೧೦. ಭಿಕ್ಖುಸಂಯುತ್ತಂ
೧. ಕೋಲಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೩೫. ಸಾವಕಾನಂ ಆಲಾಪೋತಿ ಸಾವಕಾನಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಆಲಾಪೋ। ಬುದ್ಧೇಹಿ ಸದಿಸಾ ಮಾ ಹೋಮಾತಿ ಬುದ್ಧಾಚಿಣ್ಣಂ ಸಮುದಾಚಾರಂ ಅಕಥೇನ್ತೇಹಿ ಸಾವಕೇಹಿ, ‘‘ಆವುಸೋ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ ಆಲಪಿತಾ ಭಿಕ್ಖೂ, ‘‘ಆವುಸೋ’’ತಿ ಪಟಿವಚನಂ ದೇನ್ತಿ, ನ, ‘‘ಭನ್ತೇ’’ತಿ। ದುತಿಯಜ್ಝಾನೇ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ ತೇಸಂ ನಿರೋಧೇನೇವ ತಸ್ಸ ಝಾನಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದೇತಬ್ಬತೋ। ಯೇಸಂ ನಿರೋಧಾತಿ ಯೇಸಂ ವಚೀಸಙ್ಗಾರಾನಂ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ನಿರುಜ್ಝನೇನ ಸುವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತಭಾವೇನ ಸದ್ದಾಯತನಂ ಅಪ್ಪವತ್ತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ ಕಾರಣಸ್ಸ ದೂರತೋ ಪಸ್ಸಮ್ಭಿತತ್ತಾ। ಅರಿಯೋತಿ ನಿದ್ದೋಸೋ। ಪರಿಸುದ್ಧೋ ತುಣ್ಹೀಭಾವೋ, ನ ತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಮೂಗಬ್ಬತಗ್ಗಹಣಂ ವಿಯ ಅಪರಿಸುದ್ಧೋತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ। ಪಠಮಜ್ಝಾನಾದೀನೀತಿ ಆದಿ-ಸದ್ದೇನ ತತಿಯಜ್ಝಾನಾದೀನಿ ಸಙ್ಗಣ್ಹಾತಿ।
ಆರಮ್ಮಣಭೂತೇನ ವಿತಕ್ಕೇನ ಸಹ ಗತಾ ಪವತ್ತಾತಿ ವಿತಕ್ಕಸಹಗತಾತಿ ಆಹ ‘‘ವಿತಕ್ಕಾರಮ್ಮಣಾ’’ತಿ। ವಿತಕ್ಕಾರಮ್ಮಣತಾ ಚ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾನಂ ಸುಖುಮಆರಮ್ಮಣಗ್ಗಹಣವಸೇನ ದಟ್ಠಬ್ಬಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ನ ಸನ್ತತೋ ಉಪಟ್ಠಹಿಂಸೂ’’ತಿ। ನ ಪಗುಣಂ ಸಮ್ಮದೇವ ವಸೀಭಾವಸ್ಸ ಅನಾಪಾದಿತತ್ತಾ। ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾಪೀತಿ ತತಿಯಜ್ಝಾನಾಧಿಗಮಾಯ ಪವತ್ತಿಯಮಾನಾ ಸಞ್ಞಾಮನಸಿಕಾರಾಪಿ ಹಾನಭಾಗಿಯಾವ ಅಹೇಸುಂ, ನ ವಿಸೇಸಭಾಗಿಯಾ। ಸಮ್ಮಾ ಠಪೇಹೀತಿ ಬಹಿದ್ಧಾ ವಿಕ್ಖೇಪಂ ಪಹಾಯ ಸಮ್ಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಮೇವ ಚಿತ್ತಂ ಠಪೇಹಿ। ಏಕಗ್ಗಂ ಕರೋಹೀತಿ ತೇನೇವ ವಿಕ್ಖೇಪಪಟಿಬಾಹನೇನ ಅವಿಹತಮಾನಸತಾಯ ಚಿತ್ತಸಮಾಧಾನವಸೇನ ಏಕಗ್ಗಂ ಕರೋಹಿ। ಆರೋಪೇಹೀತಿ ಈಸಕಮ್ಪಿ ಬಹುಮ್ಪಿ ಅಪತಿತಂ ಕತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾರಮ್ಮಣೇ ಆರೋಪೇಹಿ। ದುತಿಯಅಗ್ಗಸಾವಕಭೂಮಿಯಾ ಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಭಿಞ್ಞೋ, ನ ಯಥಾ ತಥಾತಿ ಆಹ ‘‘ಮಹಾಭಿಞ್ಞತನ್ತಿ ಛಳಭಿಞ್ಞತ’’ನ್ತಿ। ಇಮಿನಾ ಉಪಾಯೇನಾತಿ ಇಮಿನಾ ‘‘ಅಥ ಖೋ ಮಂ, ಆವುಸೋ’’ತಿಆದಿನಾ ವುತ್ತೇನ ಉಪಾಯೇನ। ವಡ್ಢೇತ್ವಾತಿ ಉತ್ತರಿ ಉತ್ತರಿ ವಿಸೇಸಭಾಗಿಯಭಾವಾಪಾದನೇನ ಸಮಾಧಿಂ ಪಞ್ಞಞ್ಚ ಬ್ರೂಹೇತ್ವಾ ಬ್ರೂಹೇತ್ವಾ।
ಕೋಲಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೨. ಉಪತಿಸ್ಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೩೬. ಅತಿಉಳಾರಮ್ಪಿ ಸತ್ತಂ ವಾ ಸಙ್ಖಾರಂ ವಾ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ ಸಬ್ಬತ್ಥಮೇವ ಸಬ್ಬಸೋ ಛನ್ದರಾಗಸ್ಸ ಸುಪ್ಪಹೀನತ್ತಾ। ಜಾನನತ್ಥಂ ಪುಚ್ಛತಿ ಸತ್ಥುಗುಣಾನಂ ಅತಿವಿಯ ಉಳಾರತಮಭಾವತೋ।
ಉಪತಿಸ್ಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩. ಘಟಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೩೭. ಪರಿವೇಣಗ್ಗೇನಾತಿ ಪರಿವೇಣಭಾಗೇನ। ಕೇಚಿ ‘‘ಏಕವಿಹಾರೇತಿ ಏಕಚ್ಛನ್ನೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಆವಾಸೇ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ತೇತಿ ತೇ ದ್ವೇಪಿ ಥೇರಾ। ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕೇಸು ಠಾನೇಸೂತಿ ವಿಸುಂ ವಿಸುಂ ಠಾನೇಸು। ನಿಸೀದನ್ತೀತಿ ದಿವಾವಿಹಾರಂ ನಿಸೀದನ್ತಿ। ಓಳಾರಿಕೋ ನಾಮ ಜಾತೋ ಪರಿತ್ತಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣತ್ತಾ ತಸ್ಸ। ತೇತಿ ಥೇರೋ ಭಗವಾ ಚ।
ಪರಿಪುಣ್ಣವೀರಿಯೋತಿ ಚತುಕಿಚ್ಚಸಾಧನವಸೇನ ಸಮ್ಪುಣ್ಣವೀರಿಯೋ। ಪಗ್ಗಹಿತವೀರಿಯೋತಿ ಈಸಕಮ್ಪಿ ಸಙ್ಕೋಚಂ ಅನಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತವೀರಿಯೋ। ಉಪನಿಕ್ಖೇಪನಮತ್ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಸಮೀಪೇ ಠಪನಮತ್ತಸ್ಸೇವ।
ಚತುಭೂಮಕಧಮ್ಮೇಸು ಲಬ್ಭಮಾನತ್ತಾ ಪಞ್ಞಾಯ ‘‘ಚತುಭೂಮಕಧಮ್ಮೇ ಅನುಪವಿಸಿತ್ವಾ ಠಿತಟ್ಠೇನಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ। ಲಕ್ಖಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಸಮಾಧಿ ಏವ ಸಮಾಧಿಲಕ್ಖಣಂ। ಏವಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಲಕ್ಖಣಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸಾತಿ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ನಾನಾಲಕ್ಖಣಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಅಞ್ಞಸ್ಸಾತಿ ಇತರಸ್ಸ। ಧುರನ್ತಿ ವಹಿತಬ್ಬಭಾರಂ। ದ್ವೀಸುಪಿ ಏತೇಸೂತಿ ಸಮಾಧಿಲಕ್ಖಣವಿಪಸ್ಸನಾಲಕ್ಖಣೇಸು ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗತೋ।
ಘಟಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೪. ನವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೩೮. ಅಭಿಚೇತಸಿ ನಿಸ್ಸಿತಾ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾ। ಪಟಿಪಕ್ಖವಿಧಮನೇನ ಅಭಿವಿಸಿಟ್ಠಂ ಚಿತ್ತಂ ಅಭಿಚಿತ್ತಂ। ಯಸ್ಮಾ ಝಾನಾನಂ ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಪಚ್ಚಯೋ ಹೋತಿಯೇವ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ನಿಸ್ಸಿತಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ। ನಿಕಾಮಲಾಭೀತಿ ಯಥಿಚ್ಛಿತಲಾಭೀ ಯಥಾಪರಿಚ್ಛೇದೇನಾತಿ ಯಥಾಕತೇನ ಕಾಲಪರಿಚ್ಛೇದೇನ। ವಿಪುಲಲಾಭೀತಿ ಅಪ್ಪಮಾಣಲಾಭೀ। ‘‘ಕಸಿರ’’ನ್ತಿ ಹಿ ಪರಿತ್ತಂ ವುಚ್ಚತಿ, ತಪ್ಪಟಿಪಕ್ಖೇನ ಅಕಸಿರಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪಗುಣಜ್ಝಾನೋತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ। ಸಿಥಿಲಮಾರಬ್ಭಾತಿ ಸಿಥಿಲಂ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಂ ಕತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋತಿ ಆಹ ‘‘ಸಿಥಿಲಂ ವೀರಿಯಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ’’ತಿ।
ನವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೫. ಸುಜಾತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೩೯. ಅಞ್ಞಾನಿ ರೂಪಾನೀತಿ ಪರೇಸಂ ರೂಪಾನಿ। ಅತಿಕ್ಕನ್ತರೂಪೋತಿ ಅತ್ತನೋ ರೂಪಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ರೂಪಸೋಭಾಯ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಠಿತರೂಪೋ, ಸುಚಿರಮ್ಪಿ ವೇಲಂ ಓಲೋಕೇನ್ತಸ್ಸ ತುಟ್ಠಿಆವಹೋ। ದಸ್ಸನಸ್ಸ ಚಕ್ಖುಸ್ಸ ಹಿತೋತಿ ದಸ್ಸನೀಯೋ। ಪಸಾದಂ ಆವಹತೀತಿ ಪಾಸಾದಿಕೋ। ಛವಿವಣ್ಣಸುನ್ದರತಾಯಾತಿ ಛವಿವಣ್ಣಸ್ಸ ಚೇವ ಸರೀರಸಣ್ಠಾನಸ್ಸ ಚ ಸೋಭನಭಾವೇನ।
ಸುಜಾತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೬. ಲಕುಣ್ಡಕಭದ್ದಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೪೦. ವಿರೂಪಸರೀರವಣ್ಣನ್ತಿ ಅಸುನ್ದರಛವಿವಣ್ಣಞ್ಚೇವ ಅಸುನ್ದರಸಣ್ಠಾನಞ್ಚ। ಪಮಾಣವಸೇನಾತಿ ಸರೀರಪ್ಪಮಾಣವಸೇನ। ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತನ್ತಿ ಅತ್ತನಾ ಇಚ್ಛಿತಿಚ್ಛಿತಂ। ಮಹಾಸಾರಜ್ಜನ್ತಿ ಮಹನ್ತೋ ಮಙ್ಕುಭಾವೋ।
