೯. ಓಪಮ್ಮಸಂಯುತ್ತಂ
೧. ಕೂಟಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೨೩. ಕೂಟಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಕೂಟಚ್ಛಿದ್ದಸ್ಸ ಅನುಪವಿಸನವಸೇನ ಕೂಟಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಯಾ ಚ ಗೋಪಾನಸಿಯೋ ಗೋಪಾನಸನ್ತರಗತಾ, ತಾಪಿ ಕೂಟಂ ಆಹಚ್ಚ ಠಾನೇನ ಕೂಟಙ್ಗಮಾ। ದುವಿಧಾಪಿ ಕೂಟೇ ಸಮೋಸರಣಾ। ಕೂಟಸ್ಸ ಸಮುಗ್ಘಾತೇನ ವಿನಾಸೇನ ಭಿಜ್ಜನೇನ। ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಸಮುಗ್ಘಾತೇನಾತಿ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಅಪ್ಪವತ್ತಿಯಾ। ತೇನ ಚ ಮೋಕ್ಖಧಮ್ಮಾಧಿಗಮೇನ ತದನುರೂಪಧಮ್ಮಾಧಿಗಮೋ ದಸ್ಸಿತೋ। ಅಪ್ಪಮತ್ತಾತಿ ಪನ ಇಮಿನಾ ತಸ್ಸ ಉಪಾಯೋ ದಸ್ಸಿತೋ।
ಕೂಟಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨. ನಖಸಿಖಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೨೪. ಏವಂ ಅಪ್ಪಕಾ ಯಥಾ ನಖಸಿಖಾಯ ಆರೋಪಿತಪಂಸು, ಸುಗತಿಸಂವತ್ತನಿಯಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಅಪ್ಪಕತ್ತಾ ಏವಂ ದೇವೇಸುಪೀತಿ ಹೀನೂದಾಹರಣವಸೇನ ವುತ್ತಂ। ಅಪ್ಪತರಾ ಹಿ ಸತ್ತಾ ಯೇ ದೇವೇಸು ಜಾಯನ್ತಿ, ತಞ್ಚ ಖೋ ಕಾಮದೇವೇಸು। ಇತರೇಸು ಪನ ವತ್ತಬ್ಬಮೇವ ನತ್ಥಿ।
ನಖಸಿಖಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ಕುಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೨೫. ವಿಧಂಸಯನ್ತಿ ವಿಹೇಠಯನ್ತಿ। ವಡ್ಢಿತಾತಿ ಭಾವನಾಪಾರಿಪೂರಿವಸೇನ ಪರಿಬ್ರೂಹಿತಾ। ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕತಾತಿ ಭಾವನಾಯ ಬಹುಲೀಕರಣೇನ ಅಪರಾಪರಂ ಪವತ್ತಿತಾ ಯುತ್ತಯಾನಂ ವಿಯ ಕತಾತಿ ಯಥಾ ಯುತ್ತಂ ಆಜಞ್ಞರಥಂ ಛೇಕೇನ ಸಾರಥಿನಾ ಅಧಿಟ್ಠಿತಂ ಯಥಾರುಚಿ ಪವತ್ತತಿ, ಏವಂ ಯಥಾರುಚಿ ಪವತ್ತಿಯಾ ಗಮಿತಾ। ಪತಿಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನಾತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾನಟ್ಠೇನ। ವತ್ಥು ವಿಯ ಕತಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸವಿಸೋಧನೇನ ಸುವಿಸೋಧಿತಮರಿಯಾದಂ ವಿಯ ಕತಾ। ಅಧಿಟ್ಠಿತಾತಿ ಪಟಿಪಕ್ಖದೂರೀಭಾವತೋ ಸುಭಾವಿತಭಾವೇನ ಅವಿಕಮ್ಪನೇಯ್ಯತಾಯ ಠಪಿತಾ ಸಮನ್ತತೋ ಚಿತಾತಿ ಸಬ್ಬಭಾಗೇನ ಭಾವನೂಪಚಯಂ ಗಮಿತಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ಸುವಡ್ಢಿತಾ’’ತಿ ಸುಟ್ಠು ಸಮಾರದ್ಧಾತಿ ಮೇತ್ತಾಭಾವನಾಯ ಮತ್ಥಕಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಮದೇವ ಸಮ್ಪಾದಿತಾ।
ಕುಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ಓಕ್ಖಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೨೬. ಮಹಾಮುಖಉಕ್ಖಲೀನನ್ತಿ ಮಹಾಮುಖಾನಂ ಮಹನ್ತಕೋಳುಮ್ಬಾನಂ ಸತಂ। ಪಣೀತಭೋಜನಭರಿತಾನನ್ತಿ ಸಪ್ಪಿಮಧುಸಕ್ಕರಾದೀಹಿ ಉಪನೀತಪಣೀತಭೋಜನೇಹಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಾನಂ। ತಸ್ಸಾತಿ ಪಾಠಸ್ಸ। ಗೋದುಹನಮತ್ತನ್ತಿ ಗೋದೋಹನವೇಲಾಮತ್ತಂ। ತಂ ಪನ ಕಿತ್ತಕಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಗಾವಿಯಾ’’ತಿಆದಿ। ಸಬ್ಬಸತ್ತೇಸು ಹಿತಫರಣನ್ತಿ ಅನೋಧಿಸೋಮೇತ್ತಾಭಾವನಮಾಹ – ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಅಪ್ಪನಾಪ್ಪತ್ತಂ ಭಾವೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ತಮ್ಪಿ ತತೋ ಯಥಾವುತ್ತದಾನತೋ ಮಹಪ್ಫಲತರನ್ತಿ।
ಓಕ್ಖಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ಸತ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೨೭. ಅಗ್ಗೇ ಪಹರಿತ್ವಾತಿ ತಿಣ್ಹಫಲಸತ್ತಿಯಾ ಅಗ್ಗೇ ಹತ್ಥೇನ ವಾ ಮುಟ್ಠಿನಾ ವಾ ಪಹಾರಂ ದತ್ವಾ। ಕಪ್ಪಾಸವಟ್ಟಿಂ ವಿಯಾತಿ ಪಹತಕಪ್ಪಾಸಪಿಣ್ಡಂ ವಿಯ। ನಿಯ್ಯಾಸವಟ್ಟಿಂ ವಿಯಾತಿ ಫಲಸಣ್ಠಾನಂ ನಿಯ್ಯಾಸಪಿಣ್ಡಂ ವಿಯ। ಏಕತೋ ಕತ್ವಾತಿ ಕಲಿಕಾದಿಭಾವೇನ ವೀಸತಿಂಸಪಿಣ್ಡಾನಿ ಏಕಜ್ಝಂ ಕತ್ವಾ। ಅಲ್ಲಿಯಾಪೇನ್ತೋ ಪಿಣ್ಡಂ ಕರೋನ್ತೋ। ಪಟಿಲೇಣೇತೀತಿ ಪಟಿಲೀನಯತಿ ನಾಮೇತಿ। ಅಲ್ಲಿಯಾಪೇನ್ತೋ ತೇ ದ್ವೇಪಿ ಧಾರಾ ಏಕತೋ ಸಮ್ಫುಸಾಪೇನ್ತೋ। ಪಟಿಕೋಟ್ಟೇತೀತಿ ಪಟಿಪಹರತಿ। ತತ್ಥ ಖಣ್ಡಂ ವಿಯ ನಿಯ್ಯಾಸೋ। ಕಪ್ಪಾಸವಟ್ಟನಕರಣೀಯನ್ತಿ ವಿಹತಸ್ಸ ಕಪ್ಪಾಸಸ್ಸ ಪಟಿಸಂಹರಣವಸೇನ ಬನ್ಧನದಣ್ಡಂ। ಪವತ್ತೇನ್ತೋತಿ ಕಪ್ಪಾಸಸ್ಸ ಸಂವೇಲ್ಲನವಸೇನ ಪವತ್ತೇನ್ತೋ।
ಸತ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ಧನುಗ್ಗಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೨೮. ದಳ್ಹಧನುನೋತಿ ‘‘ದಳ್ಹಧನೂ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ತತ್ಥ ದ್ವಿಸಹಸ್ಸಥಾಮನ್ತಿ ಪಲಾನಂ ದ್ವಿಸಹಸ್ಸಥಾಮಂ। ವುತ್ತಮೇವತ್ಥಂ ಪಾಕಟತರಂ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಯಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಯಸ್ಸಾತಿ ಧನುನೋ। ಆರೋಪಿತಸ್ಸಾತಿ ಜಿಯಂ ಆರೋಪಿತಸ್ಸ। ಜಿಯಾಬದ್ಧೋತಿ ಜಿಯಾಯ ಬದ್ಧೋ। ಪಥವಿತೋ ಮುಚ್ಚತಿ, ಏತಂ ‘‘ದ್ವಿಸಹಸ್ಸಥಾಮ’’ನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ ಲೋಹಸೀಸಾದೀನನ್ತಿ ಕಾಳಲೋಹತಮ್ಬಲೋಹಸೀಸಾದೀನಂ। ಭಾರೋತಿ ಪುರಿಸಭಾರೋ, ಸೋ ಪನ ಮಜ್ಝಿಮಪುರಿಸಸ್ಸ ವಸೇನ ಏದಿಸಂ ತಸ್ಸ ಬಲಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ। ಉಗ್ಗಹಿತಸಿಪ್ಪಾ ಧನುವೇದಸಿಕ್ಖಾವಸೇನ। ಚಿಣ್ಣವಸೀಭಾವಾ ಲಕ್ಖೇಸು ಅವಿರಜ್ಝನಸರಕ್ಖೇಪವಸೇನ। ಕತಂ ರಾಜಕುಲಾದೀಸು ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ಅಸನಂ ಸರಕ್ಖೇಪೋ ಏತೇಹೀತಿ ಕತೂಪಸನಾತಿ ಆಹ ‘‘ರಾಜಕುಲಾದೀಸು ದಸ್ಸಿತಸಿಪ್ಪಾ’’ತಿ।
‘‘ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ಚತ್ತಾರಿ ಕಣ್ಡಾನಿ ಆಹರೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತಮೇವ ಅತ್ಥಂ ವಿತ್ಥಾರತೋ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ‘‘ತದಾ ಕಿರಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಜವಿಸ್ಸಾಮಾತಿ ಧಾವಿಸ್ಸಾಮ। ಅಗ್ಗಿ ಉಟ್ಠಹೀತಿ ಸೀಘಪತನಸನ್ತಾಪೇನ ಚ ಸೂರಿಯರಸ್ಮಿಸನ್ತಾಪಸ್ಸ ಆಸನ್ನಭಾವೇನ ಚ ಉಸುಮಾ ಉಟ್ಠಹಿ। ಪಕ್ಖಪಞ್ಜರೇನಾತಿ ಪಕ್ಖಜಾಲನ್ತರೇನ।
ನಿವತ್ತಿತ್ವಾತಿ ‘‘ನಿಪ್ಪಯೋಜನಮಿದಂ ಜವನ’’ನ್ತಿ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ। ಪತ್ತಕಟಾಹೇನ ಓತ್ಥಟಪತ್ತೋ ವಿಯಾತಿ ಪಿಹಿತಪತ್ತೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ, ವೇಗಸಾ ಪತನೇನ ನಗರಸ್ಸ ಉಪರಿ ಆಕಾಸಸ್ಸ ನಿರಿಕ್ಖಣಂ ಅಹೋಸಿ। ಸಞ್ಚಾರಿತತ್ತಾ ಅನೇಕಹಂಸಸಹಸ್ಸಸದಿಸೋ ಪಞ್ಞಾಯಿ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಧನುಗ್ಗಹಕಾಲೇ ಸರಕೂಟಾದಿದಸ್ಸನೇ।
ದುಕ್ಕರನ್ತಿ ತಸ್ಸ ಅದಸ್ಸನಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ, ನ ಅತ್ತನೋ ಪತನಂ। ಸೂರಿಯಮಣ್ಡಲಞ್ಹಿ ಅತಿಸೀಘೇನ ಜವೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಮ್ಪಿ ಪಞ್ಞಾಸಯೋಜನಾಯಾಮವಿತ್ಥತಂ ಅತ್ತನೋ ವಿಪುಲತಾಯ ಪಭಸ್ಸರತಾಯ ಚ ಸತ್ತಾನಂ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಗೋಚರಭಾವಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಜವನಹಂಸೋ ಪನ ತಾದಿಸೇನ ಸೂರಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಜವೇನ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ನ ಪಞ್ಞಾಯೇಯ್ಯ। ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ತಯಾ ಪಸ್ಸಿತು’’ನ್ತಿ। ಚತ್ತಾರೋ ಅಕ್ಖಣವೇಧಿನೋ। ಗನ್ತ್ವಾ ಗಹಿತೇ ಸೋತುಂ ಘಣ್ಡಂ ಪಿಳನ್ಧಾಪೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಪುರತ್ಥಾಭಿಮುಖೋ ನಿಸಿನ್ನೋ। ಪುರತ್ಥಿಮದಿಸಾಭಿಮುಖಂ ಗತಕಣ್ಡಂ ಸನ್ಧಾಯಾಹ ‘‘ಪಠಮಕಣ್ಡೇನೇವ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ’’ತಿ। ತೇ ಚತ್ತಾರಿ ಕಣ್ಡಾನಿ ಏಕಕ್ಖಣೇಯೇವ ಖಿಪಿಂಸು।
ಆಯುಂ ಆಯುಸಙ್ಖಾರೋ। ಯಥಾ ಹಿ ಕಮ್ಮಜರೂಪಾನಂ ಪವತ್ತಿ ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಪಟಿಬದ್ಧಾ, ಏವಂ ಅತ್ತಭಾವಸ್ಸ ಪವತ್ತಿ ತಪ್ಪಟಿಬದ್ಧಾತಿ। ಬಹುವಚನನಿದ್ದೇಸೋ ಪನ ಪಾಳಿಯಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಅನೇಕಸತಸಙ್ಖಸ್ಸ ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ ಉಪಲಬ್ಭನತೋ। ತಂ ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ। ತತೋ ಯಥಾವುತ್ತದೇವತಾನಂ ಜವತೋ ಸೀಘತರಂ ಖೀಯತಿ ಇತ್ತರಖಣತ್ತಾ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ –
‘‘ಜೀವಿತಂ ಅತ್ತಭಾವೋ ಚ, ಸುಖದುಕ್ಖಾ ಚ ಕೇವಲಾ।
ಏಕಚಿತ್ತಸಮಾಯುತ್ತಾ, ಲಹುಸೋ ವತ್ತತೇ ಖಣೋ’’ತಿ॥ (ಮಹಾನಿ॰ ೧೦)।
ಭೇದೋತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ಪಞ್ಞಾಪೇತುಂ ತತೋಪಿ ಅತಿವಿಯ ಇತ್ತರಖಣತ್ತಾ।
ಧನುಗ್ಗಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭. ಆಣಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೨೯. ಅಞ್ಞೇ ರಾಜಾನೋ ಚ ಭಾಗಂ ಗಣ್ಹನ್ತಾ ಇಮೇ ವಿಯ ದಸಭಾಗಂ ಗಣ್ಹನ್ತೀತಿ ತೇಸಮಯಂ ಅನುಗತಿ ಪಞ್ಞಾಯತಿ। ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಆನಯನತೋ ಆನಕೋತಿ ಆಹ ‘‘ಏವಂಲದ್ಧನಾಮೋ’’ತಿ। ಇದಾನಿ ತಂ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆಗಮನಾನುಕ್ಕಮಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ‘‘ಹಿಮವನ್ತೇ ಕಿರಾ’’ತಿಆದಿಮಾಹ। ಕರೇಣುನ್ತಿ ಕರೇಣುಕಂ, ಹತ್ಥಿನಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಕ್ಕರಿಂಸೂತಿ ಅನತ್ಥಪರಿಹರಣವಸೇನ ಪಸತ್ಥೂಪಹಾರವಸೇನ ಚ ಪೂಜೇಸುಂ। ಓತರೀತಿ ಕುಳೀರದಹಂ ಪಾವಿಸಿ। ಪಟಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಠಪನವಸೇನ ಅಪಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪತಿ।
ಸುವಣ್ಣರಜತಾದಿಮಯನ್ತಿ ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಛಿದ್ದೇ ಸುವಣ್ಣಮಯಂ, ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ರಜತಮಯಂ, ಕಿಸ್ಮಿಞ್ಚಿ ಫಲಿಕಮಯಂ ಆಣಿಂ ಘಟಯಿಂಸು ಬನ್ಧಿಂಸು। ಪುಬ್ಬೇ ಫರಿತ್ವಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಸ್ಸ ದ್ವಾದಸ ಯೋಜನಾನಿ ಪಮಾಣೋ ಏತಸ್ಸಾತಿ ದ್ವಾದಸಯೋಜನಪ್ಪಮಾಣೋ, ಸದ್ದೋ। ಅಥಸ್ಸ ಅನೇಕಸತಕಾಲೇ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ಅನ್ತೋಸಾಲಾಯಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖೇನ ಸುಯ್ಯಿತ್ಥ ಆಣಿಸಙ್ಘಾಟಮತ್ತತ್ತಾ।
ಗಮ್ಭೀರಾತಿ ಅಗಾಧಾ ದುಕ್ಖೋಗಾಳ್ಹಾ। ಸಲ್ಲಸುತ್ತಞ್ಹಿ ‘‘ಅನಿಮಿತ್ತಮನಞ್ಞಾತ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ಪಾಳಿವಸೇನ ಗಮ್ಭೀರಂ, ನ ಅತ್ಥಗಮ್ಭೀರಂ। ತಥಾ ಹಿ ತತ್ಥ ತಾ ತಾ ಗಾಥಾ ದುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯರೂಪಾ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ದುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಞಾಣೇನ ದುಕ್ಖೋಗಾಹನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ‘‘ಗಮ್ಭೀರ’’ನ್ತಿ ‘‘ಪಾಳಿವಸೇನ ಗಮ್ಭೀರಾ ಸಲ್ಲಸುತ್ತಸದಿಸಾ’’ತಿ। ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ‘‘ಅತ್ಥವಸೇನ ಗಮ್ಭೀರಾ’’ತಿ ಏತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಮಹಾವೇದಲ್ಲಸುತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ಥವಸೇನ ಗಮ್ಭೀರತಾ ಪಾಕಟಾಯೇವ। ಲೋಕಂ ಉತ್ತರತೀತಿ ಲೋಕುತ್ತರೋ, ನವವಿಧಅಪ್ಪಮಾಣಧಮ್ಮೋ, ಸೋ ಅತ್ಥಭೂತೋ ಏತೇಸಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಲೋಕುತ್ತರಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ಲೋಕುತ್ತರಅತ್ಥದೀಪಕಾ’’ತಿ। ಸತ್ತಸುಞ್ಞತಧಮ್ಮಮತ್ತಮೇವಾತಿ ಸತ್ತೇನ ಅತ್ತನಾ ಸುಞ್ಞತಂ ಕೇವಲಂ ಧಮ್ಮಮತ್ತಮೇವ। ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಚ ಲಿಙ್ಗವಚನವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ವುತ್ತನ್ತಿ ಆಹ ‘‘ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬೇ ಚ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬೇ ಚಾ’’ತಿ। ಕವಿತಾತಿ ಕವಿನೋ ಕಮ್ಮಂ ಕವಿಕತಾ। ಯಸ್ಸ ಪನ ಯಂ ಕಮ್ಮಂ, ತಂ ತೇನ ಕತನ್ತಿ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಆಹ ‘‘ಕವಿತಾತಿ ಕವೀಹಿ ಕತಾ’’ತಿ। ಇತರಂ ‘‘ಕಾವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಪದಂ, ಕಬ್ಬನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ‘‘ಕಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಚ ಕವಿನಾ ವುತ್ತನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನ’’ನ್ತಿ। ಚಿತ್ತಕ್ಖರಾತಿ ವಿಚಿತ್ರಾಕಾರಅಕ್ಖರಾ। ಸಾಸನತೋ ಬಹಿಭೂತಾತಿ ನ ಸಾಸನಾವಚರಾ। ತೇಸಂ ಸಾವಕೇಹೀತಿ ‘‘ಬುದ್ಧಾನಂ ಸಾವಕಾ’’ತಿ ಅನುಗ್ಗಯ್ಹಮಾನಾತಿ ನ ಉಗ್ಗಯ್ಹಮಾನಾ ಸವನಧಾರಣಪರಿಚಯಅತ್ಥೂಪಪರಿಕ್ಖಾದಿವಸೇನ ಅನುಗ್ಗಯ್ಹಮಾನಾ। ಅನ್ತರಧಾಯನ್ತಿ ಅದಸ್ಸನಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ।
ಆಣಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೮. ಕಲಿಙ್ಗರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೩೦. ಕಲಿಙ್ಗರಂ ವುಚ್ಚತಿ ಖುದ್ದಕದಾರುಖಣ್ಡಂ, ತಂ ಉಪಧಾನಂ ಏತೇಸನ್ತಿ ಕಲಿಙ್ಗರೂಪಧಾನಾ। ಲಿಚ್ಛವೀ ಪನ ಖದಿರದಣ್ಡಂ ಉಪಧಾನಂ ಕತ್ವಾ ತದಾ ವಿಹರಿಂಸು। ತಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ ‘‘ಖದಿರಘಟಿಕಾಸೂ’’ತಿಆದಿ। ಪಕತಿವಿಜ್ಜುಸಞ್ಞಿತೋ ನತ್ಥಿ ಏತೇಸಂ ಖಣೋ ವಿಜ್ಝನೇತಿ ಅಕ್ಖಣವೇಧಿನೋ ತತೋ ಸೀಘತರಂ ವಿಜ್ಝನತೋ। ‘‘ಅಕ್ಖಣ’’ನ್ತಿ ವಿಜ್ಜು ವುಚ್ಚತಿ ಇತ್ತರಖಣತ್ತಾ। ಅಕ್ಖಣೋಭಾಸೇನ ಲಕ್ಖಣವೇಧಕಾ ಅಕ್ಖಣವೇಧಿನೋ। ಅನೇಕಧಾ ಭಿನ್ನಸ್ಸ ವಾಲಸ್ಸ ವಿಜ್ಝನೇನ ವಾಲವೇಧಿನೋ। ವಾಲೇಕದೇಸೋ ಹಿ ಇಧ ‘‘ವಾಲೋ’’ತಿ ಗಹಿತೋ।
ಬಹುದೇವ ದಿವಸಭಾಗಂ ಪಧಾನಾನುಯೋಗತೋ ಉಪ್ಪನ್ನದರಥಪರಿಸ್ಸಮವಿನೋದನತ್ಥಂ ನ್ಹಾಯಿತ್ವಾ। ತೇ ಸನ್ಧಾಯಾತಿ ತೇ ತಥಾರೂಪೇ ಪಧಾನಕಮ್ಮಿಕಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ಧಾಯ। ಇದಂ ಇದಾನಿ ವುಚ್ಚಮಾನಂ ಅತ್ಥಜಾತಂ ವುತ್ತಂ ಪೋರಾಣಟ್ಠಕಥಾಯಂ। ಅಯಮ್ಪಿ ದೀಪೋತಿ ಏಕಘಣ್ಡಿನಿಗ್ಘೋಸೋ, ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪಣ್ಣಸಾಲಾದೀಸು ವಸನ್ತಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ವಸೇನ ಏಕಪಧಾನಭೂತೋ। ನಾನಾಮುಖೋತಿ ಅನುರಾಧಪುರಸ್ಸ ಪಚ್ಛಿಮದಿಸಾಯಂ ಏಕೋ ವಿಹಾರೋ, ಪಿಲಿಚ್ಛಿಕೋಳಿನಗರಸ್ಸ ಪುರತ್ಥಿಮದಿಸಾಯಂ। ಉಭಯತ್ಥ ಪವತ್ತಘಣ್ಡಿಸದ್ದಾ ಅನ್ತರಾಪವತ್ತಘಣ್ಡಿಸದ್ದೇಹಿ ಮಿಸ್ಸೇತ್ವಾ ಓಸರನ್ತಿ। ಕಲ್ಯಾಣಿಯಂ ಪವತ್ತಘಣ್ಡಿಸದ್ದೋ ತಥಾ ನಾಗದೀಪೇ।
ಕಲಿಙ್ಗರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯. ನಾಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೩೧. ಅತಿಕ್ಕನ್ತವೇಲನ್ತಿ ಭತ್ತಾನುಮೋದನಉಪನಿಸಿನ್ನಕಥಾವೇಲತೋ ಅತಿಕ್ಕನ್ತವೇಲಂ। ಅಸಮ್ಭಿನ್ನೇನಾತಿ ಸರಸಮ್ಪತ್ತಿತೋ ಅಸಮ್ಭಿನ್ನೇನ, ಸರಸ್ಸ ಉಚ್ಚಾರಣಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅಪರಿಹಾಪೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಪರಿಸುದ್ಧಾಸಯತಾಯ ನೇವ ಗುಣವಣ್ಣಾಯ ನ ಞಾಣಬಲಾಯ ಹೋತಿ। ತನ್ತಿ ತಂ ತಥಾ ಪಚ್ಚಯಾನಂ ಪರಿಭುಞ್ಜನಂ, ತಂ ತಥಾ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪಜ್ಜನಂ।
ನಾಗಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೦. ಬಿಳಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೩೨. ಘರಾನಂ ಸನ್ಧೀತಿ ಘರೇನ ಘರಸ್ಸ ಸಮ್ಬನ್ಧಟ್ಠಾನಂ। ಸಹ ಮಲೇನ ವತ್ತತೀತಿ ಸಮಲಂ। ಗೇಹತೋ ಗಾಮತೋ ಚ ನಿಕ್ಖಮನಚನ್ದನಿಕಟ್ಠಾನಂ। ಸಙ್ಕಾರಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಸಙ್ಕಾರಕೂಟಂ। ಕೇಚಿ ‘‘ಸನ್ಧಿಸಙ್ಕಾರಕೂಟಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ। ವುಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಆಪನ್ನಆಪತ್ತಿತೋ, ನ ಕಿಲೇಸತೋ ವುಟ್ಠಾನಂ, ಸುದ್ಧನ್ತೇ ಅಧಿಟ್ಠಾನಂ। ತಂ ಪನ ಯಥಾಆಪನ್ನಾಯ ಆಪತ್ತಿಯಾ ‘‘ದೇಸನಾ’’ತ್ವೇವ ವುಚ್ಚತೀತಿ ಆಹ ‘‘ದೇಸನಾ ಪಞ್ಞಾಯತೀ’’ತಿ।
ಬಿಳಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೧. ಸಿಙ್ಗಾಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೩೩. ಏತ್ತಕಮ್ಪೀತಿ
ಸಿಙ್ಗಾಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೨. ದುತಿಯಸಿಙ್ಗಾಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೩೪. ಕತಜಾನನನ್ತಿ ಕತೂಪಕಾರಜಾನನಂ। ಕತವೇದಿತಾತಿ ತಸ್ಸೇವ ಪರೇಸಂ ಪಾಕಟಕರಣವಸೇನ ಜಾನನಮೇವ। ಆಚಾರಮೇವಾತಿ ಕತಾಪರಾಧಮೇವ।
ದುತಿಯಸಿಙ್ಗಾಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಸಾರತ್ಥಪ್ಪಕಾಸಿನಿಯಾ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ
ಓಪಮ್ಮಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ।