॥ ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ॥
ಲೋಕನೀತಿ
೧. ಪಣ್ಡಿತಕಣ್ಡೋ
೧.
ಲೋಕನೀತಿಂ
ನಾನಾಸತ್ಥಸಮುದ್ಧಟಂ।
ಮಾಗಧೇನೇವ ಸಙ್ಖೇಪಂ,
ವನ್ದಿತ್ವಾ ರತನತ್ಥಯಂ॥
೨.
ನೀತಿಲೋಕೇ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಾರೋ,
ಮಾತಾ ಪಿತಾ ಆಚರಿಯೋಚ ಮಿತ್ತೋ।
ತಸ್ಮಾ ಹಿ ನೀತಿಂ ಪುರಿಸೋ ವಿಜಞ್ಞಾ,
ಞಾಣೀ ಮಹಾ ಹೋತಿ ಬಹುಸ್ಸುತೋಚ॥
೩.
ಅಲಸಸ್ಸ ಕುತೋ ಸಿಪ್ಪಂ,
ಅಸಿಪ್ಪಸ್ಸ ಕುತೋ ಧನಂ।
ಅಧನಸ್ಸ ಕುತೋ ಮಿತ್ತಂ,
ಅಮಿತ್ತಸ್ಸ ಕುತೋ ಸುಖಂ।
ಅಸುಖಸ್ಸ
ಅಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಕುತೋ ವರಂ॥
೪.
ಸಿಪ್ಪಾ ಸಮಂ ಧನಂ ನತ್ಥಿ,
ಸಿಪ್ಪಂ ಚೋರಾ ನಗಣ್ಹರೇ।
ಇಧ ಲೋಕೇ ಸಿಪ್ಪಂ ಮಿತ್ತಂ,
ಪರಲೋಕೇ ಸುಖಾವಹಂ॥
೫.
ಅಪ್ಪಕಂ ನಾತಿಮಞ್ಞೇಯ್ಯ,
ಚಿತ್ತೇ ಸುತಂ ನಿಧಾಪಯೇ।
ವಮ್ಮಿಕೋದಕಬಿನ್ದೂವ,
ಚಿರೇನ ಪರಿಪೂರತಿ॥
೬.
ಖುದ್ದೋತಿ ನಾತಿಮಞ್ಞೇಯ್ಯ,
ವಿಜ್ಜಂ ವಾ ಸಿಪ್ಪಮೇವ ವಾ।
ಏಕಮ್ಪಿ ಪರಿಯೋದಾತಂ,
ಜೀವಿತಕಪ್ಪಕಾರಣಂ॥
೭.
ಸೇಲೇ ಸೇಲೇ ನ ಮಾಣಿಕಂ,
ಗಜೇ ಗಜೇ ನ ಮುತ್ತಿಕಂ।
ವನೇ ವನೇ ನ ಚನ್ದನಂ,
ಠಾನೇ ಠಾನೇ ನ ಪಣ್ಡಿತಂ॥
೮.
ಪಣ್ಡಿತೋ ಸುತಸಮ್ಪನ್ನೋ,
ಯತ್ಥ ಅತ್ಥೀತಿ ಚೇ ಸುತೋ।
ಮಹುಸ್ಸಾಹೇನ
ಗನ್ತಬ್ಬಂವ ಸುತೇಸಿನಾ॥
೯.
ಸಿನೇ ಸಿಪ್ಪಂ ಸಿನೇ ಧನಂ,
ಸಿನೇ ಪಬ್ಬತಮಾರುಹಂ।
ಸಿನೇ ಕಾಮಸ್ಸ ಕೋಧಸ್ಸ,
ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ಸಿನೇ ಸಿನೇ॥
೧೦.
ಸುತಿ ಸಮ್ಮುತಿ ಸಙ್ಖ್ಯಾಚ,
ಯೋಗಾ ನೀತಿ ವಿಸೇಸಕಾ।
ಗನ್ಧಬ್ಬಾ ಗಣಿಕಾ ಚೇವ,
ಧನು ಬೇದಾ ಚ ಪೂರಣಾ॥
೧೧.
