೪. ಜಮ್ಬುಖಾದಕಸಂಯುತ್ತಂ

೧. ನಿಬ್ಬಾನಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೧೪. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಮಗಧೇಸು ವಿಹರತಿ ನಾಲಕಗಾಮಕೇ। ಅಥ ಖೋ ಜಮ್ಬುಖಾದಕೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ। ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಜಮ್ಬುಖಾದಕೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘‘ನಿಬ್ಬಾನಂ, ನಿಬ್ಬಾನ’ನ್ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕತಮಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗಕ್ಖಯೋ ದೋಸಕ್ಖಯೋ ಮೋಹಕ್ಖಯೋ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಏತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ಪಠಮಂ।

೨. ಅರಹತ್ತಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೧೫. ‘‘‘ಅರಹತ್ತಂ, ಅರಹತ್ತ’ನ್ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕತಮಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ , ಅರಹತ್ತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಯೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗಕ್ಖಯೋ ದೋಸಕ್ಖಯೋ ಮೋಹಕ್ಖಯೋ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ಅರಹತ್ತ’’ನ್ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಏತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ, ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ದುತಿಯಂ।

೩. ಧಮ್ಮವಾದೀಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೧೬. ‘‘ಕೇ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಲೋಕೇ ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ, ಕೇ ಲೋಕೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ, ಕೇ ಲೋಕೇ ಸುಗತಾ’’ತಿ? ‘‘ಯೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗಪ್ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ದೋಸಪ್ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ಮೋಹಪ್ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ತೇ ಲೋಕೇ ಧಮ್ಮವಾದಿನೋ। ಯೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ತೇ ಲೋಕೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ। ಯೇಸಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗೋ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಙ್ಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ, ದೋಸೋ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಙ್ಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ, ಮೋಹೋ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಙ್ಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ, ತೇ ಲೋಕೇ ಸುಗತಾ’’ತಿ।

‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ, ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ತತಿಯಂ।

೪. ಕಿಮತ್ಥಿಯಸುತ್ತಂ

೩೧೭. ‘‘ಕಿಮತ್ಥಿಯಂ , ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸಮಣೇ ಗೋತಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪರಿಞ್ಞತ್ಥಂ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ?

‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಏತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ಚತುತ್ಥಂ।

೫. ಅಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತಸುತ್ತಂ

೩೧೮. ‘‘‘ಅಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತೋ, ಅಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತೋ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಛನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾಯತನಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಏತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ , ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ಪಞ್ಚಮಂ।

೬. ಪರಮಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತಸುತ್ತಂ

೩೧೯. ‘‘‘ಪರಮಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತೋ, ಪರಮಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತೋ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪರಮಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಛನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾಯತನಾನಂ ಸಮುದಯಞ್ಚ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಞ್ಚ ಅಸ್ಸಾದಞ್ಚ ಆದೀನವಞ್ಚ ನಿಸ್ಸರಣಞ್ಚ ಯಥಾಭೂತಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಅನುಪಾದಾವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪರಮಸ್ಸಾಸಪ್ಪತ್ತೋ ಹೋತೀ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಪರಮಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಪರಮಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ ಪನ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಪರಮಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಏತಸ್ಸ ಪರಮಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಪರಮಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಪರಮಸ್ಸಾಸಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ಛಟ್ಠಂ।

೭. ವೇದನಾಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೨೦. ‘‘‘ವೇದನಾ, ವೇದನಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ವೇದನಾ’’ತಿ? ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ಇಮಾವುಸೋ, ವೇದನಾ। ಕತಮಾ ತಿಸ್ಸೋ? ಸುಖಾ ವೇದನಾ, ದುಕ್ಖಾ ವೇದನಾ, ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ವೇದನಾ – ಇಮಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಿಸ್ಸೋ ವೇದನಾ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ತಿಸ್ಸನ್ನಂ ವೇದನಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ತಿಸ್ಸನ್ನಂ ವೇದನಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ತಿಸ್ಸನ್ನಂ ವೇದನಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಏತಾಸಂ ತಿಸ್ಸನ್ನಂ ವೇದನಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ತಿಸ್ಸನ್ನಂ ವೇದನಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ತಿಸ್ಸನ್ನಂ ವೇದನಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ಸತ್ತಮಂ।

