬ್ಬೇ ದಿಬ್ಬೇಯ್ಯ। ದಿಬ್ಬತು। ತೇನ ದಿಬ್ಬತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಸಿವ=ತನ್ತುಸನ್ತಾನೇ, ಸಿಬ್ಬತಿ, ಸಿಬ್ಬನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಪದ=ಗಮನೇ, ಉಪುಬ್ಬೋ, ಚವಗ್ಗಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ, ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪಜ್ಜರೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇಕ್ಯೇ ತೇನ ಪಟಿಪಜ್ಜತೇ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಭಾವೇ-ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ತಯಾ। ಬುಧ=ಅವಗಮನೇ, ಝಕಾರಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ ಯಕ್ಖರೇಸು। ಧಮ್ಮಂ ಬುಜ್ಝತಿ, ಬುಜ್ಝರೇ ಬುಜ್ಝನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಮಯಾ ಧಮ್ಮೋ ಬುಜ್ಝತೇ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಯುಧ=ಸಮ್ಪಹಾರೇ, ಯುಜ್ಝತಿ+ಚ್ಚಾದಿ। ನಹ=ಬನ್ಧನೇ, ‘‘ಹಸ್ಸ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ’’ತಿ ಯೇ ವಿಪಲ್ಲಾಸೋ, ಸನ್ನಯ್ಹತಿ+ಚ್ಚಾದಿ। ಮನ=ಞಾಣೇ, ಞ್ಞಕಾರ+ಪುಬ್ಬರೂಪಾನಿ, ಮಞ್ಞತಿ+ಚ್ಚಾದಿ। ತುಸ=ತುಟ್ಠಿಮ್ಹಿ, ಪುಬ್ಬರೂಪೇ ತುಸ್ಸತಿ+ಚ್ಚಾದಿ। ಸಮ=ಉಪಸಮೇ, ಸಮ್ಮತಿ+ಚ್ಚಾದಿ।
ಜನ=ಜನನೇ
ತುದ=ಬ್ಯಥನೇ,
೫,೨೨. ತುದಾದೀಹಿ ಕೋ
ತುದಾದೀಹಿ ಕತ್ತರಿ ಲವಿಸಯೇ ಕೋ ಹೋತಿ। ತುದತಿ, ತುದನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ತುದ್ಯತಿ ತುಜ್ಜತಿ, ತುದ್ಯರೇ ತುದ್ಯನ್ತಿ, ತುಜ್ಜರೇ ತುಜ್ಜನ್ತಿ+ಚ್ಚಾದಿ। ತಥಾ ತುದಿಸ್ಸತಿ ತುಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ಅತುದಿ, ಅತುದಿಂಸು, ಅತುಜ್ಜಿ। ಅತುದಿಸ್ಸ ಅತುಜ್ಜಿಸ್ಸ, ತುದೇಯ್ಯ ತುಜ್ಜೇಯ್ಯ। ತುದತು, ತುದನ್ತು, ತುಜ್ಜತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ವಿಸ=ಪವೇಸನೇ, ಪಪುಬ್ಬೋ। ಸೋ ಗಾಮಂ ಪವಿಸತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಪವಿಸೀಯತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಪವಿಸಿಸ್ಸತಿ। ಪವಿಸೀಯಿಸ್ಸತಿ। ಪಾವಿಸಿ, ಈಮ್ಹಿ ‘‘ಭುಜಮುಚಾ’’ ದಿನಾ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಕ್ಖಙ। ಪಾವಿಸಿ, ಪವಿಸಿ ಪಾವೇಕ್ಖಿ, ಪಥವಿಂ ಪಾವಿಸಿಂಸು ಪವಿಸಿಂಸು। ಪಾವಿಸೀಯಿ। ಪಾವಿಸಿಸ್ಸ ಪವಿಸಿಸ್ಸ। ಪಾವಿಸೀಯಿಸ್ಸ। ಪವಿಸೇ ಪವಿಸೇಯ್ಯ, ವಿಕರಣಲೋಪೋ
ಜಿ=ಜಯೇ,
೫,೨೩. ಜ್ಯಾದೀಹಿ ಕ್ನಾ
ಜ್ಯಾದೀಹಿ ಕತ್ತರಿ ಲವಿಸಯೇ ಕ್ನಾ ಹೋತಿ। ನ ವುದ್ಧಿ। ಕಿಲೇಸೇ ಜಿನಾತಿ, ಜಿನನ್ತಿ। ತೇನ ಕಿಲೇಸೋ ಜೀಯತಿ, ಜೀಯನ್ತಿ, ಕ್ಯೇ ದೀಘೋ। ಜಿನಿಸ್ಸತಿ, ಜಿನಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಅಜಿನಿ ಜಿನಿ। ಅಜೀಯಿ, ಅಜೀಯಿತ್ಥ। ಅಜಿನಿಸ್ಸ। ಅಜೀಯಿಸ್ಸ। ಜಿನೇಯ್ಯ। ಜಿನಾತು ಇಚ್ಚಾದಿ। ಚಿ=ಚಯೇ, ತಥಾ ಚಿನಾತಿ, ಚಿನನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಞಾ=ಅವಬೋಧನೇ,
