೭. ಖಾದಿಕಣ್ಡ
ಅಥ
‘‘ತಿಜಮಾನೇಹಿ ಖಸಾ ಖಮಾವೀಮಂಸಾಸು’’ ಇಚ್ಚಾದೀಹಿ ಪಚ್ಚಯವಿಧಾನಞ್ಚ ಪರರೂಪದ್ವಿತ್ತಾದಿಕಾರಿಯಞ್ಚ ತ್ಯಾದಿಕಣ್ಡೇ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಞಾತಬ್ಬಂ। ತಿತಿಕ್ಖನಂ ತಿತಿಕ್ಖಾ, ‘‘ಇತ್ಥಿಯ+ಮಣಕ್ತಿಕಯಕಯಾ ಚ’’ ಇತಿ ಸುತ್ತೇನ ಅಪಚ್ಚಯೋ ಚ ‘‘ಇತ್ಥಿಯ+ಮತ್ವಾ’’ತಿ ಆಪಚ್ಚಯೋ ಚ ಹೋತಿ। ತಥಾ ವೀಮಂಸನಂ ವೀಮಂಸಾ। ‘‘ಕಿತಾ ತಿಕಿಚ್ಛಾಸಂಸಯೇಸು ಛೋ’’ತಿ ಛಪ್ಪಚ್ಚಯಾದಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ತಿಕಿಚ್ಛನಂ ತಿಕಿಚ್ಛಾ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛನಂ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ। ಗುಪ=ಗೋಪನೇ, ಬಧ=ಬನ್ಧನೇತಿ ಇಮೇಹಿ ಧಾತೂಹಿ ‘‘ನಿನ್ದಾಯಂ ಗುಪ+ಬಧಾ ಬಸ್ಸ ಭೋ ಚ’’ ಇತಿ ಛಪಚ್ಚಯಾದಿಮ್ಹಿ ಚ ದ್ವಿತ್ತೇ ಪರಬಕಾರಸ್ಸ ಇಮಿನಾ ಭಕಾರೇ ಚ ಕತೇ ಅಪಚ್ಚಯಾದಿ ಹೋತಿ। ಜಿಗುಚ್ಛನಂ ಜಿಗುಚ್ಛಾ, ಬೀಭಚ್ಛನಂ ಬೀಭಚ್ಛಾ। ‘‘ತುಂಸ್ಮಾ ಲೋಪೋ ಚಿ+ಚ್ಛಾಯಂ ತೇ’’ ಇತಿ ಇಚ್ಛಾಯ+ಮತ್ಥೇ ಖ+ಸ+ಛಪ್ಪಚ್ಚಯಾ ಹೋನ್ತಿ। ಭುಜ=ಪಾಲನಜ್ಝೋಹಾರೇಸು, ಬುಭುಕ್ಖನಂ ಬುಭುಕ್ಖಾ। ಜಿ=ಜಯೇ, ಜಿಗಿಂಸನಂ, ಜಿಗಿಂಸಾ। ಘಸ=ಅದನೇ, ಜಿಘಚ್ಛನಂ ಜಿಘಚ್ಛಾ।
೨೭. ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ತಬ್ಬಾನೀಯಾ
ತಬ್ಬಅನೀಯಾ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಪರೇ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ಭವನ್ತಿ, ಬಹುಲಂವಿಧಾನಾ ಕತ್ತುಕರಣಾದೀಸುಪಿ। ಭೂ=ಸತ್ತಾಯಂ, ‘‘ಯುವಣ್ಣಾನ+ಮೇ ಓಪಚ್ಚಯೇ’’ತಿ ಓಕಾರೇ ‘‘ಊಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸಾ’’ತಿ ಊಆಗಮೋ, ಞ್ಞಕಾರೋ ಆದ್ಯಾವಯವತ್ಥೋ। ಓಸ್ಸ ‘‘ಏಓನ+ ಮಯವಾ
ತಬ್ಬಾದ್ಯಭಿಹಿತೋ ಭಾವೋ,
ದಬ್ಬಮಿವ ಪಕಾಸತೀತಿ-ಬಹುವಚನಞ್ಚ ಹೋತಿ॥
ಕಮ್ಮೇ-ಅಭಿಪುಬ್ಬೋ, ಅಭಿಭೂಯತೇ ಅಭಿಭೂಯಿತ್ಥ ಅಭಿಭೂಯಿಸ್ಸತೇತಿ ಅಭಿಭವಿತಬ್ಬೋ ಕೋಧೋ ಪಣ್ಡಿತೇನ, ಅಭಿಭವಿತಬ್ಬಾ ತಣ್ಹಾ, ಅಭಿಭವಿತಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ। ಏವಂ ಅಭಿಭವನೀಯೋ ಅಭಿಭವನೀಯಾ ಅಭಿಭವನೀಯಂ, ಕಮ್ಮೇ ಅಭಿಧೇಯ್ಯಸ್ಸೇವ ಲಿಙ್ಗವಚನಾನಿ।
ವಿಸೇಸ್ಸಲಿಙ್ಗಾತಬ್ಬಾದೀ, ತತ್ಥಾ+ದೋ ಪಞ್ಚ ಭಾವಜಾ।
ನಪುಂಸಕೇ ಸಿಯುಂ ಭಾವೇ, ಕ್ತೋ ಚಾ+ನೋ ಅಕತ್ತರಿ॥
ಭಾವಸ್ಮಿಂ ಘಣ ಪುಮೇ ಏವಂ, ಇಯುವಣ್ಣಾ ಗಹಾದಿಜೋ।
ಅಪಚ್ಚಯೋಪಿ ವಾ+ಸಂಖ್ಯಾ, ತು+ಮಾದಿತ್ವನ್ತಕಾ ಸಿಯುಂ॥
ಇತೋ ಪರಂ ಉಪಸಗ್ಗಪುಬ್ಬತಾ ಚ ಕಾಲತ್ತಯಸ್ಸ ವಾಕ್ಯಗಹಣಞ್ಚ ವುತ್ತನಯೇನ ಞಾತಬ್ಬಂ, ತಸ್ಮಾ ಅನುರೂಪವಾಕ್ಯಮೇವ ದಸ್ಸಯಿಸ್ಸಾಮ –
ಆಸ=ಉಪವೇಸನೇ, ಆಸನೇ ಆಸಿತಬ್ಬಂ ತಯಾ ಆಸನೀಯಂ। ಕಮ್ಮೇ-ಉಪಾಸೀಯತೀತಿ ಉಪಾಸಿತಬ್ಬೋ ಗುರು ಉಪಾಸನೀಯೋ। ಸೀ=ಸಯೇ, ಏ+ಅಯಾದೇಸಾ, ಸಯನಂ ಸಯಿತಬ್ಬಂ ಸಯನೀಯಂ ತಯಾ। ಅತಿಸೀಯತೀತಿ ಅತಿಸಯಿತಬ್ಬೋ ಕಟೋ ತೇ ಅತಿಸಯನೀಯೋ। ಪದ=ಗಮನೇ, ‘‘ಪದಾದೀನಂ ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ಯುಕ, ಕಕಾರೋ ಕಾನುಬನ್ಧಕಾರಿಯತ್ಥೋ, ಉಕಾರೋ ಉಚ್ಚಾರಣತ್ಥೋ, ದಸ್ಸಜೋ ಪುಬ್ಬರೂಪಞ್ಚ, ಉಪ್ಪಜ್ಜನಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನೀಯಂ। ಪಟಿಪಜ್ಜೀಯತೀತಿ ಪಟಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬೋ ಮಗ್ಗೋ ಪಟಿಪಜ್ಜನೀಯೋ। ಬುಧ=ಞಾಣೇ, ಬುಜ್ಝತೇತಿ ಬುಜ್ಝಿತಬ್ಬೋ
೯೫. ಪರರೂಪ+ಮಯಕಾರೇ ಬ್ಯಞ್ಜನೇ
ಕ್ರಿಯತ್ಥಾನ+ಮನ್ತಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸ ಪರರೂಪಂ ಹೋತಿ ಯಕಾರತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಬ್ಯಞ್ಜನೇ। ಕರೀಯತೀತಿ ಕತ್ತಬ್ಬೋ ಧಮ್ಮೋ, ಕತ್ತಬ್ಬಾ ಪೂಜಾ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕುಸಲಂ।
೧೧೯. ತುಂ+ತುನ+ತಬ್ಬೇಸು ವಾ
ತುಮಾದೀಸು ಕರಸ್ಸಾ ಹೋತಿ ವಾ। ಕಾತಬ್ಬಂ ಹಿತಂ।
೧೭೧. ರಾ ನಸ್ಸ ಣೋ
ರನ್ತತೋ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಪಚ್ಚಯನಕಾರಸ್ಸ ಣ ಹೋತಿ। ಕರಣೀಯೋ।
ಭರ=ಭರಣೇ, ಭರೀಯತೀತಿ ಭರಿತಬ್ಬೋ ಭರಣೀಯೋ। ಗಹ=ಉಪಾದಾನೇ ‘‘ಮಂ ವಾ ರುಧಾದೀನಂ’’ತಿ ಅನ್ತಸರಾ ಪರೋಮಂ ವಾ ಹೋತಿ। ಮಕಾರೋ+ನುಬನ್ಧೋ। ‘‘ಣೋ ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸಾ’’ತಿ ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಣೋ, ಸಂಗಯ್ಹತೀತಿ ಸಂಗಣ್ಹಿತಬ್ಬೋ ಸಂಗಣ್ಹನೀಯೋ, ‘‘ತಥನರಾ’’ದಿನಾ ಣಕಾರೇ ಗಹಣೀಯೋ। ರಮ=ಕೀಳಾಯಂ, ರಮೀಯತೀತಿ ರಮಣೀಯೋ ವಿಹಾರೋ। ಆಪ=ಪಾಪುಣನೇ, ‘‘ಸಕಾಪಾನಂ ಕುಕಕೂ ಣೇ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘ಸಕಾಪಾನಂ ಕುಕ+ಕೂ’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಕು, ಊಆಗಮೇ ನಾಗಮಸ್ಸ ಣೇ ಚ ಕತೇ ಪಾಪೀಯತೀತಿ ಪಾಪುಣಿತಬ್ಬೋ। ಪರರೂಪೇ ಪತ್ತಬ್ಬೋ, ಪಾಪುಣನೀಯೋ, ಪಾಪನೀಯೋ।
೯೬. ಮನಾನಂ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ
ಮಕಾರ+ನಕಾರನ್ತಾನಂ
ಪೂಜ=ಪೂಜಾಯಂ, ‘‘ಚುರಾದಿತೋ ಣೀ’’ತಿ ಣಿಮ್ಹಿ ಞುಕಾರಸ್ಸ ಗುರುತ್ತಾ ಓಕಾರಾವುತ್ತಿ ‘‘ಯುವಣ್ಣಾನ+ಮೇಓ ಪಚ್ಚಯೇ’’ತಿ ಏಕಾರೇ ಪೂಜೇತಬ್ಬೋ ಊಮ್ಹಿ ಅಯಾದೇಸೇ ಪೂಜಯಿತಬ್ಬೋ ಪೂಜನೀಯೋ ಭಗವಾ।
ಕತ್ತರಿ-ಯಾ=ಪಾಪುಣನೇ, ನೀಯತೀತಿ ನಿಯ್ಯಾನಿಯೋ ಮಗ್ಗೋ, ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಗಮನೀಯಾ ಭೋಗಾ। ಕರಣೇ-ನಹ=ಸೋಚೇಯ್ಯೇ, ನಹಾಯನ್ತ್ಯ+ನೇನಾತಿ ನಹಾನೀಯಂ ಚುಣ್ಣಂ। ಸಮ್ಪದಾನೇ-ದಾ=ದಾನೇ, ಸಂ+ಪಪುಬ್ಬೋ, ಸಮ್ಮಾ ಪದೀಯತೇ ಅಸ್ಸಾತಿ ಸಮ್ಪದಾನಿಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ।
೨೮. ಘ್ಯಣ
ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಪರೋ ಘ್ಯಣ ಹೋತಿ ಬಹುಲಂ। ಊಮ್ಹಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಾರಿಯಂ। ಹರ=ಹರಣೇ, ಹರೀಯತೀತಿ ಹಾರಿಯಂ। ಭರ=ಭರಣೇ, ಭರಿತಬ್ಬಂ ಭಾರಿಯಂ। ಲಭ=ಲಾಭೇ, ‘‘ವಗ್ಗಲಸೇಹಿ ತೇ’’ತಿ ಪುಬ್ಬರೂಪಭಕಾರೇ ‘‘ಚತುತ್ಥದುತಿಯಾ’’ ದಿನಾ ತತಿಯಕ್ಖರೇ ಚ ಕತೇ ಲಭಿತಬ್ಬಂ ಲಬ್ಭಂ।
ವಚ=ಬ್ಯತ್ತವಚನೇ,
೯೮. ಕಗಾ ಚಜಾನಂ ಘಾನುಬನ್ಧೇ
ಘಾನುಬನ್ಧೇ
೮೪. ಅಸ್ಸಾ ಣಾನುಬನ್ಧೇ
ಣಕಾರಾನುಬನ್ಧೇ ಪಚ್ಚಯೇ ಪರೇ ಉಪನ್ತಸ್ಸ ಅಕಾರಸ್ಸ ಆ ಹೋತಿ। ವಚನಂ ವುಚ್ಚತೇತಿ ವಾಕ್ಯಂ। ಭಜ=ಸೇವಾಯಂ, ಭಜನೀಯಂ ಭಾಗ್ಯಂ, ಜಸ್ಸ ಗಕಾರೋ। ಚಿ=ಚಯೇ, ಚಯನಂ ಚೀಯತೀತಿ ವಾ ಚೇಯ್ಯಂ। ಯಸ್ಸ ದ್ವಿತ್ತಂ।
೫,೧೨೨. ನಿತೋ ಚಿಸ್ಸ ಛೋ
ನಿತೋ ಪರಸ್ಸ ಚಿಸ್ಸ ಛೋ ಹೋತೀತಿಆದಿಚಕಾರಸ್ಸ ಛೋ। ವಿನಿಚ್ಛಯತೀತಿ ವಿನಿಚ್ಛೇಯ್ಯಂ, ನಾಗಮೇ ವಿನಿಚ್ಛಿನಿತಬ್ಬಂ। ಏ+ಅಯಾದೇಸೇಸು ವಿನಿಚ್ಛೇತಬ್ಬಂ ವಿನಿಚ್ಛನೀಯಂ। ನೀ=ಪಾಪನೇ, ನೀಯತೀತಿ ನೇಯ್ಯೋ ನೇಯ್ಯಾ ನೇಯ್ಯಂ, ನೇತಬ್ಬಂ।
೨೯. ಆಸ್ಸೇ+ಚ
ಆಕಾರನ್ತತೋ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಘ್ಯಣ ಹೋತಿ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ಆಸ್ಸ ಏ ಚ। ದಾ=ದಾನೇ, ದಾತಬ್ಬಂ ದೇಯ್ಯಂ। ಪಾ=ಪಾನೇ, ಪೀಯತೀತಿ ಪೇಯ್ಯಂ। ಮಾ=ಮಾನೇ, ಮೀಯತೀತಿ ಮೇಯ್ಯಂ। ಞಾ=ಅವಬೋಧನೇ, ಞಾಯತೀತಿ ಞೇಯ್ಯಂ ಞಾತಬ್ಬಂ, ಊಮ್ಹಿ ನಾಗಮೋ ‘‘ಞಾಸ್ಸ ನೇ+ಜಾ’’ತಿ ಞಾಸ್ಸ ಜಾದೇಸೇ ಜಾನಿತಬ್ಬಂ, ವಿಜಾನಿಯಂ। ಖಾ=ಪಕಥನೇ, ಸಂಖಾತಬ್ಬಂ ಸಂಖೇಯ್ಯಂ।
೩೦. ವದಾದೀಹಿ ಯೋ
ವದಾದೀಹಿ
ಭುಜಾ+ನ್ನೇತಿ ಗಣಸುತ್ತೇನ ಅನ್ನೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಯಪಚ್ಚಯೋ।
೮೩. ಲಹುಸ್ಸುಪನ್ತಸ್ಸತಿ
ಲಹುಭೂತಸ್ಸ ಉಪನ್ತಸ್ಸ ಇಯುವಣ್ಣಸ್ಸ ಏಓ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ಯಸ್ಸ ಪುಬ್ಬರೂಪೇ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬೋತಿ ಭೋಜ್ಜೋ ಓದನೋ, ಭೋಜ್ಜಾ ಯಾಗು।
೩೧. ಕಿಚ್ಚ ಘಚ್ಚ ಭಚ್ಚ ಭಬ್ಬ ಲೇಯ್ಯಾ
ಏತೇ ಸದ್ದಾ ಯಪಚ್ಚಯನ್ತಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ। ಕರ=ಕರಣೇ, ಇಮಿನಾ ನಿಪಾತನಾ ಯೇ ಕಿಚಾದೇಸೇ ಚ ಕತೇ ಪುಬ್ಬರೂಪಂ, ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಕಿಚ್ಚಂ। ಹನ=ಹಿಂಸಾಯಂ, ಘಚ್ಚಾದೇಸಾದಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ಹನನಂ ಹಞ್ಞತೇತಿ ವಾ ಘಚ್ಚಂ। ಭರ=ಭರಣೇ, ಭಚ್ಚಾದೇಸಾದಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ಭರಣೀಯೋ ಭಚ್ಚೋ। ಭೂ=ಸತ್ತಾಯಂ, ಯಮ್ಹಿ ಓಕಾರೇ ಇಮಿನಾ ಅವಾದೇಸೇ ಭವತೀತಿ ಭಬ್ಬೋ। ಲಿಹ=ಅಸ್ಸಾದನೇ, ಯಮ್ಹಿ ಇಮಿನಾ ಹಸ್ಸ ಯಕಾರೇ ಲೇಹಿತಬ್ಬಂ ಲೇಯ್ಯಂ, ಏಕಾರವುದ್ಧಿ।
೩೨. ಗುಹಾದೀಹಿ ಯಕ
ಗುಹಾದೀಹಿ
೧೧೭. ಸಾಸಸ್ಸ ಸಿಸ ವಾ
ಸಾಸಸ್ಸ ಸಿಸ ವಾ ಹೋತಿ ಕಾನುಬನ್ಧೇ। ಪುಬ್ಬರೂಪಂ, ಸಾಸೀಯತೀತಿ ಸಿಸ್ಸೋ।
ಸಿದ್ಧಾ ಏವೇ+ತೇ ತಬ್ಬಾದಯೋ ಪೇಸಾ+ತಿಸಗ್ಗ+ಪ್ಪತ್ತಕಾಲೇಸು ಗಮ್ಯಮಾನೇಸುಪಿ, ಸಾಮಞ್ಞೇನ ವಿಧಾನತೋ। ಪೇಸನಂ – ‘‘ಕತ್ತಬ್ಬ+ಮಿದಂ ಭವತಾ’’ತಿ ಆಣಾಪನಂ ಅಜ್ಝೇಸನಞ್ಚ। ಅತಿಸಗ್ಗೋ ನಾಮ ‘‘ಕಿ+ಮಿದಂ ಮಯಾ ಕತ್ತಬ್ಬಂ’’ತಿ ಪುಟ್ಠಸ್ಸ ‘‘ಪಾಣೋ ನ ಹನ್ತಬ್ಬೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಪಟಿಪತ್ತಿದಸ್ಸನಮುಖೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಸ್ಸ ಅನುಞ್ಞಾ। ಪತ್ತಕಾಲೋ ನಾಮ ಸಮ್ಪತ್ತಸಮಯೋ। ಯೋ ಕಿಚ್ಚಕರಣಸಮಯಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ಸಮಯಾರೋಚನಂ, ನ ತತ್ಥ ಅಜ್ಝೇಸನ+ಮತ್ಥಿ। ಭೋತಾ ಖಲು ಕಟೋ ಕತ್ತಬ್ಬೋ ಕರಣೀಯೋ ಕಾರಿಯೋ ಕಿಚ್ಚೋ’’ ಏವಂ ತ್ವಯಾ ಕಟೋ ಕತ್ತಬ್ಬೋ, ಭೋತೋ ಹಿ ಪತ್ತೋ ಕಾಲೋ ಕಟಕರಣೇ।
ಏವಂ ಉದ್ಧಮುಹುತ್ತೇಪಿ ವತ್ತಮಾನತೋ ಪೇಸಾದೀಸು ಸಿದ್ಧಾ ಏವ। ತಥಾ ಅರಹೇ ಕತ್ತರಿ ಸತ್ತಿವಿಸಿಟ್ಠೇ ಚ ಪತೀಯಮಾನೇ, ಆವಸ್ಸಕಾ+ಧಮೀಣತಾವಿಸಿಟ್ಠೇ ಚ ಭಾವಾದೋ ಸಿದ್ಧಾ। ಉದ್ಧಂ ಮುಹುತ್ತತೋ-ಭೋತಾ ಕಟೋ ಕತ್ತಬ್ಬೋ। ಭೋತಾ ರಜ್ಜಂ ಕಾತಬ್ಬಂ, ಭವಂ ಅರಹೋ। ಭೋತಾ
೩೩. ಕತ್ತರಿ ಲ್ತು+ಣ್ಕಾ
ಕತ್ತರಿ ಕಾರಕೇ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಲ್ತು+ಣ್ಕಾ ಹೋನ್ತಿ। ಕರ=ಕರಣೇ, ಪರರೂಪೇ ‘‘ಲ್ತು+ಪಿತಾದೀನ+ಮಾ ಸಿಮ್ಹೀ’’ತಿ ಆ ಸಿಲೋಪೋ ಚ। ಕರೋತೀತಿ ಕತ್ತಾ। ಏವಂ ಭರತೀತಿ ಭತ್ತಾ। ಹರತೀತಿ ಹತ್ತಾ। ಭಿದತೀತಿ ಭೇತ್ತಾ, ಏಕಾರೋ, ಊಮ್ಹಿ ಭೇದಿತಾ। ಛಿನ್ದತೀತಿ ಛೇತ್ತಾ। ಭೋಜನಸ್ಸ ದಾತಾ ಭೋಜನದಾತಾ। ಸನ್ಧಾತೀತಿ ಸನ್ಧಾತಾ। ವಚತೀತಿ ವತ್ತಾ। ಓಕಾರಪರರೂಪೇಸು ಭುಞ್ಜತೀತಿ ಭೋತ್ತಾ। ‘‘ಪದಾದೀನಂ ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ಯುಕಾಗಮೋ, ಬುಜ್ಝತೀತಿ ಬುಜ್ಝಿತಾ। ಜಾನಾತೀತಿ ಞಾತಾ। ಛಿನ್ದತೀತಿ ಛೇತಾ। ಸುಣಾತೀತಿ ಸೋತಾ। ‘‘ಊ+ಲಸ್ಸೇ’’ತಿ ಊಸ್ಸ ಏಕಾರೇ ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಗಹೇತಾ। ಭವತೀತಿ ಭವಿತಾ। ಸರತೀತಿ ಸರಿತಾ। ‘‘ಮನಾನಂ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ’’ತಿ ಮಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೀತೇ ವಗ್ಗನ್ತೇ ಚ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಗನ್ತಾ। ನಕಾರನ್ತಾನಮ್ಪಿ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ, ಖನತೀತಿ ಖನ್ತಾ। ಸನತೀತಿ ಸನ್ತಾ। ಮಞ್ಞತೀತಿ ಮನ್ತಾ। ಪಾಲೇತೀತಿ ಪಾಲಯಿತಾ ಪಾಲೇತಾ, ಏತ್ಥ ಚುರಾದಿತ್ತಾ ಣಿ।
ಣಿಣಾಪೀಸು-ಭಾವಯತೀತಿ ಭಾವಯಿತಾ ಭಾವೇತಾ। ಏವಂ ಸಾರಯಿತಾ ಸಾರೇತಾ, ದಾಪಯಿತಾ ದಾಪೇತಾ, ಹಾಪಯಿತಾ ಹಾಪೇತಾ, ನಿರೋಧಯಿತಾ ನಿರೋಧೇತಾ, ಬೋಧಯಿತಾ ಬೋಧೇತಾ, ಞಾಪಯಿತಾ ಞಾಪೇತಾ, ಸಾವಯಿತಾ ಸಾವೇತಾ, ಗಾಹಯಿತಾ ಗಾಹೇತಾ, ಕಾರಯಿತಾ ಕಾರೇತಾ, ಕಾರಾಪಯಿತಾ ಕಾರಾಪೇತಾ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಣ್ಕಪಚ್ಚಯೇ-ಣಕಾರೋ
ಅಕಮ್ಮುಪಪದೇ-ಕರೋತೀತಿ ಕಾರಕೋ, ಏವಂ ದಾಯಕೋ ನಾಯಕೋ, ಓಕಾರೇ ಆವಾದೇಸೇ ಸುಣಾತೀತಿ ಸಾವಕೋ। ಪುರೇ ವಿಯ ಇಕಾರೇ ಸಾವಿಕಾ। ಲುನಾತೀತಿ ಲಾವಕೋ। ಪು=ಪವನೇ, ಪುನಾತೀತಿ ಪಾವಕೋ। ಭವತೀತಿ ಭಾವಕೋ, ಉಪಾಸತೀತಿ ಉಪಾಸಕೋ। ಗಣ್ಹಾತೀತಿ ಗಾಹಕೋ ಪಾವಕೋ, ಯಾಜಕೋ। ವಧ=ಹಿಂಸಾಯಂ, ವಧೇತೀತಿ ವಧಕೋ, ‘‘ಅಞ್ಞತ್ರಾಪೀ’’ತಿ ವುದ್ಧಿಪಟಿಸೇಧೋ। ‘‘ಹನಸ್ಸ ಘಾತೋ ಣಾನುಬನ್ಧೇ’’ತಿ ಘಾತಾದೇಸೋ, ಹನತೀತಿ ಘಾತಕೋ। ‘‘ಮಂ ವಾ ರುಧಾದೀನಂ’’ತಿ ಮಂ, ರುನ್ಧಕೋ, ಗುರುತ್ತಾ ನ ವುದ್ಧಿ। ತಥಾ ಭುಞ್ಜತೀತಿ ಭುಞ್ಜಕೋ। ಆಯಸ್ಸ ರಸ್ಸೇ ಕಿಣಾತೀತಿ ಕಯಕೋ। ಪಾಲೇತೀತಿ ಪಾಲಕೋ। ಪೂಜೇತೀತಿ ಪೂಜಕೋ।
ಖಾದೀಸು-ತಿತಿಕ್ಖತೀತಿ ತಿತಿಕ್ಖಕೋ। ವೀಮಂಸತೀತಿ ವೀಮಂಸಕೋ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಪನುದತೀತಿ ಪನೂದಕೋ, ‘‘ಬ್ಯಞ್ಜನೇ’’ಚ್ಚಾದಿನಾ ದೀಘೋ। ‘‘ಭೀತ್ವಾ+ನಕೋ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘ಆನಕೋ’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಆನಕೋ, ಆಸ್ಸ ರಸ್ಸೇ ನಕಾರಾಗಮೇ ಚ ‘‘ಞಾಸ್ಸ ನೇ ಜಾ’’ತಿ ಜಾದೇಸೋ, ಜಾನನಕೋ। ಣಾಪಿಮ್ಹಿ –
ಅಣ-ಇತಿ
ಬಹುಲಂವಿಧಾನಾ ಕಮ್ಮೇಪಿ-ಪಾದೇಹಿ ಹರೀಯತೀತಿ ಪಾದಹಾರಕೋ। ಚುಪ=ಮನ್ದಗಮನೇ, ಗಲೇ ಚುಪ್ಪತೀತಿ ಗಲಚೋಪಕೋ।
ಸಿದ್ಧೋವ ಲ್ತು ಅರಹಾದೀಸು ‘‘ಭವಂ ಖಲು ಕಞ್ಞಾಯ ಪರಿಗ್ಗಹಾರಹೋ’’ತಿ (ಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ)। ಸೀಲತ್ಥೇ-ಉಪಾದಾನಸೀಲೋತಿ ಉಪಾದಾತಾ। ಸಾಧು ಗಚ್ಛತೀತಿ ಗನ್ತಾ। ಮುಣ್ಡನಧಮ್ಮಾ ಮುಣ್ಡನಾಚಾರಾತಿ ಮುಣ್ಡಯಿತಾರೋ, ಏತ್ಥ ‘‘ಧಾತ್ವತ್ಥೇ ನಾಮಸ್ಮೀ’’ತಿ ಇಮ್ಹಿ ಊಆಗಮೇ ಏ+ಅಯಾದೇಸೇ ಮುಣ್ಡಯಿತುಸದ್ದಮ್ಹಿ ಆರಙಾದೇಸೇ ಚ ಕತೇ ಯೋಸ್ಸ ಟೋ।
೩೪. ಆವೀ
ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಆವೀ ಹೋತಿ ಬಹುಲಂ ಕತ್ತರಿ। ‘‘ದಿಸಸ್ಸ ಪಸ್ಸ+ದಸ್ಸ=ದಸ+ದ+ದಕ್ಖಾ’’ತಿ ದಸ್ಸಾದೇಸೋ, ಭಯಂ ಪಸ್ಸತೀತಿ ಭಯದಸ್ಸಾವೀ। ನೀಮ್ಹಿ ಭಯದಸ್ಸಾವಿನೀ। ಭಯದಸ್ಸಾವಿ ಚಿತ್ತಂ। ಅಪ್ಪವಿಸಯತಾಞಾಪನತ್ಥಂ ಭಿನ್ನಯೋಗಕರಣಂ। ಸಾಮಞ್ಞವಿಹಿತತ್ತಾ ಸೀಲಾದೀಸು ಚ ಹೋತೇವ।
೩೫. ಆಸಿಂಸಾಯ+ಮಕೋ
ಆಸಿಂಸಾಯಂ ಗಮ್ಮಮಾನಾಯಂ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಅಕೋ ಹೋತಿ ಕತ್ತರಿ। ಜೀವ=ಪಾಣಧಾರಣೇ, ಜೀವತೂತಿ ಜೀವಕೋ। ನನ್ದ=ಸಮಿದ್ಧಿಯಂ, ನನ್ದತೂತಿ ನನ್ದಕೋ। ಭವತೂತಿ ಭವಕೋ।
೩೬. ಕರಾ ಣನೋ
ಕರತೋ
೩೭. ಹಾತೋ ವೀಹಿ+ಕಾಲೇಸು
ಹಾತೋ ವೀಹಿಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಚ ಣನೋ ಹೋತಿ। ‘‘ಆಸ್ಸಾ’’ತ್ಯಾದಿನಾ ಯುಕ, ಜಹನ್ತಿ ಉದಕಂತಿ ಹಾಯನಾ ವೀಹಯೋ। ಜಹಾತಿ ಭಾವೇ ಪದತ್ಥೇತಿ ಹಾಯನೋ ಸಂವಚ್ಛರೋ। ವೀಹಿಕಾಲೇಸೂತಿ ಕಿಂ, ಜಹಾತೀತಿ ಹಾತಾ।
೩೮. ವಿದಾ ಕೂ
ವಿದಸ್ಮಾ ಕೂ ಹೋತಿ ಕತ್ತರಿ। ಕಕಾರೋ ‘‘ಕೂತೋ’’ತಿ ವಿಸೇಸನತ್ಥೋ। ವಿದತೀತಿ ವಿದೂ, ಲೋಕವಿದೂ।
೩೯. ವಿತೋ ಞಾತೋ
ವಿಪುಬ್ಬಾ ಞಾಇಚ್ಚ+ಸ್ಮಾ ಕೂ ಹೋತಿ ಕತ್ತರಿ। ವಿಜಾನಾತೀತಿ ವಿಞ್ಞೂ।
೪೦. ಕಮ್ಮಾ
ಕಮ್ಮತೋ ಪರಾ ಞಾಇಚ್ಚ+ಸ್ಮಾ ಕೂ ಹೋತಿ ಕತ್ತರಿ। ಸಬ್ಬಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞೂ। ಏವಂ ಮತ್ತಞ್ಞೂ, ಧಮ್ಮಞ್ಞೂ, ಅತ್ಥಞ್ಞೂ ಕಾಲಞ್ಞೂ, ಕತಞ್ಞೂ ಇಚ್ಚಾದಿ। (ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಪನ ‘‘ಭರಾದಿ’’ ಣ್ವಾದಿಸುತ್ತೇನ ಸಿದ್ಧಂ)।
೪೧. ಕ್ವಚಣ
ಕಮ್ಮತೋ ಪರಾ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಕ್ವಚಿ ಅಣ ಹೋತಿ ಕತ್ತರಿ। ಕುಮ್ಭಂ ಕರೋತೀತಿ ಕುಮ್ಭಕಾರೋ, ಅಮಾದಿಸಮಾಸೋ। ಇತ್ಥಿಯಂ ಕುಮ್ಭಕಾರೀ। ಏವಂ ಕಮ್ಮಕಾರೋ, ಮಾಸಾಕಾರೋ, ಕಟ್ಠಕಾರೋ, ರಥಕಾರೋ ಸುವಣ್ಣಕಾರೋ
ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ಇಹ ನ ಹೋತಿ ‘‘ಆದಿಚ್ಚಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಹಿಮವನ್ತಂ ಸುಣೋತಿ, ಗಾಮಂ ಗಚ್ಛತಿ’’। ಕ್ವಚೀತಿ ಕಿಂ, ಕಮ್ಮಕರೋ, ಏತ್ಥ ಅಪಚ್ಚಯೋ।
೪೨. ಗಮಾ ರೂ
ಕಮ್ಮತೋ ಪರಾ ಗಮಾ ರೂ ಹೋತಿ ಕತ್ತರಿ। ರಾನುಬನ್ಧತ್ತಾ ಅಮಭಾಗಲೋಪೋ। ವೇದಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ವೇದಗೂ, ಏವಂ ಪಾರಗೂ।
ಸಾಮಞ್ಞವಿಧಾನತೋ ಸೀಲಾದೀಸುಪಿ ಹೋತಿ। ಭವಪಾರಂ ಗಚ್ಛತಿ ಸೀಲೇನಾತಿ ಭವಪಾರಗೂ। ಅನ್ತಗಮನಸೀಲೋ ಅನ್ತಗೂ, ಏವಂ ಅದ್ಧಗೂ।
೪೩. ಸಮಾನ+ಞ್ಞ+ಭವನ್ತ+ಯಾದಿತೂ+ಪಮಾನಾ ದಿಸಾ ಕಮ್ಮೇ ರೀ+ರಿಕ್ಖ+ಕಾ
ಸಮಾನಾದೀಹಿ ಯಾದೀಹಿ ಚೋ+ಪಮಾನೇಹಿ ಪರಾ ದಿಸಾ ಕಮ್ಮಕಾರಕೇ ರೀ+ರಿಕ್ಖ+ಕಾ ಹೋನ್ತಿ। ‘‘ಸ್ಯಾದಿ ಸ್ಯಾದಿನೇ+ಕತ್ಥಂ’’ತಿ ಸಮಾಸೇ ‘‘ರಾನುಬನ್ಧೇ+ನ್ತಸರಾದಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ದಿಸಸ್ಸ ಇಸಭಾಗಲೋಪೇ ‘‘ರೀರಿಕ್ಖಕೇಸೂ’’ತಿ ಸಮಾನಸ್ಸ ಸಾದೇಸೇ ಚ ಸಮಾನೋ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಸದೀ, ಸದಿಕ್ಖೋ। ಕೇ – ‘‘ನ ತೇ ಕಾನುಬನ್ಧನಾಗಮೇಸೂ’’ತಿ ಏತ್ತಾಭಾವೋ, ಸದಿಸೋ।
೧೨೫. ಸಮಾನಾ ರೋ ರೀ+ರಿಕ್ಖ+ಕೇಸು
ಸಮಾನಸದ್ದತೋ
೩,೮೬. ಸಬ್ಬಾದೀನ+ಮಾ
ರೀ+ರಿಕ್ಖ+ಕೇಸು ಸಬ್ಬಾದೀನ+ಮಾ ಹೋತಿ। ಅಞ್ಞೋ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಅಞ್ಞಾದೀ, ಅಞ್ಞಾದಿಕ್ಖೋ, ಅಞ್ಞಾದಿಸೋ।
೩,೮೭. ನ್ತ+ಕಿ+ಮಿ+ಮಾನಂ ಟಾ+ಕೀ+ಟೀ
ರೀ+ರಿಕ್ಖ+ಕೇಸು ನ್ತ+ಕಿಂ+ಇಮಸದ್ದಾನಂ ಟಾ+ಕೀ+ಟೀ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ಟಕಾರಾ ಸಬ್ಬಾದೇಸತ್ಥಾ। ಭವಾದೀ ಭವಾದಿಕ್ಖೋ ಭವಾದಿಸೋ, ಕೀದೀ ಕೀದಿಕ್ಖೋ ಕೀದಿಸೋ, ಅಯಮಿವ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ಈದೀ ಈದಿಕ್ಖೋ ಈದಿಸೋ। ಆಕಾರೇ ಯಾದೀ ಯಾದಿಕ್ಖೋ ಯಾದಿಸೋ, ತ್ಯಾದೀ ತ್ಯಾದಿಕ್ಖೋ ತ್ಯಾದಿಸೋ ಇಚ್ಚಾದಿ।
೩,೮೮. ತುಮ್ಹಾಮ್ಹಾನಂ ತಾಮೇ+ಕಸ್ಮಿಂ
ರೀ+ರಿಕ್ಖ+ಕೇಸು ತುಮ್ಹಾಮ್ಹಾನಂ ತಾಮಾ ಹೋನ್ತೇ+ಕಸ್ಮಿಂ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ತ್ವಂ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತಿ, ಅಯಂ ವಿಯ ದಿಸ್ಸತೀತಿ ತಾದೀ ಮಾದೀ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಏಕಸ್ಮಿನ್ತಿ ಕಿಂ, ತುಮ್ಹಾದಿಸೋ ಅಮ್ಹಾದಿಸೋ।
೩,೮೯. ತಂ+ಮ+ಮಞ್ಞತ್ರ
ರೀರಿಕ್ಖಕನ್ತತೋ+ಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಉತ್ತರಪದೇ ತುಮ್ಹಾಮ್ಹಾನ+ಮೇಕಸ್ಮಿಂ ತಂ+ಮಂ ಹೋನ್ತಿ ಯಥಾಕ್ಕಮಂ। ತ್ವಂ ದೀಪೋ ಏಸಂ, ಅಹಂ ದೀಪೋ ಏಸಂತಿ ಅಞ್ಞಪದತ್ಥೇ ತಂದೀಪಾ ಮಂದೀಪಾ। ತ್ವಂ ಸರಣ+ಮೇಸಂ, ಅಹಂ ಸರಣ+ ಮೇಸನ್ತಿ
೩,೯೦. ವೇ+ತಸ್ಸೇ+ಟ
ರೀ+ರಿಕ್ಖ+ಕೇಸು ಏತಸ್ಸ ಏಟ ವಾ ಹೋತಿ। ಏದೀ ಏತಾದೀ, ಏದಿಕ್ಖೋ ಏತಾದಿಕ್ಖೋ, ಏದಿಸೋ ಏತಾದಿಸೋ।
೪೪. ಭಾವಕಾರಕೇ ಸ್ವ+ಘಣ ಘ ಕಾ
ಭಾವೇ ಕಾರಕೇ ಚ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಅ ಘಣ ಘ ಕಾ ಹೋನ್ತಿ ಬಹುಲಂ।
ಅಪಚ್ಚಯೋ-ಪಗ್ಗಣ್ಹನಂ ಪಗ್ಗಹೋ, ಏವಂ ನಿಗ್ಗಹೋ, ಧಮ್ಮಂ ಧಾರೇತೀತಿ ಧಮ್ಮಧರೋ, ಏವಂ ವಿನಯಧರೋ। ತಥಾ ತಂ ಕರೋತೀತಿ ತಕ್ಕರೋ, ದ್ವಿತ್ತಂ। ಏವಂ ಹಿತಕರೋ, ದಿವಸಕರೋ, ದಿನಕರೋ, ದಿವಾಕರೋ, ನಿಸಾಕರೋ, ಧನುಂ ಗಣ್ಹೀತಿ ಧನುಗ್ಗಹೋ। ಏವಂ ಕವಚಗ್ಗಹೋ। ದದ=ದಾನೇ, ಸಬ್ಬಕಾಮಂ ದದಾತೀತಿ ಸಬ್ಬಕಾಮದದೋ, ಸಬ್ಬದದೋ। ಆತೋ ‘‘ಪರೋಕ್ಖಾಯಞ್ಚಾ’’ತಿ ಚಗ್ಗಹಣೇನ ದ್ವಿತ್ತೇ ‘‘ರಸ್ಸೋ ಪುಬ್ಬಸ್ಸಾ’’ತಿ ರಸ್ಸೇ ಚ ಅನ್ನಂ ದದಾತೀತಿ ಅನ್ನದದೋ, ಏವಂ ಧನದೋ। ಸಂಪುಬ್ಬೋ ಧಾ=ಧಾರಣೇ, ಸಬ್ಬಂ ಸನ್ಧಹತೀತಿ ಸಬ್ಬಸನ್ಧೋ। ನೀ=ಪಾಪನೇ, ವಿಪುಬ್ಬೋ, ವಿನೇಸಿ ವಿನೇತಿ ವಿನೇಸ್ಸತಿ ಏತೇನ ಏತ್ಥಾತಿ ವಾ ವಿನಯೋ, ಏ+ಅಯಾದೇಸಾ। ನಯನಂ ನಯೋ। ಸಿ=ಸೇವಾಯಂ, ನಿಪುಬ್ಬೋ, ನಿಸ್ಸೀಯತೀತಿ ನಿಸ್ಸಯೋ। ಸಿ=ಸಯೇ, ಅನುಸಯಿ ಅನುಸೇತಿ ಅನುಸೇಸ್ಸತೀತಿ ಅನುಸಯೋ। ಇ=ಗತಿಮ್ಹಿ, ಪತಿಪುಬ್ಬೋ, ಪಟಿಚ್ಚ ಏತಸ್ಮಾ ಫಲ+ಮೇತೀತಿ ಪಚ್ಚಯೋ। ಸಂ+ಉಪುಬ್ಬೋ, ದಾಗಮೇ ಸಮುದಯೋ
ಆಸುಣನ್ತೀತಿ ಅಸ್ಸವಾ, ಆಸ್ಸ ರಸ್ಸೋ। ಪಟಿಸ್ಸವನಂ ಪಟಿಸ್ಸವೋ। ಸು=ಪಸ್ಸವನೇ, ಆಭವಗ್ಗಾ ಸವನ್ತೀತಿ ಆಸವಾ। ರು=ಸದ್ದೋ ರವತೀತಿ ರವೋ। ಭವತೀತಿ ಭವೋ। ಪಭವತಿ ಏತಸ್ಮಾತಿ ಪಭವೋ। ಲೂ=ಛೇದನೇ, ಲವನಂ ಲವೋ। (ಉವಣ್ಣನ್ತಾ)।
ಚರ=ಚರಣೇ, ಸಂಚರಣಂ ಸಂಚರೋ। ದರ=ವಿದಾರಣೇ, ಆದರನಂ ಆದರೋ। ಆಗಚ್ಛತಿ ಆಗಮನಂತಿ ವಾ ಆಗಮೋ। ಸಪ್ಪ=ಗಮನೇ, ಸಪ್ಪತೀತಿ ಸಪ್ಪೋ। ದಿಬ್ಬತೀತಿ ದೇವೋ। ಪಕ್ಕಮನಂ ಪಕ್ಕಮತೀತಿ ವಾ ಪಕ್ಕಮೋ, ಏವಂ ವಿಕ್ಕಮೋ। ಚರ=ಚರಣೇ, ವನಂ ಚರತೀತಿ ವನಚರೋ। ಕಾಮೋ ಅವಚರತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಕಾಮಾವಚರೋ ಲೋಕೋ, ಕಾಮಾವಚರಾ ಪಞ್ಞಾ, ಕಾಮಾವಚರಂ ಚಿತ್ತಂ। ಗಾವೋ ಚರನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಗೋಚರೋ। ಪಾದೇನ ಪಿವತೀತಿ ಪಾದಪೋ। ಏವಂ ಕಚ್ಛಪೋ। ಸಿರಸ್ಮಿಂ ರುಹತೀತಿ ಸಿರೋರುಹೋ, ಮನಾದಿತ್ತಾ ಓ। ಗುಹಾಯಂ ಸಯತೀತಿ ಗುಹಾಸಯಂ ಚಿತ್ತಂ, ಏವಂ ಕುಚ್ಛಿಸಯಾ ವಾತಾ। ಪಬ್ಬತೇ ತಿಟ್ಠತೀತಿ ಪಬ್ಬತಟ್ಠೋ ಪುರಿಸೋ, ಪಬ್ಬತಟ್ಠಾ ನದೀ, ಪಬ್ಬತಟ್ಠಂ ಭಸ್ಮಂ। ಏವಂ ಥಲಟ್ಠಂ ಜಲಟ್ಠಂ।