೮. ಆಸವಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೨೧. ‘‘‘ಆಸವೋ , ಆಸವೋ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಆಸವೋ’’ತಿ? ‘‘ತಯೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಆಸವಾ । ಕಾಮಾಸವೋ, ಭವಾಸವೋ, ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋ – ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಯೋ ಆಸವಾ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತೇಸಂ ಆಸವಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತೇಸಂ ಆಸವಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಏತೇಸಂ ಆಸವಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ ಏತೇಸಂ ಆಸವಾನಂ ಪಹಾನಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಆಸವಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಆಸವಾನಂ ಪಹಾನಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ಅಟ್ಠಮಂ।

೯. ಅವಿಜ್ಜಾಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೨೨. ‘‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ, ಅವಿಜ್ಜಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ’’ತಿ? ‘‘ಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದುಕ್ಖೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ, ದುಕ್ಖಸಮುದಯೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ, ದುಕ್ಖನಿರೋಧೇ ಅಞ್ಞಾಣಂ, ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಟಿಪದಾಯ ಅಞ್ಞಾಣಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಅವಿಜ್ಜಾ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಿಸ್ಸಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಿಸ್ಸಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಿಸ್ಸಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಏತಿಸ್ಸಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಹಾನಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಿಸ್ಸಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಿಸ್ಸಾ ಅವಿಜ್ಜಾಯ ಪಹಾನಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ನವಮಂ।

೧೦. ತಣ್ಹಾಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೨೩. ‘‘‘ತಣ್ಹಾ, ತಣ್ಹಾ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕತಮಾ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಣ್ಹಾ’’ತಿ? ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ಇಮಾ, ಆವುಸೋ, ತಣ್ಹಾ। ಕಾಮತಣ್ಹಾ, ಭವತಣ್ಹಾ, ವಿಭವತಣ್ಹಾ – ಇಮಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಿಸ್ಸೋ ತಣ್ಹಾ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ತಣ್ಹಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ತಣ್ಹಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ತಣ್ಹಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಏತಾಸಂ ತಣ್ಹಾನಂ ಪಹಾನಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ತಣ್ಹಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ , ಏತಾಸಂ ತಣ್ಹಾನಂ ಪಹಾನಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ದಸಮಂ।

೧೧. ಓಘಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೨೪. ‘‘‘ಓಘೋ, ಓಘೋ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಓಘೋ’’ತಿ? ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಆವುಸೋ, ಓಘಾ। ಕಾಮೋಘೋ, ಭವೋಘೋ, ದಿಟ್ಠೋಘೋ, ಅವಿಜ್ಜೋಘೋ – ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಚತ್ತಾರೋ ಓಘಾ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಓಘಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಓಘಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಓಘಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಏತೇಸಂ ಓಘಾನಂ ಪಹಾನಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ । ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಓಘಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ , ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಓಘಾನಂ ಪಹಾನಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ಏಕಾದಸಮಂ।

೧೨. ಉಪಾದಾನಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೨೫. ‘‘‘ಉಪಾದಾನಂ, ಉಪಾದಾನ’ನ್ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕತಮಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಉಪಾದಾನ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಆವುಸೋ, ಉಪಾದಾನಾನಿ। ಕಾಮುಪಾದಾನಂ, ದಿಟ್ಠುಪಾದಾನಂ ಸೀಲಬ್ಬತುಪಾದಾನಂ, ಅತ್ತವಾದುಪಾದಾನಂ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಚತ್ತಾರಿ ಉಪಾದಾನಾನೀ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಉಪಾದಾನಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಉಪಾದಾನಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ । ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಉಪಾದಾನಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಏತೇಸಂ ಉಪಾದಾನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಉಪಾದಾನಾನಂ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಉಪಾದಾನಾನಂ ಪಹಾನಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ದ್ವಾದಸಮಂ।

೧೩. ಭವಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೨೬. ‘‘‘ಭವೋ, ಭವೋ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಭವೋ’’ತಿ? ‘‘ತಯೋ ಮೇ, ಆವುಸೋ, ಭವಾ। ಕಾಮಭವೋ, ರೂಪಭವೋ, ಅರೂಪಭವೋ – ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಯೋ ಭವಾ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಭವಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಭವಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ, ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಭವಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಏತೇಸಂ ಭವಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಭವಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತೇಸಂ ಭವಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ತೇರಸಮಂ।

೧೪. ದುಕ್ಖಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೨೭. ‘‘‘ದುಕ್ಖಂ , ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕತಮಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ? ‘‘ತಿಸ್ಸೋ ಇಮಾ, ಆವುಸೋ, ದುಕ್ಖತಾ। ದುಕ್ಖದುಕ್ಖತಾ, ಸಙ್ಖಾರದುಕ್ಖತಾ , ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖತಾ – ಇಮಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಿಸ್ಸೋ ದುಕ್ಖತಾ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ದುಕ್ಖತಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ದುಕ್ಖತಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ದುಕ್ಖತಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಏತಾಸಂ ದುಕ್ಖತಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ದುಕ್ಖತಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಾಸಂ ದುಕ್ಖತಾನಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ಚುದ್ದಸಮಂ।

೧೫. ಸಕ್ಕಾಯಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೨೮. ‘‘‘ಸಕ್ಕಾಯೋ , ಸಕ್ಕಾಯೋ’ತಿ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕತಮೋ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಕ್ಕಾಯೋ’’ತಿ? ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಆವುಸೋ, ಉಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಸಕ್ಕಾಯೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ರೂಪುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ವೇದನುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ, ವಿಞ್ಞಾಣುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧೋ । ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಚುಪಾದಾನಕ್ಖನ್ಧಾ ಸಕ್ಕಾಯೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ’’ತಿ। ‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಏತಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ , ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಮಾಸಙ್ಕಪ್ಪೋ ಸಮ್ಮಾವಾಚಾ ಸಮ್ಮಾಕಮ್ಮನ್ತೋ ಸಮ್ಮಾಆಜೀವೋ ಸಮ್ಮಾವಾಯಾಮೋ ಸಮ್ಮಾಸತಿ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ, ಏತಸ್ಸ ಸಕ್ಕಾಯಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ಪನ್ನರಸಮಂ।

೧೬. ದುಕ್ಕರಪಞ್ಹಾಸುತ್ತಂ

೩೨೯. ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ದುಕ್ಕರ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ದುಕ್ಕರಾ’’ತಿ। ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಪನಾವುಸೋ, ಕಿಂ ದುಕ್ಕರ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಪಬ್ಬಜಿತೇನ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಭಿರತಿ ದುಕ್ಕರಾ’’ತಿ। ‘‘ಅಭಿರತೇನ ಪನಾವುಸೋ, ಕಿಂ ದುಕ್ಕರ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಅಭಿರತೇನ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿ ದುಕ್ಕರಾ’’ತಿ। ‘‘ಕೀವಚಿರಂ ಪನಾವುಸೋ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖು ಅರಹಂ ಅಸ್ಸಾ’’ತಿ? ‘‘ನಚಿರಂ, ಆವುಸೋ’’ತಿ। ಸೋಳಸಮಂ।

ಜಮ್ಬುಖಾದಕಸಂಯುತ್ತಂ ಸಮತ್ತಂ।

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅರಹತ್ತಞ್ಚ, ಧಮ್ಮವಾದೀ ಕಿಮತ್ಥಿಯಂ।

ಅಸ್ಸಾಸೋ ಪರಮಸ್ಸಾಸೋ, ವೇದನಾ ಆಸವಾವಿಜ್ಜಾ।

ತಣ್ಹಾ ಓಘಾ ಉಪಾದಾನಂ, ಭವೋ ದುಕ್ಖಞ್ಚ ಸಕ್ಕಾಯೋ॥

ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ದುಕ್ಕರನ್ತಿ॥