೫,೧೨೦. ಞಾಸ್ಸ ನೇ ಜಾ
ಞಾಧಾತುಸ್ಸ ಜಾ ಹೋತಿ ನಕಾರೇ। ವಿಜಾನಾತಿ।
೬೧. ಞಾಸ್ಸ ಸನಾಸ್ಸ ನಾಯೋ ತಿಮ್ಹಿ
ಸನಾಸ್ಸ ಞಾಸ್ಸ ನಾಯೋ ವಾ ಹೋತಿ ತಿಮ್ಹಿ। ನಾಯತಿ, ವಿಜಾನಾತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ವಿಞ್ಞಾಯತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕ್ಯೇ ‘‘ಆಸ್ಸೇ ಚಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಆಸ್ಸೇ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಆಸ್ಸ ಏ ಹೋತಿ, ಯಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತೇ ಞೇಯ್ಯತಿ, ಞೇಯ್ಯನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ವಿಜಾನಿಸ್ಸತಿ, ವಿಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಕಮ್ಮೇ – ‘‘ಕ್ಯಸ್ಸ ಸ್ಸೇ’’ತಿ ಕ್ಯಲೋಪೇ ರಸ್ಸೇ ಚ ಕತೇ ಞಾಸ್ಸತಿ, ಞಾಸ್ಸನ್ತಿ, ವಿಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತಿ।
೬೫. ಸ್ಸಸ್ಸ ಹಿ ಕಮ್ಮೇ
ಞಾತೋ ಪರಸ್ಸ ಸ್ಸಸ್ಸ ಹಿ ವಾ ಹೋತಿ ಕಮ್ಮೇ, ಪಞ್ಞಾಯಿಹಿತಿ, ಪಞ್ಞಾಯಿಹಿನ್ತಿ। ಅಞಾಗಮೇ ಸಮಜಾನಿ, ಸಂಜಾನಿ, ಸಂಜಾನಿಂಸು। ಸಮಜಾ- ನಿಂಸು
೬೩. ಏಯ್ಯಸ್ಸಿ+ಯಾಞಾ ವಾ
ಞಾತೋ ಪರಸ್ಸ ಏಯ್ಯಸ್ಸ ಇಯಾ+ಞಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ। ಜಾನಿಯಾ।
೬೨. ಞಾಮ್ಹಿ ಜಂ
ಞಾದೇಸೇ ಸನಾಸ್ಸ ಞಾಸ್ಸ ಜಂ ವಾ ಹೋತಿ। ಜಞ್ಞಾ, ಜಾನೇಯ್ಯ, ಜಾನೇಯ್ಯುಂ। ಕಮ್ಮೇ-ಪಞ್ಞಾಯೇಯ್ಯ, ಪಞ್ಞಾಯೇಯ್ಯುಂ। ವಿಜಾನಾತು, ವಿಜಾನನ್ಥು। ಕಮ್ಮೇ-ವಿಞ್ಞಾಯತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಮಾ=ಮಾನೇ, ‘‘ಆ ಈ ಸ್ಸಾದೀನಂ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸಿಞ’’ ಇತಿ ಇಞಇತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಇಞಾಗಮೇ ಪುಬ್ಬಸರಲೋಪೋ, ಮಿನಾತಿ, ಮಿನನ್ತಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಮೀಯತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಲೂ=ಛೇದನೇ, ‘‘ಕ್ಣಾಕ್ನಾಸು ರಸ್ಸೋ’’ತಿ ಧಾತುಸ್ಸ ರಸ್ಸೋ, ಲುನಾತಿ, ಲುನನ್ತಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಲೂಯತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಧು=ಕಮ್ಪನೇ, ಧುನಾತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। (ಜ್ಯಾದಿನಯೋ)।
ಕೀ=ದಬ್ಬವಿನೀಮಯೇ,
೨೪. ಕ್ಯಾದೀಹಿ ಕ್ಣಾ
ಕ್ಯಾದೀಹಿ ಲವಿಸಯೇ ಕ್ಣಾ ಹೋತಿ। ‘‘ಕ್ಣಾಕ್ನಾಸು ರಸ್ಸೋ’’ತಿ ರಸ್ಸೇ ಕಿಣಾತಿ, ಕಿಣನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ವಿಕ್ಕೀಯತಿ, ವಿಕ್ಕೀಯನ್ತಿ। ವಿಕ್ಕಿಣಿಸ್ಸತಿ, ವಿಕ್ಕಿಣಿಸ್ಸನ್ತಿ। ವಿಕ್ಕೀಯಿಸ್ಸತಿ, ವಿಕ್ಕೀಯಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಅಕಿಣಿ, ವಿಕ್ಕಿಣಿ, ವಿಕ್ಕೀಯಿ। ಅಕಿಣಿಸ್ಸ, ವಿಕ್ಕಿಣಿಸ್ಸ। ವಿಕ್ಕಿಣೇ ವಿಕ್ಕಿಣೇಯ್ಯ।
ವಿಕ್ಕೀಯೇ
ಸಕ=ಸತ್ತಿಯಂ,
೫,೧೨೧. ಸಕಾ+ಪಾನಂ ಕುಕ+ಕು ಣೇ
ಸಕ+ಆಪಾನಂ ಕುಕ+ಕುಇಚ್ಚೇತೇ ಆಗಮಾ ಹೋನ್ತಿ ಣೇ। ಸಕ್ಕುಣಾತಿ, ಸಕ್ಕುಣನ್ತಿ। ಸಕ್ಕುನಾತಿ, ಸಕ್ಕುನನ್ತಿ।
೫೩. ಸ್ಸೇ ವಾ
ಸಕಸ್ಮಾ ಕ್ಣಾಸ್ಸ ಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ ಸ್ಸೇ। ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ, ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ।
೫೮. ಸಕಾ ಕ್ಣಾಸ್ಸ ಖ ಈಆದೋ
ಸಕಸ್ಮಾ ಕ್ಣಾಸ್ಸ ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ ಈಆದೀಸು। ಅಸಕ್ಖಿ ಸಕ್ಖಿ, ಸಕ್ಖಿಂಸು। ಅಸಕ್ಖಿಸ್ಸ, ಅಸಕ್ಖಿಸ್ಸಂಸು। ಸಕ್ಕುಣೇ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ। ಸಕ್ಕುಣಾತು, ಸಕ್ಕುಣನ್ತು।
ಅಪ=ಪಾಪುಣನೇ, ಪಪುಬ್ಬೋ, ‘‘ಸಕಾ+ಪಾನಂ ಕುಕ+ಕು ಣೇ’’ತಿ ಕುಕತೇ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಪಾಪುಣನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇಪಾಪೀಯತಿ, ಪಾಪೀಯನ್ತಿ। ಪಾಪುಣಿಸ್ಸತಿ, ಪಾಪುಣಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಪಾಪೀಯಿಸ್ಸತಿ, ಪಾಪೀಯಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಪಾಪುಣಿ, ಪಾಪುಣಿಂಸು। ಕಮ್ಮೇ-ಪಾಪೀಯಿ, ಪಾಪೀಯಿತ್ಥ। ಅಪಾಪುಣಿಸ್ಸ। ಕಮ್ಮೇ-ಅಪಾಪೀಯಿಸ್ಸ। ಪಾಪುಣೇ, ಪಾಪುಣೇಯ್ಯ। ಕಮ್ಮೇ-ಪಾಪೀಯೇಯ್ಯ। ಪಾಪುಣಾತು, ಪಾಪುಣನ್ತು। ಕಮ್ಮೇ-ಪಾಪೀಯತು ಇಚ್ಚಾದಿ। (ಕ್ಯಾದಿನಯೋ)।
ಸು=ಸವನೇ,
೨೫. ಸ್ವಾದೀಹಿ ಕ್ಣೋ
ಸುಆದೀಹಿ
೬೦. ತೇಸು ಸುತೋ ಕ್ಣೋ+ಕ್ಣಾನಂ ರೋಟ
ತೇಸು ಈಆದೀಸು ಸುತೋ ಪರೇಸಂ ಕ್ಣೋ+ಕ್ಣಾನಂ ರೋಟ ವಾ ಹೋತಿ। ರಕಾರೋ ಅನುಬನ್ಧೋ। ಟೋ ಸಬ್ಬಾದೇಸತ್ಥೋ। ಉಸ್ಸ ಲೋಪೇ ದ್ವಿತ್ತಂ ಈಸ್ಸ ಸಿ ಚ। ಅಸ್ಸೋಸಿ, ಅಸ್ಸೋಸಿಂಸು। ‘‘ಇಂಸ್ಸ ಚ ಸಿಞ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಸಿಞ, ಅಸ್ಸೋಸಿಂಸು, ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ। ಅಸುಯಿ, ಅಸುಯಿತ್ಥ। ಅಸುಣಿಸ್ಸ, ತೇನ ಅಸುಯಿಸ್ಸ। ಸುಣೇ ಸುಣೇಯ್ಯ, ಸುಣೇಯ್ಯಂ। ತೇನ ಸೂಯೇ ಸೂಯೇಯ್ಯ। ಸುಣಾತು, ಸುಣನ್ತು। ಸೂಯತು, ಸೂಯನ್ತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಗಿ=ಸದ್ದೇ, ಗಿಣೋತಿ। ಗಿಣನ್ತಿ। ತ್ವಂ ಗಿಣೋಸಿ। ಗಿಣಿಸ್ಸತಿ, ಗಿಣಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಅಗಿಣಿಸ್ಸ। ಗಿಣೇಯ್ಯ। ಗಿಣೋತು ಇಚ್ಚಾದಿ। ವು=ಸಂವರಣೇ, ಆವುಣೋತಿ, ಆವುಣನ್ತಿ। ಆವುಣೋಸಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಸೇಸೇಸುಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। (ಸ್ವಾದಿನಯೋ)।
ತನ=ವಿತ್ಥಾರೇ,
೨೬. ತನಾದಿತ್ವೋ
ತನಾದಿತೋ ಕತ್ತರಿ ಲವಿಸಯೇ ಓ ಹೋತಿ। ಕಿತ್ತಿಂ ತನೋತಿ, ತನೋನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೭೬. ಓವಿಕರಣಸ್ಸು ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇ
ಓವಿಕರಣಸ್ಸ
೫,೧೩೮. ತನಸ್ಸಾ ವಾ
ತನಸ್ಸ ವಾ ಆ ಹೋತಿ ಕ್ಯೇ। ಪಪುಬ್ಬೋ, ಪತಾಯತಿ। ಪತಞ್ಞತಿ, ಪತಾಯರೇ ಪತಾಯನ್ತಿ ಪತಞ್ಞರೇ ಪತಞ್ಞನ್ತಿ+ಚ್ಚಾದಿ। ತಥಾ ವಿಕರಣಲೋಪೇ ಇಞಾಗಮೇ ಚ ತನಿಸ್ಸತಿ, ತನಿಸ್ಸನ್ತಿ। ಪತಾಯಿಸ್ಸತಿ। ಅತನಿ, ಅತನಿಂಸು। ಅತನಿಸ್ಸ। ಪತಾಯಿಸ್ಸ। ತನೇಯ್ಯ, ತನೇಯ್ಯುಂ। ತನೋತು, ತನೋನ್ತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಕರ=ಕರಣೇ,
೫,೧೭೭. ಕರಸ್ಸ ಸೋಸ್ಸ ಕುಬ್ಬ+ಕುರು+ಕಯಿರಾ
ಕರಸ್ಸ ಸ ಓಕಾರಸ್ಸ ಕುಬ್ಬಾದಯೋ ವಾ ಹೋನ್ತಿ ನ್ತ+ಮಾನ+ತ್ಯಾದೀಸು। ಕುಬ್ಬತಿ, ಕುಬ್ಬನ್ತಿ। ಕರೋತಿ, ಕರೋನ್ತಿ। ಕರೋಸಿ, ಕರೋಥ।
೨೩. ಕರಸ್ಸ ಸೋಸ್ಸ ಕುಂ
ಕರಸ್ಸ ಸ ಓಕಾರಸ್ಸ ಕುಂ ವಾ ಹೋತಿ ಮಿಮೇಸು। ಕುಮ್ಮಿ ಕರೋಮಿ। ಕುಮ್ಮ ಕರೋಮ। ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇ ಕುರುತೇ ಕುಬ್ಬತೇ, ಕುಬ್ಬನ್ತೇ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಯಿರತಿ, ಕಯಿರನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಕ್ಯಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತೇ ಈಸ್ಸ ರಸ್ಸೋ, ಕರಿಯ್ಯತಿ, ಕರೀಯತಿ ವಾ ಇಚ್ಚಾದಿ। ‘‘ತವಗ್ಗವರಣಾ’’ ದಿನಾ
೨೫. ಹಾಸ್ಸ ಚಾ+ಹಙ ಸ್ಸೇನ
ಕರಸ್ಸ ಸೋಸ್ಸ ಹಾಸ್ಸ ಚ ಆಹಙ ವಾ ಹೋತಿ ಸ್ಸೇನ ಸಹ। ಕಾಹತಿ, ಕಾಹನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಇಞಾಗಮೇ ಕಾಹಿತಿ, ಕಾಹಿನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಆಹಙಾದೇಸಾಭಾವಪಕ್ಖೇ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಅಜ್ಜತನೇ –
೨೪. ಕಾ ಈಆದೀಸು
ಕರಸ್ಸ ಸ ಓಕಾರಸ್ಸ ಕಾ ಹೋತಿ ವಾ ಈಆದೀಸು।
೪೪. ದೀಘಾ ಈಸ್ಸ
ದೀಘತೋ ಪರಸ್ಸ ಈಸ್ಸ ಸಿ ವಾ ಹೋತಿ। ಅಕಾಸಿ। ಈಲೋಪೇ ಅಕಾ, ಅಕಂಸು। ಓಸ್ಸ ಸಿಆದೇಸೇ ಅಕಾಸಿ। ಸಿಞಾಗಮೇ ಅಕಾಸಿತ್ಥ। ಅಕಾಸಿ, ಅಕಾಸಿಂ, ಅಕಾಸಿಮ್ಹ। ಅಞ್ಞತ್ರ ಅಕರಿಕರಿ, ಅಕರಿಂಸು ಕರಿಂಸು ಅಕಂಸು ಇಚ್ಚಾದಿ। ತೇನ ಅಕರೀಯಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಅಕರಿಸ್ಸ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಅಕರೀಯಿಸ್ಸ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಏಯ್ಯಾದಿಮ್ಹಿ ‘‘ಕ್ವಚಿ ವಿಕರಣಾನಂ’’ತಿ ಓವಿಕರಣಲೋಪೇ ಕರೇಕರೇಯ್ಯ, ಕರೇಯ್ಯುಂ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕುಬ್ಬೇ ಕುಬ್ಬೇಯ್ಯ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೭೧. ಟಾ
ಕಯಿರಾ ಪರಸ್ಸ ಏಯ್ಯಸ್ಸ ಟಾ ಹೋತಿ। ಸೋ ಕಯಿರಾ।
೭೦. ಕಯಿರೇ+ಯ್ಯಸ್ಸೇ+ಯ್ಯುಮಾದೀನಂ