ಕಿಚ್ಛತ್ಥೇ ದುಮ್ಹಿ ಅಕಿಚ್ಛತ್ಥೇ ಸು+ಈಸಂ+ಸುಖ ಉಪಪದೇಸು-ದುಕ್ಖೇನ ಕರೀಯತಿ ಕರಣಂ ವಾ ದುಕ್ಕರಂ। ಏವಂ ದುಸ್ಸಯೋ, ದುಕ್ಖೇನ ಭರೀಯತೀತಿ ದುಬ್ಭರೋ ಮಹಿಚ್ಛೋ। ಏವಂ ದುರಕ್ಖಂ ಚಿತ್ತಂ, ದುದ್ದಸೋ ಧಮ್ಮೋ, ದುರನುಬೋಧೋ ಧಮ್ಮೋ। ಈಸಂ ಸಯತೀತಿ ಈಸಂಸಯೋ, ಏವಂ
ಘಣ-ಭವತೀತಿ ಭಾವೋ, ಓ+ಆವಾದೇಸಾ। ಅಯ=ಇತಿ ದಣ್ಡಕಧಾತು, ಅಯತಿ ಇತೋತಿ ಆಯೋ, ಆಹರತೀತಿ ಆಹಾರೋ। ಉಪಹನತೀತಿ ಉಪಘಾತೋ, ‘‘ಹನಸ್ಸ ಘಾತೋ ಣಾನುಬನ್ಧೇ’’ತಿ ಘಾತಾದೇಸೋ। ರಞ್ಜತೀತಿ ರಾಗೋ, ‘‘ಕಗಾ ಚಜಾನಂ ಘಾನುಬನ್ಧೇ’’ತಿ ಜಸ್ಸ ಗೋ। ರಞ್ಜನ್ತಿ ಅನೇನಾತಿ ರಾಗೋ। ‘‘ಅಸ್ಸಾ ಣಾನುಬನ್ಧೇ’’ತಿ ಆ, ಪಜ್ಜತೇ+ನೇನಾತಿ ಪಾದೋ। ತುದ=ಬ್ಯಥನೇ, ಪತುಜ್ಜತೇ+ನೇನಾತಿ ಪತೋದೋ। ಜರೀಯತಿ ಅನೇನಾತಿ ಜಾರೋ, ಏವಂ ದಾರೋ। ಭಜೀಯತೀತಿ ಭಾಗೋ। ಏವಂ ಭಾರೋ। ಲಬ್ಭತೀತಿ ಲಾಭೋ। ವಿ+ಓಪುಬ್ಬೋ, ವೋಹರೀಯತೀತಿ ವೋಹಾರೋ। ದಿಯ್ಯತೀತಿ ದಾಯೋ, ಯುಕ। ವಿಹಞ್ಞತಿ ಏತಸ್ಮಾತಿ ವಿಘಾತೋ। ವಿಹರನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ವಿಹಾರೋ। ಆರಮನ್ತಿ ಏತಸ್ಮಿನ್ತಿ ಆರಾಮೋ। ಪಚನಂ ವಾ ಪಾಕೋ, ಚಸ್ಸ ಕೋ। ಚಜನಂ ಚಾಗೋ। ಯಜನಂ ಯಾಗೋ। ರಜನಂ ರಾಗೋ।
೧೨೭. ಅನ+ಘಣಸ್ವಾ+ಪರೀಹಿ ಳೋ
ಆ+ಪರೀಹಿ ಪರಸ್ಸ ದಹಸ್ಸ ಳೋ ಹೋತ+ನ+ಘಣಸು। ಪರಿದಹನಂ ಪರಿಳಾಹೋ। ಏವಂ ದಾಹೋ। ಭಞ್ಜನಂ ಸಙ್ಗೋ। ಏವಂ ಸಙ್ಗೋ। ಸಂಖರನಂ ಸಂಖಾರೋ, ‘‘ಕರೋತಿಸ್ಸ ಖೋ’’ತಿ ಕಸ್ಸ ಖೋ। ಏವಂ ಪರಿಕ್ಖಾರೋ। ‘‘ಪುರಸ್ಮಾ’’ತಿ ಕರಸ್ಸ ಖೋ, ಪುರೇಕ್ಖಾರೋ, ಏತ್ತಂ ತದಮಿನಾದಿಪಾಠಾ। ಏವಂ ಉಪಕಾರೋ, ಗಾಹೋ।
ಘ-ವಚತೀತಿ
ಕ-ಪೀ=ತಪ್ಪನೇ, ಪೀನೇತೀತಿ ಪೀಯೋ, ಕಾನುಬನ್ಧತ್ತಾ ನ ವುದ್ಧಿ, ‘‘ಯುವಣ್ಣಾನ+ಮಿಯಙುವಙ ಸರೇ’’ತಿ ಇಯಙ। ಖಿಪ=ಪೇರಣೇ, ಖಿಪತೀತಿ ಖಿಪೋ। ಭುಞ್ಜನ್ತ್ಯ+ನೇನಾತಿ ಭುಜೋ। ಯುಧ=ಸಮ್ಪಹಾರೇ ಆಯುಜ್ಝನ್ತಿ ಅನೇನಾತಿ ಆಯುಧಂ।
೪೫. ದಾಧಾತ್ವಿ
ದಾಧಾತೋ ಬಹುಲ+ಮಿ ಹೋತಿ ಭಾವಕಾರಕೇಸು। ದಾ=ದಾನೇ, ಆದಿಯತೀತಿಆದಿ। ಏವಂ ಉಪಾದಿ। ಧಾ=ಧಾರಣೇ, ಉದಕಂ ದಧಾತೀತಿ ಉದಧಿ, ‘‘ಸಞ್ಞಾಯ+ಮುದೋ+ದಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ಉದಕಸ್ಸ ಉದಾದೇಸೋ। ಜಲಂ ಧಿಯತೇ ಅಸ್ಮಿನ್ತಿ ಜಲಧಿ। ವಾಲಾನಿ ಧೀಯನ್ತಿ ಅಸ್ಮಿನ್ತಿ ವಾಲಧಿ। ಸನ್ಧೀಯತಿ ಸನ್ಧಾತೀತಿ ವಾ ಸನ್ಧಿ। ಧೀಯತೀತಿ ಧಿ। ವಿಧೀಯತಿ ವಿಧಾತಿ ವಿಧಾನಂ ವಾ ವಿಧಿ। ಸಮ್ಮಾ ಸಮಂ ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಆದಧಾತೀತಿ ಸಮಾಧಿ।
೪೬. ವಮಾದೀಹ್ಯ+ಥು
ವಮಾದೀಹಿ ಭಾವಕಾರಕೇಸ್ವ+ಥು ಹೋತಿ। ವಮ=ಉಗ್ಗಿರಣೇ, ವಮನಂ ವಮೀಯತೀತಿ ವಾ ವಮಥು। ವೇಪ+ಕಮ್ಪ=ಚಲನೇ, ವೇಪನಂ ವೇಪಥು।
೪೭. ಕ್ವಿ
ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಕ್ವಿ ಹೋತಿ ಬಹುಲಂ ಭಾವಕಾರಕೇಸು। ಕಕಾರೋ ಕಾನುಬನ್ಧಕಾರಿಯತ್ಥೋ।
೧೫೯. ಕ್ವಿಸ್ಸ
ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ
೪೮. ಅನೋ
ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ
ಕತ್ತರಿ-ರಜಂ ಹರತೀತಿ ರಜೋಹರಣಂ ತೋಯಂ। ವಿಜಾನಾತೀತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ। ಘಾ=ಗನ್ಧೋಪಾದಾನೇ, ಘಾಯತೀತಿ ಘಾನಂ। ಝಾ=ಚಿನ್ತಾಯಂ, ಝಾಯತೀತಿ ಝಾನಂ। ಕರೋತಿ ಅನೇನಾತಿ ಕಾರಣಂ, ದೀಘೋ। ವಿಆಕರೀಯನ್ತಿ ಏತೇನಾತಿ ಬ್ಯಾಕರಣಂ। ಪೂರತಿ+ನೇನಾತಿ ಪೂರಣಂ। ದೀಯತೇ+ನೇನಾತಿ ದಾನಂ। ಪಮೀಯತೇ+ನೇನಾತಿ ಪಮಾಣಂ। ವುಚ್ಚತೇ+ನೇನಾತಿ ವಚನಂ। ಪನುದತಿ ಪನುಜ್ಜತೇ+ನೇನಾತಿ ವಾ ಪನುದನಂ। ಸೂದ=ಪಗರಣೇ, ಸೂದತಿ ಸುಜ್ಜತೇ+ನೇನಾತಿ ವಾ ಸೂದನೋ। ಸುಣಾತಿ ಸುಯತೇ+ನೇನೇತಿ ವಾ ಸವನಂ। ಲುಯತಿ ಲುಯತೇ+ನೇನೇತಿ ವಾ ಲವನಂ। ಏವಂ ನಯನಂ। ಪುನಾತಿ ಪುಯತೇ+ನೇನೇತಿ ವಾ ಪವನೋ। ಸಮೇತೀತಿ ಸಮಣೋ ಸಮನಂ ವಾ। ತಥಾ ಭಾವೇತಿ ಭಾವೀಯತಿ ಏತಾಯಾತಿ ವಾ ಭಾವನಂ। ಏವಂ ಪಾಚನಂ ಪಾಚಾಪನಂ ಇಚ್ಚಾದಿ। ‘‘ಅನ+ಸಣಸ್ವಾ ಪರೀಹಿ ಳೋ’’ತಿ ಳೋ, ಆಳಾಹನಂ।
ಅಧಿಕರಣೇ-ತಿಟ್ಠತಿ ಅಸಿನ್ತಿ ಠಾನಂ। ಏವಂ ಸಯನಂ, ಸೇನಂ ವಾ ಆಸನಂ। ಅಧಿಕರೀಯತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಅಧಿಕರಣಂ।
ಸಮ್ಪದಾನಾಪಾದಾನೇಸು-ಸಮ್ಮಾ
೪೯. ಇತ್ಥಿಯ+ಮ+ಣ+ಕ್ತಿ+ಕ+ಯಕ+ಯಾ ಚ
ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗೇ ಭಾವೇ ಕಾರಕೇ ಚ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಅಆದಯೋ ಹೋನ್ತಿ ಅನೋ ಚ ಬಹುಲಂ।
ಅ-ಜರ=ವಯೋಹಾನಿಯಂ, ಜಿರತಿ ಜಿರಣಂ ವಾ ಜರಾ। ‘‘ಇತ್ಥಿಯ+ಮ+ತ್ವಾ’’ತಿ ಆಪಚ್ಚಯೋ। ಪಟಿಸಮ್ಭಿಜ್ಜತೀತಿ ಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾ। ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಪಟಿಪದಾ। ಏವಂ ಸಮ್ಪದಾ, ಆಪದಾ। ಉಪಾದೀಯತೀತಿ ಉಪಾದಾ। ಇಕ್ಖ+ಚಕ್ಖ=ದಸ್ಸನೇ, ಉಪಇಕ್ಖತೀತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾ। ‘‘ಯುವಣ್ಣಾನ+ಮೇಓ ಲುತ್ತಾ’’ತಿ ಏಕಾರೋ। ಚಿನ್ತನಂ ಚಿನ್ತಾ। ಸಿಕ್ಖ=ವಿಜ್ಜೋಪಾದಾನೇ, ಸಿಕ್ಖನಂ ಸಿಕ್ಖೀಯನ್ತೀತಿ ವಾ ಸಿಕ್ಖಾ। ಏವಂ ಭಿಕ್ಖಾ। ಇಚ್ಛನಂ ಇಚ್ಛಾ। ‘‘ಗಮಯಮಿ’’ಚ್ಚಾದಿನಾ ಚ್ಛಙಾದೇಸೋ। ಪುಚ್ಛ=ಪುಚ್ಛನೇ, ಪುಚ್ಛನಂ ಪುಚ್ಛಾ। ಮಿಧ+ಮೇಧ=ಸಙ್ಗಮೇ, ಅಪಠಿತಧಾತು, ಮೇಧನಂ ಮೇಧಾ। ಏವಂ ಗುಧ=ಪರಿವೇಠನೇ, ಗೋಧನಂ ಗೋಧಾ। ತಿತಿಕ್ಖನಂ ತಿತಿಕ್ಖಾ। ಏವಂ ವೀಮಂಸಾ, ಜಿಗುಚ್ಛಾ, ಪಿಪಾಸಾ, ಪುತ್ತಿಯಾ। ಈಹನಂ ಈಹಾ।
ಣ-ಕರಣಂ ಕಾರಾ, ‘‘ಅಸ್ಸಾ ಣಾನುಬನ್ಧೇ’’ತಿ ಆ ಹೋತಿ, ಏವ+ಮುಪರಿಪಿ। ಹರಣಂ ಹಾರಾ ಮುತ್ತಾವಲಿ। ತರಣಂ ತಾರಾ, ಧರಣಂ ಧಾರಾ। ಅರಣಂ ಆರಾ।
ಯಥಾಕಥಞ್ಚಿ ಸದ್ದಮ್ಹಿ, ರುಳ್ಹಿಯಾ ಅತ್ಥನಿಚ್ಛಯೋ।
ಕ್ತಿ-ಸಮ್ಭುವನಂ
ಕ-ಗುಹನ್ತೀ ಏತ್ಥಾತಿ ಗುಹಾ, ಓಕಾರನಿವುತ್ತಿ। ರುಜತೀತಿ ರುಜಾ। ಮೋದನ್ತಿ ಏತಾಯಾತಿ ಮುದಾ ನಾಮ ಮುದಿತಾ।
ಯಕ-ವಿದ=ಞಾಣೇ, ವಿದನಂ ವಿದನ್ತಿ ಏತಾಯಾತಿ ವಾ ವಿಜ್ಜಾ, ದಸ್ಸ ಜೇ ಪುಬ್ಬರೂಪಂ। ಯಜನಂ ಇಜ್ಜಾ, ಟಿಆದೇಸೋ।
ಯ-ಸಯನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ಸೇಯ್ಯಾ, ದ್ವಿತ್ತಂ। ಅಜ=ವಜ=ಗಮನೇ, ಸಮಜನಂ ಸಮಜನ್ತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ವಾ ಸಮಜ್ಜಾ। ಪಪುಬ್ಬೋ, ಪಬ್ಬಜನಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ। ತವಗ್ಗವರಣಾ’’ದಿಮ್ಹಿ ‘‘ಚವಗ್ಗಬಯಞಾ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ವಸ್ಸ ಬೇ ದ್ವಿತ್ತಂ। ಊಮ್ಹಿ ಪರಿಚರಣಂ ಪರಿಚರಿಯಾ। ಜಾಗರಣಂ ಜಾಗರಿಯಾ।
ಅನ-ಪಯೋಜಕೇ
೫೦. ಜಾಹಾಹಿ ನಿ
ಜಾ=ವಯೋಹಾನಿಮ್ಹಿ, ಹಾ=ಚಾಗೇ, ಇಮೇಹಿ ಇತ್ಥಿಯಂ ನಿ ಹೋತಿ। ಜಾನಂ=ವಯಪರಿಪಾಕೋ ಜಾನಿ। ಹಾನಂ ಹಾನಿ।
೫೧. ಕರಾ ರಿರಿಯೋ
ಕರತೋ ರಿರಿಯೋ ಹೋತಿ+ತ್ಥಿಯಂ। ರಾನುಬನ್ಧತ್ತಾ ಅರಲೋಪೇ ಕರಣಂ ಕಿರಿಯಾ। ‘‘ಕ್ರಿಯಾ’’ತಿ ‘‘ತುಂತಾಯೇ’’ಚ್ಚಾದಿಮ್ಹಿ ‘‘ಕ್ರಿಯಾಯಂ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ರಿಯರಮ್ಹಿ ಅರಲೋಪೋ, ರಿಕಾರೋ ಕಕಾರೇ+ನುಬನ್ಧೋ ಹೋತಿ।
೫೨. ಇ+ಕಿ+ತೀ ಸರೂಪೇ
ಧಾತುಸ್ಸ ಸರೂಪೇ+ಭಿಧೇಯ್ಯೇ ಏತೇ ಹೋನ್ತಿ। ವಚಇಚ್ಚ+ಯಂ ಧಾತು ಏವ ವಚಿ। ಏವಂ ಯುಧಿ। ‘‘ಕರೋತಿಸ್ಸ ಖೋ’’ತಿ ವಿಕರಣಸ್ಸ ಞಾಪಿತತ್ತಾ ‘‘ಕತ್ತರಿ ಲೋ’’ತಿ ಲೋ, ಪಚತಿ। ಅಕಾರೋ ಕಕಾರೋತಿ ಘಣನ್ತೇನ ಕಾರಸದ್ದೇನ ಛಟ್ಠೀಸಮಾಸೋ।
೫೩. ಸೀಲಾ+ಭಿಕ್ಖಞ್ಞಾ+ವಸ್ಸಕೇಸು ಣೀ
ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ
ಆಭಿಕ್ಖಞ್ಞೇ-ಪುನಪ್ಪುನ ಖೀರಂ ಪಿವತೀತಿ ಖೀರಪಾಯೀ, ಯುಕ। ಅವಸ್ಸಂ ಕರೋತೀತಿ ಅವಸ್ಸಕಾರೀ। ‘‘ಸ್ಯಾದಿ ಸ್ಯಾದಿನೇ+ಕತ್ಥಂ’’ತಿ ಸಮಾಸೇ ವಿಭತ್ತಿಲೋಪೇ ಚ ಕತೇ ‘‘ಲೋಪೋ’’ತಿ ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪೋ। ಸತನ್ದಾಯೀತಿ ಏತ್ಥ ಬಹುಲಂವಿಧಾನಾ ವಿಭತ್ತಿಅಲೋಪೇ ಅಮಾದಿಸಮಾಸಪಟಿಸೇಧೇ ಚ ಕತೇ ವಗ್ಗನ್ತಂ।
ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇಪಿ ‘‘ಣೀ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗೇನ ಸಿದ್ಧಂ। ಸಾಧುಕಾರೀ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ, ಅಸ್ಸದ್ಧಭೋಜೀ। ಪಣ್ಡಿತಂ ಅತ್ತಾನಂ ಮಞ್ಞತೀತಿ ಪಣ್ಡಿತಮಾನೀ, ಬಹುಸ್ಸುತಧಾರೀ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಸಾಧುಕರಣಂ ಸಾಧುಕಾರೋ, ಸೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಸಾಧುಕಾರೀತಿ ಘಣನ್ತಾ ಈ।
೫೪. ಥಾವರಿ+ತ್ತರ ಭಙ್ಗುರ ಭಿದುರ ಭಾಸುರ ಭಸ್ಸರಾ
ಏತೇ ಸದ್ದಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ ಸೀಲೇ ಗಮ್ಯಮಾನೇ। ಇಮಿನಾ ನಿಪಾತನಾ ವರಪಚ್ಚಯೋ ಚ ಥಾಸ್ಸ ಥೋ ಚ, ತಿಟ್ಠತಿ ಸೀಲೇನಾತಿ ಥಾವರೋ। ಇ=ಅಜ್ಝೇನಗತೀಸು
೫೫. ಕತ್ತರಿ ಭೂತೇ ಕ್ತವನ್ತು+ಕ್ತಾವೀ
ಭೂತೇ ಅತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನತೋ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಕ್ತವನ್ತು+ಕ್ತಾವೀ ಹೋನ್ತಿ ಕತ್ತರಿ। ವಿಜಿನೀತಿ ವಿಜಿತವಾ ವಿಜಿತಾವೀ, ಕಾನುಬನ್ಧತ್ತಾ ನ ವುದ್ಧಿ। ಗುಣವನ್ತು ದಣ್ಡಿಸಮಂ। ಹು=ಹವನೇ, ಅಗ್ಗಿಂ ಅಹವೀತಿ ಹುತವಾ ಹುತಾವೀ, ಹುತಾವಿನೀ ಹುತವಾನೀ। ‘‘ಭೂತೇ’’ತಿ ಯಾವ ‘‘ಆಹಾರತ್ಥಾ’’ತಿ ಅಧಿಕಾರೋ।
೫೬. ಕ್ತೋ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸುತಿ
ಭಾವೇ ಕಮ್ಮೇ ಚ ಭೂತೇ ಕ್ತೋ ಹೋತಿ। ಅಸನಂ ಆಸಿತಂ ಭವತಾ, ಞಿ। ಕರೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಕತೋ ಕಟೋ ಭವತಾ, ‘‘ಗಮಾದಿರಾನಂ’’ ತ್ಯಾದಿನಾ ರಲೋಪೋ। ಏವ+ಮುಪರಿಪಿ।
೫೭. ಕತ್ತರಿ ಚಾ+ರಮ್ಭೇ
ಕ್ರಿಯಾರಮ್ಭೇ ಕತ್ತರಿಕ್ತೋ ಹೋತಿ ಯಥಾಪತ್ತಞ್ಚ, ಪಕರೀತಿ ಪಕತೋ ಭವಂ ಕಟಂ। ಪಕರೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪಕತೋ ಕಟೋ ಭವತಾ। ಪಸುಪೀತಿ
೫೮. ಠಾ+ಸ ವಸ ಸಿಲಿಸ ಸೀ ರುಹ ಜರ ಜನೀಹಿ
ಠಾದೀಹಿ ಕತ್ತರಿ ಕ್ತೋ ಹೋತಿ ಯಥಾಪತ್ತಞ್ಚ। ಉಪಟ್ಠಾಸೀತಿ ಉಪಟ್ಠೀತೋ ಭವಂ ಗುರುಂ। ಉಪಟ್ಠೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಉಪಟ್ಠಿತೋ ಗುರು ಭೋತಾ, ‘‘ಠಾಸ್ಸೀ’’ತಿ ಠಾಸ್ಸ ಇ। ಏವಂ ಉಪಾಸೀತಿ ಉಪಾಸಿತೋ। ಉಪಾಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಉಪಾಸಿತೋ। ‘‘ಞಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸಾ’’ತಿ ಞಿ। ಅನುವುಸಿ ಅನುವುಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ವಾ ಅನುವುಸೀತೋ। ‘‘ಅಸ್ಸೂ’’ತಿ ಅಸ್ಸ ಉಕಾರೋ। ಆಪುಬ್ಬೋ ಸಿಲಿಸ=ಆಲಿಙ್ಗನೇ, ಆಸಿಲೇಸಿ ಆಸಿಲೇಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ವಾ ಆಸಿಲಿಟ್ಠೋ। ‘‘ಸಾನನ್ತರಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಠೋ’’ತಿ ಠೇ ಪರರೂಪಂ ಪಠಮಕ್ಖರಞ್ಚ। ಅಧಿಸಯಿ ಅಧಿಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ವಾ ಅಧಿಸಯಿತೋ ಖಟೋಪಿಕಂ ಭವಂ, ಅಧಿಸಯಿತಾ ಖಟೋಪಿಕಾ ಭೋತಾ। ಏವಂ ಆರುಹಿ ಆರುಹೀಯಿತ್ಥಾತಿ ವಾ ಆರುಳ್ಹೋ ರುಕ್ಖಂ ಭವಂ, ಆರುಳ್ಹೋ ರುಕ್ಖೋ ಭೋತಾ, ‘‘ರುಹಾದೀಹಿ ಹೋ ಳ ಚಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಹಕಾರೋ ಪುಬ್ಬಹಕಾರಸ್ಸ ಚ ಳೋ। ಅನುಜೀರಿ ಅನುಜೀರೀಯಿತ್ಥಾತಿ ವಾ ಅನುಜಿಣ್ಣೋ ವಸಲಿಂ ಭವಂ, ಅನುಜಿಣ್ಣಾ ವಸಲೀ ಭೋತಾ, ‘‘ತರಾದೀಹಿ ರಿಣ್ಣೋ’’ತಿ ಕ್ತಸ್ಸ ರಿಣ್ಣಾದೇಸೋ ‘‘ರಾನುಬನ್ಧೇ’’ತ್ಯಾದಿನಾ ಅರಭಾಗಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಚ। ಅನ್ವಜಾಯಿ ಅನ್ವಜಾಯಿತ್ಥಾತಿ ವಾ ಅನುಜಾತೋ ಮಾಣವಕೋ ಮಾಣವಿಕಂ, ಅನುಜಾತಾ ಮಾಣವಿಕಾ ಮಾಣವಕೇನ, ‘‘ಜನಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ನಸ್ಸ ಆ।
೫೯. ಗಮನತ್ಥಾ+ಕಮ್ಮಕಾ+ಧಾರೇ ಚ
ಗಮನತ್ಥತೋ
೬೦. ಆಹಾರತ್ಥಾ
ಅಜ್ಝೋಹಾರತ್ಥಾ ಆಧಾರೇ ಕ್ತೋ ಹೋತಿ ಯಥಾಪತ್ತಞ್ಚ। ಭುತ್ತವನ್ತೋ+ಸ್ಮಿನ್ತಿ ಭುತ್ತಂ। ಏವಂ ಪೀತಂ, ‘‘ಗಾಪಾನ+ಮೀ’’ತಿ ಈ। ಭುಞ್ಜನಂ ಭುತ್ತಂ ಪಾನಂ ಪೀತಂ। ಭುಞ್ಜೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಭುತ್ತೋ ಓದನೋ। ಏವಂ ಪೀತಂ ಉದಕಂ। ಅಕತ್ತತ್ಥಂ ಭಿನ್ನಯೋಗಕರಣಂ। ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ಕತ್ತರಿಪಿ ‘‘ಅಪಿವಿಂಸೂತಿ ಪೀತಾ ಗಾವೋ’’ತಿ ಹೋತೇವ। ಸಿದ=ಪಾಕೇ, ಪಸ್ಸಿಜ್ಜೀತಿ ಪಸ್ಸನ್ನೋ, ‘‘ಗಮನತ್ಥ’’ ದಿನಾ ಕ್ತೋ, ‘‘ಭಿದಾ’’ ದಿನಾ ತಸ್ಸ ನೋ ಪರರೂಪಞ್ಚ। ಅಮಞ್ಞಿತ್ಥಾತಿ ಮತೋ। ಇಚ್ಛೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಇಟ್ಠೋ। ಅಬುಜ್ಝಿತಾತಿ ಬುದ್ಧೋ, ‘‘ಧೋ ಧಹಭೇಹೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಧೋ। ಪೂಜೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪೂಜಿತೋ, ಚುರಾದಿತ್ತಾ ಣಿ। ಏವಂ ಸೀಲೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಸೀಲಿತೋ। ರಕ್ಖೀಯಿತ್ಥಾತಿ ರಕ್ಖಿತೋ। ಖಮೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಖನ್ತೋ, ಮಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೀತಂ। ಅಕ್ಕೋಚ್ಛೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಅಕ್ಕುಟ್ಠೋ, ಆಸ್ಸ ರಸ್ಸೋ। ರುಸ=ರೋಸೇ, ಅರೋಸೀತಿ ರುಟ್ಠೋ, ‘‘ಗಮನತ್ಥಾ’’ ದಿನಾ ಕತ್ತರಿ ಕ್ತೋ। ಞಿಮ್ಹಿ ರುಸಿತೋ। ಹರ=ಹರಣೇ, ಅಭಿ+ ವಿ+ಆಪುಬ್ಬೋ