ಗುಣೇ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ತನಾ ಜಾನನಕನಿಯಾಮೇನ ಸತ್ಥುನೋ ಕಾಯಗುಣೇ ಚ ಚಾರಿತ್ತಗುಣೇ ಚ ಆವಜ್ಜೇತ್ವಾ ಮನಸಿ ಕತ್ವಾ।
ಯೋಜನಾವಟ್ಟನ್ತಿ ಯೋಜನಪರಿಕ್ಖೇಪಂ।
‘‘ಕಾಯಸ್ಮೀ’’ತಿ ಗಾಥಾಸುಖತ್ಥಂ ನಿರನುನಾಸಿಕಂ ಕತ್ವಾ ನಿದ್ದೇಸೋತಿ ವುತ್ತಂ ‘‘ಕಾಯಸ್ಮಿ’’ನ್ತಿ। ಅಕಾರಣಂ ಕಾಯಪ್ಪಮಾಣನ್ತಿ ಸರೀರಪ್ಪಮಾಣಂ ನಾಮ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ, ಸೀಲಾದಿಗುಣಾವ ಪಮಾಣನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ।
ಲಕುಣ್ಡಕಭದ್ದಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೭. ವಿಸಾಖಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೪೧. ಪುರಸ್ಸ ಪೋರೀ, ಚಾತುರಿಯಯುತ್ತತಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ಪುರವಾಸೀನ’’ನ್ತಿಆದಿ। ಸಾ ಪನ ‘‘ಪುರ…ಪೇ॰… ವಾಚಾಯಾ’’ತಿ। ಅಸನ್ದಿದ್ಧಾಯಾತಿ ಮುತ್ತವಾಚಾಯ। ತೇನಾಹ ‘‘ಅಪಲಿಬುದ್ಧಾಯಾ’’ತಿಆದಿ। ನ ಏಲಂ ದೋಸಂ ಗಲೇತೀತಿ ಅನೇಲಗಲಾ, ಅವಿರುಜ್ಝನವಾಚಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ನಿದ್ದೋಸಾಯಾ’’ತಿ। ಚತುಸಚ್ಚಸ್ಸ ಪಕಾಸಕಾ, ನ ಕದಾಚಿ ಸಚ್ಚವಿಮುತ್ತಾತಿ ಆಹ ‘‘ಚತುಸಚ್ಚಪರಿಯಾಪನ್ನಾಯಾ’’ತಿ। ತಾ ಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಪರಿಚ್ಛಿಜ್ಜ ಆಪಾದೇನ್ತಿ ಪಟಿಪಾದೇನ್ತಿ ಪವತ್ತೇನ್ತಿ। ತೇನಾಹ ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಸಚ್ಚಾನಿ ಅಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಪವತ್ತಾಯಾ’’ತಿ। ಧಜೋ ನಾಮ ಸಬ್ಬಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮುಸ್ಸಿತಟ್ಠೇನ।
ವಿಸಾಖಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೮. ನನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣ್ಣನಾ
೨೪೨. ಆರಞ್ಞಿಕೋತಿಆದೀಸು ಅರಞ್ಞಕಥಾಸೀಸೇನ ಸೇನಾಸನಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾನಂ ಧುತಙ್ಗಾನಂ, ಪಿಣ್ಡಪಾತಕಥಾಸೀಸೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾನಂ, ಪಂಸುಕೂಲಿಕಸೀಸೇನ ಚೀವರಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾನಂ, ತಗ್ಗಹಣೇನೇವ ವೀರಿಯನಿಸ್ಸಿತಧುತಙ್ಗಸ್ಸ ಚ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತನಂ ದೀಪಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಆಗತೇನ ಭಗವತಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಕಥಿತಂ।
ನನ್ದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೯. ತಿಸ್ಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೪೩. ಭಣ್ಡಕನ್ತಿ ಪತ್ತಚೀವರಂ। ನಿಸೀದಿಯೇವ ವತ್ತಸ್ಸ ಅಸಿಕ್ಖಿತತ್ತಾ। ತುಜ್ಜನತ್ಥೇನ ವಾಚಾ ಏವ ಸತ್ತಿಯೋತಿ ಆಹ ‘‘ವಾಚಾಸತ್ತೀಹೀ’’ತಿ।
ವಾಚಾಯ ಸನ್ನಿತೋದಕೇನಾತಿ ವಚನಸಙ್ಖಾತೇನ ಸಮನ್ತತೋ ನಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಉಪತುದನತೋ ಸನ್ನಿತುದಕೇನ। ವಿಭತ್ತಿಅಲೋಪೇನ ಸೋ ನಿದ್ದೇಸೋ। ತೇನಾಹ ‘‘ವಚನಪತೋದೇನಾ’’ತಿ।
ಉಚ್ಚಕುಲೇ ಜಾತಿ ಏತಸ್ಸಾತಿ ಜಾತಿಮಾ, ಬ್ರಹ್ಮಜಾತಿಕೋ ಇಸಿ। ಮಾತಙ್ಗೋತಿ ಚಣ್ಡಾಲೋ। ತತ್ಥಾತಿ ಕುಮ್ಭಕಾರಸಾಲಾಯಂ। ಓಕಾಸಂ ಯಾಚಿ ‘‘ಪಠಮತರಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ’’ತಿ। ತತ್ಥೇವಾತಿ ತಸ್ಸಾಯೇವ ಸಾಲಾಯ ದ್ವಾರಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ದ್ವಾರಸಮೀಪೇ। ಮೇತಿ ಮಯಾ। ಖಮ ಮಯ್ಹನ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಅಪರಾಧಂ ಖಮಸ್ಸು। ತೇತಿ ತಯಾ। ಪುನ ತೇತಿ ತವ। ಗಣ್ಹಿ ಉಗ್ಗನ್ತುಂ ಅಪ್ಪದಾನವಸೇನ। ತೇನಾಹ ‘‘ನಾಸ್ಸ ಉಗ್ಗನ್ತುಂ ಅದಾಸೀ’’ತಿ। ಪಬುಜ್ಝಿಂಸೂತಿ ನಿದ್ದಾಯ ಪಬುಜ್ಝಿಂಸು ಪಕತಿಯಾ ಪಬುಜ್ಝನವೇಲಾಯ ಉಪಗತತ್ತಾ।
ಛವೋತಿ ಅನನ್ತಮಾಯೋತಿ ವಿವಿಧಮಾಯೋ ಮಾಯಾವೀ।
ಸೋತಿ ಮತ್ತಿಕಾಪಿಣ್ಡೋ। ‘‘ಸತ್ತಧಾ ಭಿಜ್ಜೀ’’ತಿ ಏತ್ಥಾಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಯಂ ತೇನ ತಾಪಸೇನ ಪಾರಮಿತಾಪರಿಭಾವನಸಮಿದ್ಧಾಹಿ ನಾನಾವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತಿಪರಿಪೂರಿತಾಹಿ ಸೀಲದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪದಾದೀಹಿ ಸುಸಙ್ಖತಸನ್ತಾನೇ ಮಹಾಕರುಣಾಧಿವಾಸೇ ಮಹಾಸತ್ತೇ ಬೋಧಿಸತ್ತೇ ಅರಿಯೂಪವಾದಕಮ್ಮಂ ಅಭಿಸಪಸಙ್ಖಾತಂ ಫರುಸವಚನಂ ಪವತ್ತಿತಂ, ತಂ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಖೇತ್ತವಿಸೇಸಭಾವತೋ ತಸ್ಸ ಚ ಅಜ್ಝಾಸಯಫರುಸತಾಯ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಂ ಹುತ್ವಾ ಸಚೇ ಸೋ ಮಹಾಸತ್ತಂ ನ ಖಮಾಪೇತಿ, ತಂ ಕಕ್ಖಳಂ ಹುತ್ವಾ ವಿಪಚ್ಚನಸಭಾವಂ ಜಾತಂ, ಖಮಾಪಿತೇ ಪನ ಮಹಾಸತ್ತೇ ಪಯೋಗಸಮ್ಪತ್ತಿಪಟಿಬಾಹಿತತ್ತಾ ಅವಿಪಾಕಧಮ್ಮತಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಅಹೋಸಿಕಮ್ಮಭಾವತೋ। ಅಯಞ್ಹಿ ಅರಿಯೂಪವಾದಪಾಪಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಸ್ಸ ಚ ಧಮ್ಮತಾ। ಯಂ ತಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಸೂರಿಯುಗ್ಗಮನನಿವಾರಣಂ ಕತಂ, ಅಯಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ದಿಟ್ಠೋ ಉಪಾಯೋ। ತೇನ ಹಿ ಉಬ್ಬಾಳ್ಹಾ ಮನುಸ್ಸಾ ಬೋಧಿಸತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ತಾಪಸಂ ಆನೇತ್ವಾ ಖಮಾಪೇಸುಂ। ಸೋಪಿ ಚ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ಗುಣೇ ಜಾನಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಚಿತ್ತಂ ಪಸಾದೇಸಿ। ಯಂ ಪನಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಮತ್ತಿಕಾಪಿಣ್ಡಸ್ಸ ಠಪನಂ ತಸ್ಸ ಸತ್ತಧಾ ಫಾಲನಂ ಕತಂ, ತಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ ಚಿತ್ತಾನುರಕ್ಖಣತ್ಥಂ। ಅಞ್ಞಥಾ ಹಿ ಇಮೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಸಮಾನಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಸಂ ವತ್ತನ್ತಿ, ನ ಪನ ಚಿತ್ತಮತ್ತನೋ ವಸೇ ವತ್ತಾಪೇನ್ತೀತಿ ಮಹಾಸತ್ತಮ್ಪಿ ತೇನ ಸದಿಸಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯುಂ, ತದಸ್ಸ ನೇಸಂ ದೀಘರತ್ತಂ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯಾತಿ। ಪತಿರೂಪನ್ತಿ ಯುತ್ತಂ।
ತಿಸ್ಸಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೦. ಥೇರನಾಮಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೪೪. ಅತೀತೇ ಖನ್ಧಪಞ್ಚಕೇತಿ ಅತೀತೇ ಅತ್ತಭಾವೇ। ಛನ್ದರಾಗಪ್ಪಹಾನೇನಾತಿ ಛನ್ದರಾಗಸ್ಸ ಅಚ್ಚನ್ತಮೇವ ಜಹನೇನ। ಪಹೀನಂ ನಾಮ ಹೋತಿ ಅನಪೇಕ್ಖಪರಿಚ್ಚಾಗತೋ। ಪಟಿನಿಸ್ಸಟ್ಠಂ ನಾಮ ಹೋತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಛಡ್ಡಿತತ್ತಾ। ತಯೋ ಭವೇತಿ ಇಮಿನಾ ಉಪಾದಿಣ್ಣಕಧಮ್ಮಾನಂಯೇವ ಗಹಣಂ। ಸಬ್ಬಾ ಖನ್ಧಾಯತನಧಾತುಯೋ ಚಾತಿ ಇಮಿನಾ ಉಪಾದಿಣ್ಣಾನಮ್ಪಿ ಅನುಪಾದಿಣ್ಣಾನಮ್ಪಿ ದ್ವಿಧಾ ಪವತ್ತಲೋಕಿಯಧಮ್ಮಾನಂ ಗಹಣಂ ಅವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ವುತ್ತತ್ತಾ। ವಿದಿತಂ ಪಾಕಟಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತಂ ಪರಿಞ್ಞಾಭಿಸಮಯವಸೇನ। ತೇಸ್ವೇವಾತಿ ತೇಭೂಮಕಧಮ್ಮೇಸು ಏವ। ಅನುಪಲಿತ್ತಂ ಅಮಥಿತಂ ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಂ ತಣ್ಹಾದಿಟ್ಠಿಸಂಕಿಲೇಸಾಭಾವತೋ। ತದೇವ ಸಬ್ಬನ್ತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ತೀಸುಪಿ ಪದೇಸು ಇಧ ಸಬ್ಬಗ್ಗಹಣೇನ ಗಹಿತಂ ತೇಭೂಮಕವಟ್ಟಂ। ಜಹಿತ್ವಾತಿ ಪಹಾನಾಭಿಸಮಯವಸೇನ। ತಣ್ಹಾ ಖೀಯತಿ ಏತ್ಥಾತಿ ತಣ್ಹಕ್ಖಯಸಙ್ಖಾತೇ ನಿಬ್ಬಾನೇ ವಿಮುತ್ತಂ। ತಮಹನ್ತಿ ತಂ ಉತ್ತಮಪುಗ್ಗಲಂ ಏಕವಿಹಾರಿಂ ಬ್ರೂಮಿ ತಣ್ಹಾದುತಿಯಸ್ಸ ಅಭಾವತೋ। ಏತ್ಥ ಚ ಪರಿಞ್ಞಾಪಹಾನಾಭಿಸಮಯಕಥನೇನ ಇತರಮ್ಪಿ ಅಭಿಸಮಯಂ ಅತ್ಥತೋ ಕಥಿತಮೇವಾತಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ।
ಥೇರನಾಮಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೧. ಮಹಾಕಪ್ಪಿನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೪೫. ಮಹಾಕಪ್ಪಿನೋತಿ ತಥಾರೂಪನ್ತಿ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಧಮ್ಮೋ’’ತಿಆದಿಕಂ ಗುಣವಿಸೇಸವನ್ತಪಟಿಬದ್ಧಂ। ಸಾಸನನ್ತಿ ದೇಸನ್ತರತೋ ಆಗತವಚನಂ। ಜಙ್ಘವಾಣಿಜಾತಿ ಜಙ್ಘಚಾರಿನೋ ವಾಣಿಜಾ। ಕಿಞ್ಚಿ ಸಾಸನನ್ತಿ ಅಪುಬ್ಬಪವತ್ತಿದೀಪಕಂ ಕಿಞ್ಚಿ ವಚನನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ। ಪೀತಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ ಯಥಾ ತಂ ಸುಚಿರಂ ಕತಾಭಿನೀಹಾರತಾಯ ಪರಿಪಕ್ಕಞಾಣಸ್ಸ। ಅಪರಿಮಾಣಂ ಗುಣಸ್ಸ ಅಪರಿಮಾಣತೋ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಗುಣಪರಿದೀಪನತೋ, ಸೇಸರತನದ್ವಯೇ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಭಾವದೀಪನತೋ ದಿಟ್ಠಿಸೀಲಸಾಮಞ್ಞೇನ ಸಂಹತಭಾವದೀಪನತೋತಿ ವತ್ತಬ್ಬಂ। ಯಥಾನುಸಿಟ್ಠಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನೇ ಅಪಾಯದುಕ್ಖತೋ ಸಂಸಾರದುಕ್ಖತೋ ಚ ಅಪತನ್ತೇ ಧಾರೇತೀತಿ ಧಮ್ಮೋ। ಸುಪರಿಸುದ್ಧದಿಟ್ಠಿಸೀಲಸಾಮಞ್ಞೇನ ಸಂಹತೋತಿ ಸಙ್ಘೋತಿ। ರತನತ್ಥೋ ಪನ ತಿಣ್ಣಮ್ಪಿ ಸದಿಸೋ ಏವಾತಿ।
ನವಸತಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅದಾಸಿ ದೇವೀ। ತುಮ್ಹೇತಿ ರಾಜಿನಿಂ ಗಾರವೇನ ಬಹುವಚನೇನ ವದತಿ। ರಾಗೋತಿ ಅನುಗಚ್ಛನ್ತರಾಗೋ।
ಜನಿತೇತಿ ಕಮ್ಮಕಿಲೇಸೇಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೇ। ಕಮ್ಮಕಿಲೇಸೇಹಿ ಪಜಾತತ್ತಾ ಪಜಾತಿ ಪಜಾಸದ್ದೋ ಜನಿತಸದ್ದೇನ ಸಮಾನತ್ಥೋತಿ ಆಹ – ‘‘ಜನಿತೇ, ಪಜಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ’’ತಿ। ಅಟ್ಠಹಿ ವಿಜ್ಜಾಹೀತಿ ಅಮ್ಬಟ್ಠಸುತ್ತೇ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೧.೨೭೮) ಆಗತನಯೇನ। ತತ್ಥ ಹಿ ವಿಪಸ್ಸನಾಞಾಣಮನೋಮಯಿದ್ಧೀಹಿ ಸಹ ಛ ಅಭಿಞ್ಞಾ ‘‘ಅಟ್ಠ ವಿಜ್ಜಾ’’ತಿ ಆಗತಾ ತಪತಿ ಪಟಿಪಕ್ಖವಿಧಮನೇನ ವಿಜ್ಜೋತತಿ, ತಂ ಸೂರಿಯಸ್ಸ ವಿರೋಚನನ್ತಿ ಆಹ – ‘‘ತಪತೀತಿ ವಿರೋಚತೀ’’ತಿ। ಝಾನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಸಮಾಹಿತೇನ ಚಿತ್ತೇನ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋತಿ ಆಹ – ‘‘ದುವಿಧೇನ ಝಾನೇನ ಝಾಯಮಾನೋ’’ತಿ। ಸಬ್ಬಮಙ್ಗಲಗಾಥಾತಿ ಸಬ್ಬಮಙ್ಗಲಾವಿರೋಧೀ ಗಾಥಾತಿ ವದನ್ತಿ। ತಥಾ ಹಿ ವದನ್ತಿ –
‘‘ಮಙ್ಗಲಂ ಭಗವಾ ಬುದ್ಧೋ, ಧಮ್ಮೋ ಸಙ್ಘೋ ಚ ಮಙ್ಗಲಂ।
ಸಬ್ಬೇಸಮ್ಪಿ ಚ ಸತ್ತಾನಂ, ಸ ಪುಞ್ಞವಿತಮಙ್ಗಲ’’ನ್ತಿ॥
ಪೂಜಂ ಕಾರೇತ್ವಾ ಏಕಂ ಅಗಾರಿಕಧಮ್ಮಕಥಿಕಂ ಉಪಾಸಕಂ ಆಹ। ಏತ್ಥ ಚ ‘‘ಝಾಯೀ ತಪತೀ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಆರಮ್ಮಣೂಪನಿಜ್ಝಾನಾನಂ ಗಹಿತತ್ತಾ ಧಮ್ಮರತನಂ ಗಹಿತಮೇವ। ‘‘ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ’’ತಿ ಇಮಿನಾ ಸಙ್ಘರತನಂ ಗಹಿತಮೇವ। ಬುದ್ಧರತನಂ ಪನ ಸರೂಪೇನೇವ ಗಹಿತನ್ತಿ।
ಮಹಾಕಪ್ಪಿನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೨. ಸಹಾಯಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೨೪೬. ಸಮ್ಮಾ ಚಿರರತ್ತಂಸಮೇತಿಕಾ। ತೇನಾಹ ‘‘ದೀಘರತ್ತ’’ನ್ತಿಆದಿ। ಇದಾನಿ ಇಮೇಸನ್ತಿ ಏತರಹಿ ಏತೇಸಂ। ಅಯಂ ಸಾಸನಧಮ್ಮೋ ಅಜ್ಝಾಸಯತೋ ಪಯೋಗತೋ ಚ ಸಮ್ಮಾ ಸಂಸನ್ದತಿ ಸಮೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ಮಜ್ಝೇ ಭಿನ್ನಂ ವಿಯ ಸಮಮೇವ ನ ವಿಸದಿಸಂ। ಕಿಞ್ಚ ತತೋ ಏವ ಬುದ್ಧೇನ ಭಗವತಾ ಪವೇದಿತಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಏತೇಸಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಸಾಸನಧಮ್ಮೋ ಸೋಭತಿ ವಿರೋಚತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅರಿಯಪ್ಪವೇದಿತೇತಿ ಅರಿಯೇನ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಮ್ಮದೇವ ಪಕಾಸಿತೇ ಅರಿಯಧಮ್ಮೇ। ಸಮ್ಮದೇವ ಸಮುಚ್ಛೇದಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸದ್ಧಿವಿನಯಾನಂ ವಸೇನ ಸುಟ್ಠು ವಿನೀತಾ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸದರಥಪರಿಳಾಹಾನಂ ವೂಪಸಮೇನ।
ಸಹಾಯಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಸಾರತ್ಥಪ್ಪಕಾಸಿನಿಯಾ ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ
ಭಿಕ್ಖುಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾಯ ಲೀನತ್ಥಪ್ಪಕಾಸನಾ ಸಮತ್ತಾ।
ನಿಟ್ಠಿತಾ ಚ ಸಾರತ್ಥಪ್ಪಕಾಸಿನಿಯಾ
ಸಂಯುತ್ತನಿಕಾಯ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ನಿದಾನವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ।