೧೧. ಸಕ್ಕಸಂಯುತ್ತಂ
೧. ಪಠಮವಗ್ಗೋ
೧. ಸುವೀರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೪೭. ಅಭಿಯಂಸೂತಿ ತತ್ರಾತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಅಸುರಾನಂ ಅಭಿಯಾನೇ ಅಯಂ ದಾನಿ ವುಚ್ಚಮಾನಾ ಅನುಪುಬ್ಬತೋ ಕಥಾ। ತೇತ್ತಿಂಸ ಪುರಿಸೇ ಗಹೇತ್ವಾತಿ ತೇತ್ತಿಂಸ ಪುರಿಸೇ ಪುಞ್ಞಕಿರಿಯಾಯ ಸಹಾಯಭೂತೇ ಗಹೇತ್ವಾ। ‘‘ಯಾವಜೀವಂ ಮಾತಾಪಿತುಭರೋ ಅಸ್ಸ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಸಮಾದಿನ್ನಾನಿ ಸತ್ತ ವತಪದಾನಿ ಪೂರೇತ್ವಾ। ಅಧಿಗಣ್ಹನ್ತಂ ಅಭಿಭವನ್ತಂ। ಪುತ್ತಹತಾಯಾತಿ ಹತಪುತ್ತಾಯ। ಸಾ ಸುರಾ ನ ಹೋತಿ, ನ ಸುರಂ ಪಿವಿಮ್ಹಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯಾತಿ ‘‘ನ ಸುರಾ’’ತಿ ವುತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ। ‘‘ನ ಸುರನ್ತಿ ನ ದಿಬ್ಬನ್ತೀತಿ ಅಸುರಾ’’ತಿ ಕೇಚಿ। ಹೇಟ್ಠಿಮತಲೇ ಅನ್ತೋಭೂಮಿಯಂ ಆಯಾಮತೋ ದಸಯೋಜನಸಹಸ್ಸಂ।
ಉರಗಾದಿಸಹಚರಿತಾನಿ ಠಾನಾನಿ ಉರಗಾದೀನೀತಿ ಆಹ ‘‘ಉರಗಾದೀಸು ಪಞ್ಚಸು ಠಾನೇಸೂ’’ತಿ। ಪಠಮಾಲಿನ್ದೇತಿ ಪಠಮೇ ಪರಿಭಣ್ಡೇ। ಪಞ್ಚಯೋಜನಸಹಸ್ಸವಿತ್ಥಾರಪುಥುಬಹಲಾಹಿ ಸಿನೇರುಸ್ಸ ಚತೂಸುಪಿ ಪಸ್ಸೇಸು ಚತ್ತಾರೋ ಪರಿಭಣ್ಡಾ। ಸಿನೇರುಸ್ಸ ಹಿ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಪಸ್ಸೇ ಯುಗನ್ಧರಾದೀಸು ಪಞ್ಚಸತಪರಿತ್ತದೀಪಪರಿವಾರೇ ಮಹಾದೀಪೇ ಚ ಲಭಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಮಹತೋ ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಸೇನ ಮಹತ್ಥಾ। ಕುಪಿತಾವಿಲಚಿತ್ತಾತಿ ಕುಪಿತೇನ ಕೋಪೇನ ಆಕುಲಚಿತ್ತಾ। ಯುದ್ಧೇಸೀತಿ ಯುದ್ಧೇಸಿನೋ। ಸೇಸೇಸೂತಿ ಸೇಸೇಸು ಪರಿಭಣ್ಡೇಸು। ಸೇಸಾತಿ ಸುಪಣ್ಣಾದಯೋ।
ವಮ್ಮಿಕಮಕ್ಖಿಕಾತಿ ಸಪಕ್ಖಿಕಉಪಚಿಕಾ। ಓಸಕ್ಕಿತ್ವಾತಿ ಪಿಟ್ಠಿಭಾಗೇನ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ।
ಪಮಾದಂ ಆಪಾದೇಸೀತಿ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಆಣಾಯ ಪಮಾದಂ ಆಪಜ್ಜಿ। ಸಟ್ಠಿಯೋಜನಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ। ಸುವಣ್ಣಮಹಾವೀಥಿನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣಮಯಭೂಮಿಜಗತಿವೀಥಿಂ।
ಅನುಟ್ಠಹನ್ತೋತಿ ಅವಾಯಮನ್ತೋತಿ ವಾಯಾಮಂ ಚೇತಸಿಕವೀರಿಯಂ ಅಕರೋನ್ತೋ। ಕಿಞ್ಚಿ ಕಿಚ್ಚನ್ತಿ ಕಸಿವಾಣಿಜ್ಜಾದಿಭೇದಂ ಅಞ್ಞತರಂ ಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮಂ। ವರನ್ತಿ ಪವರಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಉತ್ತಮ’’ನ್ತಿ। ತಞ್ಚ ಖೋ ಕಸಿತಬ್ಬಟ್ಠಾನಂ ‘‘ಓಕಾಸ’’ನ್ತಿ। ಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾತಿ ಕಿಞ್ಚಿಪಿ ಜೀವಿತಹೇತುಭೂತಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಕತ್ವಾ। ಜೀವಿತಟ್ಠಾನಂ ನಾಮಾತಿ ತಸ್ಸ ಜೀವಿತಸ್ಸ ಹೇತು ನಾಮ। ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಮಗ್ಗೋತಿ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಅಧಿಗಮುಪಾಯಭೂತೋ ಮಗ್ಗೋ।
ಸುವೀರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨. ಸುಸೀಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೪೮. ಅನ್ತರೇತಿ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ। ಏವಂನಾಮಕನ್ತಿ ‘‘ಸುಸೀಮೋ’’ತಿ ಏವಂನಾಮಕಂ। ಏಕಂ ಪುತ್ತಮೇವ ಅಞ್ಞತರಂ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಮೇವ।
ಸುಸೀಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ಧಜಗ್ಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೪೯. ಸಮುಪಬ್ಯೂಳ್ಹೋತಿ ಉಭಿನ್ನಂ ಸಹ ಏವ ಸಮಾಗಮೋ, ಭುಸಂ ವಾ ಬ್ಯೂಳ್ಹೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಭುಸಾ ಪನಸ್ಸ ಬ್ಯೂಳ್ಹತಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸೇನಾನಂ ಸಮಾಗನ್ತ್ವಾ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡಿತಭಾವೇನಾತಿ ಆಹ ‘‘ಸಮ್ಪಿಣ್ಡಿತೋ ರಾಸಿಭೂತೋ’’ತಿ। ಪಚ್ಛಿಮನ್ತೋತಿ ರಥಪಞ್ಜರಸ್ಸ ಪರನ್ತೋ ಪಚ್ಛಿಮನ್ತೋ ಪಚ್ಛಿಮಕೋಟ್ಠಾಸೋ। ರಥಸನ್ಧಿತೋತಿ ರಥಪಞ್ಜರಸ್ಸ ಕುಬ್ಬರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಬನ್ಧನಟ್ಠಾನತೋ। ತದೇವ ಪಮಾಣನ್ತಿ ತದೇವ ‘‘ದಿಯಡ್ಢಯೋಜನಸತಾಯಾಮೋ’’ತಿ ವುತ್ತಪ್ಪಮಾಣಮೇವ। ದಿಗುಣಂ ಕತ್ವಾತಿ ‘‘ಪಚ್ಛಿಮನ್ತೋ ಸತಯೋಜನೋ’’ತಿಆದಿನಾ ದಿಗುಣಂ ಕತ್ವಾ। ಚನ್ದಮಣ್ಡಲಸೂರಿಯಮಣ್ಡಲಕಿಙ್ಕಿಣಿಕಜಾಲಾದಿಭೇದಸ್ಸ ಸೇಸಾಲಙ್ಕಾರಸ್ಸ। ಪಸ್ಸನ್ತಾನಂ ದೇವಾನಂ। ರಾಜಾ ನೋತಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ರಾಜಾ ದೇವಸೇಟ್ಠೋ। ದುತಿಯಂ ಆಸನಂ ಲಭತೀತಿ ಸಕ್ಕೇ ನಿಸಿನ್ನೇ ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಂ ದುತಿಯಂ ಆಸನಂ ಲಭತಿ। ತಸ್ಮಾ ದೇವಸೇಟ್ಠತಾಯ ಸಕ್ಕೋ ವಿಯ ಗಾರವಟ್ಠಾನಿಯೋ, ಯತೋ ಸಕ್ಕೋ ‘‘ತಸ್ಸ ಧಜಗ್ಗಂ ಉಲ್ಲೋಕೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಆಹ। ಏಸ ನಯೋ ಸೇಸೇಸುಪಿ। ಅಸುರೇಹಿ ಪರಾಜಿತೋತಿ ಅಸುರೇಹಿ ಪರಾಜಯಂ ಆಪಾದಿತೋ। ರಜಧಜಂ ದಿಸ್ವಾತಿ ಪರಸೇನಾಯ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿಯಾ ಉಟ್ಠಿತರಜಮತ್ತಮ್ಪಿ ದಿಸ್ವಾ ಠಿತೋಪಿ ತಂ ರಜಧಜಂ ದಿಸ್ವಾ ಭೀರುಭಾವೇನ ಪಲಾಯನಧಮ್ಮೋ।