ಕಟ್ಠಂ ದುಕ್ಖಂ ಆಪನ್ನೋತಿ ಫಲಭೂತೇ ದುಕ್ಖೇ ಕಟ್ಠಸದ್ದಸ್ಸ ವತ್ತನತೋ ಫಲಸ್ಸ ಭಾವಿತ್ತಾ ಭೂತೇಯೇವ ಕ್ತೋ। ಕಸ=ಗತಿಹಿಂಸಾವಿಲೇಖನೇಸು, ಅಕಸಿ=ಹಿಂಸೀತಿ ಕಟ್ಠಂ।
೧೫೦. ಭಿದಾದಿತೋ ನೋ ಕ್ತ+ಕ್ತವನ್ತೂನಂ
ಭಿದಾದೀಹಿ ಪರೇಸಂ ಕ್ತ+ಕ್ತವನ್ತೂನಂ ತಸ್ಸ ನೋ ಹೋತಿ। ಆಕತಿಗಣೋ+ಯಂ। ‘‘ಕ್ತೋ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸೂ’’ತಿ ಕಮ್ಮೇ ಉಪರಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಕ್ತೋ। ಭಿಜ್ಜಿತ್ಥೋತಿ ಭಿನ್ನೋ, ತಸ್ಸ ನೇ ಪರರೂಪಂ। ಅಭಿನ್ದೀತಿ ಭಿನ್ನವಾ, ‘‘ಕತ್ತರಿ ಭೂತೇ’’ ಚ್ಚಾದಿನಾ ಕ್ತವನ್ತು। ಏವ+ಮುಪರಿಪಿ। ಛಿಜ್ಜಿತ್ಥಾತಿ ಛಿನ್ನೋ। ಅಛಿನ್ದೀತಿ ಛಿನ್ನವಾ। ಛದ=ಅಪವಾರಣೇ, ಛಾದೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಛನ್ನೋ। ಅಛಾದಯೀತಿ ಛನ್ನವಾ, ಚುರಾದಿತ್ತಾ ಣಿ, ತಸ್ಸ ‘‘ಣಿಣಾಪೀನಂ ತೇಸೂ’’ತಿ ಏತ್ಥ ‘‘ಣಿ’’ ಇತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಲೋಪೋ। ಖಿದ=ಅಸಹನೇ, ಖಿಜ್ಜೀತಿ ಖಿನ್ನೋ ಖಿನ್ನವಾ, ಕತ್ತರಿ। ಏವ+ಮುಪರಿಪಿ। ಉಪ್ಪಜ್ಜೀತಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಉಪ್ಪನ್ನವಾ। ಸಿದ=ಪಾಕೇ, ಅಸಿಜ್ಜೀತಿ ಸಿನ್ನೋ ಸಿನ್ನವಾ। ಸದ=ವಿಸರಣಗತ್ಯ ವಸಾದನಾದಾನೇಸು, ಸಿದೀತಿ ಸನ್ನೋ ಸನ್ನವಾ। ಪೀನೀತಿ ಪೀನೋ ಪೀನವಾ। ಸೂ=ಪಸವೇ, ಸೂನೀತಿ ಸೂನೋ। ಪಸವೀತಿ ಸೂನವಾ। ದೀ=ಖಯೇ, ದೀಯೀತಿ ದೀನೋ ದೀನವಾ। ಡೀ+ಲೀ=ಆಕಾಸಗಮನೇ, ಡೀಯೀತಿ ಡೀನೋ ಡೀನವಾ। ಲೀಯಿ
೧೫೧. ದಾತ್ವಿ+ನ್ನೋ
ದಾತೋ ಕ್ತ+ಕ್ತವನ್ತೂನಂ ತಸ್ಸ ಇನ್ನೋ ಹೋತಿ। ಅದಾಯಿತ್ಥಾತಿ ದಿನ್ನೋ। ಅದ್ದೀತಿ ದಿನ್ನವಾ।
೧೫೨. ಕಿರಾದೀಹಿ ಣೋತಿ
ಣೋ। ಉಪರಿ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಕ್ತ+ಕ್ತವನ್ತೂನಂತಿ ಯೋಜೇತಬ್ಬಂ। ಕಿರ=ವಿಕಿರಣೇ, ಅಕಿರೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಕಿಣ್ಣೋ। ಅಕಿರೀತಿ ಕಿಣ್ಣವಾ। ಅಪುರೀತಿ ಪುಣ್ಣೋ ಪುಣ್ಣವಾ। ಅಖೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಖೀಣೋ। ಅಖೀಯೀತಿ ಖೀಣವಾ।
೧೫೩. ತರಾದೀಹಿ ರಿಣ್ಣೋತಿ
ತಸ್ಸ ರಿಣ್ಣೋ। ರಕಾರೋ ಅನ್ತಸರಾದಿಲೋಪತ್ಥೋ। ಅತರೀತಿ ತಿಣ್ಣೋ ತಿಣ್ಣವಾ। ಅಜೀರೀತಿ ಜಿಣ್ಣೋ ಜಿಣ್ಣವಾ। ಪರಿಚೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಚಿಣ್ಣೋ। ಪರಿಚೀಯೀತಿ ಚಿಣ್ಣವಾ। ಏತ್ಥ ಚಿಸ್ಸ ವಿಕಪ್ಪವಿಧಾನತ್ತಾ ಪನ ಪರಿಚಿತ+ಉಪಚಿತಾದಯೋಪಿ ಸಿದ್ಧಾ ಏವ।
೧೫೪. ಗೋ ಭಞ್ಜಾದೀಹಿತಿ
ಭಞ್ಜಾದಿತೋ ತಸ್ಸ ಗ ಹೋತಿ। ಅಭಞ್ಜೀತಿ ಭಗ್ಗೋ ಭಗ್ಗವಾ। ‘‘ಗಮನತ್ಥಾ’’ ದಿನಾ ಕತ್ತರಿ ಕ್ತಪಚ್ಚಯೇ ತಸ್ಸ ಇಮಿನಾ ಗಕಾರೇ ಪರರೂಪಂ ನಿಗ್ಗಹೀತಲೋಪೋ ಚ। ಲಗ=ಸಙ್ಗೇ, ಅಲಗೀತಿ ಲಗ್ಗೋ ಲಗ್ಗವಾ। ಮುಜ್ಜ=ಮುಜ್ಜನೇ, ನಿಮುಜ್ಜೀತಿ ನಿಮುಗ್ಗೋ ನಿಮುಗ್ಗವಾ, ಏತ್ಥ ಸಂಯೋಗಾದಿಲೋಪೋ। ವೀಜ+ಭಯಚಲನೇಸು, ಸಂಪುಬ್ಬೋ, ಸಂವಿಜ್ಜೀತಿ ಸಂವಿಗ್ಗೋ ಸಂವಿಗ್ಗವಾ।
೧೫೫. ಸುಸಾ ಖೋತಿ
ಸುಸತೋ
೧೫೬. ಪಚಾ ಕೋ
ಪಚಾ ಪರೇಸಂ ಕ್ತ+ಕ್ತವನ್ತೂನಂ ತಸ್ಸ ಕೋ ಹೋತಿ। ಪಚ್ಚೀತಿ ಪಕ್ಕೋ। ಪಚೀತಿ ಪಕ್ಕವಾ।
೧೫೭. ಮುಚಾ ವಾತಿ
ಮುಚಾ ಪರೇಸಂ ಕ್ತ+ಕ್ತವನ್ತೂನಂ ತಸ್ಸ ಕೋ ವಾ ಹೋತಿ। ಮುಚ=ಮೋಚನೇ, ಮುಚ್ಚೀತಿ ಮುಕ್ಕೋ ಮುತ್ತೋ। ಅಮುಚೀತಿ ಮುಕ್ಕವಾ ಮುತ್ತವಾ। ಸಕ್ಕೋ-ತಿಣ್ವಾದೀಸು ‘‘ಇ ಭೀ ಕಾ’’ ದಿನಾ ಸಿದ್ಧಂ। ಅಸಕ್ಖೀತಿ ಸಕ್ಕೋ। ಕ್ತ+ಕ್ತವನ್ತೂಸು ಸತ್ತೋ ಸತ್ತವಾತ್ವೇವ ಹೋತಿ।
೧೦೬. ಮುಹ+ಬಹಾನಞ್ಚ ತೇ ಕಾನುಬನ್ಧೇ+ತ್ವೇ
ಮುಹ+ಬಹಾನಂ ದುಹಿಸ್ಸ ಚ ದೀಘೋ ಹೋತಿ ತಕಾರಾದೋ ಕಾನುಬನ್ಧೇ ತ್ವಾನ+ತ್ವಾವಜ್ಜಿತೇ। ಮುಹ=ವೇಚಿತ್ತೇ, ಬಹ+ಬ್ರಹ+ಬ್ರೂಹ ವುದ್ಧಿಯಂ। ಮುಯ್ಹಿತ್ತ ಬಯ್ಹಿತ್ಥಾತಿ ಮೂಳ್ಹೋ ಬಾಳ್ಹೋ, ‘‘ಗಮನತ್ಥಾ’’ ದಿನಾ ಅಕಮ್ಮಕತ್ತಾ ಕತ್ತರಿ ಕ್ತೇ ದೀಘೋ ‘‘ರುಹಾದೀಹಿ ಹೋ ಳ ಚಾ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಹೋ ಚ ಹಸ್ಸ ಳೋ ಚ ಹೋತಿ। ಏವಂ ಗೂಳ್ಹೋ। ‘‘ಕಾನುಬನ್ಧೇ+ತ್ವೇ’’ತಿ ಯಾವ ‘‘ಸಾಸಸ್ಸ ಸಿಸ ವಾ’’ ತ್ಯ+ಧಿಕಾರೋ।
೧೦೭. ವಹಸ್ಸು+ಸ್ಸ
ವಹಸ್ಸ ಉಸ್ಸ ದೀಘೋ ಹೋತಿ ತೇ। ವುಯ್ಹಿತ್ಥಾತಿ ವೂಳ್ಹೋ, ‘‘ಅಸ್ಸೂ’’ತಿ ಉಕಾರೇ ಇಮಿನಾ ದೀಘೋ।
೧೦೮. ಧಾಸ್ಸ ಹಿ
ಧಾ=ಧಾರಣೇ+ತಿಮಸ್ಸ
೧೦೯. ಗಮಾದಿರಾನಂ ಲೋಪೋ+ನ್ತಸ್ಸ
ಗಮಾದೀನಂ ರಕಾರನ್ತಾನಞ್ಚ ಅನ್ತಸ್ಸ ಲೋಪೋ ಹೋತಿ ತೇ। ಅಗಮೀತಿ ಗತೋ। ಖಞ್ಞಿತ್ಥಾತಿ ಖತೋ, ಕಮ್ಮೇ। ಏವಂ ಹಞ್ಞಿತ್ಥಾತಿ ಹತೋ। ತನ=ವಿತ್ಥಾರೇ, ತಞ್ಞಿತ್ಥಾತಿ ತತೋ। ಯಮ=ಉಪರಮೇ, ಸಂಯಮೀತಿ ಸಞ್ಞತೋ, ‘‘ಗಮನತ್ಥಾ’’ ದಿನಾ ಕತ್ತರಿ ಕ್ತೋ, ‘‘ಯೇ ಸಂಸ್ಸಾ’’ತಿ ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಞೋ ಪುಬ್ಬರೂಪಞ್ಚ। ಏವಂ ಅರಮೀತಿ ರತೋ। ಕರೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಕತೋ।
೧೧೦. ವಚಾದೀನಂ ವಸ್ಸು+ಟ ವಾ
ವಚಾದೀನಂ ವಸ್ಸ ಉಟ ವಾ ಹೋತಿ ಕಾನುಬನ್ಧೇ ಅತ್ವೇ। ವುಚ್ಚಿತ್ಥಾತಿ ಉತ್ತಂ। ಅಸ್ಸ ಉ ವುತ್ತಂ, ಉಭಯತ್ಥ ಪರರೂಪಂ। ವಸ=ನಿವಾಸೇ, ವಸನಂ ಅವಸಿ ವಸಿಂಸು ಏತ್ಥಾತಿ ವಾ ಉತ್ಥಂ ವುತ್ಥಂ, ‘‘ಗಮನತ್ಥಾ’’ ದಿನಾ ಕ್ತೋ, ‘‘ಸಾಸ ವಸ ಸಂಸ ಸಂಸಾ ಥೋ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಥೋ।
೧೧೨. ವದ್ಧಸ್ಸ ವಾ
ವದ್ಧಸ್ಸ ಅಸ್ಸ ವಾ ಉ ಹೋತಿ ಕಾನುಬನ್ಧೇ ಅತ್ವೇ। ಅವದ್ಧೀತಿ ವುದ್ಧೋ ವದ್ಧೋ, ಕತ್ತರಿ ಕ್ತೇ ‘‘ಧೋ ಧ+ಹಭೇಹೀ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಧೋ, ತತಿಯಕ್ಖರದೋ ಚ ಸಂಯೋಗಾದಿಲೋಪೋ ಚ। ವುತ್ತೀತಿ ‘‘ಸಬ್ಬಾದಯೋ ವುತ್ತಿಮತ್ತೇ’’ತಿ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ ಅಸ್ಸ ಉ। ವತ್ತೀತಿಪಿ ಯಥಾಲಕ್ಖಣಂ।
೧೧೩. ಯಜಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಟಿ+ಯೀ
ಯಜಸ್ಸ
೧೧೪. ಠಾಸ್ಸಿ
ಠಾಸ್ಸ ಇ ಹೋತಿ ಕಾನುಬನ್ಧೇ ಅತ್ವೇ। ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ ಠಿತೋ।
೧೧೫. ಗಾ+ಪಾನ+ಮೀ
ಗಾ+ಪಾನ+ಮೀ ಹೋತಿ ಕಾನುಬನ್ಧೇ ಅತ್ವೇ। ಗಾನಂ ಗೀತಂ। ಪಾನಂ ಪೀತಂ। ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ ಪಿತ್ವಾ।
೧೧೬. ಜನಿಸ್ಸಾ
ಜನಿಸ್ಸ ಆ ಹೋತಿ ಕಾನುಬನ್ಧೇ ಅತ್ವೇ। ಅಜನೀತಿ ಜಾತೋ, ‘‘ಛಟ್ಠಿಯನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಅನ್ತಸ್ಸ ಆ ಹೋತಿ।
೧೧೭. ಸಾಸಸ್ಸ ಸಿಸ ವಾ
ಸಾಸಸ್ಸ ಸಿಸ ಹೋತಿ ಕಾನುಬನ್ಧೇ ಅತ್ವೇ। ಸಾಸನಂತಿ ಕ್ತೋ, ತಸ್ಸ ‘‘ಸಾಸ ವಸ ಸಂಸ ಸಸಾ ಥೋ’’ತಿ ಥೇ ಪರರೂಪಂ ಪಠಮಕ್ಖರೋ ಚ, ‘‘ತ+ಥ+ನ+ರಾ’’ ದಿನಾ ತಸ್ಸ ಟೋ। ಥಸ್ಸ ಠೋ, ಸಿಟ್ಠಂ। ಅಞ್ಞತ್ರ ಸತ್ಥಂ। ‘‘ಗುಹಾದೀಹಿ ಯಕ’’ ಇತಿ ಯಕಪಚ್ಚಯೇ ಸಾಸೀಯತೀತಿ ಸಿಸ್ಸೋ। ಉಮ್ಹಿ ಸಾಸಿಯೋ।