ಕಯಿರಾ
೭೨. ಏಥಸ್ಸಾ
ಕಯಿರಾ ಪರಸ್ಸೇ+ಥಸ್ಸ ಆ ಹೋತೀತಿಆದಿಸ್ಸ ಏಸ್ಸ ಆ ಹೋತಿ। ಕಯಿರಾಥ ಧೀರೋ। ಕಮ್ಮೇ-ಕರಿಯೇಯ್ಯ, ಕರಿಯೇಯ್ಯು+ಮಿಚ್ಚಾದಿ। ಕರೋತು ಕುರುತು ವಾ, ಕುಬ್ಬನ್ತು ಕರೋನ್ತು ಇಚ್ಚಾದಿ। ಪರಚ್ಛಕ್ಕೇ-ಕುರುತಂ, ಕುಬ್ಬನ್ತಂ। ಕುರುಸ್ಸು ಕರಸ್ಸು ಇಚ್ಚಾದಿ। ‘‘ಏಓನ+ಮ ವಣ್ಣೇ’’ತಿ ಅಕಾರೋ। ಕುರುವ್ಹೋ, ಕುಬ್ಬೇ, ಕುಬ್ಬಾಮಸೇ। ಕಮ್ಮೇ-ಕರೀಯತು ಇಚ್ಚಾದಿ।
೫,೧೩೩. ಕರೋತಿಸ್ಸ ಖೋ
ಪಾದಿತೋ ಪರಸ್ಸ ಕರಸ್ಸ ಕ್ವಚಿ ಖ ಹೋತಿ। ಅಭಿಸಙ್ಖರೋತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಸಬ್ಬತ್ಥ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ‘‘ತದಮಿನಾ’’ದಿನಾ ಖಾದೇಸೇ ಅಭಿಸಂಖಾಸೀತಿ ವಿಸೇಸೋ। ಸಕ=ಸತ್ತಿಯಂ, ಸಕ್ಕೋತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಅಪ=ಪಾಪುಣನೇ, ಪಪುಬ್ಬೋ, ಪಪ್ಪೋತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। (ತನಾದಿನಯೋ)।
ಚುರ=ಥೇಯ್ಯೇ,
೧,೧೫. ಚುರಾದಿತೋ ಣಿ
ಚುರಾದೀಹಿ ಕ್ರಿಯತ್ಥೇಹಿ ಸಕತ್ಥೇ ಣಿ ಪರೋ ಹೋತಿ। ‘‘ಣಿಣಾಪ್ಯಾಪೀಹಿ ವಾ’’ತಿ ವಿಕಪ್ಪೇನ ಲೋ। ಧನಂ ಚೋರಯತಿ ಚೋರೇತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಚೋರೀಯತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಚೋರಯಿಸ್ಸತಿ ಚೋರೇಸ್ಸತಿ
ಚಿನ್ತ=ಚಿನ್ತಾಯಂ, ಸಂಯೋಗತ್ತಾ ನ ವುದ್ಧಿ, ಚಿನ್ತೇತಿ ಚಿನ್ತಯತಿ, ಚಿನ್ತೇನ್ತಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಚಿನ್ತೀಯತಿ, ಚಿನ್ತೀಯನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಮನ್ತ=ಗುತ್ತಭಾಸನೇ, ಮನ್ತೇತಿ ಮನ್ತಯತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಪಾಲ=ರಕ್ಖಣೇ, ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಪಾಲೇತಿ ಪಾಲಯತಿ। ತೇನ ಪಾಲೀಯತಿ+ಚ್ಚಾದಿ। (ಚುರಾದಿನಯೋ)।
ಭೂವಾದಿ ಚ ರುಧಾದಿ ಚ, ದಿವಾದಿ ಚ ತುದಾದಯೋ।
ಜ್ಯಾದೀ ಕಿಯಾದೀ ಸ್ವಾದೀ ಚ, ತನಾದೀ ಚ ಚುರಾದಯೋ॥
(ವಿಕರಣವಿಧಾನಂ)।
೫,೧. ತಿಜ+ಮಾನೇಹಿ ಖ+ಸಾ ಖಮಾ+ವೀಮಂಸಾಸು
ಖನ್ತಿಯಂ ತಿಜಾ, ವೀಮಂಸಾಯಂ ಮಾನಾ ಚ ಖ+ಸಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ತಿಜ=ನಿಸಾನೇ, ಅಕಾರಸ್ಸಾ+ಪಯೋಗೋ। ಖೇ ‘‘ಲಹುಸ್ಸುಪನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಪತ್ತೇ+ಕಾರಸ್ಸ ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರಾಪೀ’’ತಿ ಪಟಿಸೇಧೋ। ಯಕಾರವಜ್ಜಿತಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ‘‘ಪರರೂಪ+ಮಯಕಾರೇ ಬ್ಯಞ್ಜನೇ’’ತಿ ಪರರೂಪಞ್ಚ। ‘‘ಚತುತ್ಥದುತಿಯಾ’’ ದಿನಾ ಪಠಮಕ್ಖರಕಕಾರೇ ಚ ‘‘ಖಛಸಾನ+ಮೇಕಸ್ಸರೋ+ದಿ ದ್ವೇ’’ತಿ ತಿಕ್ಖ ತಿಕ್ಖ ಇತಿ ದ್ವಿಭಾವೇ ‘‘ಲೋಪೋ+ನಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿತೋ+ಞ್ಞಸ್ಸ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಲೋಪೇ ಚ ಕತೇ ತಿತಿಕ್ಖಾಧಾತುತೋ ತ್ಯಾದಿಪಚ್ಚಯ+ಲವಿಕರಣಾನಿ। ತಿತಿಕ್ಖತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ ಪುರಿಮಸಮಂ