ತಿಕಿಚ್ಛಾ ಇತಿಹಾಸಾ ಚ,
ಜೋತಿ ಮಾಯಾ ಚ ಛನ್ದತಿ।
ಕೇತು ಮನ್ತಾ ಚ ಸದ್ದಾ ಚ,
ಸಿಪ್ಪಾಟ್ಠಾರಸಕಾ ಇಮೇ॥
೧೨.
ಅಪುಟ್ಠೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಭೇರೀ,
ಪಜ್ಜುನ್ನೋ ಮೇ ಹೋತಿ ಪುಚ್ಛಿತೋ।
ಬಾಲೋ ಪುಟ್ಠೋ ಅಪುಟ್ಠೋಪಿ,
ಬಹುಮ್ಪಿ ಭಣತೇ ಸದಾ॥
೧೩.
ಪೋತ್ಥಕೇಸು ಚ ಯಂ ಸಿಪ್ಪಂ,
ಪರಹತ್ಥೇಸು ಯಂ ಧನಂ।
ಯಥಾಕಿಚ್ಚೇ
ನ ತಂ ಸಿಪ್ಪಂ ನ ತಂ ಧನಂ॥
೧೪.
ಜಲಪ್ಪಮಾಣಂ ಕುಮುದ್ದನಾಲಂ,
ಕುಲಪ್ಪಮಾಣಂ ವಿನಯೋ ಪಮಾಣಂ।
ಬ್ಯತ್ತಿಪ್ಪಮಾಣಂ ಕಥೀತವಾಕ್ಯಂ,
ಪಥವಿಯಾ ಪಮಾಣಂ ತಿಣ ಮಿಲಾತಂ॥
೧೫.
ಅಪ್ಪಸ್ಸುತೋ ಸುತಂ ಅಪ್ಪಂ,
ಬಹುಂ ಮಞ್ಞತಿ ಮಾನವಾ।
ಸಿನ್ಧೂದಕಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ,
ಕೂಪೇ ತೋಯಂವ ಮಣ್ಡುಕೋ॥
೧೬.
ಪಥಮಂ ಪರಾಜಯೇ ಸಿಪ್ಪಂ,
ದುತಿಯಂ ಪರಾಜಯೇ ಧನಂ।
ತತಿಯಂ ಪರಾಜಯೇ ಧಮ್ಮಂ,
ಚತುತ್ಥಂ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ॥
೧೭.
ಬ್ಯತ್ತ ಪುತ್ರ ಕಿಮಲಸೋ,
ಅಬ್ಯತ್ತೋ ಭಾರಹಾರಕೋ।
ಬ್ಯತ್ತಕೋ ಪೂಜಿತೋ ಲೋಕೇ,
ಬ್ಯತ್ತ ಪುತ್ರ ದಿನೇ ದಿನೇ॥
೧೮.
ಮಾತಾ ವೇರೀ ಪಿತಾ ಸತ್ರು,
ಕೇನ ಬಾಲೇ ನ ಸಿಕ್ಖಿತಾ।
ಸಭಾಮಜ್ಝೇ
ಹಂಸಮಜ್ಝೇ ಬಕೋಯಥಾ॥
೧೯.
ಕಣ್ಟಕಂ ಗಿರಿ ಕೋ ತಿಕ್ಖತಿ,
ಕೋ ಅಞ್ಜನಂ ಮಿಗಕ್ಖಿಕಂ।
ಉಪ್ಪಥಂ ಪಲ್ಲಲೇ ಕೋ ಸುಗನ್ಧಂ,
ಕುಲ-ಪುತ್ತ-ರೂಪೋ ಕೋ ಪವತ್ತತಿ।
ಸಾಮಂ-ಭಾವೋ॥
೨೦.