೧೪೦. ಸಾನನ್ತರಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಠೋ
ಸಕಾರನ್ತಾ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ಪರಸ್ಸಾ+ನನ್ತರಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಠ ಹೋತಿ। ತುಸ್ಸೀತಿ ತುಟ್ಠೋ, ‘‘ಗಮನತ್ಥಾ’’ ದಿನಾ ಕ್ತೇ ಇಮಿನಾ ತಸ್ಸ ಠೇ
೧೪೧. ಕಸಸ್ಸಿ+ಮ ಚ ವಾ
ಕಸಸ್ಮಾ ಪರಸ್ಸಾ+ನನ್ತರಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಠ ಹೋತಿ ಕಸಸ್ಸ ವಾ ಇಮ ಚ। ಕಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಕಿಟ್ಠಂ। ಕಿಟ್ಠಾದಿಂ ವಿಯ ದುಪ್ಪಸುಂ, ಕಮ್ಮೇ ಕ್ತೋ। ಇಮಾಭಾವೇ ಕಟ್ಠಂ, ಅಕಟ್ಠಪಾಕಿಮಂ ಸಾಲಿಂ।
೧೪೨. ಧಸ್ತೋ+ತ್ರಸ್ತಾ
ಏತೇ ಸದ್ದಾ ನಿಪಚ್ಚನ್ತೇ। ಧಂಸ+ಧಂಸನೇ, ಧಂಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಧಸ್ತೋ, ಬಿನ್ದುಲೋಪೋ। ಉತ್ರಸೀತಿ ಓತ್ರಸ್ತೋ।
೧೪೩. ಪುಚ್ಛಾದಿತೋ
ಪುಚ್ಛಾದೀಹಿ ಪರಸ್ಸಾ+ನನ್ತರಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಠ ಹೋತಿ। ಪುಚ್ಛೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಪುಟ್ಠೋ। ಭಜ್ಜ=ಪಾಕೇ, ಭಜೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಭಟ್ಠೋ, ಸಂಯೋಗಾದಿಲೋಪೋ। ಯಜಿತ್ಥಾತಿ ಯಿಟ್ಠೋ, ‘‘ಯಜಸ್ಸ ಯಸ್ಸ ಟಿ+ಯೀ’’ತಿ ಯಿ।
೧೪೪. ಸಾಸ ವಸ ಸಂಸ ಸಸಾ ಥೋ
ಏತೇಹಿ ಪರಸ್ಸಾ+ನನ್ತರಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಥ ಹೋತಿ। ಸಾಸನಂ ಸಾಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ವಾ ಸತ್ಥಂ। ವಸನಂ ವುತ್ಥಂ, ‘‘ಅಸ್ಸೂ’’ತಿ ಉ। ಪಸಂಸನಂ ಪಸಂಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ವಾ ಪಸತ್ಥಂ। ಸಸ=ಗತಿ+ಹಿಂಸಾ+ಪಾಣನೇಸು, ಸಸನಂ ಗಮನಂ ಹಿಂಸನಂ ಜೀವನಞ್ಚ ಸತ್ಥಂ। ಅನುಸಾಸೀಯಿತ್ಥಾತಿ ಅನುಸಿಟ್ಠೋ, ತ್ಥಸ್ಸ ಟ್ಠೋ।
೧೪೫. ಧೋ ಧ+ಹ+ತೇಹಿ
ಧಕಾರ
೧೪೬. ದಹಾ ಢೋ
ದಹಾ ಪರಸ್ಸಾ+ನನ್ತರಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಢ ಹೋತಿ। ದಯ್ಹಿತ್ಥಾತಿ ದಡ್ಢೋ, ಪರರೂಪಾದಿಮ್ಹಿ ಕತೇ ‘‘ಚತುತ್ಥದುತಿಯೇ’’ ಚ್ಚಾದಿನಾ ಡಕಾರೋ।
೧೪೭. ಬಹಸ್ಸು+ಮ ಚ
ಬಹಾ ಪರಸ್ಸಾ+ನನ್ತರಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಢ ಹೋತಿ ಬಹಸ್ಸು+ಮ ಚ ಢಸನ್ನಿಯೋಗೇನ। ಬಹ+ಬ್ರಹ+ಬ್ರೂಹ=ವುದ್ಧಿಯಂ। ಅಬಹೀತಿ ಬುಡ್ಢೋ।
೧೪೮. ರುಹಾದೀಹಿ ಹೋ ಳ ಚ
ರುಹಾದೀಹಿ ಪರಸ್ಸಾ+ನನ್ತರಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಹ ಹೋತಿ ಳೋ ಚ+ನ್ತಸ್ಸ। ಆರುಹೀತಿ ಆರುಳ್ಹೋ। ಗುಯ್ಹಿತ್ಥಾತಿ ಗುಳ್ಹೋ। ಅಬಹೀತಿ ಬಾಳ್ಹೋ। ದ್ವೀಸು ‘‘ಮುಹಬಹಾ’’ ದಿನಾ ದೀಘೋ।
೧೪೯. ಮುಹಾ ವಾತಿ
ಕ್ತತಸ್ಸ ಹಕಾರೋ ಅನ್ತಸ್ಸ ವಾ ಳೋ ಚ। ಅಮೋಹೀತಿ ಮುಳ್ಹೋ, ಮುದ್ಧೋ, ತಸ್ಸ ಧೋ। (ಅತೀತಕಾಲಿಕಪಚ್ಚಯವಿಧಾನಂ)।
೬೪. ನ್ತೋ ಕತ್ತರಿ ವತ್ತಮಾನೇ
ವತ್ತಮಾನತ್ಥೇ
೬೫. ಮಾನೋತಿ
ಕತ್ತರಿ ಮಾನೋ। ತಿಟ್ಠಮಾನೋ।
೬೬. ಭಾವಕಮ್ಮೇಸುತಿ
ಭಾವಕಮ್ಮೇಸು ಮಾನೋ। ಠಾನಂ ಠೀಯಮಾನಂ। ‘‘ಕ್ಯೋ ಭಾವಕಮ್ಮೇಸ್ವ+ಪರೋಕ್ಖೇಸು ಮಾನ+ನ್ತ+ತ್ಯಾದೀಸೂ’’ತಿ ಭಾವೇ ಕಮ್ಮೇ ಚ ಕ್ಯೋ। ‘‘ಕ್ಯಸ್ಸಾ’’ತಿ ಈಮ। ಪಚೀಯತೀತಿ ಪಚ್ಚಮಾ ನೋ। ಕ್ಯೇ ಪುಬ್ಬರೂಪಂ।
೬೭. ತೇ ಸ್ಸಪುಬ್ಬಾ+ನಾಗತೇ
ಅನಾಗತೇ ಅತ್ಥೇ ವತ್ತಮಾನತೋ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ತೇನ್ತಮಾನಾ ಸ್ಸಪುಬ್ಬಾ ಹೋನ್ತಿ, ಲೇ ಆಸ್ಸ ಲೋಪೋ, ಠಸ್ಸತೀತಿ ಠಸ್ಸನ್ತೋ ಠಸ್ಸಮಾನೋ। ಠೀಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಠೀಯಿಸ್ಸಮಾನಂ, ಕ್ಯೇ ಈ, ‘‘ಞಿಬ್ಯಞ್ಜನಸ್ಸಾ’’ತಿ ಞಿ। ಅಸ್ಸ ತ್ಯಾದಿವಿಸಯತ್ತಾ ‘‘ಆಈಸ್ಸಾ’’ ದಿನಾ ಇಞ ನ ಹೋತಿ, ಅಈಹಿ ಸಹಚರಿತತ್ತಾ ಸ್ಸಾಸ್ಸ। ಪಚ್ಚಿಸ್ಸತೀತಿ ಪಚ್ಚಿಸ್ಸಮಾನೋ ಓದನೋ। ‘‘ರಾ ನಸ್ಸ ಣೋ’’ತಿ ಣೇ ಪತ್ತೇ –
೫,೧೭೨. ನ ನ್ತ+ಮಾನ+ತ್ಯಾದೀನಂ
ರನ್ತತೋ
೫,೧೭೩. ಗಮ ಯಮಿ+ಸಾಸ ದಿಸಾನಂ ವಾ ಚ್ಛಙ
ಏತೇಸಂ ವಾ ಚ್ಛಙ ಹೋತಿ ನ್ತ+ಮಾನ+ತ್ಯಾದೀಸು। ಙ-ನುಬನ್ಧತ್ತಾ ಅನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ, ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಗಚ್ಛಮಾನೋ। ಯಮ=ಉಪರಮೇ, ಯಚ್ಛನ್ತೋ ಯಚ್ಛಮಾನೋ। ಇಚ್ಛನ್ತೋ ಇಚ್ಛಮಾನೋ। ಆಸ=ಉಪವೇಸನೇ, ಅಚ್ಛನ್ತೋ ಅಚ್ಛಮಾನೋ, ‘‘ಬ್ಯಞ್ಜನೇ’’ಚ್ಚಾದಿನಾ ರಸ್ಸೋ। ದಿಸ=ಅತಿಸಜ್ಜನೇ, ದಿಚ್ಛನ್ತೋ ದಿಚ್ಛಮಾನೋ। ವವತ್ಥಿತವಿಭಾಸತ್ತಾ ವಾಸದ್ದಸ್ಸ ಅಞ್ಞಪಚ್ಚಯೇಸು ಚ ಕ್ವಚಿ, ಇಚ್ಛೀಯತೀತಿ ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ಇಚ್ಛನಂ ಇಚ್ಛಾ, ‘‘ಇತ್ಥಿಯ+ಮಣಾ’’ ದಿನಾ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೋ। ಇಚ್ಛಿತಂ, ಇಚ್ಛಿತಬ್ಬಂ, ಇಚ್ಛಿತುಂ। ಅಞ್ಞೇಸಞ್ಚ ಯೋಗವಿಭಾಗಾ, ಪವೇಚ್ಛನ್ತೋ।
೧೭೪. ಜರ+ಮರಾನ+ಮೀಯಙ
ಏತೇಸ+ಮೀಯಙ ವಾ ಹೋತಿ ನ್ತ+ಮಾನ+ತ್ಯಾದೀಸು। ಜೀಯನ್ತೋ। ‘‘ಜರಸದಾ’’ ದಿಚ್ಚಾದಿನಾ ಈಮ। ಜೀರನ್ತೋ। ಜೀಯಮಾನೋ ಜೀರಮಾನೋ। ಮೀಯನ್ತೋ ಮರನ್ತೋ, ಮೀಯಮಾನೋ ಮರಮಾನೋ।
೧೭೫. ಠಾಪಾನಂ ತಿಟ್ಠಪಿವಾ
ಠಾಪಾನಂ ತಿಟ್ಠಪಿವಾ ಹೋನ್ತಿ ವಾ ನ್ತಾದೀಸು। ತಿಟ್ಠನ್ತೋ, ತಿಟ್ಠಮಾನೋ। ಪಿವನ್ತೋ ಪಿವಮಾನೋ।
೧೭೬. ಗಮ+ವದ+ದಾನಂ ಘಮ್ಮ+ವಜ್ಜ+ದಜ್ಜಾ
ಗಮಾದೀನಂ
೧೭೭. ಕರಸ್ಸ ಸೋಸ್ಸ ಕುಬ್ಬ ಕುರು ಕಯಿರಾ
ಕರಸ್ಸ ಸಓಕಾರಸ್ಸ ಕುಬ್ಬಾದಯೋ ವಾ ಹೋನ್ತಿ ನ್ತಾದೀಸು। ಕುಬ್ಬನ್ತೋ ಕಯಿರನ್ತೋ ಕರೋನ್ತೋ, ಏವಂ ಕುಬ್ಬಮಾನೋ ಇಚ್ಚಾದಿ। ಅಞ್ಞತ್ರ ‘‘ಮಾನಸ್ಸ ಮಸ್ಸಾ’’ತಿ ಮಾನಸ್ಸ ಮಸ್ಸ ಲೋಪೇ ಕರಾಣೋ। ‘‘ಸೋಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಕತ್ತರಿಯೇವ।
೧೭೮. ಗಹಸ್ಸ ಘೇಪ್ಪೋ
ಗಹಸ್ಸ ವಾ ಘೇಪ್ಪೋ ಹೋತಿ ನ್ತಾದೀಸು। ಘೇಪ್ಪನ್ತೋ ಘೇಪ್ಪಮಾನೋ।
೧೭೯. ಣೋ ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ
ಗಹಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಹೀತಸ್ಸ ಣೋ ಹೋತಿ, ‘‘ಮಂ ವಾ ರುಧಾದೀನಂ’’ತಿ ಮಂ, ಗಣ್ಹಿತಬ್ಬಂ, ಗಣ್ಹಿತುಂ, ಗಣ್ಹನ್ತೋ।
೧೩೦. ನ್ತ+ಮಾನ+ನ್ತಿ+ಯಿ+ಯುಂಸ್ವಾ+ದಿಲೋಪೋತಿ
ಆದಿಲೋಪೋ। ಅಸ=ಭುವಿ, ಭವತೀತಿ ಸನ್ತೋ ಸಮಾನೋ।
೧೩೧. ಪಾದಿತೋ ಠಾಸ್ಸ ವಾ ಠಹೋ ಕ್ವಚಿತಿ
ಠಾಸ್ಸ ಪಾದೀಸು ಠಹೋ। ಸಣ್ಠಹನ್ತೋ। ಸನ್ತಿಟ್ಠನ್ತೋ।
(ವತ್ತಮಾನಪಚ್ಚಯನ್ತನಯೋ)।
೬೧. ತುಂ ತಾಯೇ ತವೇ ಭಾವೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಕ್ರಿಯಾಯಂ ತದತ್ಥಾಯಂ
ಭವಿಸ್ಸತಿಅತ್ಥೇ
ಏವಂ ಕ್ರಿಯತ್ಥಕ್ರಿಯಾಯಂ ಗಮ್ಯಮಾನಾಯಂ, ಯಥಾ ಸುಬೋದ್ಧುಂ ವಕ್ಖಾಮಿ, ಏವಂ ದಟ್ಠುಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಗನ್ತು+ಮಾರಭತಿ, ಗನ್ತುಂ ಪಯೋಜೇತಿ, ದಸ್ಸೇತು+ಮಾಹ ಇಚ್ಚಾದಿ।
