<?xml version="1.0" encoding="UTF-16"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="tipitaka-knda.xsl"?>
<TEI.2>
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>
<p rend="chapter">೩. ನಿಬ್ಬಾನಕಣ್ಡೋ</p>

<p rend="bodytext">ಇದಾನಿ ‘‘ಸದ್ಧಮ್ಮಸವನಮ್ಪಿ ಚಾತಿ ಇಮಸ್ಸ ಸಂವಣ್ಣನಾಕ್ಕಮೋ ಸಮ್ಪತ್ತೋ ತತ್ಥ ಸದ್ಧಮ್ಮಸವನಮ್ಪಿ ಚ ಲೋಕೇ ದುಲ್ಲಭಮೇವ ತಥಾ ಹಿ ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ತಿವಿಧೋ ಹೋತಿ। ಪರಿಯತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮೋ, ಪಟಿಪತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮೋ, ಪಟಿವೇಧಸದ್ಧಮ್ಮೋತಿ। ತತ್ಥ ಪರಿಯತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ತೇಪಿಟಕಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ। ಪಟಿಪತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ತೇರಸಧುತಙ್ಗಾನಿ ಅಸೀತಿ ಖನ್ಧಕವತ್ತಾದಯೋ ಅಭಿಸಮಾಚಾರವತ್ತಾದೀನಿ। ಪಟಿವೇಧಸದ್ಧಮ್ಮೋ ನಾಮ ಚತುಸಚ್ಚಪ್ಪಟಿವೇಧೋ। ತೇಸು ಪರಿಯತ್ತಿಸದ್ಧಮ್ಮೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಾನಂ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮೋಯೇವ ಪದಟ್ಠಾನಞ್ಚ। ಕಸ್ಮಾ ತಂಮೂಲಕತ್ತಾ ತಥಾ ಹಿ ಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ಅಸತಿ ಪಟಿವೇಧೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ। ಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಹಿತಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿ, ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಹಿತಾಯ ಅಧಿಗಮೋ ಅನ್ತರಧಾಯತಿ। ಕಿಂ ಕಾರಣಾ ಅಯಞ್ಹಿ ಪರಿಯತ್ತಿ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿ। ಪಟಿಪತ್ತಿಅಧಿಗಮಸ್ಸಾಪಿ ಪರಿಯತ್ತಿಯೇವ ಪಮಾಣಂ। ತತ್ಥ ಪಟಿವೇಧೋ ಚ ಪಟಿಪತ್ತಿ ಚ ಹೋತಿಪಿ ನಹೋತಿಪಿ। ಏಕಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಕಾಲೇ ಪಟಿವೇಧಧರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಹೂ ಹೋನ್ತಿ, ‘‘ಏಸ ಭಿಕ್ಖು ಪುಥುಜ್ಜನೋ’’ತಿ ಅಙ್ಗುಲಿಂ ಪಹರಿತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬೋ ಹೋತಿ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ಯೇವ ದೀಪೇ ಏಕವಾರಂ ಪುಥುಜ್ಜನಭಿಕ್ಖುನಾಮ ನಾಹೋಸಿ। ಪಟಿಪತ್ತಿಪೂರಕಾಪಿ ಕದಾಚಿ ಬಹೂ ಹೋನ್ತಿ ಕದಾಚಿ ಅಪ್ಪಾ। ಇತಿ ಪಟಿವೇಧೋ ಚ ಪಟಿಪತ್ತಿ ಚ ಹೋತಿಪಿ ನ ಹೋತಿಪಿ। ಸಾಸನಸ್ಸ ಠಿತಿಯಾ ಪನ ಪರಿಯತ್ತಿಯೇವ ಪಮಾಣಂ ಪಣ್ಡಿತೋ ಹಿ ತೇಪಿಟಕಂ ಸುತ್ವಾ ದ್ವೇಪಿ ಪೂರೇತಿ, ಯಥಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಆಳಾರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಞ್ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸತ್ತ ಚ ಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನ ಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛಿ। ಸೋ ‘‘ನ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ। ತತೋ ಉದಕಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಧಿಗತವಿಸೇಸಂ ಸಂಸನ್ದಿತ್ವಾ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸ್ಸ ಪರಿಕಮ್ಮಂ ಪುಚ್ಛಿ। ಸೋ ಆಚಿಕ್ಖಿ, ತಸ್ಸ ವಚನಸಮನನ್ತರಮೇವ ಮಹಾಸತ್ತೋ ತಂ <pb ed="M" n="0.0086"/> ಸಮ್ಪಾದೇಸಿ ಏವಮೇವ ಪಞ್ಞವಾ ಭಿಕ್ಖು ಪರಿಯತ್ತಿಂ ಸುತ್ವಾ ದ್ವೇಪಿ ಪೂರೇತಿ ತಸ್ಮಾ ಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ಠಿತಾಯ ಸಾಸನಂ ಠಿತಂ ಹೋತಿ ಯಥಾ ಮಹಾತಳಾಕಸ್ಸ ಪಾಳಿಯಾ ಥಿರಾಯ ಉದಕಂ ನ ಠಸ್ಸತೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಉದಕೇ ಸತಿ ಪದುಮಾದೀನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ನ ಪುಪ್ಫಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಏವಮೇವ ಮಹಾತಳಾಕಸ್ಸ ಥಿರಪಾಳಿಸದಿಸೇ ತೇಪಿಟಕೇ ಬುದ್ಧವಚನೇ ಸತಿ ಮಹಾತಳಾಕೇ ಉದಕಸದಿಸಾ ಪಟಿಪತ್ತಿಪೂರಕಾ ಕುಲಪುತ್ತಾ ನತ್ಥೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ತೇಸು ಸತಿ ಮಹಾತಳಾಕೇಸು ಪದುಮಾದೀನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ವಿಯ ಸೋತಾಪನ್ನಾದಯೋ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಾ ನತ್ಥೀತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ಏಕನ್ತತೋ ಪರಿಯತ್ತಿಯೇವ ಪಮಾಣಂ ಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಹಿತಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಪಟಿವೇಧಾನಂ ಅನ್ತರಧಾನತೋ। ತತ್ಥ ಪರಿಯತ್ತಿನಾಮ ತೇಪಿಟಕಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಸಾಟ್ಠಕಥಾ ಪಾಳಿಯಾವ ಸಾ ತಿಟ್ಠತಿ, ತಾವ ಪರಿಯತ್ತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಹೋತಿ। ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ಕಲಿಯುಗರಾಜಾನೋ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ ತೇಸು ಅಧಮ್ಮಿಕೇಸು ರಾಜಾಮಚ್ಚಾದಯೋ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ ತಥಾ ರಟ್ಠಜನಪದವಾಸಿನೋಪಿ ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಏತೇಸಂ ಅಧಮ್ಮಿಕತಾಯ ನ ದೇವೋ ಸಮ್ಮಾ ವಸ್ಸತಿ, ತತೋ ಸಸ್ಸಾನಿ ನ ಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ। ತೇಸು ಸಮ್ಪಜ್ಜನ್ತೇಸು ಪಚ್ಚಯದಾಯಕಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಚ್ಚಯೇ ದಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ಭಿಕ್ಖೂ ಪಚ್ಚಯೇಹಿ ಕಿಲಮನ್ತಾ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕೇ ಸಙ್ಗಹೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ಪರಿಯತ್ತಿ ಪರಿಹಾಯತಿ, ಅತ್ಥವಸೇನ ಧಾರೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ, ಪಾಳಿವಸೇನೇವ ಧಾರೇನ್ತಿ। ತತೋ ಕಾಲೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಪಾಳಿಮ್ಪಿ ಸಕಲಂ ಧಾರೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ ಪಠಮಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕಂ ಪರಿಹಾಯತಿ। ಪರಿಹಾಯಮಾನಂ ಮತ್ಥಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪರಿಯತ್ತಿ ಹಾಯತಿ ಪಠಮಞ್ಹಿ ಮಹಾಪಕರಣಂ ಪರಿಹಾಯತಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಪರಿಹಾಯಮಾನೇ ಯಮಕಂ, ಕಥಾವತ್ಥು, ಪುಗ್ಗಲಪಞ್ಞತ್ತಿ, ಧಾತುಕಥಾ, ವಿಭಙ್ಗೋ, ಧಮ್ಮಸಙ್ಗಹೋತಿ ಏವಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಪಿಟಕೇ ಪರಿಹೀನೇ ಮತ್ಥಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕಂ ಪರಿಹಾಯತಿ। ಪಠಮಞ್ಹಿ ಅಙ್ಗುತ್ತರನಿಕಾಯೋ ಪರಿಹಾಯತಿ। ತಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಪಠಮಂ ಏಕಾದಸನಿಪಾತೋ…ಪೇ॰… ತತೋ ಏಕನಿಪಾತೋತಿ ಏವಂ ಅಙ್ಗುತ್ತರೇ ಪರಿಹೀನೇ ಮತ್ಥಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯೋ ಪರಿಹಾಯತಿ, ಪಠಮಂ ಮಹಾವಗ್ಗೋ ಪರಿಹಾಯತಿ। ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಳಾಯತನವಗ್ಗೋ, ಖನ್ಧವಗ್ಗೋ, ನಿದಾನವಗ್ಗೋ, ಸಗಾಥಾವಗ್ಗೋತಿ ಏವಂ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯೇ ಪರಿಹೀನೇ ಮತ್ಥಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯೋ ಪರಿಹಾಯತಿ ಪಠಮಞ್ಹಿ ಉಪರಿಪಣ್ಣಾಸಕೋ ಪರಿಹಾಯತಿ। ತತೋ ಮಜ್ಝಿಮಪಣ್ಣಾಸಕೋ, ತತೋ ಮೂಲಪಣ್ಣಾಸಕೋತಿ ಏವಂ ಮಜ್ಝಿಮನಿಕಾಯೇ ಪರಿಹೀನೇ ಮತ್ಥಕತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದೀಘನಿಕಾಯೋ ಪರಿಹಾಯತಿ, ಪಠಮಞ್ಹಿ ಪಾಥಿಯವಗ್ಗೋ <pb ed="M" n="0.0087"/> ಪರಿಹಾಯತಿ ತತೋ ಮಹಾವಗ್ಗೋ, ತತೋ ಖನ್ಧಕವಗ್ಗೋತಿ ದೀಘನಿಕಾಯೇ ಪರಿಹೀನೇ ಸುತ್ತನ್ತಪಿಟಕಂ ಪರಿಹೀನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ। ವಿನಯಪಿಟಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜಾತಕಮೇವ ಧಾರೇನ್ತಿ। ವಿನಯಪಿಟಕಂ ಲಜ್ಜಿನೋ ಧಾರೇನ್ತಿ। ಲಾಭಕಾಮಾ ಪನ ಸುತ್ತನ್ತೇ ಕಥಿತೇಪಿ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇನ್ತಾ ನತ್ಥೀತಿ ಜಾತಕಮೇವ ಧಾರೇನ್ತಿ। ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ಜಾತಕಮ್ಪಿ ಧಾರೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ। ಅಥ ನೇಸಂ ಪಠಮಂ ವೇಸ್ಸನ್ತರಜಾತಕಂ ಪರಿಹಾಯತಿ। ತತೋ ಪಟಿಲೋಮಕ್ಕಮೇನ ಪುಣ್ಣಕಜಾಕತಕಂ, ಮಹಾನಾರದಕಸ್ಸಪಜಾತಕಂ ಪರಿಹಾಯತಿ। ವಿನಯಪಿಟಕಮೇವ ಧಾರೇನ್ತಿ। ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಕಾಲೇ ತಮ್ಪಿ ಮತ್ಥಕತೋ ಪರಿಹಾಯತಿ ಪಠಮಞ್ಹಿ ಪರಿವಾರೋ ಪರಿಹಾಯತಿ, ತತೋ ಖನ್ಧಕೋ ಭಿಕ್ಖುನೀವಿಭಙ್ಗೋ ಮಹಾವಿಭಙ್ಗೋತಿ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಉಪೋಸಥಕ್ಖನ್ಧಕಮತ್ತಮೇವ ಧಾರೇನ್ತಿ, ತದಾ ಪರಿಯತ್ತಿ ಅನನ್ತರಹಿತಾವ ಹೋತಿ। ಯಾವ ಪನ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಚತುಪ್ಪದಿಕಗಾಥಾಪಿ ಪವತ್ತತಿ, ತಾವ ಪರಿಯತ್ತಿ ಅನನ್ತರಹಿತಾವ ಹೋತಿ। ಯದಾ ಸದ್ಧೋ ಪಸನ್ನೋ ರಾಜಾ ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧೇ ಸುವಣ್ಣಚಙ್ಕೋಟಕಮ್ಹಿ ಸಹಸ್ಸತ್ಥವಿಕಂ ಠಪಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಬುದ್ಧೇಹಿ ಕಥಿತಂ ಚತುಪ್ಪದಿಕಂ ಗಾಥಂ ಜಾನನ್ತೋ ಇಮಂ ಸಹಸ್ಸಂ ಗಣ್ಹತೂ’’ತಿ ನಗರೇ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹಕಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಏಕವಾರಂ ಚರಾಪಿತೇ ನ ಸುಣನ್ತಾಪಿ ಹೋನ್ತಿ ಅಸುಣನ್ತಾಪಿ, ಯಾವ ತತಿಯಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಗಣ್ಹಕಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ರಾಜಪುರಿಸಾ ಸಹಸ್ಸತ್ಥವಿಕಂ ಪುನ ರಾಜಕುಲಂ ಪವೇಸೇನ್ತಿ, ತದಾ ಪರಿಯತ್ತಿಅನ್ತರಹಿತಾ ನಾಮ ಹೋತಿ। ಏವಂ ಪರಿಯತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತರಹಿತಾಯ ಪಟಿಪತ್ತಿಪಿ ಪಟಿವೇಧೋಪಿ ಅನ್ತರಹಿತೋವ ಹೋತಿ। ಸದ್ಧಮ್ಮಸವನಸ್ಸ ದುಲ್ಲಭಭಾವೋ ಧಮ್ಮಸೋಣ್ಡಕವತ್ಥುನಾ ದೀಪೇತಬ್ಬೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕಿರ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಧಮ್ಮರಾಜಸ್ಸ ಸಾಸನನ್ತರಧಾನತೋ ನಚಿರೇನೇವ ಕಾಲೇನ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಪುತ್ತೋ ಧಮ್ಮಸೋಣ್ಡಕರಾಜಕುಮಾರೋ ಹುತ್ವಾ ಪಿತುಅಚ್ಚಯೇನ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲೇನ ದೇಸಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸೋತುಕಾಮೋ ಹುತ್ವಾ ಮಾಸಮತ್ತಂ ರಜ್ಜಂ ಕತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಯೇವ ಭದ್ದಕಪ್ಪೇ ರಜ್ಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ದೇವನಗರಸದಿಸೇ ಬಾರಾಣಸಿನಗರೇ ಚಕ್ಕವತ್ತಿರಜ್ಜಸದಿಸಂ ರಜ್ಜಂ ಕರೋನ್ತೋ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ… ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಏವರೂಪಂ ರಜ್ಜಂ ಕಿಂ ವಿಲಾಸಂ ರಜ್ಜಾನುಭಾವಂ ಸದ್ಧಮ್ಮವಿಯೋಗೇನ, ದಿವಾಕರವಿರಹಿತೋ ಆಕಾಸೋ ವಿಯ, ಸಸಙ್ಕವಿರಹಿತರತ್ತಿ ವಿಯ, ದಾಠಾವಿರಹಿತಗಜೋ ವಿಯ, ವೇಲನ್ತವಿರಹಿತಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ವಿಯ ಚಕ್ಖುವಿರಹಿತ ಸುಸಜ್ಜಿತವದನಂ ವಿಯ, ಸುಗನ್ಧವಿರಹಿತಪಾರಿಛತ್ತಪುಪ್ಫಂ ವಿಯ, ಚತುಅಕ್ಖರನಿಯಮಿತಧಮ್ಮದೇಸನಾವಿಯೋಗೇನ ಮಯ್ಹಂ ಇದಂ ರಜ್ಜಂ ನ ಸೋಭತೀ’’ತಿ <pb ed="M" n="0.0088"/> ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಚಙ್ಕೋಟಕೇನ ಸಹಸ್ಸತ್ಥವಿಕಂ ಭಣ್ಡಕಂ ಸುಸಜ್ಜಿತಂ ಮಙ್ಗಲಹತ್ಥಿಕುಮ್ಭೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಬಾರಾಣಸೀನಗರೇ ಮಹಾವೀಥಿಯಂ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತಿ ‘‘ಏಕಪದಿಕಂ ವಾ ದ್ವಿಪದಿಕಂ ವಾ ತಿಪದಿಕಂ ವಾ ಚತುಪ್ಪದಿಕಂ ವಾ ಧಮ್ಮಪದಂ ಜಾನನ್ತಸ್ಸ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ಏವಂ ಭೇರಿಂ ಚರಾಪೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಜಾನನಕಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಪುನಪ್ಪುನಂ ದ್ವಿಸಹಸ್ಸಂ ತಿಸಹಸ್ಸಂ ಯಾವ ಸತಸಹಸ್ಸಂ ಕೋಟಿ ದ್ವೇ ಸಹಸ್ಸಕೋಟಿ, ಸತಸಹಸ್ಸಕೋಟಿ ಗಾಮನಿಗಮಜನಪದಸೇನಾಪತಿಟ್ಠಾನಂ ಉಪರಾಜಟ್ಠಾನಂ। ಪರಿಯೋಸಾನೇ ಧಮ್ಮದೇಸಕಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸುವಣ್ಣಪೀಠಕಂ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಚಜಿತ್ವಾಪಿ ಧಮ್ಮದೇಸಕಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ರಜ್ಜಸಿರಿಂ ಪಹಾಯ ಅತ್ತಾನಂ ಚಜಿತ್ವಾ ‘‘ಧಮ್ಮದೇಸಕಸ್ಸ ದಾಸೋ ಹುತ್ವಾಪಿ ಧಮ್ಮಂ ಸೋಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಏವಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮ ದೇಸಕಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಮೇ ಸದ್ಧಮ್ಮವಿಯೋಗೇನ ರಜ್ಜೇನಾತಿ ಅಮಚ್ಚಾನಂ ರಜ್ಜಂ ನಿಯ್ಯಾತೇತ್ವಾ ಸದ್ಧಮ್ಮಗವೇಸಕೋ ಹುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಸೋಣ್ಡಕಮಹಾರಾಜಾ ಮಹಾವನಂ ಪಾವಿಸಿ ಧಮ್ಮಸೋಣ್ಡಕಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ಸದ್ಧಮ್ಮಸವನಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪವಿಟ್ಠಕ್ಖಕೇ ಸಕ್ಕದೇವಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ವೇಜಯನ್ತಪಾಸಾದೋ ಸಹೇವ ಕಿಣ್ಣಿಕಾಯ ಕಮ್ಪೋ ಅಹೋಸಿ, ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾಸನಂ ಉಣ್ಹಾಕಾರಂ ಅಹೋಸಿ। ಸಕ್ಕೋದೇವರಾಜಾ ಕೇನಕಾರಣೇನ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾಸನಂ ಉಣ್ಹಾಕಾರಂ ಅಹೋಸೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಸಹಸ್ಸನೇತ್ತೇನ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ವಿತ್ಥಾರೇತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಧಮ್ಮಗವೇಸಕೋ ಹುತ್ವಾ ವನಂ ಪವಿಟ್ಠಂ ಧಮ್ಮಸೋಣ್ಡಕಮಹಾರಾಜಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ… ‘‘ಅಜ್ಜ ಮೇ ಅತ್ತಾನಮ್ಪಿ ಜಹಾಯ ರಕ್ಖಸವೇಸಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಏತಂ ಅನಿಚ್ಚಪರಿದೀಪನಂ ಜಾತಿಜರಾಬ್ಯಾಧಿಮರಣಂ ಸಕಲಸರೀರೇ ದೋಸಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ಏತಂ ಸಕರಜ್ಜೇಯೇವ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಯಕ್ಖಸರೂಪಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಅಭಿಮುಖೋ ಅವಿದೂರೇ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇಸಿ। ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಧಮ್ಮಸೋಣ್ಡಕಮಹಾರಾಜಾ ಏವಂ ಚಿನ್ತೇಸಿ… ‘‘ಏವಂರೂಪೋ ನಾಮ ರಕ್ಖಸೋ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನೇಯ್ಯಾ’’ತಿ, ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಾಮೀತಿ ರಕ್ಖಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪನ್ತೋ ಆಹ ‘‘ಸಾಮಿಪುಞ್ಞದೇವರಾಜ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ವನಘನೇ ವಸನಕದೇವರಾಜಾ ಕಿಂ ನುಖೋ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಾಸೀ’’ತಿ, ದೇವತಾ ‘‘ಮಹಾರಾಜ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ। ‘‘ಯದಿ ಧಮ್ಮಂ ಜಾನಾಸಿ, ಮಯ್ಹಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ‘‘ಅಹಂ ತುಯ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಮಯ್ಹಂ ಕೀದಿಸಂ ಧಮ್ಮಕಥಿಕಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ। ‘‘ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಮಯ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಮಯ್ಹಂ ಸರೀರೇ ಮಂಸಂ ಖಾದಿಸ್ಸಸೀ’’ತಿ ಆಹ। ‘‘ಅಹಂ ಮಹಾರಾಜ ಛಾತೋ ಹುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ ಆಹ। ‘‘ಯದಿ ತುಮ್ಹೇ <pb ed="M" n="0.0089"/> ಪಠಮಂ ಮಂಸಂ ಖಾದಥ, ಧಮ್ಮಂ ಕೋ ಸುಣಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ। ಪುನ ಸೋ ರಕ್ಖಸೋ ‘‘ನಾಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತುಂ ಸಕ್ಕೋಮೀ’’ತಿ। ಪುನ ರಾಜಾ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಧಮ್ಮಪಟಿಲಾಭಞ್ಚ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಮಂಸಪಟಿಲಾಭಞ್ಚ ತುಮ್ಹೇ ಜಾನಿತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ಅಥ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧು ಹೋಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ಉಬ್ಬೇಧೇನ ತಿಗಾವುತಮತ್ತಂ ಮಹನ್ತಂ ಅಞ್ಜನಪಬ್ಬತಂ ಮಾಪೇತ್ವಾ ಏವಮಾಹ… ‘‘ಸಚೇ ಮಹಾರಾಜ ಇಮಂ ಪಬ್ಬತಮುದ್ಧನಿಂ ಆರೂಯ್ಹ ಆಕಾಸಾ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ತ್ವಂ ಮಮ ಮುಖೇ ಪತಿಸ್ಸಸಿ, ಅಹಂ ತೇ ಆಕಾಸಗತಕಾಲೇ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತುಯ್ಹಞ್ಚ ಧಮ್ಮಪ್ಪಲಾಭೋ ಮಯ್ಹಞ್ಚ ಮಂಸಪಟಿಲಾಭೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ। ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಸೋಣ್ಡಕಮಹಾರಾಜಾ ‘‘ಅನಮತಗ್ಗೇ ಸಂಸಾರೇ ಪುರಿಸೋ ಹುತ್ವಾ ಅಧಮ್ಮಸಮಙ್ಗೀ ಹುತ್ವಾ ಅಧಮ್ಮಸ್ಸೇವ ಅತ್ಥಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ಅದಿನ್ನಾದಾನೋ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೋ ಸೂಕರಿಕೋ ಓರಬ್ಭಿಕೋ ಸಾಕುಣಿ ಕೋ ಚೋರೋ ಪರದಾರಿಕೋ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸೀಸಚ್ಛಿನ್ನಾನಂ ಲೋಹಿತಂ ಚತೂಸು ಮಹಾಸಮುದ್ದೇಸು ಉದಕತೋಪಿ ಬಹುತರಂ ಮಾತಾಪಿತುಆದೀನಮ್ಪಿ ಮನಾಪಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ರೋದನ್ತಾನಂ ಅಸ್ಸು ಚತೂಸುಮಹಾಸಮುದ್ದೇಸು ಉದಕತೋಪಿ ಬಹುತರಂ, ಇಮಂ ಪನ ಸರೀರಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ವಿಕ್ಕಿಣಾಮಿ ತಂ ಮಹಪ್ಫಲಞ್ಚ ಮನಾಪಞ್ಚಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಸಾಧು ಮಾರಿಸ ಏವಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಪಬ್ಬತಂ ಆರೂಯ್ಹ ಪಬ್ಬತಗ್ಗೇ ಠಿತೋ ‘‘ಮಮ ರಜ್ಜೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಮಯ್ಹಂ ಸಜೀವಸರೀರಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸತ್ಥಾಯ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸೋಮನಸ್ಸೋ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಥಾ’’ತಿ ಸದ್ಧಮ್ಮತ್ಥಾಯ ಜೀವಿತಂ ಪರಿಚ್ಚಜಿತ್ವಾ ಆಕಾಸತೋ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಥಾತಿ ಆಹ। ಅಥ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ಸಕತ್ತಭಾವೇನ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ಅತಿವಿಯ ಸೋತುಂ ಸೋಮನಸ್ಸೋ ಆಕಾಸತೋ ಪತನ್ತಂ ದಿಬ್ಬಫಸ್ಸೇನ ಪರಾಮಸನ್ತೋ ಉರೇನ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ದೇವಲೋಕಂ ನೇತ್ವಾ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಸಿಲಾಸನೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಮಾಲಾಗನ್ಧಾದೀಹಿ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಸೋಣ್ಡಕಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ।</p>