ಮಾನ=ಪೂಜಾಯಂ+ತಿಮಸ್ಮಾ ಸಪಚ್ಚಯ, ದ್ವಿತ್ತಾದಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ‘‘ಮಾನಸ್ಸ ವೀ ಪರಸ್ಸ ಚ ಮಂ’’ತಿ ಪುಬ್ಬಮಾನಸ್ಸ ವೀ ಚ ಪರಮಾನಸ್ಸ ಮಞ್ಚ ಹೋತಿ। ವೀಮಂಸಧಾತುತೋ ತಿಪಚ್ಚಯಾದಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ವೀಮಂಸತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ತಿತಿಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ, ವೀಮಂಸಿಸ್ಸತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಏವ+ಮುಪರಿಪಿ ಅಜ್ಜತನಾದೀಸುಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ಪಯೋಜಕತ್ತಾ ಣಿ, ‘‘ಣಿಣಾಪ್ಯಾಪೀಹಿ ವಾ’’ತಿ ಲವಿಕರಣಂ, ತೇಜಯತಿ ತೇಜೇತಿ। ತಥಾ ಚುರಾದಿತ್ತಾ ನ ಲವಿಕರಣಂ, ಮಾನಯತಿ ಮಾನೇತಿ।
೫,೨. ಕಿತಾ ತಿಕಿಚ್ಛಾ+ಸಂಸಯೇಸು ಛೋ
ತಿಕಿಚ್ಛಾಯಂ ಸಂಸಯೇ ಚ ವತ್ತಮಾನಾ ಕಿತಾ ಛೋ ಹೋತಿ। ಕಿತ=ನಿವಾಸೇ, ಛಪಚ್ಚಯೇ ಪುಬ್ಬೇವ ಪರರೂಪಾದಿಮ್ಹಿ ಚ ಕತೇ ‘‘ಕಿತಸ್ಸಾ+ಸಂಸಯೇ ವಾ’’ತಿ ದ್ವಿತ್ತೇ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ತಿಆದೇಸೇ ತಿಕಿಚ್ಛಧಾತುತೋ ತ್ಯಾದಯೋ। ತಿಕಿಚ್ಛತಿ, ತಿಕಿಚ್ಛನ್ತಿ+ಚ್ಚಾದಿ। ವಿಪುಬ್ಬತೋ ಕಿತಾ ಛಪ್ಪಚ್ಚಯಾದಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ‘‘ಕವಗ್ಗಹಾನಂ ಚವಗ್ಗಜಾ’’ತಿ ದ್ವಿತ್ತೇ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಕಸ್ಸ ಚೋ। ವಿಚಿಕಿಚ್ಛತಿ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛನ್ತಿ+ಚ್ಚಾದಿ। ಪಯೋಜಕತ್ತಾ ಕೇತಯತಿ+ಚ್ಚಾದಿ ಪುರಿಮಸಮಂ।
೫,೩. ನಿನ್ದಾಯಂ ಗುಪ+ಬಧಾ ಬಸ್ಸ ಭೋ ಚ
ನಿನ್ದಾಯಂ ಗುಪ+ಬಧೇಹಿ ಛೋ ಹೋತಿ ಬಸ್ಸ ಭೋ ಚ। ಗುಪ=ರಕ್ಖನೇ+ತೀಮಸ್ಮಾ ಛಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರಾಪೀ’’ತಿ ಓತ್ತಾಭಾವೇ ಚ ಪರರೂಪಾದಿಮ್ಹಿ ‘‘ಕವಗ್ಗಹಾ’’ ದಿನಾ ಗಸ್ಸ ಜೇ ಚ ಕತೇ ‘‘ಗುಪಿಸ್ಸುಸ್ಸಾ’’ತಿ ದ್ವಿತ್ತೇ ಪುಬ್ಬಸ್ಸ ಉಸ್ಸ ಇ ಹೋತಿ। ತ್ಯಾದಿ+ಲವಿಕರಣಾದಿಮ್ಹಿ
೫,೪. ತುಂಸ್ಮಾ ಲೋಪೋ ಚಿ+ಚ್ಛಾಯಂ ತೇ
ತುಮನ್ತತೋ ಇಚ್ಛಾಯ+ಮತ್ಥೇ ತೇ ಖ+ಸ+ಛಾ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಲಂ, ತುಂಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಚ ಹೋತಿ, ಸುತತ್ತಾ। ಭುಜ=ಪಾಲನ+ಜ್ಝೋಹಾರೇಸು। ಭೋಜನಾಯಾತಿ ವಿಗ್ಗಯ್ಹ ‘‘ತುಂ+ತಾಯೇ’’ಚ್ಚಾದಿನಾ ತುಂಪಚ್ಚಯೇ ‘‘ಲಹುಸ್ಸುಪನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಓಕಾರೇ ಪರರೂಪೇ ಚ ಕತೇ ಭೋತ್ತು+ಮಿಚ್ಛತೀತಿ ವಿಗ್ಗಯ್ಹ ಇಮಿನಾ ಖಪಚ್ಚಯೇ ತುಂಪಚ್ಚಯಸ್ಸ ಇಮಿನಾ ಚ ಲೋಪೇ ‘‘ನಿಮಿತ್ತಾಭಾವೇ ನೇಮಿತ್ತಿಕಸ್ಸಾಪಿ ಚ ಅಭಾವೋ’’ತಿ ಞಾಯಾ ಪರರೂಪಓಕಾರಾನಂ ಅಭಾವೇ ಖಸ್ಸ ಪರರೂಪ+ಖಕಾರಾದಿಮ್ಹಿ ಚ ಕತೇ ಭುಕ್ಖ ಭುಕ್ಖ ಇತಿ ದ್ವಿತ್ತೇ ತತಿಯಬಕಾರೋ ಹೋತಿ, ಬುಭುಕ್ಖಧಾತುತೋ ತ್ಯಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ಬುಭುಕ್ಖತಿ, ಬುಭುಕ್ಖನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಜಿ=ಜಯೇ, ಜಯನಾಯ ಇತಿ ವಿಗ್ಗಯ್ಹ ಪುರೇ ವಿಯ ತುಮಾದಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ಜೇತು+ಮಿಚ್ಛತೀತಿ ವಿಗ್ಗಯ್ಹ ಸಪ್ಪಚ್ಚಯೇ ಜಿಸ ಜಿಸ ಇತಿ ದ್ವಿತ್ತೇ ಅನಾದಿಬ್ಯಞ್ಜನಲೋಪೇ ದ್ವಿತ್ತೇ ಪರಸ್ಸ ಜಿಸ್ಸ ‘‘ಜಿಹರಾನಂ ಗಿಂ’’ತಿ ಗಿಂ। ಜಿಗಿಂಸಧಾತುತೋ ತ್ಯಾದೀಸು ಜಿಗಿಂಸತಿ, ಜಿಗಿಂಸನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಘಸ=ಅದನೇ
೫,೫. ಈಯೋ ಕಮ್ಮಾ
ಇಚ್ಛಾಕಮ್ಮತೋ ಇಚ್ಛಾಯ+ಮತ್ಥೇ ಈಯಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ಪುತ್ತ+ಮಿಚ್ಛತೀತಿ ಈಯಪಚ್ಚಯೇ ಈಯಾದಿವುತ್ತಿತ್ತಾ ‘‘ಏಕತ್ಥತಾಯಂ’’ತಿ ವಿಭತ್ತಿಲೋಪೋ। ಪುತ್ತೀಯತಿ, ಪುತ್ತೀಯನ್ತಿ+ಚ್ಚಾದಿ।
೫,೬. ಉಪಮಾನಾ+ಚಾರೇ
ಕಮ್ಮತೋ ಉಪಮಾನಾ ಆಚಾರತ್ಥೇ ಈಯೋ ಹೋತಿ। ಪುತ್ತ+ಮಿವಾ+ಚರತಿ ಪುತ್ತೀಯತಿ ಸಿಸ್ಸಂ, ಪುತ್ತೀಯನ್ತಿ+ಚ್ಚಾದಿ।
೫,೭. ಆಧಾರಾತಿ
ಈಯೋ ಹೋತಿ। ಕುಟಿಯ+ಮಿವಾ+ಚರತಿ ಕುಟೀಯತಿ ಪಾಸಾದೇ। ಪಾಸಾದೇವಾ+ಚರತಿ ಪಾಸಾದೀಯತಿ ಕುಟಿಯಂ, ಪಾಸಾದೀಯನ್ತಿ+ಚ್ಚಾದಿ।
೫,೮. ಕತ್ತುತಾ+ಯೋ
ಕತ್ತುತೋ+ಪಮಾನಾ ಆಚಾರತ್ಥೇ ಆಯೋ ಹೋತಿ। ಪಬ್ಬತೋ ಇವಾ+ಚರತಿ ಸೀಲಾದಿಗುಣಯೋಗತೋತಿ ಪಬ್ಬತಾಯತಿ ಯೋಗೀ, ಪಬ್ಬತಾಯಧಾತುತೋ ತ್ಯಾದಯೋ।
೫,೯. ಚ್ಯತ್ಥೇ
ಕತ್ತುತೋ
೫,೧೦. ಸದ್ದಾದೀನಿ ಕರೋತಿ
ಸದ್ದಾದೀಹಿ ದುತಿಯನ್ತೇಹಿ ಕರೋತೀತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಆಯೋ ಹೋತಿ। ಸದ್ದಂ ಕರೋತಿ ಸದ್ದಾಯತಿ। ಏವಂ ವೇರಾಯತಿ, ಕಲಹಾಯತಿ, ಧೂಪಾಯತಿ+ಚ್ಚಾದಿ।
೫,೧೧. ನಮೋತ್ವ+ಸ್ಸೋ
ನಮೋಇಚ್ಚಸ್ಮಾ ಕರೋತೀತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಸ್ಸೋ ಹೋತಿ। ನಮೋ ಕರೋತೀತಿ ಅಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಅಸ್ಸಪಚ್ಚಯೇ ತ್ಯಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ, ತಥಾಗತಂ ನಮಸ್ಸತಿ, ನಮಸ್ಸನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೫,೧೨. ಧಾತ್ವತ್ಥೇ ನಾಮಸ್ಮಿ
ನಾಮಸ್ಮಾ ಧಾತ್ವತ್ಥೇ ಬಹುಲ+ಮಿ ಹೋತಿ। ಹತ್ಥಿನಾ ಅತಿಕ್ಕಮತೀತಿ ಇಪಚ್ಚಯೇ ಲವಿಕರಣ+ಏಕಾರ+ಅಯಾದೇಸೇಸು ಕತೇಸು ಅತಿಹತ್ಥಯತಿ। ಏವಂ ವೀಣಾಯ ಉಪಗಾಯತಿ ಉಪವೀಣಾಯತಿ, ವಿನಯಂ ದಳ್ಹಂ ಕರೋತಿ ದಳ್ಹಯತಿ, ವಿಸುದ್ಧಾ ಹೋತಿ ರತ್ತಿ ವಿಸುದ್ಧಾಯತಿ, ಕುಸಲಂ ಪುಚ್ಛತಿ ಕುಸಲಾಯತಿ+ಚ್ಚಾದಿ।
೫,೧೩. ಸಚ್ಚಾದೀಹಾ+ಪಿ
ಸಚ್ಚಾದೀಹಿ
೫,೧೬. ಪಯೋಜಕಬ್ಯಾಪಾರೇ ಣಾಪಿ ಚ
ಕತ್ತಾರಂ ಯೋ ಪಯೋಜೇತಿ, ತಸ್ಸ ಬ್ಯಾಪಾರೇ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಣಿ+ಣಾಪೀ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಲಂ।
ಣಿಪಚ್ಚಯೋ ಉವಣ್ಣನ್ತಾ, ಆತೋ ಣಾಪೇವ ಹೋತಿ+ಹ।
ದ್ವೇ ದ್ವೇ+ಕೋ ಹೋತಿ ವಾ ಸೇಸೇ, ಬಹುಲಂತ್ಯನುವುತ್ತಿಯಾ॥
ಅಕಮ್ಮಕಾಪಿ ಹೋನ್ತೇವ, ಣಿ+ಣಾಪ್ಯನ್ತಾ ಸಕಮ್ಮಕಾ।
ಸಕಮ್ಮಕಾ ದ್ವಿಕಮ್ಮಾ+ಸ್ಸು, ದ್ವಿಕಮ್ಮಾ ಚ ತಿಕಮ್ಮಕಾ॥
ತಸ್ಮಾ ಕತ್ತರಿ ಕಮ್ಮೇ ಚ, ಣಿ+ಣಾಪೀನಂ ತು ಸಮ್ಭವೋ।
ನ ಭಾವೇ ಸುದ್ಧಕತ್ತಾ ತು, ಕಮ್ಮಂ ಹೋತಿ ಪಯೋಜಕೇ॥
ನಯಾದೀನಂ ಪಧಾನಞ್ಚ, ಅಪಧಾನಂ ದುಹಾದಿನಂ।
ಸುದ್ಧಕತ್ತಾ ಣಿ+ಣಾಪೀಸು, ಕಮ್ಮ+ಮಕ್ಖ್ಯಾತ ಗೋಚರಂ॥
ಭವಿತುಂ ಪಯೋಜಯತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಇಮಿನಾ ಣಿಪ್ಪಚ್ಚಯೋ। ಣಕಾರೋ ಣಾನುಬನ್ಧಕಾರಿಯತ್ಥೋ। ‘‘ಯುವಣ್ಣಾನ+ಮೇ+ಓ ಪಚ್ಚಯೇ’’ತಿ ಓಕಾರೇ ‘‘ಆಯಾ+ವಾ ಣಾನುಬನ್ಧೇ’’ತಿ ಣಾನುಬನ್ಧೇ ಆವಾದೇಸೋ। ತ್ಯಾದಿಮ್ಹಿ ‘‘ಣಿ+ಣಾಪ್ಯಾ+ಪೀಹಿ ವಾ’’ತಿ ಲವಿಕರಣೇ ಏಕಾರೇ ‘‘ಏಓನ+ಮಯವಾ ಸರೇ’’ತಿ ಅಯಾದೇಸೋ। ಸೋ ಸಮಾಧಿಂ ಭಾವಯತಿ ಭಾವೇತಿ
ಪಚಿತುಂ ಪಯೋಜೇತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಣಿ+ಣಾಪೀ ಹೋನ್ತಿ। ಸೋ ದೇವದತ್ತೇನ ಓದನಂ ಪಾಚಯತಿ ಪಾಚೇತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ, ತಥಾ ಪಾಚಾಪಯತಿ ಪಾಚಾಪೇತಿ+ಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ಸೋ ತೇನ ದೇವದತ್ತೇನ ಓದನೋ ಪಾಚೀಯತಿ ಪಾಚಾಪೀಯತಿ+ಚ್ಚಾದಿ, ಭವಿಸ್ಸತ್ಯಾದೀಸುಪಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ।
ಗನ್ತುಂ ಪಯೋಜೇತೀತಿ ಅತ್ಥೇ ಸೋ ತಂ ಪುರಿಸಂ ಗಾಮಂ ಗಮಯತಿ ಗಮೇತಿ ಗಚ್ಛಾಪಯತಿ ಗಚ್ಛಾಪೇತಿ+ಚ್ಚಾದಿ। ಕಮ್ಮೇ-ತೇನ ಸೋ ಗಾಮಂ ಗಮೀಯತಿ ಗಚ್ಛಾಪೀಯತಿ+ಚ್ಚಾದಿ।
ಗುಹ=ಸಂವರಣೇ, ಗುಹಿತುಂ ಪಯೋಜೇತೀತಿ ಣಿಮ್ಹಿ ‘‘ಗುಹಿಸ್ಸ ಸರೇ’’ತಿ ದೀಘೋ। ಗೂಹಯತಿ, ಗೂಹಯನ್ತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ದಿಸ+ದುಸ=ಅಪ್ಪೀತಿಯಂ, ದುಸಿತುಂ ಪಯೋಜೇತೀತಿ ಣಿಮ್ಹಿ ‘‘ಣಿಮ್ಹಿ ದೀಘೋ ದುಸಸ್ಸಾ’’ತಿ ದೀಘೇ ದೂಸಯತಿ+ಚ್ಚಾದಿ।
ತಥಾ ಇಚ್ಛನ್ತಂ ಪಯೋಜಯತಿ ಇಚ್ಛಾಪಯತಿ ಇಚ್ಛಾಪೇತಿ, ಏಸಯತಿ ಏಸೇತಿ। ನಿಯಚ್ಛನ್ತಂ ಪಯೋಜಯತಿ ನಿಯಮಯತಿ ನಿಯಮೇತಿ। ತಥಾ ಆಸಯತಿ
ಇದಾನಿ ರುಧಾದಿಅಟ್ಠಗಣಾ ದಸ್ಸೀಯನ್ತೇ-ರೋಧಯತಿ ರೋಧೇತಿ। ದೇವಯತಿ ದೇವೇತಿ। ತೋದಯತಿ ತೋದೇತಿ। ಜಯಾಪಯತಿ ಜಯಾಪೇತಿ। ವಿಕ್ಕಯತಿ ವಿಕ್ಕಯಾಪೇತಿ। ಸಾವಯತಿ ಸಾವೇತಿ। ವಿತಾನಯತಿ ವಿತಾನೇತಿ। ಚೋರಾಪಯತಿ ಚೋರಾಪೇತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಖಾದೀಹಿ ಪಚ್ಚಯನ್ತೇಹಿ, ಅಪಿ ಹೋನ್ತಿ ಣಿ+ಣಾಪಯೋ।
ಣಿ+ಣಾಪಿನಾ+ನಕಾನಾನಂ, ದಸ್ಸನಞ್ಚೇತ್ಥ ಸಾಧನಂ॥
ತಿತಿಕ್ಖನ್ತಂ ಪಯೋಜಯತಿ ತಿತಿಕ್ಖೇತಿ ತಿತಿಕ್ಖಾಪೇತಿ, ತಿಕಿಚ್ಛಯತಿ ತಿಕಿಚ್ಛೇತಿ ತಿಕಿಚ್ಛಾಪಯತಿ ತಿಕಿಚ್ಛಾಪೇತಿ। ಏವಂ ಬುಭುಕ್ಖೇತಿ ಬುಭುಕ್ಖಾಪೇತಿ। ಪಬ್ಬತಾಯಯತಿ। ಪುತ್ತೀಯಯತಿ ಇಚ್ಚಾದಿ। (ಖಾದಿಪಚ್ಚಯನಯೋ)।
ಇತಿ ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯಂ ತ್ಯಾದಿಕಣ್ಡೋ ಛಟ್ಠೋ।