ನ ರಸಂ ಅಕೋತಮ್ಬುಲಂ,
ಅಧನಸ್ಸ, ಲಙ್ಕತಮ್ಪಿ।
ಅಲೋನಕನ್ತು ಬ್ಯಞ್ಜನಂ,
ಬ್ಯಾಕರಣಂ ಅಸಿಪ್ಪಸ್ಸ॥
೨೧.
ಸುಸ್ಸುಸಾ ಸುತಸಮ್ಪನ್ನೋ,
ಸುತಾಪಞ್ಞಾಯ ಪವಡ್ಢತಿ।
ಪಞ್ಞಾಯ ಅತ್ಥಂ ಜಾನಾತಿ,
ಞಾತೋ ಅತ್ಥೋ ಸುಖಾವಹೋ॥
೨೨.
ಭೋಜನಂ ಮೇಥುನಂ ನಿದ್ದಾ,
ಗೋಣೇ ಪೋಸೇಪಿ ವಿಜ್ಜತಿ।
ವಿಜ್ಜಾ ವಿಸೇಸೋ ಪೋಸಸ್ಸ,
ತಂ ಹೀನೋ ಗೋಸಮೋ ಭವೇ॥
೨೩.
ನತ್ಥಿ ವಿಜ್ಜಾಸಮಂಮಿತ್ತಂ,
ನಚ ಬ್ಯಾಧಿಸಮೋ ರಿಪು।
ನಚ
ನಚ ಕಮ್ಮಸಮಂ ಬಲಂ॥
೨೪.
ಹಂಸೋ ಮಜ್ಝೇ ನ ಕಾಕಾನಂ,
ಸೀಹೋ ಗುನ್ನಂ ನ ಸೋಭತೇ।
ಗದ್ರಭಮಜ್ಝೇ ತುರಙ್ಗೋ,
ಬಾಲಮಜ್ಝೇ ಚ ಪಣ್ಡಿತೋ॥
೨೫.
ಯಾವಜೀವಮ್ಪಿ ಚೇ ಬಾಲೋ,
ಪಣ್ಡಿತಂ ಪಯಿರುಪಾಸತಿ।
ನ ಸೋ ಧಮ್ಮಂ ವಿಜಾನಾತಿ,
ದಬ್ಬಿ ಸೂಪರಸಂ ಯಥಾ॥
೨೬.
ಮುಹುತ್ತಮಪಿ ಚೇ ವಿಞ್ಞೂ,
ಪಣ್ಡಿತಂ ಪಯಿರುಪಾಸತಿ।
ಖಿಪ್ಪಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿಜಾನಾತಿ,
ಜಿವ್ಹಾ ಸೂಪರಸಂ ಯಥಾ॥
೨೭.
ವಿನಾ ಸತ್ಥಂ ನ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ,
ಸೂರೋ ಸಙ್ಗಾಮಭೂಮಿಯಂ।
ಪಣ್ಡಿತ್ವಾದ್ಧಗೂ ವಾಣಿಜೋ,
ವಿದೇಸಗಮನೋ ತಥಾ॥
೨೮.
ಧನನಾಸಂ ಮನೋತಾಪಂ,
ಘರೇ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಚ।
ವಞ್ಚನಞ್ಚ
ಪಣ್ಡಿತೋ ನ ಪಕಾಸಯೇ॥
೨೯.
ಪತ್ತಾನುರೂಪಕಂ ವಾಕ್ಯಂ,
ಸಭಾವರೂಪಕಂ ಪಿಯಂ।
ಅತ್ತಾನುರೂಪಕಂ ಕೋಧಂ,
ಯೋ ಜಾನಾತಿ ಸ ಪಣ್ಡಿತೋ॥
೩೦.
ಅ-ಧನಸ್ಸ ರಸಂ ಖಾದಾ,
ಅ-ಬಲಸ್ಸ ಹಥಾ ನರಾ।
ಅ-ಪಞ್ಞಸ್ಸ ವಾಕ್ಯ-ಕಥಾ,
ಉಮ್ಮತ್ತಕ-ಸಮಾ ಇಮೇ॥
೩೧.
ಅನವ್ಹಾಯಂ ಗಮಯನ್ತೋ,
ಅ-ಪುಚ್ಛಾ ಬಹು-ಭಾಸಕೋ।
ಅತ್ತ-ಗುಣಂ ಪಕಾಸೇನ್ತೋ,
ತಿ-ವಿಧಂ ಹೀನ-ಲಕ್ಖಣಂ॥
೩೨.
ಅಪ್ಪ-ರೂಪೋ ಬಹುಂ ಭಾಸೋ,
ಅಪ್ಪ-ಪಞ್ಞೋ ಪಕಾಸಿತೋ।
ಅಪ್ಪ-ಪೂರೋ ಘಟೋ ಖೋಭೇ,
ಅಪ್ಪ-ಖೀರಾ ಗಾವೀ ಚಥೇ॥
೩೩.
ಮಣ್ಡೂಕೇಪಿ ಉಕ್ರೇ ಸೀಹೇ,
ಕಾಕಗ್ಗಹೇ ಪಿಯೇ ಪಿಯೇ।
ಅ-ಪಣ್ಡೀಪಿ
ಧೀರಾ ಪುಚ್ಛೇ ವಯೇ ವಯೇ॥
೩೪.
ಮಣ್ಡೂಕೇಪಿ ಉಕ್ರೇ ಸೀಹೇ,
ಸೂಕರೇಪಿ ಉಹೇ ದೀಪೇ।
ಬಿಳಾರೇ ಸದಿಸೇ ಬ್ಯಗ್ಘೇ,
ಸಬ್ಬ ಧೀರೇ ಸಿಪ್ಪ-ಸಮೇ॥
೩೫.
ನ ತಿತ್ತಿ ರಾಜಾ ಧನಮ್ಹಿ,
ಪಣ್ಡಿತೋಪಿ ಸು-ಭಾಸಿತೇ।
ಚಕ್ಖುಂಪಿ ಪಿಯ-ದಸ್ಸನೇ,
ಜಲೇ ಸಾಗರೋ ನ ತಿತ್ತಿ॥
೩೬.
ರೂಪ-ಯೋಬ್ಬನ-ಸಮ್ಪನ್ನಾ,
ವಿಸಾಥ-ಕುಥ-ಸಮ್ಭವಾ।
ವಿಜ್ಜಾ-ಹೀನಾ ನ ಸೋಭನ್ತಿ,
ನಿಗನ್ಧಾ ಇವ ಕಿಂಸುಕಾ॥
೩೭.
ಹೀನೇ ಪುತ್ತೋ ರಾಜಾಮಚ್ಚೋ,
ಬಾಲ-ಪುತ್ತೋ ಚ ಪಣ್ಡಿತೋ।
ಅ-ಧನಸ್ಸ ಧನಂ ಬಹು,
ಪುರಿಸಾನಂ ನ ಮಞ್ಞಥ॥
೩೮.
ಯೋ ಸಿಪ್ಪ-ಲೋಭೇನ,
ಬಹುಂ ಗಣ್ಹಾತಿ ತಂ ಸಿಪ್ಪಂ।
ಮೂಗೋವ
ಕಥೇತುಮ್ಪಿ ನ ಉಸ್ಸಹೇ॥
೩೯.
ಭಿಜ್ಜೇತುಂ ಕುಮ್ಭಕಾರೋ,
ಸೋಭೇತುಂ ಕುಮ್ಭ ಘಟ್ಟತಿ।
ನ ಖಿಪಿತುಂ ಅಪಾಯೇಸು,
ಸಿಸ್ಸಾನಂ ವುಡ್ಢಿ-ಕಾರಣಾ॥
೪೦.
ತಗ್ಗರಞ್ಚ ಪಲಾಸೇನ,
ಯೋ ನರೋ ಉಪನಯ್ಹತಿ।
ಪತ್ತಾಪಿ ಸುರಭಿ ವಾಯನ್ತಿ,
ಏವಂ ಧೀರೂಪಸೇವನಾ॥
ಪಣ್ಡಿತಕಣ್ಡೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ।