೨. ಉದುಮ್ಬರಿಕಸುತ್ತಂ

ನಿಗ್ರೋಧಪರಿಬ್ಬಾಜಕವತ್ಥು

೪೯. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ। ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಉದುಮ್ಬರಿಕಾಯ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮೇ ಪಟಿವಸತಿ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ತಿಂಸಮತ್ತೇಹಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸತೇಹಿ। ಅಥ ಖೋ ಸನ್ಧಾನೋ ಗಹಪತಿ ದಿವಾ ದಿವಸ್ಸ ದಿವಾದಿವಸ್ಸೇವ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಪೀ॰) ರಾಜಗಹಾ ನಿಕ್ಖಮಿ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ। ಅಥ ಖೋ ಸನ್ಧಾನಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಕಾಲೋ ಖೋ ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ। ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೋ ಭಗವಾ। ಮನೋಭಾವನೀಯಾನಮ್ಪಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಸಮಯೋ ದಸ್ಸನಾಯ। ಪಟಿಸಲ್ಲೀನಾ ಮನೋಭಾವನೀಯಾ ಭಿಕ್ಖೂ। ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನ ಉದುಮ್ಬರಿಕಾಯ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮೋ, ಯೇನ ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ। ಅಥ ಖೋ ಸನ್ಧಾನೋ ಗಹಪತಿ ಯೇನ ಉದುಮ್ಬರಿಕಾಯ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮೋ, ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ।

೫೦. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಮಹತಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಪರಿಸಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ ಉನ್ನಾದಿನಿಯಾ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಾಯ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಿಯಾ। ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರಾಜಕಥಂ ಚೋರಕಥಂ ಮಹಾಮತ್ತಕಥಂ ಸೇನಾಕಥಂ ಭಯಕಥಂ ಯುದ್ಧಕಥಂ ಅನ್ನಕಥಂ ಪಾನಕಥಂ ವತ್ಥಕಥಂ ಸಯನಕಥಂ ಮಾಲಾಕಥಂ ಗನ್ಧಕಥಂ ಞಾತಿಕಥಂ ಯಾನಕಥಂ ಗಾಮಕಥಂ ನಿಗಮಕಥಂ ನಗರಕಥಂ ಜನಪದಕಥಂ ಇತ್ಥಿಕಥಂ ಸೂರಕಥಂ ವಿಸಿಖಾಕಥಂ ಕುಮ್ಭಟ್ಠಾನಕಥಂ ಪುಬ್ಬಪೇತಕಥಂ ನಾನತ್ತಕಥಂ ಲೋಕಕ್ಖಾಯಿಕಂ ಸಮುದ್ದಕ್ಖಾಯಿಕಂ ಇತಿಭವಾಭವಕಥಂ ಇತಿ ವಾ।

೫೧. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಸನ್ಧಾನಂ ಗಹಪತಿಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ। ದಿಸ್ವಾ ಸಕಂ ಪರಿಸಂ ಸಣ್ಠಾಪೇಸಿ – ‘‘ಅಪ್ಪಸದ್ದಾ ಭೋನ್ತೋ ಹೋನ್ತು, ಮಾ ಭೋನ್ತೋ ಸದ್ದಮಕತ್ಥ। ಅಯಂ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕೋ ಆಗಚ್ಛತಿ ಸನ್ಧಾನೋ ಗಹಪತಿ। ಯಾವತಾ ಖೋ ಪನ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಕಾ ಗಿಹೀ ಓದಾತವಸನಾ ರಾಜಗಹೇ ಪಟಿವಸನ್ತಿ, ಅಯಂ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ ಸನ್ಧಾನೋ ಗಹಪತಿ। ಅಪ್ಪಸದ್ದಕಾಮಾ ಖೋ ಪನೇತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅಪ್ಪಸದ್ದವಿನೀತಾ , ಅಪ್ಪಸದ್ದಸ್ಸ ವಣ್ಣವಾದಿನೋ। ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಅಪ್ಪಸದ್ದಂ ಪರಿಸಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯಾ’’ತಿ। ಏವಂ ವುತ್ತೇ ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ।

೫೨. ಅಥ ಖೋ ಸನ್ಧಾನೋ ಗಹಪತಿ ಯೇನ ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ, ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ನಿಗ್ರೋಧೇನ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ। ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸನ್ಧಾನೋ ಗಹಪತಿ ನಿಗ್ರೋಧಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಞ್ಞಥಾ ಖೋ ಇಮೇ ಭೋನ್ತೋ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಸಙ್ಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಉನ್ನಾದಿನೋ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಾ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಂ ಅನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರಾಜಕಥಂ…ಪೇ॰… ಇತಿಭವಾಭವಕಥಂ ಇತಿ ವಾ। ಅಞ್ಞಥಾ ಖೋ ಚ (ಸೀ॰ ಪೀ॰) ಪನ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವತಿ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾನಿ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಾನಿ ವಿಜನವಾತಾನಿ ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಾನಿ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಾನೀ’’ತಿ।

೫೩. ಏವಂ ವುತ್ತೇ ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಸನ್ಧಾನಂ ಗಹಪತಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯಗ್ಘೇ ಗಹಪತಿ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ಕೇನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪತಿ, ಕೇನ ಸಾಕಚ್ಛಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಕೇನ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ? ಸುಞ್ಞಾಗಾರಹತಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ ಅಪರಿಸಾವಚರೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನಾಲಂ ಸಲ್ಲಾಪಾಯ। ಸೋ ಅನ್ತಮನ್ತಾನೇವ ಸೇವತಿ ಅನ್ತಪನ್ತಾನೇವ (ಸ್ಯಾ॰)। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಗೋಕಾಣಾ ಪರಿಯನ್ತಚಾರಿನೀ ಅನ್ತಮನ್ತಾನೇವ ಸೇವತಿ। ಏವಮೇವ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಹತಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ; ಅಪರಿಸಾವಚರೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ; ನಾಲಂ ಸಲ್ಲಾಪಾಯ। ಸೋ ಅನ್ತಮನ್ತಾನೇವ ಸೇವತಿ। ಇಙ್ಘ, ಗಹಪತಿ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಇಮಂ ಪರಿಸಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಏಕಪಞ್ಹೇನೇವ ನಂ ಸಂಸಾದೇಯ್ಯಾಮ ಸಂಹರೇಯ್ಯಾಮ (ಕ॰), ತುಚ್ಛಕುಮ್ಭೀವ ನಂ ಮಞ್ಞೇ ಓರೋಧೇಯ್ಯಾಮಾ’’ತಿ।

೫೪. ಅಸ್ಸೋಸಿ ಖೋ ಭಗವಾ ದಿಬ್ಬಾಯ ಸೋತಧಾತುಯಾ ವಿಸುದ್ಧಾಯ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಿಕಾಯ ಸನ್ಧಾನಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ನಿಗ್ರೋಧೇನ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಇಮಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪಂ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಗಿಜ್ಝಕೂಟಾ ಪಬ್ಬತಾ ಓರೋಹಿತ್ವಾ ಯೇನ ಸುಮಾಗಧಾಯ ತೀರೇ ಮೋರನಿವಾಪೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸುಮಾಗಧಾಯ ತೀರೇ ಮೋರನಿವಾಪೇ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮಿ। ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಸುಮಾಗಧಾಯ ತೀರೇ ಮೋರನಿವಾಪೇ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತಂ। ದಿಸ್ವಾನ ಸಕಂ ಪರಿಸಂ ಸಣ್ಠಾಪೇಸಿ – ‘‘ಅಪ್ಪಸದ್ದಾ ಭೋನ್ತೋ ಹೋನ್ತು, ಮಾ ಭೋನ್ತೋ ಸದ್ದಮಕತ್ಥ, ಅಯಂ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸುಮಾಗಧಾಯ ತೀರೇ ಮೋರನಿವಾಪೇ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮತಿ। ಅಪ್ಪಸದ್ದಕಾಮೋ ಖೋ ಪನ ಸೋ ಆಯಸ್ಮಾ, ಅಪ್ಪಸದ್ದಸ್ಸ ವಣ್ಣವಾದೀ। ಅಪ್ಪೇವ ನಾಮ ಅಪ್ಪಸದ್ದಂ ಪರಿಸಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯ। ಸಚೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಇಮಂ ಪರಿಸಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಇಮಂ ತಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಮ – ‘ಕೋ ನಾಮ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯೇನ ಭಗವಾ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತಿ, ಯೇನ ಭಗವತಾ ಸಾವಕಾ ವಿನೀತಾ ಅಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತಾ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯ’ನ್ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೇಸುಂ।

ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾವಾದೋ

೫೫. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಯೇನ ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ। ಅಥ ಖೋ ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏತು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ, ಸ್ವಾಗತಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ। ಚಿರಸ್ಸಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಇಮಂ ಪರಿಯಾಯಮಕಾಸಿ ಯದಿದಂ ಇಧಾಗಮನಾಯ। ನಿಸೀದತು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ, ಇದಮಾಸನಂ ಪಞ್ಞತ್ತ’’ನ್ತಿ। ನಿಸೀದಿ ಭಗವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ। ನಿಗ್ರೋಧೋಪಿ ಖೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಅಞ್ಞತರಂ ನೀಚಾಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ನಿಗ್ರೋಧಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಾಯ ನುತ್ಥ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏತರಹಿ ಕಥಾಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾ, ಕಾ ಚ ಪನ ವೋ ಅನ್ತರಾಕಥಾ ವಿಪ್ಪಕತಾ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ, ‘‘ಇಧ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅದ್ದಸಾಮ ಭಗವನ್ತಂ ಸುಮಾಗಧಾಯ ತೀರೇ ಮೋರನಿವಾಪೇ ಅಬ್ಭೋಕಾಸೇ ಚಙ್ಕಮನ್ತಂ, ದಿಸ್ವಾನ ಏವಂ ಅವೋಚುಮ್ಹಾ – ‘ಸಚೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಇಮಂ ಪರಿಸಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಇಮಂ ತಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛೇಯ್ಯಾಮ – ಕೋ ನಾಮ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯೇನ ಭಗವಾ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತಿ, ಯೇನ ಭಗವತಾ ಸಾವಕಾ ವಿನೀತಾ ಅಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತಾ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯ’ನ್ತಿ? ಅಯಂ ಖೋ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಅನ್ತರಾಕಥಾ ವಿಪ್ಪಕತಾ; ಅಥ ಭಗವಾ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋ’’ತಿ।

೫೬. ‘‘ದುಜ್ಜಾನಂ ಖೋ ಏತಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಯಾ ಅಞ್ಞದಿಟ್ಠಿಕೇನ ಅಞ್ಞಖನ್ತಿಕೇನ ಅಞ್ಞರುಚಿಕೇನ ಅಞ್ಞತ್ರಾಯೋಗೇನ ಅಞ್ಞತ್ರಾಚರಿಯಕೇನ, ಯೇನಾಹಂ ಸಾವಕೇ ವಿನೇಮಿ , ಯೇನ ಮಯಾ ಸಾವಕಾ ವಿನೀತಾ ಅಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತಾ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ। ಇಙ್ಘ ತ್ವಂ ಮಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಸಕೇ ಆಚರಿಯಕೇ ಅಧಿಜೇಗುಚ್ಛೇ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛ – ‘ಕಥಂ ಸನ್ತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಹೋತಿ, ಕಥಂ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಾ’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಉನ್ನಾದಿನೋ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಾ ಅಹೇಸುಂ – ‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ ವತ ಭೋ, ಅಬ್ಭುತಂ ವತ ಭೋ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಮಹಿದ್ಧಿಕತಾ ಮಹಾನುಭಾವತಾ, ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಸಕವಾದಂ ಠಪೇಸ್ಸತಿ, ಪರವಾದೇನ ಪವಾರೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ।

೫೭. ಅಥ ಖೋ ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇ ಅಪ್ಪಸದ್ದೇ ಕತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಯಂ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾವಾದಾ ತರೋಜಿಗುಚ್ಛಂಸಾರೋದಾ (ಕ॰) ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಸಾರಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಅಲ್ಲೀನಾ ವಿಹರಾಮ । ಕಥಂ ಸನ್ತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಹೋತಿ, ಕಥಂ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಾ’’ತಿ?

‘‘ಇಧ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಅಚೇಲಕೋ ಹೋತಿ ಮುತ್ತಾಚಾರೋ, ಹತ್ಥಾಪಲೇಖನೋ ಹತ್ಥಾವಲೇಖನೋ (ಸ್ಯಾ॰), ನ ಏಹಿಭದ್ದನ್ತಿಕೋ, ನ ತಿಟ್ಠಭದ್ದನ್ತಿಕೋ, ನಾಭಿಹಟಂ , ನ ಉದ್ದಿಸ್ಸಕತಂ, ನ ನಿಮನ್ತನಂ ಸಾದಿಯತಿ, ಸೋ ನ ಕುಮ್ಭಿಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ಕಳೋಪಿಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ನ ಏಳಕಮನ್ತರಂ, ನ ದಣ್ಡಮನ್ತರಂ, ನ ಮುಸಲಮನ್ತರಂ, ನ ದ್ವಿನ್ನಂ ಭುಞ್ಜಮಾನಾನಂ, ನ ಗಬ್ಭಿನಿಯಾ, ನ ಪಾಯಮಾನಾಯ, ನ ಪುರಿಸನ್ತರಗತಾಯ, ನ ಸಙ್ಕಿತ್ತೀಸು, ನ ಯತ್ಥ ಸಾ ಉಪಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ನ ಯತ್ಥ ಮಕ್ಖಿಕಾ ಸಣ್ಡಸಣ್ಡಚಾರಿನೀ, ನ ಮಚ್ಛಂ, ನ ಮಂಸಂ, ನ ಸುರಂ, ನ ಮೇರಯಂ, ನ ಥುಸೋದಕಂ ಪಿವತಿ, ಸೋ ಏಕಾಗಾರಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ ಏಕಾಲೋಪಿಕೋ, ದ್ವಾಗಾರಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ ದ್ವಾಲೋಪಿಕೋ, ಸತ್ತಾಗಾರಿಕೋ ವಾ ಹೋತಿ ಸತ್ತಾಲೋಪಿಕೋ, ಏಕಿಸ್ಸಾಪಿ ದತ್ತಿಯಾ ಯಾಪೇತಿ, ದ್ವೀಹಿಪಿ ದತ್ತೀಹಿ ಯಾಪೇತಿ, ಸತ್ತಹಿಪಿ ದತ್ತೀಹಿ ಯಾಪೇತಿ; ಏಕಾಹಿಕಮ್ಪಿ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇತಿ, ದ್ವೀಹಿಕಮ್ಪಿ ದ್ವಾಹಿಕಂಪಿ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰) ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇತಿ, ಸತ್ತಾಹಿಕಮ್ಪಿ ಆಹಾರಂ ಆಹಾರೇತಿ, ಇತಿ ಏವರೂಪಂ ಅದ್ಧಮಾಸಿಕಮ್ಪಿ ಪರಿಯಾಯಭತ್ತಭೋಜನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ। ಸೋ ಸಾಕಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಸಾಮಾಕಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ನೀವಾರಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ದದ್ದುಲಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಹಟಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಕಣಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಆಚಾಮಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಪಿಞ್ಞಾಕಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ತಿಣಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ, ಗೋಮಯಭಕ್ಖೋ ವಾ ಹೋತಿ; ವನಮೂಲಫಲಾಹಾರೋ ಯಾಪೇತಿ ಪವತ್ತಫಲಭೋಜೀ। ಸೋ ಸಾಣಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ , ಮಸಾಣಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಛವದುಸ್ಸಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಪಂಸುಕೂಲಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ, ತಿರೀಟಾನಿಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಅಜಿನಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಅಜಿನಕ್ಖಿಪಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಕುಸಚೀರಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ವಾಕಚೀರಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಫಲಕಚೀರಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಕೇಸಕಮ್ಬಲಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ವಾಳಕಮ್ಬಲಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಉಲೂಕಪಕ್ಖಮ್ಪಿ ಧಾರೇತಿ, ಕೇಸಮಸ್ಸುಲೋಚಕೋಪಿ ಹೋತಿ ಕೇಸಮಸ್ಸುಲೋಚನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ , ಉಬ್ಭಟ್ಠಕೋಪಿ ಉಭಟ್ಠಕೋಪಿ (ಸ್ಯಾ॰), ಉಬ್ಭಟ್ಠಿಕೋಪಿ (ಕ॰) ಹೋತಿ ಆಸನಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋ, ಉಕ್ಕುಟಿಕೋಪಿ ಹೋತಿ ಉಕ್ಕುಟಿಕಪ್ಪಧಾನಮನುಯುತ್ತೋ, ಕಣ್ಟಕಾಪಸ್ಸಯಿಕೋಪಿ ಹೋತಿ ಕಣ್ಟಕಾಪಸ್ಸಯೇ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಫಲಕಸೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಥಣ್ಡಿಲಸೇಯ್ಯಮ್ಪಿ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಏಕಪಸ್ಸಯಿಕೋಪಿ ಹೋತಿ ರಜೋಜಲ್ಲಧರೋ, ಅಬ್ಭೋಕಾಸಿಕೋಪಿ ಹೋತಿ ಯಥಾಸನ್ಥತಿಕೋ, ವೇಕಟಿಕೋಪಿ ಹೋತಿ ವಿಕಟಭೋಜನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ, ಅಪಾನಕೋಪಿ ಹೋತಿ ಅಪಾನಕತ್ತಮನುಯುತ್ತೋ, ಸಾಯತತಿಯಕಮ್ಪಿ ಉದಕೋರೋಹನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ। ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಯದಿ ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ವಾ ಹೋತಿ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಾ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಪರಿಪುಣ್ಣಾ’’ತಿ। ‘‘ಏವಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಾಯಪಿ ಖೋ ಅಹಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಯ ಅನೇಕವಿಹಿತೇ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ವದಾಮೀ’’ತಿ।

ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ

೫೮. ‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಏವಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಾಯ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಯ ಅನೇಕವಿಹಿತೇ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ವದತೀ’’ತಿ? ‘‘ಇಧ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಙ್ಕಪ್ಪೋ। ಯಮ್ಪಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಙ್ಕಪ್ಪೋ। ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ। ಯಮ್ಪಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ। ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಮಜ್ಜತಿ ಮುಚ್ಛತಿ ಪಮಾದಮಾಪಜ್ಜತಿ ಮದಮಾಪಜ್ಜತಿ (ಸ್ಯಾ॰)। ಯಮ್ಪಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಮಜ್ಜತಿ ಮುಚ್ಛತಿ ಪಮಾದಮಾಪಜ್ಜತಿ। ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

೫೯. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ, ಸೋ ತೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಙ್ಕಪ್ಪೋ। ಯಮ್ಪಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ, ಸೋ ತೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಙ್ಕಪ್ಪೋ। ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ, ಸೋ ತೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ। ಯಮ್ಪಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ, ಸೋ ತೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ। ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ, ಸೋ ತೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ಮಜ್ಜತಿ ಮುಚ್ಛತಿ ಪಮಾದಮಾಪಜ್ಜತಿ। ಯಮ್ಪಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ, ಸೋ ತೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ಮಜ್ಜತಿ ಮುಚ್ಛತಿ ಪಮಾದಮಾಪಜ್ಜತಿ। ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

೬೦. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಭೋಜನೇಸು ವೋದಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ – ‘ಇದಂ ಮೇ ಖಮತಿ, ಇದಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀ’ತಿ। ಸೋ ಯಞ್ಚ ಯಂ ಹಿ (ಸೀ॰ ಪೀ॰) ಖ್ವಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ತಂ ಸಾಪೇಕ್ಖೋ ಪಜಹತಿ। ಯಂ ಪನಸ್ಸ ಖಮತಿ, ತಂ ಗಧಿತೋ ಗಥಿತೋ (ಸೀ॰ ಪೀ॰) ಮುಚ್ಛಿತೋ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನೋ ಅನಾದೀನವದಸ್ಸಾವೀ ಅನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕನಿಕನ್ತಿಹೇತು – ‘ಸಕ್ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ಮಂ ರಾಜಾನೋ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾ ಖತ್ತಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಗಹಪತಿಕಾ ತಿತ್ಥಿಯಾ’ತಿ…ಪೇ॰… ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

೬೧. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ಅಪಸಾದೇತಾ ಅಪಸಾರೇತಾ (ಕ॰) ಹೋತಿ – ‘ಕಿಂ ಪನಾಯಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾಜೀವೋ ಬಹುಲಾಜೀವೋ (ಸೀ॰ ಪೀ॰) ಸಬ್ಬಂ ಸಂಭಕ್ಖೇತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಮೂಲಬೀಜಂ ಖನ್ಧಬೀಜಂ ಫಳುಬೀಜಂ ಅಗ್ಗಬೀಜಂ ಬೀಜಬೀಜಮೇವ ಪಞ್ಚಮಂ, ಅಸನಿವಿಚಕ್ಕಂ ದನ್ತಕೂಟಂ, ಸಮಣಪ್ಪವಾದೇನಾ’ತಿ…ಪೇ॰… ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಪಸ್ಸತಿ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ಕುಲೇಸು ಸಕ್ಕರಿಯಮಾನಂ ಗರುಕರಿಯಮಾನಂ ಮಾನಿಯಮಾನಂ ಪೂಜಿಯಮಾನಂ। ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಇಮಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮ್ಬಹುಲಾಜೀವಂ ಕುಲೇಸು ಸಕ್ಕರೋನ್ತಿ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತಿ ಮಾನೇನ್ತಿ ಪೂಜೇನ್ತಿ। ಮಂ ಪನ ತಪಸ್ಸಿಂ ಲೂಖಾಜೀವಿಂ ಕುಲೇಸು ನ ಸಕ್ಕರೋನ್ತಿ ನ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತಿ ನ ಮಾನೇನ್ತಿ ನ ಪೂಜೇನ್ತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಸೋ ಇಸ್ಸಾಮಚ್ಛರಿಯಂ ಕುಲೇಸು ಉಪ್ಪಾದೇತಾ ಹೋತಿ…ಪೇ॰… ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

೬೨. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಆಪಾಥಕನಿಸಾದೀ ಹೋತಿ…ಪೇ॰… ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಅತ್ತಾನಂ ಅದಸ್ಸಯಮಾನೋ ಕುಲೇಸು ಚರತಿ – ‘ಇದಮ್ಪಿ ಮೇ ತಪಸ್ಮಿಂ ಇದಮ್ಪಿ ಮೇ ತಪಸ್ಮಿ’ನ್ತಿ…ಪೇ॰… ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಕಿಞ್ಚಿದೇವ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಸೇವತಿ। ಸೋ ‘ಖಮತಿ ತೇ ಇದ’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಅಕ್ಖಮಮಾನಂ ಆಹ – ‘ಖಮತೀ’ತಿ। ಖಮಮಾನಂ ಆಹ – ‘ನಕ್ಖಮತೀ’ತಿ। ಇತಿ ಸೋ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ…ಪೇ॰… ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಥಾಗತಸ್ಸ ವಾ ತಥಾಗತಸಾವಕಸ್ಸ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಂಯೇವ ಪರಿಯಾಯಂ ಅನುಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ನಾನುಜಾನಾತಿ…ಪೇ॰… ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

೬೩. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಕೋಧನೋ ಹೋತಿ ಉಪನಾಹೀ। ಯಮ್ಪಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಕೋಧನೋ ಹೋತಿ ಉಪನಾಹೀ। ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಮಕ್ಖೀ ಹೋತಿ ಪಳಾಸೀ ಪಲಾಸೀ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಪೀ॰) …ಪೇ॰… ಇಸ್ಸುಕೀ ಹೋತಿ ಮಚ್ಛರೀ… ಸಠೋ ಹೋತಿ ಮಾಯಾವೀ… ಥದ್ಧೋ ಹೋತಿ ಅತಿಮಾನೀ… ಪಾಪಿಚ್ಛೋ ಹೋತಿ ಪಾಪಿಕಾನಂ ಇಚ್ಛಾನಂ ವಸಂ ಗತೋ… ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತಿ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ… ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಪರಾಮಾಸೀ ಹೋತಿ ಆಧಾನಗ್ಗಾಹೀ ದುಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೀ। ಯಮ್ಪಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಪರಾಮಾಸೀ ಹೋತಿ ಆಧಾನಗ್ಗಾಹೀ ದುಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೀ। ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸಿನೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಹೋತಿ।

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಯದಿಮೇ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಯ (?) ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ ವಾ ಅನುಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ ಇಮೇ, ಭನ್ತೇ, ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಯ (?) ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ ಹೋತಿ (ಕ॰), ನೋ ಅನುಪಕ್ಕಿಲೇಸಾ। ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ತಪಸ್ಸೀ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಇಮೇಹಿ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅಸ್ಸ; ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಅಞ್ಞತರಞ್ಞತರೇನಾ’’ತಿ।

ಪರಿಸುದ್ಧಪಪಟಿಕಪ್ಪತ್ತಕಥಾ

೬೪. ‘‘ಇಧ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ನ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ ನ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಙ್ಕಪ್ಪೋ। ಯಮ್ಪಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ನ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ ನ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಙ್ಕಪ್ಪೋ। ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ನ ಮಜ್ಜತಿ ನ ಮುಚ್ಛತಿ ನ ಪಮಾದಮಾಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

೬೫. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ, ಸೋ ತೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ನ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ ನ ಪರಿಪುಣ್ಣಸಙ್ಕಪ್ಪೋ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ, ಸೋ ತೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ನ ಅತ್ತಾನುಕ್ಕಂಸೇತಿ ನ ಪರಂ ವಮ್ಭೇತಿ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ, ಸೋ ತೇನ ತಪಸಾ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಂ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತೇತಿ, ಸೋ ತೇನ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕೇನ ನ ಮಜ್ಜತಿ ನ ಮುಚ್ಛತಿ ನ ಪಮಾದಮಾಪಜ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

೬೬. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಭೋಜನೇಸು ನ ವೋದಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ – ‘ಇದಂ ಮೇ ಖಮತಿ, ಇದಂ ಮೇ ನಕ್ಖಮತೀ’ತಿ। ಸೋ ಯಞ್ಚ ಖ್ವಸ್ಸ ನಕ್ಖಮತಿ, ತಂ ಅನಪೇಕ್ಖೋ ಪಜಹತಿ। ಯಂ ಪನಸ್ಸ ಖಮತಿ , ತಂ ಅಗಧಿತೋ ಅಮುಚ್ಛಿತೋ ಅನಜ್ಝಾಪನ್ನೋ ಆದೀನವದಸ್ಸಾವೀ ನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞೋ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ನ ತಪಂ ಸಮಾದಿಯತಿ ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕನಿಕನ್ತಿಹೇತು – ‘ಸಕ್ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ಮಂ ರಾಜಾನೋ ರಾಜಮಹಾಮತ್ತಾ ಖತ್ತಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಗಹಪತಿಕಾ ತಿತ್ಥಿಯಾ’ತಿ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

೬೭. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ನಾಪಸಾದೇತಾ ಹೋತಿ – ‘ಕಿಂ ಪನಾಯಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾಜೀವೋ ಸಬ್ಬಂ ಸಂಭಕ್ಖೇತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಮೂಲಬೀಜಂ ಖನ್ಧಬೀಜಂ ಫಳುಬೀಜಂ ಅಗ್ಗಬೀಜಂ ಬೀಜಬೀಜಮೇವ ಪಞ್ಚಮಂ, ಅಸನಿವಿಚಕ್ಕಂ ದನ್ತಕೂಟಂ, ಸಮಣಪ್ಪವಾದೇನಾ’ತಿ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಪಸ್ಸತಿ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ಕುಲೇಸು ಸಕ್ಕರಿಯಮಾನಂ ಗರು ಕರಿಯಮಾನಂ ಮಾನಿಯಮಾನಂ ಪೂಜಿಯಮಾನಂ। ದಿಸ್ವಾ ತಸ್ಸ ನ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಇಮಞ್ಹಿ ನಾಮ ಸಮ್ಬಹುಲಾಜೀವಂ ಕುಲೇಸು ಸಕ್ಕರೋನ್ತಿ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತಿ ಮಾನೇನ್ತಿ ಪೂಜೇನ್ತಿ। ಮಂ ಪನ ತಪಸ್ಸಿಂ ಲೂಖಾಜೀವಿಂ ಕುಲೇಸು ನ ಸಕ್ಕರೋನ್ತಿ ನ ಗರುಂ ಕರೋನ್ತಿ ನ ಮಾನೇನ್ತಿ ನ ಪೂಜೇನ್ತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಸೋ ಇಸ್ಸಾಮಚ್ಛರಿಯಂ ಕುಲೇಸು ನುಪ್ಪಾದೇತಾ ಹೋತಿ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

೬೮. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ನ ಆಪಾಥಕನಿಸಾದೀ ಹೋತಿ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ನ ಅತ್ತಾನಂ ಅದಸ್ಸಯಮಾನೋ ಕುಲೇಸು ಚರತಿ – ‘ಇದಮ್ಪಿ ಮೇ ತಪಸ್ಮಿಂ, ಇದಮ್ಪಿ ಮೇ ತಪಸ್ಮಿ’ನ್ತಿ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ನ ಕಞ್ಚಿದೇವ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ಸೇವತಿ, ಸೋ – ‘ಖಮತಿ ತೇ ಇದ’ನ್ತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ಅಕ್ಖಮಮಾನಂ ಆಹ – ‘ನಕ್ಖಮತೀ’ತಿ। ಖಮಮಾನಂ ಆಹ – ‘ಖಮತೀ’ತಿ। ಇತಿ ಸೋ ಸಮ್ಪಜಾನಮುಸಾ ನ ಭಾಸಿತಾ ಹೋತಿ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ತಥಾಗತಸ್ಸ ವಾ ತಥಾಗತಸಾವಕಸ್ಸ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಂಯೇವ ಪರಿಯಾಯಂ ಅನುಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಅನುಜಾನಾತಿ…ಪೇ॰… ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

೬೯. ‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಅಕ್ಕೋಧನೋ ಹೋತಿ ಅನುಪನಾಹೀ। ಯಮ್ಪಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಅಕ್ಕೋಧನೋ ಹೋತಿ ಅನುಪನಾಹೀ ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಅಮಕ್ಖೀ ಹೋತಿ ಅಪಳಾಸೀ…ಪೇ॰… ಅನಿಸ್ಸುಕೀ ಹೋತಿ ಅಮಚ್ಛರೀ… ಅಸಠೋ ಹೋತಿ ಅಮಾಯಾವೀ… ಅತ್ಥದ್ಧೋ ಹೋತಿ ಅನತಿಮಾನೀ… ನ ಪಾಪಿಚ್ಛೋ ಹೋತಿ ನ ಪಾಪಿಕಾನಂ ಇಚ್ಛಾನಂ ವಸಂ ಗತೋ… ನ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತಿ ನ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ… ನ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಪರಾಮಾಸೀ ಹೋತಿ ನ ಆಧಾನಗ್ಗಾಹೀ ಸುಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೀ। ಯಮ್ಪಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ನ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಪರಾಮಾಸೀ ಹೋತಿ ನ ಆಧಾನಗ್ಗಾಹೀ ಸುಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೀ। ಏವಂ ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಪರಿಸುದ್ಧೋ ಹೋತಿ।