ಅರಹಸಕ್ಕಾದೀಸುಪಿ
ಅಲಮತ್ಥೇಪಿ ಸಿದ್ಧಂ, ಅಲಮೇವ ದಾನಾನಿ ದಾತುಂ, ಅಲಮೇವ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾತುಂ।
೬೨. ಪಟಿಸೇಧೇ+ಲಂಖಲೂನಂ ಕ್ತುನ ಕ್ತ್ವಾನ ಕ್ತ್ವಾ ವಾ
ಅಲಂ+ಖಲುಸದ್ದಾನಂ ಪಟಿಸೇಧನತ್ಥಾನಂ ಪಯೋಗೇ ಕ್ತುನಾದಯೋ ವಾ ಹೋನ್ತಿ ಭಾವೇ। ಅಲಂಪುಬ್ಬೋ, ಸು=ಸವನೇ, ಅಲಂ ಸವನಂ ಕತ್ವಾ ಖಲು ಸವನಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅಲಂ ಸೋತುನ ಖಲು ಸೋತುನ ಅಲಂ ಸುತ್ವಾನ ಖಲು ಸುತ್ವಾನ ಅಲಂ ಸುತ್ವಾ ಖಲು ಸುತ್ವಾ। ನಿಪಾತತ್ತಾ ಸಿಲೋಪೋ।
೬೩. ಪುಬ್ಬೇ+ಕಕತ್ತುಕಾನಂ
ಏಕೋ ಕತ್ತಾ ಯೇಸಂ ಬ್ಯಾಪಾರಾನಂ, ತೇಸು ಯೋ ಪುಬ್ಬೋ, ತದತ್ಥತೋ ಕ್ರಿಯತ್ಥಾ ತುನಾದಯೋ ಹೋನ್ತಿ ಭಾವೇ। ‘‘ತುಂತುನಾ’’ ದಿನಾ ಕರಸ್ಸ ಆ, ಸೋ ಕಾತುನ ಕಮ್ಮಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಅಕಾತುನ ಪುಞ್ಞಂ ಕಿಲಿಸ್ಸನ್ತಿ। ರಲೋಪೇ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾನ ಭದ್ರಕಂ, ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ಸಗ್ಗಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಅಭಿಸಙ್ಖರಣಂ ಕತ್ವಾ ಅಭಿಸಙ್ಖರಿತ್ವಾ ಕರಿತ್ವಾ ವಾ
೧೬೪. ಪ್ಯೋ ವಾ ತ್ವಾಸ್ಸ ಸಮಾಸೇ
ತ್ವಾಸ್ಸ ವಾ ಪ್ಯೋ ಹೋತಿ ಸಮಾಸೇ। ಪಕಾರೋ ‘‘ಪ್ಯೇ ಸಿಸ್ಸಾ’’ತಿ ವಿಸೇಸನತ್ಥೋ। ಅಭಿಪುಬ್ಬೋ ಪಾದಿಸಮಾಸೋ, ಅಭಿವದನಂ ಕತ್ವಾ ಅಭಿವಾದಿಯ ಭಾಸಿಸ್ಸಂ। ತಥಾ ಅಭಿಭುಯ್ಯ, ದ್ವಿತ್ತರಸ್ಸಾನಿ। ಸಿ=ಸಯೇ –
೮೮. ಪ್ಯೇ ಸಿಸ್ಸಾ
ಸಿಸ್ಸ ಆ ಹೋತಿ ಪ್ಯಾದೇಸೇ। ನಿಸ್ಸಯನಂ ಕತ್ವಾ ನಿಸ್ಸಾಯ। ಪುಬ್ಬರೂಪೇ ವಿಭಜ್ಜ ವಿಭಜಿಯ। ದಿಸ=ಅತಿಸಜ್ಜನೇ, ಉದ್ದಿಸ್ಸ। ಪವಿಸ್ಸ ಪವಿಸಿಯ ಪವಿಸಿತ್ವಾ, ಉಪನಯ, ಅತಿಸೇಯ್ಯ ಅತಿಸಯಿತ್ವಾ, ಓಹಾಯ ಓಹಿತ್ವಾ। ಆದಾಯ, ದಾಸ್ಸಿ+ಯಙ, ಆದಿಯ। ಪಟ್ಠಾಯ, ವಿಚೇಯ್ಯ, ವಿಞ್ಞಾಯ ವಿಜಾನಿತ್ವಾ, ಸಮಾಸೇತಿ ಕಿಂ, ಪತ್ವಾ। ಕ್ವಚಾ+ ಸಮಾಸೇಪಿ
೧೬೫. ತುಂ+ಯಾನಾ
ತ್ವಾಸ್ಸ ವಾ ತುಂ+ಯಾನಾ ಹೋನ್ತಿ ಸಮಾಸೇ ಕ್ವಚಿ। ಅಭಿಹರಣಂ ಕತ್ವಾ ಅಭಿಹಟ್ಠುಂ, ಅಭಿಹರಿತ್ವಾ, ಪಾದಿಸಮಾಸೋ, ‘‘ಪುಚ್ಛಾದಿತೋ’’ತಿ ತಸ್ಸ ಠೋ ಪರರೂಪಾದಿ ಚ। ಅನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ಅನುಮೋದಿಯಾನ ಅನುಮೋದಿತ್ವಾ ವಾ, ಕಾನುಬನ್ಧೇಪಿ ‘‘ವಾ ಕ್ವಚೀ’’ತಿ ವಿಕಪ್ಪತ್ತಾ ‘‘ಲಹುಸ್ಸುಪನ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಓಕಾರೋ। ಕ್ವಚಾ+ಸಮಾಸೇಪಿ ಬಹುಲಾಧಿಕಾರಾ, ದಟ್ಠುಂ, ದಿಸತೋ ತ್ವಾಸ್ಸ ತುಮಾದೇಸೇ ದಿಸಸ್ಸ ದಸ। ಅಞ್ಞತ್ರ ‘‘ದಿಸಾ ವಾನ+ವಾ ಸ ಚಾ’’ತಿ ತ್ವಾಸ್ಸ ವಾನ+ವಾ ಸ ಹೋನ್ತಿ, ದಿಸ್ವಾ। ಏವಂ ಲಭನಂ ಕತ್ವಾ ಲದ್ಧಾ ಧನಂತಿಆದೀಸು ತಸ್ಸ ಧೋ ಭವತಿ।
ಇತಿ ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿಯಂ ಖಾದಿಕಣ್ಡೋ ಸತ್ತಮೋ।
ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ನಿಗಮನಂ
೧.
ಯೇ
ಮನ್ಥಾಚಲೋಲ್ಲಸಿತಞಾಣವರೇನ ಲದ್ಧಾ।
ಸಾರಾಮತಾ+ತಿಸುಖಿತಾ ಸುಖಯನ್ತಿ ಚ+ಞ್ಞೇ,
ತೇ ಮೇ ಜಯನ್ತಿ ಗುರವೋ ಗುರವೋ ಗುಣೇಹಿ॥
೨.
ಯಸ್ಸ ಸಾಧುಗುಣುಬ್ಭೂತ-ಕಿತ್ತಿ ಸಬ್ಬತ್ತ ಪತ್ಥಟಾ।
ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ, ಜಯತೀ ಸೋ ಹ ಸಬ್ಬದಾ॥
೩.
ಪರಮಪ್ಪಿಚ್ಛತಾ+ನೇಕ-ಸನ್ತೋಸೂಪಸಮೇಸಿನಂ।
ಸುಚಿಸಲೇಖವುತ್ತೀನಂ, ಸದಾ+ರಞ್ಞನಿವಾಸಿನಂ॥
೪.
ಸಾಸನುಜೋತಕಾರೀನ+ಮಾಚೇರತ್ತ+ಮುಪಾಗತಂ।
ಉದುಮ್ಬರಗಿರೀಖ್ಯಾತಾ+ಯತನಂ ಯತಿಪುಙ್ಗವಂ॥
೫.
ಮೇಧಙ್ಕರೋತಿ ಆಖ್ಯಾತ-ನಾಮಧೇಯ್ಯಂ ತಪೋಧನಂ।
ಥೇರಂ ಥಿರದಯಾ ಮೇಧಾ-ನಿಧಾನಂ ಸಾಧು ಪೂಜಿತಂ॥
೬.
ಸಿಸ್ಸಂ ಸಹಾಯ+ಮಾಗಮ್ಮ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತ+ಮತ್ತನೋ।
ಸೋಧೇತುಂ ಸಾಸನಂ ಸತ್ಥು, ಪರಕ್ಕಮ+ಮಕಾಸಿ ಯೋ॥
೭.
ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತನಾಮೇನ, ಮಹಾಥೇರೇನ ಧೀಮತಾ।
ನಿವಾಸಭೂತೇನಾ+ನೇಕ-ಗುಣಾನ+ಪ್ಪಿಚ್ಛತಾದಿನಂ॥
೮.
ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಬ್ಯಾಕರಣ-ಪಯೋಗಕ್ಕಮಸಾಧಕಾ।
ಏತ್ತಾವತಾ ಕತಾ ಏಸಾ, ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ನಿಟ್ಠಿತಾ॥
೯.
ತೇನೇವ
ಖುದ್ದಸಿಕ್ಖಾಯ ಟೀಕಾ ಚ, ತಥಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಚಿನ್ತನಾ॥
೧೦.
ಸುಸದ್ದಸಿದ್ಧಿಂ ಯೋ ಯೋಗ-ನಿಚ್ಛಯಂ ಸಬ್ಭಿ ವಣ್ಣಿತಂ।
ಅಕಾ ಸುಬೋಧಾಲಙ್ಕಾರಂ, ತಥಾ ಸಮ್ಬನ್ಧಚಿನ್ತನಂ॥
೧೧.
ಸತ್ಥಸಞ್ಚಿತಪುಞ್ಞೇನ, ನಿಬ್ಬಾನಸಾಧಕಂ ಹಿತಂ।
ಸಾಧೇನ್ತೋ ಲೋಕನಾಥಸ್ಸ, ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ತಿಟ್ಠತಂ ಚಿರನ್ತಿ॥
ಇತಿ ಸಙ್ಘರಕ್ಖಿತಮಹಾಸಾಮಿಥೇರಪಾದವಿರಚಿತಾ
ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
(ವಿಸೇಸಲಕ್ಖಣಂ)। ಯಥಾವುತ್ತಾನಂ ಪನ ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿನಿಗಮನ ಗಾಥಾನಂ ಏಕಾದಸನ್ನಂ ಪುಬ್ಬೇಯೇವ ವಕ್ಖಮಾನಾ ಇಮಾ ಗಾಥಾಯೋ ದಿಸ್ಸನ್ತಿ ಪೋರಾಣೇ ಸೀಹಳಮೂಲಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿಪಾಠೇ। ತಾ ಚ ಗಾಥಾಯೋ ಪಚ್ಛಾ ಸೀಹಳಮೂಲಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿಸಂಸೋಧಕೇನ ಮೇಧಙ್ಕರೋತಿ ಗರೂಹಿ ಗಹಿತನಾಮಧೇಯ್ಯೇನ ಥೇರೇನ ಪಕ್ಖಿತ್ತಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ತಸ್ಮಾ ಮಯಂ ತಾ ಗಾಥಾಯೋ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಾಯೇವ ಇಮಸ್ಮಿಂ-ಠಾನೇ ಠಪೇಮ। ತಾ ಪನ ಗಾಥಾಯೋ ಕತಮಾತಿ ಚೇ –
೧.
ಚಾಗವಿಕ್ಕಮಸದ್ಧಾನು-ಸಮ್ಪನ್ನಗುಣಸಾಮಿನೋ।
ಪರಕ್ಕಮನರಿನ್ದಸ್ಸ, ಸೀಹಳಿನ್ದಸ್ಸ ಧೀಮತೋ॥
೨.
ಅತ್ರಜೇನಾ+ನುಜಾತೇನ, ಭೂಪಾಲಕುಲಕೇತುನಾ।
ದಿಸನ್ತಪತ್ಥಟೋದಾರ-ವಿಕ್ಕಮೇನ ಯಸಸ್ಸಿನಾ॥
೩.
ಭುವನೇಕಭುಜವ್ಹೇನ, ಮಹಾರಾಜೇನ ಧೀಮತಾ।
ಚತುಪಚ್ಚಯದಾನೇನ, ಸತತಂ ಸಮುಪಟ್ಠಿತೋ॥
೪.
‘‘ಜಮ್ಬುದೋಣೀ’’ತಿ
ವಾಸೇ ನಿವಸತೋ ಸತೋ।
ಸುಮಙ್ಗಲಮಹತ್ಥೇರ –
ಸಾಮಿನೋ ಸುಚಿವುತ್ತಿನೋ॥
೫.
ವಂಸೇ ವಿಸುದ್ಧೇ ಸಂಜಾತೋ,
ಪನ್ಥಸೇನಾಸನೇ ರತೋ।
ಪರಿಯತ್ತಿಮಹಾಸಿನ್ಧು –
ನಿಯ್ಯಾಮಕಧುರನ್ಧರೋ॥
೫.
ಅಪ್ಪಿಚ್ಛಾದಿಗುಣೂಪೇತೋ, ಜಿನಸಾಸನಮಾಮಕೋ।
ವನೇರತಮಹತ್ಥೇರೋ, ಮೇಧಙ್ಕರಸಮವ್ಹಯೋ॥
೬.
ಪಾಟವತ್ಥಾಯ ಭಿಕ್ಖೂನಂ, ವಿನಯೇ ಸುವಿಸಾರದೋ।
ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿಂ ಸೋಧಯಿ, ಸದಾ ಸಪ್ಪಞ್ಞಗೋಚರಂ॥
೭.
ಇಮಂ ಲಿಖಿತಪುಞ್ಞೇನ, ಮೇತ್ತೇಕ್ಯಂ ಉಪಸಂಕಮಿ।
ಪತಿಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸರಣೇ, ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಾಮಿ ಸಾಸನೇತಿ॥
ಪಯೋಗಸಿದ್ಧಿಸಿದ್ಧಂ।