<p rend="gatha1">‘‘ಅನಿಚ್ಚಾ ವತ ಸಙ್ಖಾರಾ, ಉಪ್ಪಾದವಯಧಮ್ಮಿನೋ।</p>

<p rend="gathalast">ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ, ತೇಸಂ ವೂಪಸಮೋ ಸುಖೋ’’ತಿ॥</p>

<p rend="bodytext">ಏವಂ ಸಕ್ಕೋ ಧಮ್ಮಸೋಣ್ಡಕಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತ್ವಾ ದೇವಲೋಕಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ದೇವಲೋಕತೋ ಆನೇತ್ವಾ ಸಕರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಅಪ್ಪಮಾದೇನ ಓವದಿತ್ವಾ ದೇವಲೋಕಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ ಏವಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಸವನಸ್ಸಾಪಿ ದುಲ್ಲಭಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಏವಂ ಪರಿಯತ್ತಿಅನ್ತರಧಾನೇನ ಪಟಿಪತ್ತಿ ಪಟಿವೇಧಾಪಿ <pb ed="M" n="0.0090"/> ಅನ್ತರಧಾಯನ್ತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ತೀಣಿ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ ಕತಮಾನಿ ತೀಣಿ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಾನಿ। ಕಿಲೇಸಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ, ಖನ್ಧಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ, ಧಾತುಪರಿನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ। ತತ್ಥ ಕಿಲೇಸಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇಯೇವ ಹೋತಿ, ಭಗವಾ ಹಿ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇಯೇವ ವೀರಿಯಪಾದೇಹಿ ಸೀಲಪಥವಿಯಂ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಸದ್ಧಾಹತ್ಥೇನ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಕರಂ ಞಾಣಫರಸುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೋ ಲೋಭದೋಸಮೋಹವಿಪರೀತಮನಸಿಕಾರಅಹಿರೀಕಾನೋತ್ತಪ್ಪಕೋಧೂಪನಾಹಮಕ್ಖಪಳಾಸ- ಇಸ್ಸಾಮಚ್ಛರಿಯಮಾಯಾಸಾಠೇಯ್ಯಥಮ್ಭಸಾರಮ್ಭಮಾನಾತಿ ಮಾನಮದಪಮಾದತಣ್ಹಾ’ವಿಜ್ಜಾತಿವಿಧಾಕುಸಲಮೂಲದುಚ್ಚರಿತಸಂಕಿಲೇಸಮಲವಿಸಮಸಞ್ಞಾವಿತಕ್ಕ ಪಪಞ್ಚಚತುಬ್ಬಿಧವಿಪರಿಯೇಸಆಸವಗನ್ಥಓಘಯೋಗಾ’ಗತಿಗನ್ಥು’ ಪಾದಾನಪಞ್ಚಚೇತೋಖಿಲವಿನಿಬನ್ಧನೀವರಣಾ’ಭಿನನ್ದನ ಛವಿವಾದಮೂಲತಣ್ಹಾಕಾಯಸತ್ತಾನುಸಯ ಅಟ್ಠಮಿಚ್ಛತ್ತನವತಣ್ಹಾಮೂಲಕದಸಾಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿದಿಟ್ಠಿಗತ ಅಟ್ಠಸತತಣ್ಹಾವಿಚರಿತಪ್ಪ ಭೇದ ಸಬ್ಬದರಥಪರಿಳಾಹಕಿಲೇಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಸಙ್ಖೇಪತೋ ವಾ ಪಞ್ಚ ಕಿಲೇಸಅಭಿಸಙ್ಖಾರಖನ್ಧಮಚ್ಚುದೇವಪುತ್ತಮಾರೇ ಅಸೇಸತೋ ಹತಾ ವಿಹತಾ ಅನಭಾವಂಕತಾ ತಸ್ಮಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕಿಲೇಸಾ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇಯೇವ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಿರೋಧಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಕಿಲೇಸನಿಬ್ಬಾನಂ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇಯೇವ ಹೋತಿ ಏತ್ಥ ಚ ಬೋಧೀತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಞ್ಞಾಣಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ ತಥಾ ಹಿ ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಬುದ್ಧಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಅರಿಯಸಾವಕಾನಂ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇಯೇವ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಕಿಲೇಸಾ ಅಸೇಸಂ ನಿರೋಧಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ ತೇಪಿ ಬುದ್ಧಾ ಉಗ್ಘಟಿತವಿಞ್ಞೂವಿಭಜ್ಜಿತಞ್ಞೂನೇಯ್ಯವಸೇನ ತಿವಿಧಾ ಹೋನ್ತಿ ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಜಾತತ್ತಕೀಸೋತತ್ತಕೀನಿದಾನೇ।</p>

<p rend="gatha1">‘‘ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞುನಾಮಕೋ, ವಿಭಜ್ಜಿತಞ್ಞುನೋ ದುವೇ।</p>

<p rend="gathalast">ತತಿಯೋ ನೇಯ್ಯೋ ನಾಮೇನ, ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ತಿಧಾ ಮತೋ॥</p>

<p rend="gatha1">ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞುಬೋಧಿಸತ್ತೋ, ಪಞ್ಞಾಧಿಕೋತಿ ನಾಮಸೋ।</p>

<p rend="gathalast">ವಿಭಜ್ಜಿತಞ್ಞುಬೋಧಿಸತ್ತೋ, ವುತ್ತೋ ವೀರಿಯಾಧಿಕೋ॥</p>

<p rend="gatha1">ಮತೋ ನೇಯ್ಯೋ ಸದ್ಧಾಧಿಕೋ ನಾಮ, ಬೋಧಿಸತ್ತಾ ಇಮೇ ತಯೋ।</p>

<p rend="gathalast">ಕಪ್ಪೇಚ ಸತಸಹಸ್ಸೇ, ಚತುರೋ ಚ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೇ॥</p>

<p rend="gatha1">ಪೂರೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸಮ್ಭಾರೇ, ಲದ್ಧಬ್ಯಾಕರಣೋ ಪುರೇ।</p>

<p rend="gathalast">ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞುಬೋಧಿಸತ್ತೋ, ಪತ್ತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಮುತ್ತಮಂ॥</p>

<p rend="gatha1">ಅಟ್ಠಮೇ <pb ed="M" n="0.0091"/> ಚ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೇ, ಕಪ್ಪೇ ಚ ಸತಸಹಸ್ಸೇ।</p>

<p rend="gathalast">ಪೂರೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸಮ್ಭಾರೇ, ಲದ್ಧಬ್ಯಾಕರಣೋ ಪುರೇ॥</p>

<p rend="gatha1">ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞುಬೋಧಿಸತ್ತೋ, ಪತ್ತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಮುತ್ತಮಂ।</p>

<p rend="gathalast">ನೇಯ್ಯೋ ತು ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚ, ಸೋಳಸೇ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೇ॥</p>

<p rend="gatha1">ಕಪ್ಪೇ ಚ ಸತಸಹಸ್ಸೇ, ಲದ್ಧಬ್ಯಾಕರಣೋ ಪುರೇ।</p>

<p rend="gathalast">ಪೂರೇತ್ವಾ ಬೋಧಿಸಮ್ಭಾರೇ, ಪತ್ತೋ ಸಮ್ಬೋಧಿಮುತ್ತಮ’’ ನ್ತಿ॥</p>

<p rend="bodytext">ಸುತ್ತನಿಪಾತಅಪದಾನಟ್ಠಕಥಾಸು ಪನ ‘‘ಬುದ್ಧಾನಂ ಆನನ್ದ ಹೇಟ್ಠಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಚತ್ತಾರಿ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಞ್ಚ, ಮಜ್ಝಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಅಟ್ಠ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಞ್ಚ, ಉಪರಿಮಪರಿಚ್ಛೇದೇನ ಸೋಳಸಾಸಙ್ಖ್ಯ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಞ್ಚ। ಏತೇಚ ಪಞ್ಞಾಧಿಕಸದ್ಧಾಧಿಕವೀರಿಯಾಧಿಕವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ವುತ್ತಂ ತೇಸು ಪಞ್ಞಾಧಿಕೋ ಚತ್ತಾರಿ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಞ್ಚ, ಸದ್ಧಾಧಿಕೋ ಅಟ್ಠಅಸಙ್ಖೇಯ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಞ್ಚ, ವೀರಿಯಾಧಿಕೋ ಸೋಳಸಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಞ್ಚಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ತತ್ಥ ಪಞ್ಞಾಧಿಕೋ ಯೋನಿಗತಿವಿಞ್ಞಾಣಟ್ಠಿತಿಸತ್ತಾವಾಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋಪಿ ಪಞ್ಞಾಬಹುಲ್ಲವಸೇನ ಸಮ್ಪನ್ನಜ್ಝಾಸಯ ಸಮ್ಭವತೋ ಖಿಪ್ಪಞ್ಞೇವ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಬೋಧಿ। ಸದ್ಧಾಧಿಕೋ ಪನ ಮನ್ದಪಞ್ಞತ್ತಾ ಅಸ್ಸದ್ದಹಿತಬ್ಬೇಪಿ ಸದ್ದಹತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಮನ್ದಞ್ಞೇವ ಸಮ್ಬೋಧಿ। ವೀರಿಯಾಧಿಕೋ ಪನ ಉಭಯಮನ್ದೋ ಅಸ್ಸದ್ದಹಿತಬ್ಬಮ್ಪಿ ಸದ್ದಹತಿ, ಅಕತ್ತಬ್ಬಮ್ಪಿ ಕರೋತಿ, ರಾಜಾ ಪಸ್ಸೇನದೀಕೋಸಲೋ ಯಥಾ ಸೋ ಹಿ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧೇ ಧರಮಾನೇಯೇವ ಅಗಮನೀಯಮ್ಪಿ ಪರದಾರಂ ಗನ್ತುಂ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಪರಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತುಂ ಆರದ್ಧೋ ನೇರಯಿಕಾನಂ ವಿರವನ್ತಾನಂ ದು-ಸ-ನ-ಸೋತಿ ಸದ್ದಮ್ಪಿ ಸುತ್ವಾ ಅತಿವಿಮೂಳ್ಹೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವಚನೇನ ಸಬ್ಬಜನಾನಂ ಯಞ್ಞತ್ಥಾಯ ದುಕ್ಖಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ ಕೋ ಪನವಾದೋ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ, ತಥಾ ಹಿ ಏಸ ಕಸ್ಸಪಭಗವತೋ ಸಾಸನನ್ತರಧಾನೇನ ಅನ್ಧಭೂತೇ ಲೋಕೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ರಾಜಾ ಹುತ್ವಾಪಿ ನಿಗ್ರೋಧರುಕ್ಖದೇವತಾಯ ಯಞ್ಞತ್ಥಾಯ ಏಕಸತರಾಜಾನೋ ಮಹೇಸೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮಾರೇತುಂ ಆರದ್ಧೋ। ಏವಂ ವೀರಿಯಾಧಿಕೋ ಉಭಯಮನ್ದೋ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಬೋಧಿ ಅತಿಮನ್ದೋತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಞಾಧಿಕಸದ್ಧಾಧಿಕವೀರಿಯಾಧಿಕವಸೇನ ಕಾಲಸ್ಸಾಪಿ ರಸ್ಸದೀಘಭಾವೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ। ಪಚ್ಛಿಮನಯೋಏವ ಪಸಂಸಿತಬ್ಬೋತಿ ಅಯಮೇತ್ಥ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ತನೋಮತಿ। ಖನ್ಧಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ಪನ ಕುಸಿನಾರಾಯ ಉಪವತ್ತನೇ ಮಲ್ಲಾನಂ ಸಾಲವನೇ ಯಮಕಸಾಲಾನಮನ್ತರೇ <pb ed="M" n="0.0092"/> ವೇಸಾಖಪುಣ್ಣಮದಿವಸೇ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯೇ ಏಕೂನವೀಸತಿಯಾ ಚುತಿಚಿತ್ತೇಸು ಮೇತ್ತಾಪುಬ್ಬಭಾಗಸ್ಸ ಸೋಮನಸ್ಸಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಅಸಙ್ಖಾರಿಕಕುಸಲಚಿತ್ತಸದಿಸೇನ ಮಹಾವಿಪಾಕಚಿತ್ತೇನ ಅಬ್ಯಾಕತೇನ ಚರಿಮಕಂ ಕತ್ವಾ ಕತ್ಥಚಿ ಭವೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ ಅನನ್ತರಪಚ್ಚಯೋ ಹುತ್ವಾ ಕಮ್ಮತಣ್ಹಾಕಿಲೇಸೇಹಿ ಅನುಪಾದಾನೋ ಸಬ್ಬುಪಧಿಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ಉಪಾದಿನ್ನಕಕ್ಖನ್ಧಪರಿಚ್ಚಾಗೋ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ವಿತ್ಥಾರೋ ಪನ ದೀಘನಿಕಾಯೇ ಮಹಾವಗ್ಗೇ ಮಹಾಪರಿನಿಬ್ಬಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯಂ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬೋ। ತತ್ಥ ವಿದೇಸಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪುರಿಸೋ ಸಬ್ಬಂ ಞಾತಿಜನಂ ಆಲಿಙ್ಗೇತ್ವಾ ಸೀಸೇ ಚುಮ್ಬಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ ವಿಯ ಭಗವಾಪಿ ನಿಬ್ಬಾನಪುರಂ ಪವಿಸನ್ತೋ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಚತುವೀಸತಿಕೋಟಿಸತಸಹಸ್ಸಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಅನವಸೇಸಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಯಾವ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತಂ, ತತೋಪಿ ವುಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಝಾನಙ್ಗಾನಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತೇನ ಅಬ್ಯಾಕತೇನ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿ। ಪಾಳಿಯಂ ಪನ ‘‘ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಸಮನನ್ತರಾ ಭಗವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ ತತ್ಥ ದ್ವೇ ಸಮನನ್ತರಾ ಝಾನಸಮನನ್ತರಾ, ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸಮನನ್ತರಾತಿ। ತತ್ಥ ಝಾನಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಭವಙ್ಗಂ ಓತಿಣ್ಣಸ್ಸ ತತ್ಥೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ಝಾನಸಮನನ್ತರಂ ನಾಮ। ಝಾನಾ ವುಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಪುನ ಝಾನಙ್ಗಾನಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಭವಙ್ಗಂ ಓತಿಣ್ಣಸ್ಸ ತತ್ಥೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸಮನನ್ತರಂ ನಾಮ। ಭಗವಾ ಪನ ಝಾನಸಮನನ್ತರಾ ಅಪರಿ ನಿಬ್ಬಾಯಿತ್ತಾ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸಮನನ್ತರಮೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ, ತೇನೇವಾಹ ‘‘ಭಗವಾ ಪನ ಝಾನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಝಾನಾ ವುಟ್ಠಾಯ ಝಾನಙ್ಗಾನಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತೇನ ಅಬ್ಯಾಕತೇನ ದುಕ್ಖಸಚ್ಚೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ’’ತಿ। ಏತ್ಥ ಭಗವತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಚಿತ್ತಸ್ಸ ಕಿಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕಮ್ಮಂ ವಾ ಹೋತಿ, ಉದಾಹು ಕಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಗತಿನಿಮಿತ್ತಾನಿ, ಅಥ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಅಪರೇ ಏವಂ ವದನ್ತಿ।</p>

<p rend="gatha1">ನಾಹು ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾ, ಠಿತಚಿತ್ತಸ್ಸ ತಾದಿನೋ।</p>

<p rend="gathalast">ಅನೇಜೋ ಸನ್ತಿ’ಮಾರಬ್ಭ, ಯಂಕಾಲ’ಮಕರೀ ಮುನಿ॥</p>

<p rend="gatha1">ಅಸಲ್ಲೀನೇನ ಚಿತ್ತೇನ, ವೇದನಂ ಅಜ್ಝವಾಸಯಿ।</p>

<p rend="gathalast">ಪಜ್ಜೋತಸ್ಸೇ’ವ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಚೇತಸೋ ಅಹೂ’ತಿ॥</p>

<p rend="bodytext">ಇಮಿಸ್ಸಾಗಾಥಾಯ ‘‘ಯಂ ಯೋ ಮುನಿ ಅನೇಜೋ ಸನ್ತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಕಾಲಂ ಅಕರೀ’’ತಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಚಿತ್ತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣನ್ತಿ ತಮಯುತ್ತಂ, ಪಟಿಸನ್ಧಿಭವಙ್ಗಚುತೀನಂ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಸ್ಸ ಅನಾರಹತ್ತಾ ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ಗೋತ್ರಭುಸ್ಸ ವೋದಾನಸ್ಸ ಮಗ್ಗಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯೇನಪಚ್ಚಯೋ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಫಲಸ್ಸ <pb ed="M" n="0.0093"/> ಆವಜ್ಜನಾಯಾ’’ತಿ ಪಟ್ಠಾನಪಾಳಿಯಾ ಜವನಆವಜ್ಜನಾನಮೇವ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ ತಸ್ಮಾ ಏತ್ಥ ‘‘ಯಂ ಯೋ ಮುನಿ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ಅನೇಜೋ ಅನೇಜಸಙ್ಖಾತೋ ತಣ್ಹಾರಹಿತೋ ಸನ್ತಿಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆರಬ್ಭ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಕಾಲಂ ಅಸೀತಿವಸ್ಸಪರಿಮಾಣಂ ಅಕರಿ ಅತಿಕ್ಕಮೀ’’ತಿ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ। ಕೇಚಿ ಪನ ಏವಂ ವದನ್ತಿ… ‘‘ಕತ್ಥಚಿ ಪನ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಯಥೋಪಟ್ಠಿತಂ ನಾಮರೂಪಧಮ್ಮಾದಿಕಮೇವ ಚುತಿಪರಿಯೋಸಾನಾನಂ ಗೋಚರಭಾವಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಕಮ್ಮ-ಕಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಾದಯೋ’’ತಿ ವುತ್ತತ್ತಾ ಕಮ್ಮನಿತ್ತಗತಿನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಅರಹತೋ ಚುತಿಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣಭಾವಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ತಮ್ಪಿ ಅಯುತ್ತಮೇವ ಅಯಞ್ಹೇತ್ಥತ್ಥೋ ಕತ್ಥಚಿ ಪನ ಭವೇ ಅನುಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಅರಹತೋ ಯಥಾ ಯಥಾ ಯೇನ ಯೇನ ಪಕಾರೇನ ಉಪಟ್ಠಿತಂ ನಾಮರೂಪಧಮ್ಮಾದಿಕಮೇವ ಚುತಿಪರಿಯೋಸಾನಂ ಆವಜ್ಜನಜವನಚಿತ್ತಾನಂ ಗೋಚರಭಾವಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಪುನ ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಾ ಅಭಾವತೋ। ಕಿಂ ಕಾರಣಂ ಭೂತಾನಿ ಕಮ್ಮಕಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಗತಿನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಗೋಚರಭಾವಂ ನ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ। ಚುತಿಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪನ ಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತೇನ ಗಹಿತಂ ಅತೀತಾರಮ್ಮಣಮೇವ ಗೋಚರಭಾವಂ ಗಚ್ಛತಿ। ‘‘ನಾಮರೂಪಾದಿಕಮೇವಾ ತಿ ಏತ್ಥ ನಾಮ’’ನ್ತಿ ಚಿತ್ತಚೇತಸಿಕನಿಬ್ಬಾನಂ ರೂಪನ್ತಿ ಅಟ್ಠಾರಸವಿಧಂ ರೂಪಂ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ನಾಮಞ್ಚ ರೂಪಞ್ಚ ನಾಮರೂಪಾ। ನಾಮರೂಪಾ ಚ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಚೇತಿ ತಥಾ। ತೇ ಆದಿ ಯೇಸಂ ತೇತಿ ನಾಮರೂಪಧಮ್ಮಾದಿ ತಮೇವ ನಾಮರೂಪಧಮ್ಮಾದಿಕಂ। ಆದಿಸದ್ದೇನ ಛ ಪಞ್ಞತ್ತಿಯೋ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ತೇನ ನಿಬ್ಬಾನಮ್ಪಿ ಅರಹತೋ ಮರಣಾಸನ್ನಕಾಲೇ ಕ್ರಿಯಜವನಸ್ಸಪಿ ಆರಮ್ಮಣಭಾವೋ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಖನ್ತಿ ವೀಮಂಸಿತ್ವಾ ಪನ ಗಹೇತಬ್ಬಂ। ಭಗವತೋ ನಿಬ್ಬಾನಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪನ ತುಸಿತಪುರತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಸಿರೀಮಹಾಮಾಯಾಯ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ವಸಿತಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತೇನ ಗಹಿತಾರಮ್ಮಣಮೇವ ಆರಮ್ಮಣಂ ಹೋತೀತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ ತಞ್ಚ ಖೋ ಗತಿನಿಮಿತ್ತಮೇವ, ನ ಕಮ್ಮಕಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಾನಿ। ಯುತ್ತಿತೋಪಿ ಆಗಮತೋಪಿ ಗತಿನಿಮಿತ್ತಮೇವ ಯುಜ್ಜತಿ ತಥಾ ಹಿ ತುಸಿತಪುರೇಯೇವ ಸೇತಕೇತುದೇವಪುತ್ತೋ ಹುತ್ವಾ ದಿಬ್ಬಗಣನಾಯ ಚತ್ತಾರಿ ಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಮನುಸ್ಸಗಣನಾಯ ಸತ್ತಪಞ್ಞಾಸವಸ್ಸಕೋಟಿ,ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಠತ್ವಾ ಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪಞ್ಚ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಸುದ್ಧಾವಾಸೇ ಅರಹನ್ತಬ್ರಹ್ಮುನಾ ದಸಹಿ ಚಕ್ಕವಾಳಸಹಸ್ಸೇಹಿ ಆಗಮ್ಮ ದೇವತಾವಿಸೇಸೇಹಿ ಚ।</p>

<p rend="gatha1">‘‘ಕಾಲೋ ದೇವ ಮಹಾವೀರ, ಉಪ್ಪಜ್ಜ ಮಾತುಕುಚ್ಛಯಂ।</p>

<p rend="gathalast">ಸದೇವಕಂ ತಾರಯನ್ತೋ, ಬುಜ್ಝಸ್ಸು ಅಮತಂ ಪದ’’ನ್ತಿ॥</p>

<p rend="bodytext">ಯಾಚಿಯಮಾನೋ <pb ed="M" n="0.0094"/> ‘‘ಕಾಲಂ ದೀಪಞ್ಚ ದೇಸಞ್ಚ, ಕುಲಂ ಮಾತರಮೇವ ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾನಿ ಪಞ್ಚ ಮಹಾವಿಲೋಕನಾನಿ ವಿಲೋಕೇತ್ವಾ ತುಸಿತಪುರತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಆಸಾಳ್ಹೀಪುಣ್ಣಮಾಯಂ ಉತ್ತರಾಸಾಳ್ಹನಕ್ಖತ್ತೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕೂನವೀಸತಿಯಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತೇಸು ಮೇತ್ತಾಪುಬ್ಬಭಾಗಮಸ್ಸ ಸೋಮನಸ್ಸಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಅಸಙ್ಖಾರಿಕಕುಸಲಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸದಿಸೇನ ಮಹಾವಿಪಾಕಚಿತ್ತೇನ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ। ತದಾರಮ್ಮಣಾಸನ್ನವೀಥಿತೋ ಪುಬ್ಬಭಾಗೇ ಆಲೋಕಿತಾನಿ ಕಾಲದೀಪದೇಸಕುಲಮಾತರವಸೇನ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚ ಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತಸ್ಸ ಗತಿನಿಮಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಭಾವೇನ ಗೋಚರಭಾವಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಖನ್ತಿ ತನ್ನಿನ್ನತಪ್ಪೋಣತಪ್ಪಬ್ಭಾರವಸೇನ ಬಾಹುಲ್ಲಪ್ಪವತ್ತಿತೋ ತೇನೇವ ಅಭಿಧಮ್ಮತ್ಥಸಙ್ಗಹಾದೀಸು ಅಭಿಧಮ್ಮತ್ಥ ವಿಭಾವನಿಯಂ ‘‘ಮರಣಕಾಲೇ ಯಥಾರಹಂ ಅಭಿಮುಖೀಭೂತಂ ಭವನ್ತರೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಜನಕಂ ಕಮ್ಮಂ ವಾ ತಂ ಕಮ್ಮಕರಣಕಾಲೇ ರೂಪಾದಿಕಮುಪಲದ್ಧಪುಬ್ಬಮುಪಕರಣಭೂತಞ್ಚ ಕಮ್ಮನಿಮಿತ್ತಂ ವಾ ಅನನ್ತರಮುಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಭವೇ ಉಪಲಭಿತಬ್ಬಂ ಉಪಭೋಗಭೂತಂ ಗತಿನಿಮಿತ್ತಂ ವಾ ಕಮ್ಮಬಲೇನ ಛನ್ನಂ ದ್ವಾರಾನಮಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಸಿ, ತತೋ ಪರಂ ತಮೇವ ತಥೋಪಟ್ಠಿತಮಾಲಮ್ಬಣಂ ಆರಬ್ಭ ವಿಪಚ್ಚಮಾನಕಕಮ್ಮಾನುರೂಪಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ವಾ, ಉಪಕ್ಕಿಲಿಟ್ಠಂ ವಾ ಉಪಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಭವಾನುರೂಪಂ ತತ್ಥೋಣತಂವ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನಮಭಿಣ್ಹಂ ಪವತ್ತತಿ ಬಾಹುಲ್ಲೇನ। ತಮೇವ ವಾ ಪನ ಜನಕಭೂತಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಭಿನವಕರಣವಸೇನ ದ್ವಾರಪ್ಪತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಪಚ್ಚಾಸನ್ನಮರಣಸ್ಸ ಪನ ತಸ್ಸ ವೀಥಿಚಿತ್ತಾವಸಾನೇ ಭವಙ್ಗಕ್ಖಯೇವಾ ಚವನವಸೇನ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಭವಪರಿಯೋಸಾನಭೂತಂ ಚುತಿಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿರುಜ್ಝತಿ। ತಸ್ಮಿಂ ನಿರುದ್ಧಾವಸಾನೇ ತಸ್ಸಾನನ್ತರಮೇವ ತಥಾ ಗಹಿತಮಾಲಮ್ಬಣಮಾರಬ್ಭ ಸವತ್ಥುಕಮವತ್ಥುಕಮೇವ ವಾ ಯಥಾರಹಂ ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯಪರಿಕ್ಖಿತ್ತೇನ ತಣ್ಹಾನುಸಯಮೂಲಕೇನ ಸಙ್ಖಾರೇನ ಜನಿಯಮಾನಂ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೇಹಿ ಪರಿಗ್ಗಯ್ಹಮಾನಂ ಸಹಜಾತಾನಮಧಿಟ್ಠಾನಭಾವೇನ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಭೂತಂ ಭವನ್ತರಪಟಿಸನ್ಧಾನವಸೇನ ಪಟಿಸನ್ಧಿಸಙ್ಖಾತಂ ಮಾನಸಮುಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಮೇವ ಪತಿಟ್ಠಾತಿ ಭವನ್ತರೇ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ‘‘ತತ್ಥೋಣತಂವ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನಮಭಿಣ್ಹಂ ಪವತ್ತತಿ ಬಾಹುಲ್ಲೇನಾ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಕಮ್ಮಬಲೇನ ಉಪಟ್ಠಿತಂ ಗತಿನಿಮಿತ್ತಂ ಮರಣಾಸನ್ನವೀಥಿತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಏಕಾಹದ್ವೀಹಾದಿವಸೇನ ಸತ್ತಾಹಮ್ಪಿ, ಸತ್ತಾಹತೋ ಉತ್ತರಿಪಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇ ವಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ ತಥಾ ಹಿ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ವಾ ಉಪಕ್ಕಿಲಿಟ್ಠಂ ವಾ ವಿಪಚ್ಚಮಾನಕಕಮ್ಮಾನುರೂಪಂ ಗತಿನಿಮಿತ್ತಂ ಚಿರಕಾಲಮ್ಪಿ ತಿಟ್ಠತಿ, ಅರಿಯಗಾಲತಿಸ್ಸಚೋರಘಾತಕಾದಯೋ ವಿಯ ತಥಾ ಹಿ ಅರಿಯಗಾಲತಿಸ್ಸೋ ನಾಮ ಉಪಾಸಕೋ ಸೀಹಳದೀಪೇ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಾಯ ಸುಮನಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಯಾವಜೀವಂ ದಾನಾದಿ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಾನಿ <pb ed="M" n="0.0095"/> ಕತ್ವಾ ಆಯೂಹಪರಿಯೋಸಾನೇ ಅರಿಯಗಾಲತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಮರಣಮಞ್ಚೇ ನಿಪನ್ನಸ್ಸ ಛದೇವಲೋಕತೋ ರಥಂ ಆನೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ದೇವಲೋಕಂ ವಣ್ಣೇಸುಂ। ಉಪಾಸಕೋ ದೇವತಾನಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ತುಸಿತಪುರತೋ ಆಹಟರಥಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಅವಸೇಸರಥೇ ‘‘ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ಸುಮನಾ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತಿಸ್ಸ ಮರಣಾಸನ್ನೇ ವಿಲಾಪಂ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ ಆಹ। ತಿಸ್ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಭರಿಯಾಯ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಆಹ… ‘‘ಅಹಂ ವಿಲಾಪಂ ನ ಕರೋಮಿ, ದೇವಲೋಕತೋ ದೇವತಾ ಛ ರಥೇ ಆನೇಸುಂ ತಾಹಿ ದೇವತಾಹಿ ಸದ್ಧಂ ಕಥೇಮೀ’’ತಿ। ತಂ ನಪಸ್ಸಾಮಿ ಕುಹಿ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತೇ ಪುಪ್ಫದಾಮಂ ಆಹರಾಪೇತ್ವಾ ಆಕಾಸೇ ಖಿಪಾಪೇಸಿ। ಸಾ ತಂ ಪುಪ್ಫದಾಮಂ ರಥಸೀಸೇ ಓಲಮ್ಬಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಗಬ್ಭಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಯನೇ ಸಯಿತ್ವಾ ನಾಸಿಕವಾತಂ ಸನ್ನಿರುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಚವಿತ್ವಾ ಪಾತುರಹೋಸಿ। ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ… ‘‘ಅಹಂ ಪನ ಪಠಮಂ ಆಗತೋಮ್ಹಿ, ತ್ವಂ ಕಸ್ಮಾ ಚಿರಾಯಸೀ’’ತಿ। ಉಭೋಪಿ ರಥೇ ಠತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಓಲೋಕೇನ್ತಾನಂಯೇವ ತುಸಿತಪುರಂ ಅಗಮಂಸು। ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಿತಗತಿನಿಮಿತ್ತಂ ಭರಿಯಾಯ ಪಾಕಟಂ ಹುತ್ವಾ ಪುರೇತರತುಸಿತಪುರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ ತೇನ ಅರಿಯಗಾಲತಿಸ್ಸಸ್ಸ ಚಿರಕಾಲಂ ಗತಿನಿಮಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಹಿ ಚಿರಕಾಲಂ ತುಸಿತಪುರೇ ಮುಹುತ್ತಂವ ಹೋತಿ। ಏವಂ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ವಿಪಚ್ಚಮಾನಕಕಮ್ಮಾನುರೂಪಂ ಗತಿನಿಮಿತ್ತಂ ಚಿರಕಾಲಂ ಪವತ್ತತಿ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ದುಟ್ಠಗಾಮಣಿಅಭಯಧಮ್ಮಿಕಉಪ್ಸಕಾದೀನಮ್ಪಿ ವತ್ಥು ವಿತ್ಥಾರೇತಬ್ಬಂ। ಚೋರಘಾತಕಸ್ಸ ಪನ ಮಹಾನಿರಯೇ ವಿಪಚ್ಚಮಾನಕಕಮ್ಮಾನುರೂಪಂ ನೇರಯಗ್ಗಿಜಾಲಾದಿಕಂ ಸತ್ತಾಹಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ಸಾವತ್ಥಿನಗರೇ ಕಿರ ಪಞ್ಚಸತಾ ಚೋರಾ ಬಹಿನಗರೇ ಚೋರಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಿ। ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಜನಪದಪುರಿಸೋ ತೇಸಂ ಅಬ್ಭನ್ತರೋ ಹುತ್ವಾ ಚೋರಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ, ತದಾ ತೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ರಾಜಪುರಿಸಾ ಅಗ್ಗಹೇಸುಂ। ರಾಜಾ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅನ್ತರೇ ಇಮೇ ಸಬ್ಬೇ ಮಾರೇತುಂ ಸಮತ್ಥಸ್ಸ ಜೀವಿತಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ಆಹ। ಪಞ್ಚಸತಾ ಚೋರಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಮ್ಬನ್ಧಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಹಾಯಕಾತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮಾರೇತುಂ ನ ಇಚ್ಛಿಂಸು, ಜನಪದಮನುಸ್ಸೋ ಪನ ‘‘ಅಹಂ ಮಾರೇಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಮಾರೇಸಿ। ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ತುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಚೋರಘಾತಕಕಮ್ಮಂ ಅದಾಸಿ। ಸೋ ಪಞ್ಚವೀಸತಿವಸ್ಸಾನಿ ಚೋರಘಾತಕಕಮ್ಮಂ ಆಕಾಸಿ। ರಾಜಾ ತಸ್ಸ ಮಹಲ್ಲಕೋತಿ ವತ್ವಾ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಚೋರಘಾತಕ ಕಮ್ಮಂ ದಾಪೇಸಿ। ಸೋ ಚೋರಘಾತಕಕಮ್ಮಾ ಅಪನೀತೋ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ <pb ed="M" n="0.0096"/> ನಾಸಿಕವಾತಂ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಹತ್ಥಪಾದಕಣ್ಣನಾಸಾದೀಹಿ ಛಿನ್ದಿತಬ್ಬಾನಂ ಊರೂಥನಕಟ್ಠಾನಂ ಭಿನ್ದನ್ತಮಾರೇತಬ್ಬಯುತ್ತಾನಂ ನಾಸಿಕವಾತಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮಾರೇತಬ್ಬಂ ಮನ್ತಂ ಲಭಿ। ಸೋ ರಾಜಾನಂ ಆರೋಚೇತ್ವಾ ನಾಸಿಕವಾತೇನ ಚೋರಘಾತಕಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸೇವ ತಿಂಸ ವಸ್ಸಾನಿ ಅತಿಕ್ಕಮಿ। ಸೋ ಪಚ್ಛಾ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಹುತ್ವಾ ಮರಣಮಞ್ಚೇ ನಿಪಜ್ಜಿ ‘‘ಸತ್ತದಿವಸೇನ ಕಾಲಂ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ಮರಣಕಾಲೇ ಮಹನ್ತಂ ವೇದನಂ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ಮಹಾನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಿಯ ಮಹಾಸದ್ದಂ ಕತ್ವಾ ದುಕ್ಖಿತೋ ಹೋತಿ। ತಸ್ಸ ಸದ್ದೇನ ಭೀತಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಉಭತೋಪಸ್ಸೇ ಗೇಹಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಲಾಯಿಂಸು। ತಸ್ಸ ಮರಣದಿವಸೇ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ದಿಬ್ಬಚಕ್ಖುನಾ ಲೋಕಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಏತಸ್ಸ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ಅನುಕಮ್ಪಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಗೇಹದ್ವಾರೇ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ। ಸೋ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ನಾಸಿಕವಾತಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ। ಯಾವ ತತಿಯಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಮಾನೋಪಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಥೇರಂ ಅತಿರೇಕೇನ ವಿರೋಚಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇತ್ವಾ ಪಾಯಾಸಂ ಥೇರಸ್ಸ ದಾಪೇಸಿ। ಥೇರೋ ಮಙ್ಗಲಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ। ಚೋರಘಾತಕೋ ಥೇರಸ್ಸ ದಿನ್ನದಾನಂ ಅನುಸ್ಸರಿತ್ವಾ ಚವಿತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ನಿರಯಜಾಲಾದಯೋ ಅನ್ತರಧಾಯನ್ತಿ। ಸೋ ಅನಾಗತೇಪಿ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ। ಏವಂ ಉಪಕ್ಕಿಲಿಟ್ಠಂ ವಾ ವಿಪಚ್ಚಮಾನ ಕಕಮ್ಮಾನುರೂಪಂ ಗತಿನಿಮಿತ್ತಮ್ಪಿ ಸತ್ತಾಹಪರಮಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ। ಅತ್ಥಿಕೇಹಿ ಪನ ಸಹಸ್ಸವತ್ಥು ಸಗಾಥಾವಗ್ಗೇಸು ಓಲೋಕೇತಬ್ಬೋ। ಭಗವತೋ ಪನ ಪರಿಸುದ್ಧಂ ಮೇತ್ತಾಪುಬ್ಬಭಾಗಸ್ಸ ಸೋಮನಸ್ಸ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಕುಸಲಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ವೇಗೇನ ಕಾಲದೀಪದೇಸಕುಲಮಾತರವಸೇನ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚಗತಿನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಚಿರಕಾಲಂ ಹುತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ। <hi rend="bold">ಚಿರಕಾಲ</hi>ನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಸತ್ತಾಹಮತ್ತಂ, ತುಸಿತಪುರೇಮುಹುತ್ತಮೇವ, ತಥಾಪಿ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಸತ್ತಾಹಮತ್ತೇ ಕಾಲೇ ದೇವತಾನಂ ಪಞ್ಚಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನಿ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ ತಞ್ಚ ಖೋ ಪುಞ್ಞವನ್ತಾನಂಯೇವ ಪಞ್ಞಾಯನ್ತಿ, ನ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಪುಞ್ಞವನ್ತಾನಂ ರಾಜರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾದೀನಂ ವಿಯ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹೇಸಕ್ಖಾ ದೇವತಾ ಜಾನನ್ತಿ, ನ ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖಾ, ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ನೇಮಿತ್ತಕಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪಣ್ಡಿತಾದಯೋವಿಯ। ಮಹೇಸಕ್ಖಾ ದೇವತಾ ತಂ ಪುಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ನನ್ದವನಂ ನೇತ್ವಾ ‘‘ಕಾಲೋ ದೇವಾ’’ತಿ ಆದೀಹಿ ಯಾಚನ್ತಿ। ಮಹಾಸಕ್ಕೋ ತತ್ಥೇವ ನನ್ದವನುಯ್ಯಾನೇ ಕಾಲದೀಪದೇಸಕುಲಮಾತರವಸೇನ ಪಞ್ಚ ವಿಲೋಕೇತ್ವಾ ಚವಿತ್ವಾ ತಮಾರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಮಹಾಮಾಯಾಯ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಅಗ್ಗಹೇಸೀತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಮವಗನ್ತಬ್ಬಂ।</p>

<p rend="bodytext">ತತ್ಥ <pb ed="M" n="0.0097"/> <hi rend="bold">ಕಾಲ</hi>ನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಏಕೂನತಿಂಸತಿಮೇ ವಸ್ಸೇ ವೇಸಾಖಪುಣ್ಣಮದಿವಸೇ ಬುದ್ಧೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಕಾಲಂ ಓಲೋಕೇಸಿ। <hi rend="bold">ದೀಪ</hi>ನ್ತಿ ಜಮ್ಬುದೀಪೇಯೇವ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ನ ಅಞ್ಞದೀಪೇಸೂತಿ ದೀಪಂ ಓಲೋಕೇಸಿ। <hi rend="bold">ದೇಸ</hi>ನ್ತಿ ಮಜ್ಝಿಮದೇಸೇಯೇವ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಮಹಾಬೋಧಿಮಣ್ಡೇಯೇವ, ನ ಅಞ್ಞದೇಸೇತಿ ದೇಸಂ ಓಲೋಕೇಸಿ। <hi rend="bold">ಕುಲ</hi>ನ್ತಿ ದ್ವೇ ಕುಲಾನಿ ಖತ್ತಿಯಕುಲಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲವಸೇನ। ತತ್ಥ ಯಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಖತ್ತಿಯಕುಲಂ ಲೋಕೇ ಸೇಟ್ಠಭಾವೇನ ‘‘ಅಯಮೇವ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗೋ’’ತಿ ಸಮ್ಮನ್ನತಿ, ತದಾ ಖತ್ತಿಯಕುಲೇಯೇವ ಬುದ್ಧಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ। ಯಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಾಲೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲಂ ಅಯಮೇವ ಲೋಕೇ ಅಗ್ಗೋತಿ, ತದಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಕುಲೇಯೇವ ಬುದ್ಧಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ। ಇದಾನಿ ಪನ ಖತ್ತಿಯಕುಲಮೇವ ಅಗ್ಗೋತಿ ಸಮ್ಮನ್ನನ್ತಿ। ಖತ್ತಿಯಕುಲೇಪಿ ಸಕ್ಯರಾಜಾನೋವ ಲೋಕೇ ಉತ್ತಮಾ, ಅಸಮ್ಭಿನ್ನಖತ್ತಿಯಕುಲತ್ತಾ ತಸ್ಮಾ ಸಕ್ಯರಾಜಕುಲೇಯೇವ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಕುಲಂ ಓಲೋಕೇಸಿ। <hi rend="bold">ಮಾತರ</hi>ನ್ತಿ ಮಮ ಮಾತರಂ ದಸ ಮಾಸಾನಿ ಸತ್ತ ಚ ದಿವಸಾನಿ ಠಸ್ಸತಿ, ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಮಮ ಮಾತುಯಾ ಅರೋಗೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಮಾತರಮ್ಪಿ ಓಲೋಕೇಸಿ। ಬೋಧಿಸತ್ತಮಾತಾ ಪನ ಪಚ್ಛಿಮವಯೇ ಠಿತಾ। ಏವಂ ಯುತ್ತಿತೋಪಿ ಆಗಮತೋಪಿ ಭಗವತೋ ನಿಬ್ಬಾನಚಿತ್ತಸ್ಸ ಪಟಸನ್ಧಿಚಿತ್ತೇನ ಗಹಿತನಿಮಿತ್ತಮೇವ ಆರಮ್ಮಣಂ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ।</p>

<p rend="gatha1">ಸಬ್ಬಞ್ಞುಜಿನನಿಬ್ಬಾನ, ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಗೋಚರಂ ಸುಭಂ।</p>

<p rend="gathalast">ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಗತಿನಿಮಿತ್ತಂ, ಗನ್ಥೇಹಿ ಅವಿರೋಧತೋ॥</p>

<p rend="bodytext">ಧಾತುಪರಿನಿಬ್ಬಾನಮ್ಪಿ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇಯೇವ ಭವಿಸ್ಸತಿ ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ಉಪರಿಪಣ್ಣಾಸಕೇ ‘‘ಧಾತುಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ಅನಾಗತೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಸಾಸನಸ್ಸ ಹಿ ಓಸಕ್ಕನಕಾಲೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ತಮ್ಬಪಣ್ಣಿದೀಪೇ ಧಾತುಯೋ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ಮಹಾಚೇತಿಯತೋ ನಾಗದೀಪೇ ರಾಜಾಯತನಚೇತಿಯಂ, ತತೋ ಮಹಾಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ। ನಾಗಭವನತೋಪಿ ದೇವಲೋಕತೋಪಿ ಧಾತುಯೋ ಮಹಾಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕಮೇವ ಗಮಿಸ್ಸನ್ತಿ ಸಾಸಪಮತ್ತಾಪಿ ಧಾತುಯೋ ಅನ್ತರಾ ನ ನಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಾ ಧಾತುಯೋ ಮಹಾಬೋಧಿಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ರಾಸಿಭೂತಾ ಸುವಣ್ಣಕ್ಖನ್ಧಾ ವಿಯ ಏಕಗ್ಘನಾ ಹುತ್ವಾ ಛಬ್ಬಣ್ಣರಸ್ಮಿಯೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿಸ್ಸನ್ತಿ, ತಾ ದಸಸಹಸ್ಸಲೋಕಧಾತುಂ ಫರಿಸ್ಸನ್ತಿ। ತತೋ ದಸಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳೇಸು ದೇವತಾ ಸನ್ನಿಪತಿತ್ವಾ ''ಅಜ್ಜ ಸತ್ಥಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ ಅಜ್ಜ ಸಾಸನಂ ಓಸಕ್ಕತಿ ಪಚ್ಛಿಮದಸ್ಸನಂ ಇದಂ ಅಮ್ಹಾಕ’’ನ್ತಿ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪರಿನಿಬ್ಬುತದಿವಸತೋ ಮಹನ್ತತರಂ ಕಾರುಞ್ಞಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಅನಾಗಾಮಿಖೀಣಾಸವೇ ಅವಸೇಸಾ ಸಕತ್ತಭಾವೇನ ಸನ್ಧಾರೇತುಂ <pb ed="M" n="0.0098"/> ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು, ಧಾತುಸರೀರತೋ ತೇಜೋಧಾತು ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ಯಾವ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾ ಉಗ್ಗಚ್ಛಿಸ್ಸತಿ। ಸಾಸಪಮತ್ತಾಯಪಿ ಧಾತುಯಾ ಸತಿ ಏಕಜಾಲಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಧಾತೂಸು ಪರಿಯಾದಾನಂ ಗತಾಸು ಪಚ್ಛಿಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ। ಏವಂ ಮಹನ್ತಂ ಆನುಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಧಾತೂಸು ಅನ್ತರಹಿತಾಸು ಸಾಸನಂ ಅನ್ತರಹಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ। ಯಾವ ಏವಂ ನ ಅನ್ತರಧಾಯತಿ, ತಾವ ಅನನ್ತರಧಾನಮೇವ ಸಾಸನಂ। ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಯಾವ ಸಾಸಪಮತ್ತಾ ಧಾತು ತಿಟ್ಠತಿ, ತಾವ ಬುದ್ಧಕಾಲತೋ ಪಚ್ಛಾತಿ ನ ವೇದಿತಬ್ಬಂ ಧಾತೂಸು ಹಿ ಠಿತಾಸು ಬುದ್ಧಾ ಠಿತಾ ವ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಏತ್ಥನ್ತರೇ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ನಿವಾರಿತಾವ ಹೋತಿ। ತೇನೇವ ವದಾಮ।</p>

<p rend="gatha1">ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಕಾಲತೋ, ಪಚ್ಛಾ ಧರನ್ತಿ ಧಾತುಯೋ।</p>

<p rend="gathalast">ಅನಿಬ್ಬುತೋವ ಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಅಞ್ಞಬುದ್ಧಸ್ಸ ವಾರಿತಾ॥</p>

<p rend="gatha1">ಜೀವಮಾನೇಪಿ ಸಮ್ಬುದ್ಧೇ, ನಿಬ್ಬುತೇ ವಾ ತಥಾಗತೇ।</p>

<p rend="gathalast">ಯೋ ಕರೋತಿ ಸಮಂ ಪೂಜಂ, ಫಲಂ ತಾಸ ಸಮಂ ಸಿಯಾ’ತಿ॥</p>

<p rend="centre">ಇತಿ ಸಾಗರಬುದ್ಧಿತ್ಥೇರವಿಚರಿತೇ ಸೀಮವಿಸೋಧನೇ ಧಮ್ಮವಣ್ಣನಾಯ</p>

<p rend="centre">ನಿಬ್ಬಾನಕಣ್ಡೋ ತತಿಯೋ ಪರಿಚ್ಛೇದೋ।</p>

</body>
<back></back>
</text>
</TEI.2>