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಯದಿ ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ವಾ ಹೋತಿ ಅಪರಿಸುದ್ಧಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಹೋತಿ ನೋ ಅಪರಿಸುದ್ಧಾ, ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಸಾರಪ್ಪತ್ತಾ ಚಾ’’ತಿ। ‘‘ನ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏತ್ತಾವತಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಹೋತಿ ಸಾರಪ್ಪತ್ತಾ ಚ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಪಪಟಿಕಪ್ಪತ್ತಾ ಪಪ್ಪಟಿಕಪತ್ತಾ (ಕ॰) ಹೋತೀ’’ತಿ।

ಪರಿಸುದ್ಧತಚಪ್ಪತ್ತಕಥಾ

೭೦. ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಹೋತಿ ಸಾರಪ್ಪತ್ತಾ ಚ? ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಯ ಅಗ್ಗಞ್ಞೇವ ಪಾಪೇತು, ಸಾರಞ್ಞೇವ ಪಾಪೇತೂ’’ತಿ। ‘‘ಇಧ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಚಾತುಯಾಮಸಂವರಸಂವುತೋ ಹೋತಿ। ಕಥಞ್ಚ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಚಾತುಯಾಮಸಂವರಸಂವುತೋ ಹೋತಿ? ಇಧ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ನ ಪಾಣಂ ಅತಿಪಾತೇತಿ ಅತಿಪಾಪೇತಿ (ಕ॰ ಸೀ॰ ಪೀ॰ ಕ॰), ನ ಪಾಣಂ ಅತಿಪಾತಯತಿ, ನ ಪಾಣಮತಿಪಾತಯತೋ ಸಮನುಞ್ಞೋ ಹೋತಿ । ನ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತಿ, ನ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯಾಪೇತಿ, ನ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತೋ ಸಮನುಞ್ಞೋ ಹೋತಿ। ನ ಮುಸಾ ಭಣತಿ, ನ ಮುಸಾ ಭಣಾಪೇತಿ, ನ ಮುಸಾ ಭಣತೋ ಸಮನುಞ್ಞೋ ಹೋತಿ। ನ ಭಾವಿತಮಾಸೀಸತಿ ನ ಭಾವಿತಮಾಸಿಂ ಸತಿ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಪೀ॰), ನ ಭಾವಿತಮಾಸೀಸಾಪೇತಿ, ನ ಭಾವಿತಮಾಸೀಸತೋ ಸಮನುಞ್ಞೋ ಹೋತಿ। ಏವಂ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಚಾತುಯಾಮಸಂವರಸಂವುತೋ ಹೋತಿ।

‘‘ಯತೋ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಚಾತುಯಾಮಸಂವರಸಂವುತೋ ಹೋತಿ, ಅದುಂ ಚಸ್ಸ ಹೋತಿ ತಪಸ್ಸಿತಾಯ। ಸೋ ಅಭಿಹರತಿ ನೋ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ। ಸೋ ವಿವಿತ್ತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಭಜತಿ ಅರಞ್ಞಂ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಪಬ್ಬತಂ ಕನ್ದರಂ ಗಿರಿಗುಹಂ ಸುಸಾನಂ ವನಪತ್ಥಂ ಅಬ್ಭೋಕಾಸಂ ಪಲಾಲಪುಞ್ಜಂ। ಸೋ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪ್ಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ನಿಸೀದತಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಂ ಆಭುಜಿತ್ವಾ ಉಜುಂ ಕಾಯಂ ಪಣಿಧಾಯ ಪರಿಮುಖಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ। ಸೋ ಅಭಿಜ್ಝಂ ಲೋಕೇ ಪಹಾಯ ವಿಗತಾಭಿಜ್ಝೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರತಿ, ಅಭಿಜ್ಝಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ। ಬ್ಯಾಪಾದಪ್ಪದೋಸಂ ಪಹಾಯ ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ವಿಹರತಿ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ, ಬ್ಯಾಪಾದಪ್ಪದೋಸಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ। ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಥೀನಮಿದ್ಧಂ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಪೀ॰) ಪಹಾಯ ವಿಗತಥಿನಮಿದ್ಧೋ ವಿಹರತಿ ಆಲೋಕಸಞ್ಞೀ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ, ಥಿನಮಿದ್ಧಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ। ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಪಹಾಯ ಅನುದ್ಧತೋ ವಿಹರತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ವೂಪಸನ್ತಚಿತ್ತೋ, ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ। ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಪಹಾಯ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ವಿಹರತಿ ಅಕಥಂಕಥೀ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಯ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಸೋಧೇತಿ।

೭೧. ‘‘ಸೋ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಪಹಾಯ ಚೇತಸೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ। ತಥಾ ದುತಿಯಂ। ತಥಾ ತತಿಯಂ। ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ। ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ। ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ॰… ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ॰… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ। ತಥಾ ದುತಿಯಂ। ತಥಾ ತತಿಯಂ। ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ। ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ।

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ನಿಗ್ರೋಧ। ಯದಿ ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ವಾ ಹೋತಿ ಅಪರಿಸುದ್ಧಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಹೋತಿ ನೋ ಅಪರಿಸುದ್ಧಾ, ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಸಾರಪ್ಪತ್ತಾ ಚಾ’’ತಿ। ‘‘ನ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏತ್ತಾವತಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಹೋತಿ ಸಾರಪ್ಪತ್ತಾ ಚ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ತಚಪ್ಪತ್ತಾ ಹೋತೀ’’ತಿ।

ಪರಿಸುದ್ಧಫೇಗ್ಗುಪ್ಪತ್ತಕಥಾ

೭೨. ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಹೋತಿ ಸಾರಪ್ಪತ್ತಾ ಚ? ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಯ ಅಗ್ಗಞ್ಞೇವ ಪಾಪೇತು, ಸಾರಞ್ಞೇವ ಪಾಪೇತೂ’’ತಿ। ‘‘ಇಧ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಚಾತುಯಾಮಸಂವರಸಂವುತೋ ಹೋತಿ। ಕಥಞ್ಚ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಚಾತುಯಾಮಸಂವರಸಂವುತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ॰… ಯತೋ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಚಾತುಯಾಮಸಂವರಸಂವುತೋ ಹೋತಿ, ಅದುಂ ಚಸ್ಸ ಹೋತಿ ತಪಸ್ಸಿತಾಯ। ಸೋ ಅಭಿಹರತಿ ನೋ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ। ಸೋ ವಿವಿತ್ತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಭಜತಿ…ಪೇ॰… ಸೋ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಪಹಾಯ ಚೇತಸೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ॰… ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ॰… ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ॰… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ। ಸೋ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಚತಸ್ಸೋಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಚಪಿ ಜಾತಿಯೋ ದಸಪಿ ಜಾತಿಯೋ ವೀಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ತಿಂಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಚತ್ತಾಲೀಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಜಾತಿಸತಮ್ಪಿ ಜಾತಿಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಜಾತಿಸತಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಅನೇಕೇಪಿ ಸಂವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ ಅನೇಕೇಪಿ ವಿವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ ಅನೇಕೇಪಿ ಸಂವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಕಪ್ಪೇ – ‘ಅಮುತ್ರಾಸಿಂ ಏವಂನಾಮೋ ಏವಂಗೋತ್ತೋ ಏವಂವಣ್ಣೋ ಏವಮಾಹಾರೋ ಏವಂಸುಖದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಏವಮಾಯುಪರಿಯನ್ತೋ, ಸೋ ತತೋ ಚುತೋ ಅಮುತ್ರ ಉದಪಾದಿಂ, ತತ್ರಾಪಾಸಿಂ ಏವಂನಾಮೋ ಏವಂಗೋತ್ತೋ ಏವಂವಣ್ಣೋ ಏವಮಾಹಾರೋ ಏವಂಸುಖದುಕ್ಖಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಏವಮಾಯುಪರಿಯನ್ತೋ, ಸೋ ತತೋ ಚುತೋ ಇಧೂಪಪನ್ನೋ’ತಿ। ಇತಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ।

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಯದಿ ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ವಾ ಹೋತಿ ಅಪರಿಸುದ್ಧಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಹೋತಿ, ನೋ ಅಪರಿಸುದ್ಧಾ, ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಸಾರಪ್ಪತ್ತಾ ಚಾ’’ತಿ। ‘‘ನ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏತ್ತಾವತಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಹೋತಿ ಸಾರಪ್ಪತ್ತಾ ಚ; ಅಪಿ ಚ ಖೋ ಫೇಗ್ಗುಪ್ಪತ್ತಾ ಹೋತೀ’’ತಿ।

ಪರಿಸುದ್ಧಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಸಾರಪ್ಪತ್ತಕಥಾ

೭೩. ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಹೋತಿ ಸಾರಪ್ಪತ್ತಾ ಚ? ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾಯ ಅಗ್ಗಞ್ಞೇವ ಪಾಪೇತು, ಸಾರಞ್ಞೇವ ಪಾಪೇತೂ’’ತಿ। ‘‘ಇಧ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಚಾತುಯಾಮಸಂವರಸಂವುತೋ ಹೋತಿ। ಕಥಞ್ಚ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಚಾತುಯಾಮಸಂವರಸಂವುತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ॰… ಯತೋ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪಸ್ಸೀ ಚಾತುಯಾಮಸಂವರಸಂವುತೋ ಹೋತಿ, ಅದುಂ ಚಸ್ಸ ಹೋತಿ ತಪಸ್ಸಿತಾಯ। ಸೋ ಅಭಿಹರತಿ ನೋ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ। ಸೋ ವಿವಿತ್ತಂ ಸೇನಾಸನಂ ಭಜತಿ…ಪೇ॰… ಸೋ ಇಮೇ ಪಞ್ಚ ನೀವರಣೇ ಪಹಾಯ ಚೇತಸೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೇ ಪಞ್ಞಾಯ ದುಬ್ಬಲೀಕರಣೇ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ…ಪೇ॰… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ। ಸೋ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ ತಿಸ್ಸೋಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಚತಸ್ಸೋಪಿ ಜಾತಿಯೋ ಪಞ್ಚಪಿ ಜಾತಿಯೋ…ಪೇ॰… ಇತಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ। ಸೋ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸತಿ ಚವಮಾನೇ ಉಪಪಜ್ಜಮಾನೇ ಹೀನೇ ಪಣೀತೇ ಸುವಣ್ಣೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ ಸುಗತೇ ದುಗ್ಗತೇ, ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಾತಿ – ‘ಇಮೇ ವತ ಭೋನ್ತೋ ಸತ್ತಾ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅರಿಯಾನಂ ಉಪವಾದಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾ। ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ। ಇಮೇ ವಾ ಪನ ಭೋನ್ತೋ ಸತ್ತಾ ಕಾಯಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ವಚೀಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಮನೋಸುಚರಿತೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅರಿಯಾನಂ ಅನುಪವಾದಕಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾ। ತೇ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪನ್ನಾ’ತಿ। ಇತಿ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಸತ್ತೇ ಪಸ್ಸತಿ ಚವಮಾನೇ ಉಪಪಜ್ಜಮಾನೇ ಹೀನೇ ಪಣೀತೇ ಸುವಣ್ಣೇ ದುಬ್ಬಣ್ಣೇ ಸುಗತೇ ದುಗ್ಗತೇ, ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಾತಿ।

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಯದಿ ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ವಾ ಹೋತಿ ಅಪರಿಸುದ್ಧಾ ವಾ’’ತಿ? ‘‘ಅದ್ಧಾ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಪರಿಸುದ್ಧಾ ಹೋತಿ ನೋ ಅಪರಿಸುದ್ಧಾ, ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಸಾರಪ್ಪತ್ತಾ ಚಾ’’ತಿ।

೭೪. ‘‘ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ತಪೋಜಿಗುಚ್ಛಾ ಅಗ್ಗಪ್ಪತ್ತಾ ಚ ಹೋತಿ ಸಾರಪ್ಪತ್ತಾ ಚ। ಇತಿ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ ಇತಿ ನಿಗ್ರೋಧ (ಸ್ಯಾ॰), ಯಂ ಮಂ ತ್ವಂ ಅವಚಾಸಿ – ‘ಕೋ ನಾಮ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮೋ, ಯೇನ ಭಗವಾ ಸಾವಕೇ ವಿನೇತಿ, ಯೇನ ಭಗವತಾ ಸಾವಕಾ ವಿನೀತಾ ಅಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತಾ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯ’ನ್ತಿ। ಇತಿ ಖೋ ತಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಠಾನಂ ಉತ್ತರಿತರಞ್ಚ ಪಣೀತತರಞ್ಚ, ಯೇನಾಹಂ ಸಾವಕೇ ವಿನೇಮಿ, ಯೇನ ಮಯಾ ಸಾವಕಾ ವಿನೀತಾ ಅಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತಾ ಪಟಿಜಾನನ್ತಿ ಅಜ್ಝಾಸಯಂ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯ’’ನ್ತಿ।

ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಉನ್ನಾದಿನೋ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಾ ಅಹೇಸುಂ – ‘‘ಏತ್ಥ ಮಯಂ ಅನಸ್ಸಾಮ ಸಾಚರಿಯಕಾ, ನ ಮಯಂ ಇತೋ ಭಿಯ್ಯೋ ಉತ್ತರಿತರಂ ಪಜಾನಾಮಾ’’ತಿ।

ನಿಗ್ರೋಧಸ್ಸ ಪಜ್ಝಾಯನಂ

೭೫. ಯದಾ ಅಞ್ಞಾಸಿ ಸನ್ಧಾನೋ ಗಹಪತಿ – ‘‘ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಖೋ ದಾನಿಮೇ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಭಗವತೋ ಭಾಸಿತಂ ಸುಸ್ಸೂಸನ್ತಿ, ಸೋತಂ ಓದಹನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಾಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಾಪೇನ್ತೀ’’ತಿ। ಅಥ ಅಥ ನಂ (ಕ॰) ನಿಗ್ರೋಧಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಭನ್ತೇ ನಿಗ್ರೋಧ, ಯಂ ಮಂ ತ್ವಂ ಅವಚಾಸಿ – ‘ಯಗ್ಘೇ, ಗಹಪತಿ, ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ, ಕೇನ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಸದ್ಧಿಂ ಸಲ್ಲಪತಿ, ಕೇನ ಸಾಕಚ್ಛಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಕೇನ ಪಞ್ಞಾವೇಯ್ಯತ್ತಿಯಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ಸುಞ್ಞಾಗಾರಹತಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ, ಅಪರಿಸಾವಚರೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನಾಲಂ ಸಲ್ಲಾಪಾಯ, ಸೋ ಅನ್ತಮನ್ತಾನೇವ ಸೇವತಿ; ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಗೋಕಾಣಾ ಪರಿಯನ್ತಚಾರಿನೀ ಅನ್ತಮನ್ತಾನೇವ ಸೇವತಿ। ಏವಮೇವ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಹತಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾ, ಅಪರಿಸಾವಚರೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ನಾಲಂ ಸಲ್ಲಾಪಾಯ; ಸೋ ಅನ್ತಮನ್ತಾನೇವ ಸೇವತಿ; ಇಙ್ಘ, ಗಹಪತಿ, ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಇಮಂ ಪರಿಸಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಏಕಪಞ್ಹೇನೇವ ನಂ ಸಂಸಾದೇಯ್ಯಾಮ, ತುಚ್ಛಕುಮ್ಭೀವ ನಂ ಮಞ್ಞೇ ಓರೋಧೇಯ್ಯಾಮಾ’ತಿ। ಅಯಂ ಖೋ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಇಧಾನುಪ್ಪತ್ತೋ, ಅಪರಿಸಾವಚರಂ ಪನ ನಂ ಕರೋಥ, ಗೋಕಾಣಂ ಪರಿಯನ್ತಚಾರಿನಿಂ ಕರೋಥ, ಏಕಪಞ್ಹೇನೇವ ನಂ ಸಂಸಾದೇಥ, ತುಚ್ಛಕುಮ್ಭೀವ ನಂ ಓರೋಧೇಥಾ’’ತಿ। ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ತುಣ್ಹೀಭೂತೋ ಮಙ್ಕುಭೂತೋ ಪತ್ತಕ್ಖನ್ಧೋ ಅಧೋಮುಖೋ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತೋ ಅಪ್ಪಟಿಭಾನೋ ನಿಸೀದಿ।

೭೬. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ನಿಗ್ರೋಧಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ತುಣ್ಹೀಭೂತಂ ಮಙ್ಕುಭೂತಂ ಪತ್ತಕ್ಖನ್ಧಂ ಅಧೋಮುಖಂ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತಂ ಅಪ್ಪಟಿಭಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ನಿಗ್ರೋಧಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಚ್ಚಂ ಕಿರ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಭಾಸಿತಾ ತೇ ಏಸಾ ವಾಚಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಚ್ಚಂ , ಭನ್ತೇ, ಭಾಸಿತಾ ಮೇ ಏಸಾ ವಾಚಾ, ಯಥಾಬಾಲೇನ ಯಥಾಮೂಳ್ಹೇನ ಯಥಾಅಕುಸಲೇನಾ’’ತಿ। ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ನಿಗ್ರೋಧ। ಕಿನ್ತಿ ತೇ ಸುತಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ವುಡ್ಢಾನಂ ಮಹಲ್ಲಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೇ ತೇ ಅಹೇಸುಂ ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ಅರಹನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ, ಏವಂ ಸು ತೇ ಭಗವನ್ತೋ ಸಂಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಉನ್ನಾದಿನೋ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಾ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಂ ಅನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರಾಜಕಥಂ ಚೋರಕಥಂ…ಪೇ॰… ಇತಿಭವಾಭವಕಥಂ ಇತಿ ವಾ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತ್ವಂ ಏತರಹಿ ಸಾಚರಿಯಕೋ। ಉದಾಹು, ಏವಂ ಸು ತೇ ಭಗವನ್ತೋ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವನ್ತಿ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾನಿ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಾನಿ ವಿಜನವಾತಾನಿ ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಾನಿ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಾಹಂ ಏತರಹೀ’ತಿ।

‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ। ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ವುಡ್ಢಾನಂ ಮಹಲ್ಲಕಾನಂ ಆಚರಿಯಪಾಚರಿಯಾನಂ ಭಾಸಮಾನಾನಂ – ‘ಯೇ ತೇ ಅಹೇಸುಂ ಅತೀತಮದ್ಧಾನಂ ಅರಹನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಾ , ನ ಏವಂ ಸು ನಾಸ್ಸು (ಸೀ॰ ಪೀ॰) ತೇ ಭಗವನ್ತೋ ಸಂಗಮ್ಮ ಸಮಾಗಮ್ಮ ಉನ್ನಾದಿನೋ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಾ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ತಿರಚ್ಛಾನಕಥಂ ಅನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರಾಜಕಥಂ ಚೋರಕಥಂ…ಪೇ॰… ಇತಿಭವಾಭವಕಥಂ ಇತಿ ವಾ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಾಹಂ ಏತರಹಿ ಸಾಚರಿಯಕೋ। ಏವಂ ಸು ತೇ ಭಗವನ್ತೋ ಅರಞ್ಞವನಪತ್ಥಾನಿ ಪನ್ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಪಟಿಸೇವನ್ತಿ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾನಿ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಾನಿ ವಿಜನವಾತಾನಿ ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಾನಿ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಾನಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಭಗವಾ ಏತರಹೀ’’’ತಿ।

‘‘ತಸ್ಸ ತೇ, ನಿಗ್ರೋಧ, ವಿಞ್ಞುಸ್ಸ ಸತೋ ಮಹಲ್ಲಕಸ್ಸ ನ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಬುದ್ಧೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಬೋಧಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ದನ್ತೋ ಸೋ ಭಗವಾ ದಮಥಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಸನ್ತೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಸಮಥಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ತಿಣ್ಣೋ ಸೋ ಭಗವಾ ತರಣಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತಿ, ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ ಸೋ ಭಗವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತೀ’’’ತಿ?

ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾ

೭೭. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ನಿಗ್ರೋಧೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಚ್ಚಯೋ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಚ್ಚಗಮಾ ಯಥಾಬಾಲಂ ಯಥಾಮೂಳ್ಹಂ ಯಥಾಅಕುಸಲಂ, ಯ್ವಾಹಂ ಏವಂ ಭಗವನ್ತಂ ಅವಚಾಸಿಂ। ತಸ್ಸ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತು ಆಯತಿಂ ಸಂವರಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ತಗ್ಘ ತ್ವಂ ತಂ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಪೀ॰), ನಿಗ್ರೋಧ, ಅಚ್ಚಯೋ ಅಚ್ಚಗಮಾ ಯಥಾಬಾಲಂ ಯಥಾಮೂಳ್ಹಂ ಯಥಾಅಕುಸಲಂ, ಯೋ ಮಂ ತ್ವಂ ಏವಂ ಅವಚಾಸಿ। ಯತೋ ಚ ಖೋ ತ್ವಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ದಿಸ್ವಾ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರೋಸಿ, ತಂ ತೇ ಮಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮ। ವುದ್ಧಿ ಹೇಸಾ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ, ಯೋ ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ದಿಸ್ವಾ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರೋತಿ ಆಯತಿಂ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಅಹಂ ಖೋ ಪನ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏವಂ ವದಾಮಿ –

‘ಏತು ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ಅಸಠೋ ಅಮಾಯಾವೀ ಉಜುಜಾತಿಕೋ, ಅಹಮನುಸಾಸಾಮಿ ಅಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ। ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ತಥಾ ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ (?) ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನೋ, ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತದನುತ್ತರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸತಿ ಸತ್ತವಸ್ಸಾನಿ। ತಿಟ್ಠನ್ತು, ನಿಗ್ರೋಧ, ಸತ್ತ ವಸ್ಸಾನಿ। ಏತು ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ಅಸಠೋ ಅಮಾಯಾವೀ ಉಜುಜಾತಿಕೋ, ಅಹಮನುಸಾಸಾಮಿ ಅಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ। ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ತಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನೋ, ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತದನುತ್ತರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸತಿ ಛ ವಸ್ಸಾನಿ। ಪಞ್ಚ ವಸ್ಸಾನಿ… ಚತ್ತಾರಿ ವಸ್ಸಾನಿ… ತೀಣಿ ವಸ್ಸಾನಿ… ದ್ವೇ ವಸ್ಸಾನಿ… ಏಕಂ ವಸ್ಸಂ। ತಿಟ್ಠತು, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏಕಂ ವಸ್ಸಂ। ಏತು ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ಅಸಠೋ ಅಮಾಯಾವೀ ಉಜುಜಾತಿಕೋ ಅಹಮನುಸಾಸಾಮಿ ಅಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ। ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ತಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನೋ, ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತದನುತ್ತರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸತಿ ಸತ್ತ ಮಾಸಾನಿ। ತಿಟ್ಠನ್ತು, ನಿಗ್ರೋಧ, ಸತ್ತ ಮಾಸಾನಿ… ಛ ಮಾಸಾನಿ… ಪಞ್ಚ ಮಾಸಾನಿ … ಚತ್ತಾರಿ ಮಾಸಾನಿ… ತೀಣಿ ಮಾಸಾನಿ… ದ್ವೇ ಮಾಸಾನಿ… ಏಕಂ ಮಾಸಂ… ಅಡ್ಢಮಾಸಂ। ತಿಟ್ಠತು, ನಿಗ್ರೋಧ, ಅಡ್ಢಮಾಸೋ। ಏತು ವಿಞ್ಞೂ ಪುರಿಸೋ ಅಸಠೋ ಅಮಾಯಾವೀ ಉಜುಜಾತಿಕೋ, ಅಹಮನುಸಾಸಾಮಿ ಅಹಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ। ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ತಥಾ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನೋ, ಯಸ್ಸತ್ಥಾಯ ಕುಲಪುತ್ತಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜನ್ತಿ, ತದನುತ್ತರಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಿಯೋಸಾನಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸತಿ ಸತ್ತಾಹಂ’।

ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಪಜ್ಝಾಯನಂ

೭೮. ‘‘ಸಿಯಾ ಖೋ ಪನ ತೇ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಮ್ಯತಾ ನೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹಾ’ತಿ। ನ ಖೋ ಪನೇತಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಯೋ ಏವ ವೋ ತೇ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰) ಆಚರಿಯೋ, ಸೋ ಏವ ವೋ ಆಚರಿಯೋ ಹೋತು। ಸಿಯಾ ಖೋ ಪನ ತೇ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಉದ್ದೇಸಾ ನೋ ಚಾವೇತುಕಾಮೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹಾ’ತಿ। ನ ಖೋ ಪನೇತಂ, ನಿಗ್ರೋಧ , ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಯೋ ಏವ ವೋ ಉದ್ದೇಸೋ ಸೋ ಏವ ವೋ ಉದ್ದೇಸೋ ಹೋತು। ಸಿಯಾ ಖೋ ಪನ ತೇ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಆಜೀವಾ ನೋ ಚಾವೇತುಕಾಮೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹಾ’ತಿ। ನ ಖೋ ಪನೇತಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಯೋ ಏವ ವೋ ಆಜೀವೋ, ಸೋ ಏವ ವೋ ಆಜೀವೋ ಹೋತು। ಸಿಯಾ ಖೋ ಪನ ತೇ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಯೇ ನೋ ಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಾ ಅಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ ಸಾಚರಿಯಕಾನಂ, ತೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಕಾಮೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹಾ’ತಿ। ನ ಖೋ ಪನೇತಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಅಕುಸಲಾ ಚೇವ ವೋ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ವೋಧಮ್ಮಾ (ಕ॰), ತೇ ಧಮ್ಮಾ (ಸ್ಯಾ॰) ಹೋನ್ತು ಅಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ ಚ ಸಾಚರಿಯಕಾನಂ। ಸಿಯಾ ಖೋ ಪನ ತೇ , ನಿಗ್ರೋಧ, ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಯೇ ನೋ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ ಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ ಸಾಚರಿಯಕಾನಂ, ತೇಹಿ ವಿವೇಚೇತುಕಾಮೋ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ಏವಮಾಹಾ’ತಿ। ನ ಖೋ ಪನೇತಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಕುಸಲಾ ಚೇವ ವೋ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಹೋನ್ತು ಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ ಚ ಸಾಚರಿಯಕಾನಂ। ಇತಿ ಖ್ವಾಹಂ, ನಿಗ್ರೋಧ, ನೇವ ಅನ್ತೇವಾಸಿಕಮ್ಯತಾ ಏವಂ ವದಾಮಿ, ನಪಿ ಉದ್ದೇಸಾ ಚಾವೇತುಕಾಮೋ ಏವಂ ವದಾಮಿ, ನಪಿ ಆಜೀವಾ ಚಾವೇತುಕಾಮೋ ಏವಂ ವದಾಮಿ, ನಪಿ ಯೇ ವೋ ಧಮ್ಮಾ ನಪಿ ಯೇ ಖೋ ಧಮ್ಮಾ (ಸೀ॰), ನಪಿ ಯೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾ (ಸ್ಯಾ॰), ನಪಿ ಯೇ ಚ ವೋ ಧಮ್ಮಾ (ಕ॰) ಅಕುಸಲಾ ಅಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ ಸಾಚರಿಯಕಾನಂ, ತೇಸು ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತುಕಾಮೋ ಏವಂ ವದಾಮಿ, ನಪಿ ಯೇ ವೋ ಧಮ್ಮಾ ನಪಿ ಯೇ ಖೋ ಧಮ್ಮಾ (ಸೀ॰), ನಪಿ ಯೇ ತೇ ಧಮ್ಮಾ (ಸ್ಯಾ॰), ನಪಿ ಯೇ ಚ ವೋ ಧಮ್ಮಾ (ಕ॰) ಕುಸಲಾ ಕುಸಲಸಙ್ಖಾತಾ ಸಾಚರಿಯಕಾನಂ, ತೇಹಿ ವಿವೇಚೇತುಕಾಮೋ ಏವಂ ವದಾಮಿ। ಸನ್ತಿ ಚ ಖೋ, ನಿಗ್ರೋಧ, ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಪ್ಪಹೀನಾ ಸಂಕಿಲೇಸಿಕಾ ಪೋನೋಬ್ಭವಿಕಾ ಪೋನೋಭವಿಕಾ (ಕ॰) ಸದರಾ ಸದ್ದರಾ (ಪೀ॰ ಕ॰), ಸದರಥಾ (ಸ್ಯಾ॰ ಕ॰) ದುಕ್ಖವಿಪಾಕಾ ಆಯತಿಂ ಜಾತಿಜರಾಮರಣಿಯಾ, ಯೇಸಾಹಂ ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮಿ। ಯಥಾಪಟಿಪನ್ನಾನಂ ವೋ ಸಂಕಿಲೇಸಿಕಾ ಧಮ್ಮಾ ಪಹೀಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ವೋದಾನೀಯಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಪಞ್ಞಾಪಾರಿಪೂರಿಂ ವೇಪುಲ್ಲತ್ತಞ್ಚ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರಿಸ್ಸಥಾ’’ತಿ।

೭೯. ಏವಂ ವುತ್ತೇ, ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ಮಙ್ಕುಭೂತಾ ಪತ್ತಕ್ಖನ್ಧಾ ಅಧೋಮುಖಾ ಪಜ್ಝಾಯನ್ತಾ ಅಪ್ಪಟಿಭಾನಾ ನಿಸೀದಿಂಸು ಯಥಾ ತಂ ಮಾರೇನ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತಚಿತ್ತಾ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವತೋ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಸಬ್ಬೇ ಪಿಮೇ ಮೋಘಪುರಿಸಾ ಫುಟ್ಠಾ ಪಾಪಿಮತಾ। ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಏಕಸ್ಸಪಿ ನ ಏವಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ – ‘ಹನ್ದ ಮಯಂ ಅಞ್ಞಾಣತ್ಥಮ್ಪಿ ಸಮಣೇ ಗೋತಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚರಾಮ, ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ ಸತ್ತಾಹೋ’’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಉದುಮ್ಬರಿಕಾಯ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮೇ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿತ್ವಾ ವೇಹಾಸಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗನ್ತ್ವಾ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಾಸಿ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಸಿ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಪೀ॰)। ಸನ್ಧಾನೋ ಪನ ಗಹಪತಿ ತಾವದೇವ ರಾಜಗಹಂ ಪಾವಿಸೀತಿ।

ಉದುಮ್ಬರಿಕಸುತ್ತಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ ದುತಿಯಂ।