ಯಸ್ಸ ಆನುಭಾವೋ ವತ್ತತಿ ಅಸಮ್ಮುಖೀಭೂತಾಹಿಪಿ ದೇವತಾಹಿ ಸಿರಸಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಬ್ಬತೋ। ಚೋರಭಯಾದೀಹೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ರೋಗಭಯಾದೀನಞ್ಚೇವ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ ವಿಧಿನಾ ಭಾವಿತೇ ಪರಿತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥೇ ಉಪಚಾರಜ್ಝಾನಾದೀನಮ್ಪಿ ಇಜ್ಝನತೋ।
ದೀಘವಾಪೀನಾಮಕೇ ದೀಘವಾಪಿಚೇತಿಯಂ। ಮುದ್ಧವೇದಿಕಾ ನಾಮ ಹಮ್ಮಿಯಂ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕತವೇದಿಕಾ। ಬುದ್ಧಗತಂ ಸತಿಂ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಪರಿತ್ತರಕ್ಖಗುತ್ತಿಂ ಆಹ। ಪರಿತ್ತಸ್ಸ ಆನುಭಾವೇನ ದ್ವೇ ಇಟ್ಠಕಾ…ಪೇ॰… ಅಟ್ಠಂಸು। ತಥಾ ಹಿ ತಸ್ಮಿಂ ನಿಸ್ಸೇಣಿಯಂ ಠಿತೇ…ಪೇ॰… ಅಟ್ಠಂಸೂತಿ।
ಧಜಗ್ಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ವೇಪಚಿತ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೫೦. ‘‘ಮಹಾನುಭಾವತಾಯ ಅಸುರಾನಂ ಚಿತ್ತವೇಪನೇನ ವೇಪಚಿತ್ತೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ಇಸೀಹಿ ಪನ ಅಭಯಂ ಯಾಚಿತೇ ‘‘ಭಯಮೇವ ದದಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಹಿ ‘‘ಅಕ್ಖಯಂ ಹೋತು ತೇ ಭಯ’’ನ್ತಿ ಅಭಿಸಪವಸೇನ ವುತ್ತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ವೇಪನಚಿತ್ತತಾಯ ‘‘ವೇಪಚಿತ್ತೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ಯಂ ಲೋಕಿಯಾ ‘‘ಪುಲೋಮೋ’’ತಿ ಚ ವದನ್ತಿ। ನಿಪಾತಪದಾನಿಪಿ ಕಾನಿಚಿ ಅತ್ಥವಿಸೇಸಜೋತಕಾನಿ ಹೋನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ನಿಪಾತಮತ್ತ’’ನ್ತಿ ಹೇತುಅತ್ಥಾದೀನಮೇತ್ಥ ಅಸಮ್ಭವತೋ। ತನ್ತಿ ಸಕ್ಕಂ ದೇವಾನಮಿನ್ದಂ। ಕಣ್ಠೇ ಪಞ್ಚಮೇಹೀತಿ ಕಣ್ಠಬನ್ಧನಪಞ್ಚಮೇಹಿ, ವಿಭತ್ತಿಅಲೋಪೇನ ನಿದ್ದೇಸೋ। ಚಿತ್ತೇನೇವಾತಿ ‘‘ಇಮಂ ಬನ್ಧಾಮಿ, ಅಯಂ ಬಜ್ಝತೂ’’ತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತೇನೇವ। ಬಜ್ಝತಿ ಬದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ದೇವಾನುಭಾವೋ। ಮುಚ್ಚತೀತಿ ಏತ್ಥಾಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ದಸಹೀತಿ ‘‘ಚೋರೋಸೀ’’ತಿಆದಿನಾ ಇಧ ವುತ್ತೇಹಿ ದಸಹಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಇಮೇಹೀ’’ತಿ। ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಚಿರಕಾಲತಂ ಉಪಾದಾಯ ಖುಂಸನವಸೇನ ವದತಿ ‘‘ಜರಸಕ್ಕಾ’’ತಿ। ನ ತಂ ಅಕ್ಕೋಸಂ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ ದೀಘರತ್ತಂ ಖನ್ತಿಸೋರಚ್ಚೇಸು ನಿರುಳ್ಹಅಜ್ಝಾಸಯತ್ತಾ। ಮಹಾಪಟಿಗ್ಗಹಣನ್ತಿ ಮಹನ್ತಂ ಉಪಸಮಬ್ಯಞ್ಜನಂ। ಅಸ್ಸಾತಿ ವೇಪಚಿತ್ತಸ್ಸ।
ಪಟಿಸಂಯುಜೇತಿ ಪಟಿಸತ್ತು ಹುತ್ವಾ ಸಂಯುದ್ಧಂ ಕರೇಯ್ಯ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪಟಿಪ್ಫರೇಯ್ಯಾ’’ತಿ। ಉಪಸಮಂ…ಪೇ॰… ಮಞ್ಞೇ ಉಪಸಮೇನೇವ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕಸ್ಸ ನಾಯಕಭೂತಸ್ಸ ಕೋಧಸ್ಸ ಯದಾ-ಸದ್ದೋ ಹೇತುಅತ್ಥೋ, ನ ಕಾಲತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಯಸ್ಮಾ ತಂ ಮಞ್ಞತೀ’’ತಿ। ತಾವದೇವ ದ್ವೇ ಗಾವೋ ಯುಜ್ಝನ್ತೇತಿ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ಖಣೇ ದ್ವೀಸು ಗೋಣೇಸು ಯುಜ್ಝನ್ತೇಸು।
ಖನ್ತಿತೋ ಉತ್ತರಿತರೋ ಅಞ್ಞೋ ಅತ್ಥೋ ನ ವಿಜ್ಜತಿ ಅನನ್ತರೇವ ಅಸ್ಸ ವಿರೋಧಂ ಅನತ್ಥಂ ಪಟಿಬಾಹಿತ್ವಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಸ್ಸ ಚೇವ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಸ್ಸ ಚ ಸಂವಿಧಾನತೋ। ತಂ ಖನ್ತಿಂ ಪರಮಂ ಆಹು ಸೇಟ್ಠಬಲಂ ವಿರೋಧಪಚ್ಚಯಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಪವತ್ತನತೋ। ಬಾಲಯೋಗತೋ ಬಾಲೋ, ತಸ್ಸ ಬಲಂ ಬಾಲಬಲಂ, ಅಞ್ಞಾಣನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಬಾಲಬಲಂ ನಾಮ ಅಞ್ಞಾಣಬಲ’’ನ್ತಿ। ತಂ ಯಸ್ಸ ಬಲನ್ತಿ ತಂ ಅಞ್ಞಾಣಬಲಂ ಯಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಬಲಂ, ಅಬಲಮೇವ ತಂ ಪಞ್ಞಾಬಲೇನ ವಿದ್ಧಂಸೇತಬ್ಬತೋ। ಪಟಿವತ್ತಾ ನ ವಿಜ್ಜತೀತಿ ಧಮ್ಮಟ್ಠಂ ‘‘ಪಟಿಪ್ಫರಿತ್ವಾ ವಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ಬಾಲಬಲನ್ತಿ ‘‘ಪಟಿಪ್ಫರಿತ್ವಾ’’ತಿ ವಚನಸ್ಸ ಕಾರಣವಚನಂ। ತಸ್ಸೇವ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಪಟಿಕುಜ್ಝನಕಸ್ಸ। ನಾನತ್ತಾವಿತಕ್ಕನತೋ ಉಭಿನ್ನಂ ಅತ್ಥಂ। ತಿಕಿಚ್ಛನ್ತನ್ತಿ ಅನತ್ಥಪಟಿಬಾಹನಮುಖೇನ ಪಣ್ಡಿತಕಿಚ್ಚಕರಣೇನ ಪಟಿಸೇಧೇನ್ತಂ। ‘‘ಬಾಲೋ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಏವಂ ಪಞ್ಞಪೇತುಂ ಹೇತುಫಲಾನಂ ಅನವಬೋಧತೋ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮೇ ಅಛೇಕಾತಿ।
ವೇಪಚಿತ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ಸುಭಾಸಿತಜಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೫೧. ‘‘ಛೇಕತಾಯಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಸ್ಸ ವತ್ತುಂ ಛೇಕಭಾವಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಏವಂ ಕಿರಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ಗಾಹನ್ತಿ ಲದ್ಧಿಂ। ಮೋಚೇತ್ವಾತಿ ಯಸ್ಸ ಪುನ ‘‘ಚೋರೋ’’ತಿ ಉತ್ತರಿ ವತ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಏವಂ ವಿಮೋಚೇತ್ವಾತಿ ಪಠಮಂ ವತ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ। ಗರೂತಿ ಭಾರಿಯಂ, ದುಕ್ಕರನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಪಚ್ಛಾತಿ ‘‘ಪರಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತೋ ಸೋ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಠಮಂ ವದನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಪವೇದೇತಿ ನಾಮ, ತಂ ಯಥಾಸತ್ತಿ ವಿದಿತಮನೋ ತಸ್ಸ ಉತ್ತರಿ ವತ್ತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪರಸ್ಸ ವಚನಂ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ಪನ ಪಚ್ಛಾ ಸುಖಂ ವತ್ತು’’ನ್ತಿ। ಅಪಿ ಚ ಅಸುರಿನ್ದೇನ ‘‘ಹೋತು, ದೇವಾನಮಿನ್ದ, ಸುಭಾಸಿತೇನ ಜಯೋ’’ತಿ ಪಠಮಂ ವುತ್ತಂ, ವಿಸೇಸೋ ಚ ಪುಬ್ಬಂ ಉಪನೇನ್ತಂ ಅನುವತ್ತತಿ। ವಚಸಿ ಕುಸಲೋ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ ತಂ ವಿಸೇಸಂ ತೇನೇವ ಪುಬ್ಬಂ ಉಪನಯಾಪೇನ್ತೋ ಉಪಲಾಪನವಸೇನ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಪುಬ್ಬದೇವಾತಿ ಸಕ್ಕಪಮುಖಾಯ ದೇವಪರಿಸಾಯ ಲೋಕೇ ಪುಬ್ಬೇವ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ‘‘ಪುಬ್ಬದೇವಾ’’ತಿ ಪಸಂಸವಚನಂ। ವೇಪಚಿತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ ‘‘ಪುಬ್ಬದೇವಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತತ್ತಾ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ತಾವ ಪವೇಣಿಆಗತಂ ಭಣಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಗಾರವಟ್ಠಾನಿಯತ್ತಾ ವೇಪಚಿತ್ತಿನೋ ಬಹುವಚನಪಯೋಗೋ। ದಣ್ಡೇನ ಅವಚಾರೋ ಅವಚರಣಂ ದಣ್ಡಾವಚರೋ, ನತ್ಥಿ ಏತ್ಥ ವುತ್ತೋ ದಣ್ಡಾವಚರೋತಿ ಅದಣ್ಡಾವಚರಾ, ಸಕ್ಕೇನ ವುತ್ತಾ ಗಾಥಾಯೋ।
ಸುಭಾಸಿತಜಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ಕುಲಾವಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೫೨. ರಥಸದ್ದೋತಿ ರಥಾಲಙ್ಕಾರಭೂತಾನಂ ಕಿಙ್ಕಿಣಿಕಜಾಲಾದೀನಂ ಸದ್ದೋ। ತಥಾ ಧಜಸದ್ದೋ। ಆಜಾನೀಯಸದ್ದೋತಿ ಆಜಾನೀಯಾನಂ ಹಸಿತಸದ್ದೋ ಚ। ಕರುಣಾಸಮಾವಜ್ಜಿತಹದಯೋತಿ ಪಾಣಾನಂ ಅನುಪರೋಧೇನ ಪಣಾಮಿತಚಿತ್ತೋ। ಈಸಾಮುಖೇನಾತಿ ರಥಕಪ್ಪರಮುಖೇನ। ಪುಞ್ಞಪಚ್ಚಯನಿಬ್ಬತ್ತೋತಿ ಉಳಾರಂ ಸುವಿಪುಲಂ ಪುಞ್ಞಂ ಪಚ್ಚಯಂ ಕತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ। ನ ಸಜ್ಜತಿ ಕತ್ಥಚಿ ಅಪ್ಪಟಿಘಟ್ಟನೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ। ಸಿಮ್ಬಲಿವನೇನಾತಿ ಸಿಮ್ಬಲಿವನಮಜ್ಝೇನ ವಿಭಗ್ಗಂ ನಿಮ್ಮಥಿತನ್ತಿ ಇತೋ ಚಿತೋ ವಿಭಗ್ಗಞ್ಚೇವ ನಿರವಸೇಸತೋ ಮಥಿತಞ್ಚ ಹೋತಿ।
ಕುಲಾವಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭. ನದುಬ್ಭಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೫೩. ಸುಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋತಿ ಸುಟ್ಠು ಅತಿವಿಯ ಪಚ್ಚತ್ಥಿಕೋ ಪಟಿಸತ್ತು। ಗಹಿತೋಸೀತಿ ದೇವಪಾಸೇನ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಗಹಿತೋ ಅಸಿ। ಬದ್ಧೋವ ಅಹೋಸಿ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವೇನ। ಚೇತಿಯರಾಜಾ ಕಿರ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಪ್ಪೇ ತತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಕೇನಚಿ ಅವುತ್ತಪುಬ್ಬಂ ಖರಮುಸಾವಾದಂ ಅಭಾಸಿ, ತಾವದೇವ ವಿರಜ್ಝಿತ್ವಾ ಮಹಾಪಥವಿಯಾ ವಿವರೇ ದಿನೇ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಅವೀಚಿಅಗ್ಗಿಜಾಲಾನಮಿನ್ದನಮಹೋಸಿ। ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ‘‘ಚೇತಿಯರಞ್ಞೋ ಪಾಪಂ ಸನ್ಧಾಯಾ’’ತಿ। ಮಹಾಪಾಪಾನೀತಿ ಮಹನ್ತಾನಿ ಗರುತರಾನಿ ಪಾಪಾನಿ। ತಥಾ ಹಿ ವೇಪಚಿತ್ತಿನೋ ಸಪಥಕರಣೇ ನಿದಸ್ಸನಭಾವೇನ ಏತಾನಿ ಅಟ್ಠಕಥಾಯಂ ಆಗತಾನೀತಿ।
ನದುಬ್ಭಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೮. ವೇರೋಚನಅಸುರಿನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೫೪. ದ್ವಾರಪಾಲರೂಪಕಾನಿ ವಿಯಾತಿ ದ್ವಾರಪಾಲಾಕಾರೇನ ಕತಪಟಿಮಾಯೋ ವಿಯ। ವಾಯಮೇಥೇವ, ನ ಅನ್ತರಾ ಸಂಕೋಚಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ನಿಪ್ಫನ್ನಸೋಭನೇಸೂತಿ ನಿಪ್ಫನ್ನಭಾವೇನ ಸುನ್ದರೇಸು। ಸಬ್ಬೇ ಹಿ ಅನಿಪ್ಫನ್ನಾ ಅತ್ಥಾ ನ ಸೋಭನ್ತಿ। ಕಿಚ್ಚಜಾತಾತಿ ವಿಪ್ಪಕತಭಾವೇನ ಸಞ್ಜಾತಕಿಚ್ಚಾ। ಅಕಿಚ್ಚಜಾತೋತಿ ಅಸಞ್ಜಾತಕಿಚ್ಚೋ ಕಿಚ್ಚರಹಿತೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ ಗಮನಟ್ಠಿತಸಯನನಿಸಜ್ಜಾದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕದುಕ್ಖವಿನೋದನಭಾವತೋ। ಸಂಯೋಗಪರಮಾತ್ವೇವ ಸಮ್ಭೋಗಾತಿ ಇಮೇಸಂ ಸತ್ತಾನಂ ಸಂಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬವತ್ಥೂನಿ ನಾಮ ಪಕತಿಯಾ ವಿರೋಧಸೀಲಾನಿಪಿ ಅಸಂಯೋಗೇನ ವಾ ಅಸುನ್ದರಾನಿಪಿ, ತಾನಿ ಅಭಿಸಙ್ಖರಣಪಚನಸಂಯೋಜನಪರಮಾನಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ ತಥಾ ಸತಿ ಸಮ್ಭೋಗಾರಹಭಾವೂಪಗಮನತೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪಾರಿವಾಸಿಕಓದನಾದೀನೀ’’ತಿಆದಿ। ಉಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಯುತ್ತೇ ಪರಿಭಜ್ಜಿತ್ವಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ವೇರೋಚನಅಸುರಿನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯. ಅರಞ್ಞಾಯತನಇಸಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೫೫. ಜಾಮಾತಿಕಾ ವುಚ್ಚತಿ ಧೀತುಪತಿ, ಸಸುರೋ ಭರಿಯಾಯ ಪಿತಾ, ತಸ್ಮಾ ಇಮೇ ಅನ್ತರವತ್ತಿನೋ ಜಾಮಾತಿಕಸಸುರಾ। ‘‘ಚಿರದಿಕ್ಖಿತಾನ’’ನ್ತಿ ದಿಕ್ಖಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಚಿರಕಾಲಾನಂ ವತಸಮಾದಾನವಸೇನ ಇತೋ ಬಾಹಿರಕಾನಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾನನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಚಿರಸಮಾದಿನ್ನವತಾನ’’ನ್ತಿ। ಇತೋ ಪಟಿಕ್ಕಮಾತಿ ಇತೋ ಯಥಾಠಿತಟ್ಠಾನತೋ ಅಪೇಹಿ ಅಪಕ್ಕಮ। ನ ಪಟಿಕ್ಕೂಲಸಞ್ಞಿನೋ ಗುಣೇ ಗಾರವಯೋಗತೋ। ದೇವಾ ಹಿ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ‘‘ಮಯಂ ಪುಬ್ಬೇ ಗುಣವನ್ತೇ ಪಯಿರುಪಾಸಿತ್ವಾ ತೇಸಂ ಓವಾದೇ ಠತ್ವಾ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ಇಧೂಪಪನ್ನಾ’’ತಿ ಗುಣವನ್ತೇಸು ಆದರಭಾವಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತಿ।
ಅರಞ್ಞಾಯತನಇಸಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೦. ಸಮುದ್ದಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೫೬. ಚಕ್ಕವಾಳಮಹಾಸಮುದ್ದಪಿಟ್ಠಿಯನ್ತಿ ‘‘ರಜತಪಟ್ಟವಣ್ಣೇ ವಾಲುಕಪುಲಿನೇ’’ತಿ। ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾಸೂತಿ ಅನನ್ತರಸುತ್ತೇ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾಸು। ಅಸ್ಸಮಪದೇನಾತಿ ಅಸ್ಸಮಪದವೇಮಜ್ಝೇನ। ಏವಂ ಚಿನ್ತಯಿಂಸೂತಿ ‘‘ಯಂ ನೂನ ಮಯ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಯಥಾ ಪಾಳಿಯಂ ಆಗತಂ, ಏವಂ ಮನ್ತಯಿಂಸು।
ಇಚ್ಛಿತಕರೋತಿ ಯದಿಚ್ಛಿತಕರಣಂ। ದುಟ್ಠಾನನ್ತಿ ದುರಾಸಯಾನಂ। ತೇ ಪನ ದುಟ್ಠಜ್ಝಾಸಯಾ ವಿರುದ್ಧಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಆಹ ‘‘ದುಟ್ಠಾನಂ ವಿರುದ್ಧಾನ’’ನ್ತಿ। ಪವುತ್ತನ್ತಿ ಬೀಜಂ ಸನ್ಧಾಯ ವಪಿತಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಖೇತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪಿತ’’ನ್ತಿ।
ಸಾಯಮಾಸಭತ್ತನ್ತಿ ಸಾಯಂ ಅಸಿತಬ್ಬಭೋಜನಂ। ಯಥಾವಾರಂ ಭಕ್ಖಿತಮೇತಂ ದೇವಾನಂ ವಿಯ ಸುಖುಮಂ ಗುರುವಾಸಞ್ಚ ನ ಹೋತೀತಿ ‘‘ಭತ್ತ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ಗೇಲಞ್ಞಜಾತನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾತಗೇಲಞ್ಞಂ। ವೇಪತೀತಿ ಕಮ್ಪತಿ ಪವೇಧತಿ।
ಸಮುದ್ದಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಪಠಮವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨. ದುತಿಯವಗ್ಗೋ
೧. ವತಪದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೫೭. ಸಮಾದಾತಬ್ಬತೋ ವತಾನಿ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಸಙ್ಕರಸಭಾವೇನ ಪಬ್ಬಜಿತಬ್ಬತೋ ಪದಾನಿ, ತತೋ ಏವ ಅಸಂಕಿಣ್ಣಭಾಗಾತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ವತಕೋಟ್ಠಾಸಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಸಮತ್ತಾನೀತಿ ಪುಞ್ಞವಿಸೇಸತಾಯ ಪುಜ್ಜಭವಫಲನಿಬ್ಬತ್ತನೇನ ಕಿತ್ತಿಸಞ್ಞಾನೇನ ಚ ಸಮಂ ಅತ್ತಾನಿ ಸಮತ್ತಾನಿ। ಪರಿಪುಣ್ಣಾನೀತಿ ಅಖಣ್ಡಾದಿಭಾವೇನ ಸಬ್ಬಸೋ ಪುಣ್ಣಾನಿ। ಸಮಾದಿನ್ನಾನೀತಿ ತತ್ಥ ಸಕ್ಕಚ್ಚಕಾರಿತಾಯ ಸಮ್ಮಾ ಆದಿನ್ನಾನಿ। ಮಾತುಲಾನೀತಿ ಪಿತುಭಗಿನೀ, ನ ಯಾ ಕಾಚಿ ಮಾತುಲಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಕುಲಜೇಟ್ಠಕಾನಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತತ್ತಾ, ಭರಿಯಾಪಿ ವಾ ಮಾತುಲಸಮ್ಬನ್ಧತೋ ಗಹೇತಬ್ಬಾ, ತಥಾ ಸತಿ ಮಹಾಪಿತುಭರಿಯಾದೀನಮ್ಪಿ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ।
ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅಪಚಿತಿಕಾರಕೋತಿ ತೇಸಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಕರೋ। ಯೋ ಕೋಚಿ ದದನ್ತೋಪಿ ಸಾಪೇಕ್ಖೋ ದೇತಿ, ಸೋ ಮುತ್ತಚಾಗೋ ನ ಹೋತಿ, ಅಯಂ ಪನ ನ ಏವನ್ತಿ ‘‘ಮುತ್ತಚಾಗೋ ಹೋತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ವಿಸ್ಸಟ್ಠಚಾಗೋತಿ ನಿರಪೇಕ್ಖಪರಿಚ್ಚಾಗೋತಿ ಅತ್ಥೋ। ಯಥಾ ಪಾಣಾತಿಪಾತಬಹುಲೋ ‘‘ಲೋಹಿತಪಾಣೀ’’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ, ತಥಾ ದಾನಬಹುಲೋ ‘‘ಪಯತಪಾಣೀ’’ತಿ ವುತ್ತೋತಿ ಆಹ ‘‘ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮದಾನತ್ಥಾಯ ಸದಾ ಧೋತಹತ್ಥೋ’’ತಿ। ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋತಿ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮಸ್ಸ ಪರಿಚ್ಚಜನೇ ಅಭಿರತೋ। ಪರೇಹಿ ಯಾಚಿತಬ್ಬಾರಹೋತಿ ಪರೇಹಿ ಯಾಚಿತುಂ ಯುತ್ತೋ ಇಚ್ಛಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಸ್ಸ ತಾವದೇವ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನತೋ। ದಾನೇನೇವ ಯುತ್ತೋತಿ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ದಾನೇನೇವ ಯುತ್ತೋ ಅಭಿಣ್ಹಂ ಪವತ್ತಮಹಾದಾನತ್ತಾ। ದಾನೇ ಚ ಸಂವಿಭಾಗೇ ಚಾತಿ ಪರಸ್ಸ ಸಮ್ಪುಣ್ಣಂ ಕತ್ವಾ ಪರಿಚ್ಚಜನಸಙ್ಖಾತೇ ದಾನೇ ಚ ಅತ್ತನಾ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬತೋ ಸಂವಿಭಜನಸಙ್ಖಾತೇ ಸಂವಿಭಾಗೇ ಚ ರತೋ ಅಭಿರತೋ।
ವತಪದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨. ಸಕ್ಕನಾಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೫೮. ಮನುಸ್ಸಭೂತೋತಿ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಭೂತೋ, ಮನುಸ್ಸತ್ತಂ ವಾ ಪತ್ತೋ। ಆವಸಥನ್ತಿ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ, ತಸ್ಮಾ ವಾಸಂ ಅದಾಸೀತಿ ವಾಸವೋ। ಅತ್ಥ-ಸದ್ದೋ ಇಧ ಕಾರಣಪರಿಯಾಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಕಾರಣಾನ’’ನ್ತಿ। ಸ್ವಾಯಮತ್ಥೋ ಹೇಟ್ಠಾ ವಿಭಾವಿತೋವ। ವಿನಿಚ್ಛಿನತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಹಸ್ಸಂ ಪಞ್ಞಾಅಕ್ಖೀನಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಸಹಸ್ಸಕ್ಖೋ। ಮಘಂ ವುಚ್ಚತಿ ಧನಂ, ತಂ ಪನ ಸದ್ಧಾಸಙ್ಖಾತಂ ಮಘಂ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಮಘವಾ। ಪುರೇ ದಾನಂ ದದಾತೀತಿ ಪುರಿನ್ದದೋ ಅನುನಾಸಿಕಲೋಪಂ ಅಕತ್ವಾ। ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಸಕ್ಕೋ।
ಸಕ್ಕನಾಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ಮಹಾಲಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೫೯. ಸೋತಿ ಸಕ್ಕೋ ದೇವರಾಜಾ। ಬಹುವಚನೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ ಏಕವಚನಂ ವುತ್ತಂ। ವುಚ್ಚತೀತಿ ವಚನಂ, ಅತ್ಥೋ। ತಸ್ಮಾ ಬಹುವಚನೇತಿ ಬಹುಮ್ಹಿ ಅತ್ಥೇತಿ ಅತ್ಥೋ ‘‘ಸಕ್ಕೋ ಕಿರಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ಅನನ್ತರೇತಿ ಸಕ್ಕಭಾವಸ್ಸ ಅತೀತಾನನ್ತರೇ ಅತ್ತಭಾವೇ। ತಂ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಸಕ್ಕಸ್ಸ ಮಘಮಾಣವಕಾಲೇ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಂ, ತಾಯ ಸಕ್ಕಭಾವೂಪಗಮನಞ್ಚಾತಿ ತಂ ಸಬ್ಬಂ। ವುತ್ತೋ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ಮಹಾಲಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ದಲಿದ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೬೦. ಮನುಸ್ಸದಲಿದ್ದೋತಿ ಮನುಸ್ಸೇಸು ದುಗ್ಗತೋ। ಮನುಸ್ಸಕಾರುಞ್ಞತನ್ತಿ ಮನುಸ್ಸೇಸು ಪರಮನಿಹೀನತಂ। ಮನುಸ್ಸಕಪಣೋತಿ ಮನುಸ್ಸೇಸು ವಾ ಪರಮನಿಹೀನೋ। ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇತಿ ತಸ್ಸ ದೇವಪುತ್ತಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜನಟ್ಠಾನೇ। ಲಾಮಕತೋ ಚಿನ್ತೇನ್ತೀತಿ ತಸ್ಸ ಪುರಿಮವತ್ಥುಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಹೀನತೋ ಚಿನ್ತೇನ್ತಿ। ಕಥೇನ್ತೀತಿ ತಮೇವ ಪರೇಸಂ ಕಥೇನ್ತಿ। ವಿತ್ಥಾರೇನ್ತೀತಿ ವುತ್ತಮತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರಿಕಂ ಕರೋನ್ತಿ। ಸಬ್ಬದಾ ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪನ್ನೋ ಹುತ್ವಾ ಅಡ್ಢಟ್ಠರತನೇ ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧೇ ಮಹಚ್ಚರಾಜಾನುಭಾವೇನ ನಿಸಿನ್ನತ್ತಾ ಜನಕಾಯೇನ ಸಮುಲ್ಲೋಕಿಯಮಾನೋ। ಅವಲಮ್ಬನ್ತೀತಿ ಓಲಮ್ಬನ್ತಿ। ವನ್ದನಮತ್ತಂ ವಾ ನಾಹೋಸಿ, ಅಞ್ಞದತ್ಥು ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧತೋ ಅತ್ತನೋ ಸಮಾನಾದರಕಿರಿಯಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸತಿ। ತೇನ ವುತ್ತಂ ‘‘ಸೋ’’ತಿಆದಿ। ಕ್ವಾಯನ್ತಿ ಕೋ ಅಯನ್ತಿ ಬ್ಯಾಪನ್ನವಸೇನ ವದತಿ। ಕಾಳರತ್ತೇಹಿ ಸುತ್ತೇಹಿ ಸಿಬ್ಬಿತತ್ತಾ ವಣ್ಣವಿಕಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕುಟ್ಠಿಚೀವರಾನಿ ಪಾರುತೋ’’ತಿ ಆಹ। ಮಹಾನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚನುಭೋತಿ। ತದನುರೂಪಪಾಪಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಾವಸೇಸೇನ ಲದ್ಧೋಕಾಸೇನ ರಾಜಗಹೇ…ಪೇ॰… ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ। ಕಾಮಞ್ಚ ಏತ್ಥ ಪಟಿಸನ್ಧಿಗ್ಗಹಣಂ ಕುಸಲಕಮ್ಮೇನೇವ, ತಸ್ಸ ಪನ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಸ್ಸ ವಿಪಾಕಿನೋ ಬಲವಭಾವತೋ ವುತ್ತಂ ‘‘ವಿಪಾಕಾವಸೇಸೇನಾ’’ತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಗಹಿತಕಾಲತೋ…ಪೇ॰… ನಿಕ್ಖನ್ತೋ’’ತಿ। ಭಿಕ್ಖಾಯ ಚರಿತುಂ ಸಮತ್ಥಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ರೋಗಸ್ಸ ಬಲವತಾಯ ಮಂಸಾನಿ…ಪೇ॰… ಪತನ್ತಿ। ಞಾಣಂ ಪೇಸೇತ್ವಾತಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಭಾವನಾಞಾಣಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಟಿಪೇಸೇತ್ವಾ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ। ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಪರಿಪಕ್ಕತ್ತಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತೋ। ಚುಮ್ಬಟನ್ತಿ ಪಾದಚುಮ್ಬಟಂ। ಕುಟ್ಠಿನೋ ಹಿ ಸಕಲಪಾದತಲಂ ಮಾ ರುಜೀತಿ ಚುಮ್ಬಟಂ ಮತ್ತಿಕಪಾತಿಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ವಿಯ ತಥಾ ನಿಹೀನಮನುಸ್ಸತ್ತಭಾವತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಂ ಪಟಿಲಭನ್ತೋ ವಿಯ ದೇವತ್ತಭಾವಂ ಗಣ್ಹನ್ತೋ ಚುತಿಚಿತ್ತತೋ ದುತಿಯಚಿತ್ತವಾರೇ ಆದಾನಚಿತ್ತಕ್ಖಣೇ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ।
ಮಗ್ಗೇನಾಗತಾತಿ ಮಗ್ಗಾಧಿಗಮನೇನ ಆಗತಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ। ಅರಿಯಕನ್ತಸೀಲನ್ತಿ ಅರಿಯಾನಂ ಕನ್ತಂ ಮನಾಪಂ ಮನೋರಮಂ ಸೀಲಧಮ್ಮಂ। ಅರಿಯಾನಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ ವಿಯ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾಪಿ ಸಬ್ಬಾ ಅತಿವಿಯ ಕನ್ತಾ ಏವಾತಿ ಆಹ ‘‘ಕಿಞ್ಚಾಪೀ’’ತಿಆದಿ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನತ್ಥೇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸೋತಾಪನ್ನಸ್ಸ ಭವಸಙ್ಖಾತೇ ಅತ್ಥೇ ನಿದ್ಧಾರೇತ್ವಾ ವುಚ್ಚಮಾನೇ। ಪಞ್ಚಸೀಲಮ್ಪಿ ಯಸ್ಮಾ ದಿಟ್ಠಿ ವಿಯ ಭವನ್ತರೇಪಿ ಅಪ್ಪಹೀನಂ।
ದಲಿದ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ರಾಮಣೇಯ್ಯಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೬೧. ಆರಮನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸತ್ತಾತಿ ಆರಾಮಾ, ಮನೋರಮಾ ಉಪವನಾದಯೋ। ತೇ ಏವ ಚೇತೇನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಸದ್ಧಾಯ ಅತ್ತನೋ ಪೀತಿಸೋಮನಸ್ಸಂ ಸನ್ಧಹನ್ತೀತಿ ಚೇತಿಯಾತಿ ಚ ವುಚ್ಚನ್ತಿ। ಮನುಸ್ಸರಮಣೀಯಭಾವಸ್ಸಾತಿ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಆರಮಣೀಯಭಾವಸ್ಸ। ತಸ್ಸ ಪನ ಸೀಲಾದಿಗುಣವಸೇನ ಅಚಿನ್ತೇಯ್ಯಾಪರಿಮೇಯ್ಯಾನುಭಾವತಾಪಿ ಹೋತೀತಿ ಭಗವಾ ‘‘ನಾಗ್ಘನ್ತಿ ಸೋಳಸಿ’’ನ್ತಿ ಅವೋಚ। ಅಚೇತನಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ರಮಣೀಯತಾ ನಾಮ ಗುಣವಿಸಿಟ್ಠಾನಂ ಅರಿಯಾನಂ ಸೇವನವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಇದಾನಿ…ಪೇ॰… ಗಾಮೇ ವಾತಿಆದಿಮಾಹಾ’’ತಿ।
ರಾಮಣೇಯ್ಯಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ಯಜಮಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೬೨. ಯಜನ್ತಾನನ್ತಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ದೇನ್ತಾನಂ। ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಕೋ ಸುತ್ತನಿಕ್ಖೇಪೋತಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಂ ಕಾತುಂ ‘‘ತದಾ ಕಿರಾ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ಅಗ್ಗನ್ತಿ ಸೇಟ್ಠಂ। ತೇಹಿ ತೇಹಿ ವಾ ಯಥಾಲದ್ಧಸಪ್ಪಿಆದಯೋ ಮಾ ನಸ್ಸನ್ತು, ಅಗ್ಗಭಾವೇನ ಗಹಿತಾನಿ ಸಪ್ಪಿಆದೀನಿ ಕೇವಲಂ ಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ಝಾಪನೇನ, ದೇವಾ ತಕ್ಕೇನಾತಿ ತಕ್ಕಮತ್ತೇನ। ‘‘ಕಥೇಮಾ’’ತಿ ಅಮ್ಹೇ ಮಞ್ಞಥ, ಇದಾನಿ ಪಸ್ಸಥ, ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋ ಅಯಂ ವೋ…ಪೇ॰… ಆಗಚ್ಛತೀತಿ ಆಹಂಸೂತಿ ಯೋಜನಾ।
ಉಪಧಿವಿಪಾಕನ್ತಿ ವಿಪ್ಫಾರವನ್ತಂ ಹೋತಿ ವಿಪುಲಪಕ್ಖತಾಯ। ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಅದಂಸು ‘‘ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮುನಾ ಚ ಏವಂ ಓವಾದೋ ದಿನ್ನೋ’’ತಿ।
ಯಜಮಾನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭. ಬುದ್ಧವನ್ದನಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೬೩. ಉಟ್ಠಹಾತಿ ಉಟ್ಠಾನಂ ಕಾಯಿಕವೀರಿಯಂ ಕರೋಹಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ವಿಚರ, ಲೋಕೇ’’ತಿ। ಚೇತಸಿಕವೀರಿಯಂ ಪನ ಭಗವತಾ ಮತ್ಥಕಂ ಪಾಪಿತಮೇವ। ತೇನಾಹ ‘‘ವಿಜಿತಸಙ್ಗಾಮಾ’’ತಿ। ದ್ವಾದಸಯೋಜನಿಕಸ್ಸ ಉಚ್ಚಭಾವೇನ। ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನ ಆಯಾಮತೋ ಚ ಅನೇಕಯೋಜನಸತಸಹಸ್ಸಪರಿಮಾಣಚಕ್ಕವಾಳಂ ಅತಿಬ್ಯಾಪೇತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ। ಪನ್ನಭಾರಾತಿ ಪಾತಿತಭಾರ। ನಿಕ್ಖೇಪಿತಬ್ಬತೋ ಭಾರಾತಿ ಆಹ ‘‘ಓರೋಪಿತಖನ್ಧಾ’’ತಿಆದಿ। ತೇ ಹಿ ತಂಸಮಙ್ಗಿನೋ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಮ್ಪಾತನಟ್ಠೇನ ಭಾರಾ ನಾಮ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ‘‘ಭಾರಾ ಹವೇ ಪಞ್ಚಕ್ಖನ್ಧಾ’’ತಿ (ಸಂ॰ ನಿ॰ ೩.೨೨)। ತದೇಕದೇಸಾ ಚ ಕಿಲೇಸಾಭಿಸಙ್ಖಾರಾ। ಪನ್ನರಸಾಯ ಪುಣ್ಣಮಾಯ ರತ್ತಿನ್ತಿ ಯಥಾ ಪನ್ನರಸಪುಣ್ಣಮಾಯ ರತ್ತಿಯಂ ಪರಿಪುಣ್ಣಕಾಲೇ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸವಿಮುತ್ತೋ ಚನ್ದೋ ಸೋಭತಿ, ಏವಂ ತವ ಚಿತ್ತಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸವಿಮುತ್ತಂ ಸೋಭತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ಬುದ್ಧವನ್ದನಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೮. ಗಹಟ್ಠವನ್ದನಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೬೪. ಪುಥುದ್ದಿಸಾತಿ ಬಹುದಿಸಾ। ಕಾ ಪನ ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಚತಸ್ಸೋ ದಿಸಾ ಚತಸ್ಸೋ ಅನುದಿಸಾ ಚಾ’’ತಿ। ಅನುದಿಸಾಗಹಣೇನ ಚೇತ್ಥ ಉದ್ಧಂ ಅಧೋಪಿ ಗಯ್ಹತೀತಿ ಚ ದಸ್ಸೇತಿ। ಭೂಮಿವಾಸಿನೋತಿ ಭೂಮಿಪಟಿಬದ್ಧವುತ್ತಿನೋ। ಏತೇನ ರುಕ್ಖಪಬ್ಬತನಿವಾಸಿನೋಪಿ ಗಹಿತಾ ಹೋನ್ತಿ। ಚಿರರತ್ತಸಮಾಹಿತಚಿತ್ತೇತಿ ಉಪಚಾರಪ್ಪನಾಝಾನಾನಿ ಆಪಾಣಕೋಟಿಕನ್ತಿ ಜೀವಿತಪರಿಯನ್ತಂ ಯಾವಜೀವಂ। ಏವಮಾದೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ಅವಸೇಸಪುಞ್ಞಕಿರಿಯವತ್ಥೂನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ। ನಿಚ್ಚಸೀಲವಸೇನ ಪಞ್ಚಹಿ, ನಿಯಮಸೀಲವಸೇನ ದಸಹಿ। ಪಿ-ಸದ್ದೇನ ತತೋ ಕತಿಪಯೇಹಿ ಉಪೋಸಥಸೀಲವಸೇನ ಅಟ್ಠಹಿಪೀತಿ ದಸ್ಸೇತಿ। ಧಮ್ಮಿಕೇಹೀತಿ ಧಮ್ಮತೋ ಅನಪೇತೇಹಿ। ಪಮುಖೋತಿ ಪಮೋಕ್ಖೋ।
ಗಹಟ್ಠವನ್ದನಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯. ಸತ್ಥಾರವನ್ದನಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೬೫. ಬ್ರಹ್ಮಜಾಣುಕೋತಿ ಯಕ್ಖೋ, ಪೂಜನೀಯೋ। ಏವಂ ಪೂಜಾವಿಸೇಸಯೋಗತೋ ಸಕ್ಕೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸೋ ಯಕ್ಖೋತಿ ಸೋ ಸಕ್ಕೋ’’ತಿ। ಸಕ್ಕಸ್ಸ ನಮಕ್ಕಾರಭಾಜನಭೂತಞ್ಹಿ ಪುಚ್ಛನ್ತೋ ಮಾತಲಿ ‘‘ಕೋ ನಾಮ ಸೋ ಯಕ್ಖೋ’’ತಿ ಆಹ। ಗುಣನೇಮಿತ್ತಕೇಹೀತಿ ಗುಣಹೇತುಕೇಹಿ ಅನನ್ತಾನಿ ಹಿ ಬುದ್ಧಾನಂ ನಾಮಾನಿ, ತಾನಿ ಚ ಖೋ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಗುಣನೇಮಿತ್ತಕಾನೇವ। ಅನನ್ತಗುಣತ್ತಾ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –
‘‘ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಾನಿ ನಾಮಾನಿ, ಸಗುಣೇನ ಮಹೇಸಿನೋ।
ಗುಣೇನ ನಾಮಮುದ್ಧೇಯ್ಯಂ, ಅಪಿ ನಾಮಸಹಸ್ಸತೋ’’ತಿ॥ –
ತಸ್ಮಾ ಅನೋಮನಾಮನ್ತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಗುಣನಾಮನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಮತಿಕ್ಕಮೇನಾತಿ ಸಮ್ಮಾ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದನವಸೇನ ಅತಿಕ್ಕಮನೇನ। ಕಿಲೇಸಾರೀನಂ ಅಪೇತಚಯೋತಿ ಅಪಚಯೋ, ಸೋ ಆರಮಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಆರಾಮೋ ಏತೇಸನ್ತಿ ಅಪಚಯಾರಾಮಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ವಟ್ಟವಿದ್ಧಂಸನೇ ರತಾ’’ತಿ।
ಸತ್ಥಾರವನ್ದನಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೦. ಸಙ್ಘವನ್ದನಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೬೬. ಪೂತಿಮ್ಹಿ ದೇಹೇ ಮಾತು ಸರೀರೇ ಸಯನತೋ, ಅತ್ತನೋ ಏವ ವಾ ಪೂತಿದೇಹಂ ಸರೀರಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಿತತಾಯ ಅವತ್ಥರಿತ್ವಾ ಸಯನತೋ ಪೂತಿದೇಹಸಯಾತಿ ಕುಣಪಮ್ಹೇತೇತಿ ಏತೇ ಮನುಸ್ಸಾ ಅಸುಚಿದುಗ್ಗನ್ಧಜೇಗುಚ್ಛಪಟಿಕ್ಕೂಲೇ ಮಾತುಕುಚ್ಛಿಸಙ್ಖಾತೇ ಕುಣಪಸ್ಮಿಂ ದಸ ಮಾಸೇ ನಿಮುಗ್ಗಾ। ತೇಸಂ ಕಿನ್ನಾಮ ತ್ವಂ ಪಿಹಯಸೀತಿ ಯೋಜನಾ। ಏತೇಸಂ ಏತಂ ವಿಹಯಾಮೀತಿ ಏತೇಸಂ ಇಸೀನಂ ಏತಂ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಂ ವಿಹಯಾಮಿ। ಇದಾನಿ ತಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ನ ತೇ ಸಂ ಕೋಟ್ಠೇ ಓಪೇನ್ತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಧಞ್ಞಂ ಕೋಟ್ಠೇ ನ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತಬ್ಬಸ್ಸ ಚ ಅಭಾವತೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ನ ಹಿ ಏತೇಸಂ ಧಞ್ಞ’’ನ್ತಿ। ಪರೇಸಂ ನಿಟ್ಠಿತನ್ತಿ ಪರೇಸಂ ಗಹಿತಂ ಸನ್ತಕಂ ತೇಸಂ ಪಾಕಾಯ ನಿಟ್ಠಿತಂ। ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವತ್ತೇನಾತಿ ಪಿಣ್ಡಾಚರಿಯಾಯ। ಏಸಮಾನಾ ಪರಿಯೇಸನ್ತಾ। ಏವಂ ಪರಿಯಿಟ್ಠೇನ। ಯಾಪೇನ್ತಿ, ನ ಏಸನ್ತಿ ಅನೇಸನಂ। ಸುಸಮಾದಿನ್ನಸುನ್ದರವತಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಸಮಾದಿನ್ನಸೋಭನವತಾ।
ಏವಂ ಸುಭಾಸಿತಭಾಸಿನೋತಿ ಗನ್ಥಧುರವಿಪಸ್ಸನಾಧುರಾನಂ ವಸೇನ ಗುಣಪರಿಮಾಣಸುಭಾಸಿತಸ್ಸೇವ ಭಾಸನಸೀಲಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ। ತತೋ ಏವ ಮನಸ್ಸ ಸಾತಿಸಯಂ ಸಮಞ್ಚರಾ। ಗಹಿತದಣ್ಡೇಸು ಪರಾಮಾಸಾದಿಪಯುತ್ತೇಸು ದಣ್ಡಾದಾನಾದಿಹೇತು ಉಪ್ಪಜ್ಜನಕಕಿಲೇಸಪರಿಳಾಹಾಭಾವತೋ ನಿಬ್ಬುತಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ವಿಸ್ಸಟ್ಠದಣ್ಡಾ’’ತಿ। ಸಾದಾನೇಸೂತಿ ಸಭವಾದಾನೇಸು। ಅನಾದಾನಾತಿ ತಬ್ಬಿರಹಿತಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ಭವಯೋನೀ’’ತಿಆದಿ।
ಸಙ್ಘವನ್ದನಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ದುತಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ತತಿಯವಗ್ಗೋ
೧. ಛೇತ್ವಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೬೭. ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ ಹೇಟ್ಠಾ ದೇವಪುತ್ತಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾಯಂ।
ಛೇತ್ವಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ದುಬ್ಬಣ್ಣಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೬೮. ದುಬ್ಬಣ್ಣೋ ಓಕೋಟಿಮಕೋತಿ ರಸ್ಸಭಾವೇನ ಅವರಕೋಟಿಮಕೋ। ಸಕ್ಕೇನ ಗಹಿತನಾಮಮೇವೇತಂ, ನ ಪನ ಸೋ ತಥಾರೂಪೋ ಕೋಚಿ ಯಕ್ಖೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ಏಕೋ ರೂಪಾವಚರಬ್ರಹ್ಮಾ’’ತಿ। ಯದಿ ಏವಂ ಕಸ್ಮಾ ಸೋ ತಥಾರೂಪೋ ಹುತ್ವಾ ಆಗತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಕ್ಕೋ ಕಿರಾ’’ತಿ। ಕಥಂ ಪನೇತ್ಥ ಞಾಯತಿ ‘‘ಸೋ ಏಕೋ ರೂಪಾವಚರಬ್ರಹ್ಮಾ, ನ ಪನೇಸೋ ಅವರುದ್ಧಕಯಕ್ಖೋ’’ತಿ ಯುತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ಅವರುದ್ಧಕಯಕ್ಖಾ ಪನಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ದೇವಾನಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ। ಫರುಸೇನಾತಿ ಫರುಸಸಮಾಚಾರೇನ। ‘‘ಕೋ ನಾಮ ಮಯ್ಹಂ ಆಸನೇ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನೋ’’ತಿ ಅಕ್ಖನ್ತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದೇನ್ತೋ ಖನ್ತಿಯಂ ಠತ್ವಾ। ಬಲವಚಿತ್ತೀಕಾರನ್ತಿ ಗರುತರಂ ಸಕ್ಕಾರಬಹುಮಾನಂ। ನೀಚವುತ್ತಿಯಾತಿ ಪರಮನಿಪಚ್ಚಕಾರೇ ಸುವೂಪಸಮನೇ ಚ ದಸ್ಸಿಯಮಾನೇ। ಸಕ್ಕಸ್ಸ ತಾಯ ಏವ ಆಚಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಕ್ಕಾಸನೇ ಠಾತುಂ, ಅತ್ತನೋ ಚ ಆವಿಕಾತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಅನ್ತರಧಾಯಿ। ಉಪಹತಚಿತ್ತೋಮ್ಹೀತಿ ಖನ್ತಿಮೇತ್ತಾನುದ್ದಯಾಸಬ್ಭಾವತೋ ಪರಸ್ಮಿಂ ಉಪಹತಚಿತ್ತೋಮ್ಹೀತಿ ಸಕ್ಕೋ ಅತ್ತನೋ ಸಭಾವಂ ವದತಿ। ಕೋಧವಸೇ ವತ್ತೇತುನ್ತಿ ಕೋಧೇನ ಅತ್ತನೋ ವಸೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತುಂ ನ ಸುಕರೋಮ್ಹಿ, ಅಥ ಖೋ ಕೋಧಂ ಮಯ್ಹಂ ವಸೇ ನ ವತ್ತೇಮೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಚಿರಂ ನ ಕುಜ್ಝಾಮೀತಿ ಯದಿ ಮೇ ಕದಾಚಿ ಕೋಧೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ತಂ ಕೋಧಂ ಅನುವತ್ತೇನ್ತೋ ಚಿರಕಾಲಂ ನ ಕುಜ್ಝಾಮಿ ನ ಉಪನಯ್ಹಾಮೀತಿ ಅನ್ತೋ ಸಚೇ ಮೇ ಕೋಧೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಚ ನಂ ಪಟಿವಿನೇಯ್ಯನ್ತಿ ತಂ ಮೇ ಪುಬ್ಬೇವ ವತಂ ಪರಿಪೂರಿತಂ।
ದುಬ್ಬಣ್ಣಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ಸಮ್ಬರಿಮಾಯಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೬೯. ಆಬಾಧಿಕೋತಿ ಆಬಾಧೋ ಅಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಆಬಾಧಿಕೋ। ವಾಚೇಸೀತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪೇಸಿ। ಸಮ್ಬರೋ ನಾಮ ಅಸುರಮಾಯಾಯ ಆದಿಪುರಿಸೋ ಪುರಾತನೋ ಅಸುರಿನ್ದೋ। ತಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಯಥಾ ಸಮ್ಬರೋ’’ತಿಆದಿ। ಏವಂ ಪಚ್ಚತಿ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಮಾಯಾವೀ ಮಾಯಂ ಪಯೋಜೇತ್ವಾ। ಉಪವಾದನ್ತರಾಯೋ ನಾಮ ಖಮಾಪನೇ ಸತಿ ವಿಗಚ್ಛತಿ, ಪಾಕತಿಕಮೇವ ಹೋತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಏವಮಸ್ಸ ಫಾಸು ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ। ತೇನಾತಿ ವೇಪಚಿತ್ತಿನಾ ಸಮ್ಬರವಿಜ್ಜಾಯ ಅದಾನೇನ ವಞ್ಚಿತತ್ತಾ। ತಥಾ ಅಕತ್ವಾತಿ ಇಸೀನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ನೇತ್ವಾ ಖಮಾಪನವಸೇನ ಕಾತಬ್ಬಂ ಅಕತ್ವಾ।
ಸಮ್ಬರಿಮಾಯಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ಅಚ್ಚಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೭೦. ಸಮ್ಪಯೋಜೇಸುನ್ತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಾಚಸಿಕಂ ಫರುಸಂ ಪಯೋಜೇಸುಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಕಲಹಂ ಅಕಂಸೂ’’ತಿ, ವಿವಾದಂ ಅಕಂಸೂತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮವಚನನ್ತಿ ವಚೀಸಂವರಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ವಚನಂ। ಯಸ್ಮಾ ಅಚ್ಚಯೇ ದೇಸಿಯಮಾನೇ ತಂ ಖೀಣಯತಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ಖಮಮಾನಸ್ಸ ಖಮನಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹತೋ, ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ನಪ್ಪಟಿಗಣ್ಹಾತೀತಿ ನ ಖಮತೀ’’ತಿ। ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಸೇ ವತ್ತತು, ವಿಸೇವಿತಂ ಅಕತ್ವಾ ಯಥಾಕಾಮಕರಣೀಯೋ ಹೋತು। ಮಿತ್ತಧಮ್ಮೋ ಇಧ ಉತ್ತರಪದಲೋಪೇನ ‘‘ಮಿತ್ತೋ’’ತಿ ವುತ್ತೋತಿ ಆಹ ‘‘ಮಿತ್ತಧಮ್ಮೇ’’ತಿ। ಕರಣವಚನನ್ತಿ ‘‘ಮಿತ್ತೇಹೀ’’ತಿ ಕರಣವಚನಂ ಭುಮ್ಮತ್ಥೇ। ತೇನಾಹ ‘‘ಮಿತ್ತೇಸೂ’’ತಿ। ಯಥಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಸಭಾವಸ್ಸ ಭಾವತೋ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ಜರಾ, ಏವಂ ಮಿತ್ತಭಾವತೋ ವುತ್ತವಿಪರಿಯಾಯೋ ಅಮಿತ್ತಧಮ್ಮೋ ಜರಾಪರಿಯಾಯೇನ ವುತ್ತೋ। ಅಗಾರಯ್ಹಂ ಅನವಜ್ಜಂ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀನಕಿಲೇಸಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಖೀಣಾಸವಪುಗ್ಗಲ’’ನ್ತಿ।
ಅಚ್ಚಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ಅಕ್ಕೋಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೭೧. ಕೋಧೋ ತುಮ್ಹೇ ಮಾ ಅಭಿಭವೀತಿ ಏತ್ಥ ಕೋಧೇನ ಅನಭಿಭವನೀಯತ್ತಂ ಖನ್ತಿಮೇತ್ತಾಕರುಣಾದಿತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖಧಮ್ಮಪರಿಬ್ರೂಹನೇನ ‘‘ತುಮ್ಹೇವ ಕೋಧಂ ಅಭಿಭವಥ। ಕುಜ್ಝನ್ತಾನಂ ಮಾ ಪಟಿಕುಜ್ಝಿತ್ಥಾ’’ತಿ। ಪಟಿಪದಾತಿ ಏಸಾ ಪಟಿಪತ್ತಿ। ಮೇತ್ತಾತಿ ಅಪ್ಪನಾಪ್ಪತ್ತಾ ಮೇತ್ತಾ। ತದುಪಚಾರೋ ಮೇತ್ತಾಪುಬ್ಬಭಾಗೋ। ನ ವಿಹಿಂಸತಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಏತಾಯಾತಿ ಅವಿಹಿಂಸಾ। ಕರುಣಾತಿ ಅಪ್ಪನಾಪ್ಪತ್ತಕರುಣಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ತದುಪಚಾರೋ ಕರುಣಾಪುಬ್ಬಭಾಗೋ। ಲಾಮಕಜನನ್ತಿ ಖನ್ತಿಆದೀಸು ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರಾಭಾವೇನ ಗಾರಯ್ಹಸಮಾಚಾರಸಮಾಯೋಗೇನ ಚ ನಿಹೀನಂ ಜನಂ। ಪಚ್ಚಯಪರಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಕೋಧೋ ಅಭಿಮದ್ದಮಾನೋ ಪುಗ್ಗಲಂ ಅಭಿಮದ್ದತಿ, ತಸ್ಸ ಸೋ ಪಟಿಸಙ್ಖಾನಭಾವನಾಬಲೇಹಿ ಸಮ್ಮದೇವ ಪಹಾತಬ್ಬೋತಿ।
ಅಕ್ಕೋಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ತತಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಸಾರತ್ಥಪ್ಪಕಾಸಿನಿಯಾ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ
ಸಕ್ಕಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ।
ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ಸಾರತ್ಥಪ್ಪಕಾಸಿನಿಯಾ
ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಸಗಾಥಾವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ।
ಪಠಮೋ ಭಾಗೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ।