೪. ಜಮ್ಬುಖಾದಕಸಂಯುತ್ತಂ
೧. ನಿಬ್ಬಾನಪಞ್ಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೩೧೪. ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆಗಮ್ಮಾತಿ ಏತ್ಥ ಆಗಮ್ಮಾತಿ ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರೇಹಿ ನಿಬ್ಬಿನ್ನಸ್ಸ ವಿಸಙ್ಖಾರನಿನ್ನಸ್ಸ ಗೋತ್ರಭುನಾ ವಿವಟ್ಟಿತಮಾನಸಸ್ಸ ಮಗ್ಗೇನ ಸಚ್ಛಿಕರಣೇನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಮಾನಞ್ಹಿ ತಂ ಅಧಿಗನ್ತ್ವಾ ಆರಮ್ಮಣಪಚ್ಚಯಭೂತಞ್ಚ ಪಟಿಚ್ಚ ಅಧಿಪತಿಪಚ್ಚಯಭೂತೇ ಚ ತಸ್ಮಿಂ ಪರಮಸ್ಸಾಸಭಾವೇನ ವಿಮುತ್ತಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಪರಮಗತಿಭಾವೇನ ಚ ಪತಿಟ್ಠಾನಭೂತೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಖಯಸಙ್ಖಾತೋ ಮಗ್ಗೋ ರಾಗಾದಿಕೇ ಖೇಪೇತೀತಿ ತಂಸಚ್ಛಿಕರಣಾಭಾವೇ ರಾಗಾದೀನಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿನಿರೋಧಗಮನಾಭಾವತೋ ‘‘ನಿಬ್ಬಾನಂ ಆಗಮ್ಮ ರಾಗೋ ಖೀಯತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ।
ಇಮಿನಾವ ಸುತ್ತೇನಾತಿ ಇಮಿನಾವ ಜಮ್ಬುಖಾದಕಸುತ್ತೇನ। ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯಮತ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ವದೇಯ್ಯ ‘‘ರಾಗಕ್ಖಯೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಸುತ್ತೇ ಆಗತತ್ತಾ। ‘‘ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯಮತ್ತ’’ನ್ತಿ ಅವಿಸೇಸೇನ ವುತ್ತತ್ತಾ ಆಹ ‘‘ಕಸ್ಸಾ’’ತಿಆದಿ। ಅದ್ಧಾ ಅತ್ತನೋತಿ ವಕ್ಖತಿ ‘‘ಪರಸ್ಸ ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯೇನ ಪರಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಸಮ್ಪತ್ತಿ ನ ಯುತ್ತಾ’’ತಿ। ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಕರಣೇನ ಗೋತ್ರಭುಕ್ಖಣೇ ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯಪ್ಪತ್ತಿತಾ ಚ ಆಪನ್ನಾತಿ ಆಹ – ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತೇಸು ಅಖೀಣೇಸುಯೇವಾ’’ತಿಆದಿ। ನನು ಆರಮ್ಮಣಕರಣಮತ್ತೇನ ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯೋ ಅನುಪ್ಪತ್ತೋತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ವತ್ತುಂ। ಚಿತ್ತಞ್ಹಿ ಅತೀತಾನಾಗತಾದಿಸಬ್ಬಂ ಆಲಮ್ಬನಂ ಕರೋತಿ, ನ ನಿಪ್ಫನ್ನಮೇವಾತಿ। ಗೋತ್ರಭೂಪಿ ಮಗ್ಗೇನ ಯಾ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಧಮ್ಮತಾ ಕಾತಬ್ಬಾ, ತಂ ಆರಬ್ಭ ಪವತ್ತಿಸ್ಸತೀತಿ? ನ, ಅಪ್ಪತ್ತನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣಞಾಣಾಭಾವತೋ। ನ ಹಿ ಅಞ್ಞೇ ಧಮ್ಮಾ ವಿಯ ನಿಬ್ಬಾನಂ, ತಂ ಪನ ಅತಿಗಮ್ಭೀರತ್ತಾ ಅಪ್ಪತ್ತೇನ ಆಲಮ್ಬಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ತಸ್ಮಾ ತೇನ ಗೋತ್ರಭುನಾ ಪತ್ತಬ್ಬೇನ ತಿಕಾಲಿಕಸಭಾವಾತಿಕ್ಕನ್ತಗಮ್ಭೀರಭಾವೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯಮತ್ತತಂ ವಾ ಇಚ್ಛತೋ ಗೋತ್ರಭುತೋ ಪುರೇತರಂ ನಿಪ್ಫನ್ನೇನ ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ। ಅಪ್ಪತ್ತಕಿಲೇಸಕ್ಖಯಾರಮ್ಮಣಕರಣೇ ಹಿ ಸತಿ ಗೋತ್ರಭುತೋ ಪುರೇತರಚಿತ್ತಾನಿಪಿ ಆಲಮ್ಬೇಯ್ಯುನ್ತಿ।
ತಸ್ಮಾತಿಆದಿ ವುತ್ತಸ್ಸೇವ ಅತ್ಥಸ್ಸ ನಿಗಮನಂ। ತಂ ಪನೇತಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ। ರೂಪಿನೋ ಧಮ್ಮಾ ಅರೂಪಿನೋ ಧಮ್ಮಾತಿಆದೀಸೂತಿ ಆದಿಸದ್ದೇನ ಲೋಕುತ್ತರಅನಾಸವಾದೀನಂ ಸಙ್ಗಹೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ಅರೂಪಧಮ್ಮಾದಿಭಾವಗ್ಗಹಣೇನ ಚಸ್ಸ ‘‘ನ ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯಮತ್ತಮೇವಾ’’ತಿ। ಕಿಲೇಸಕ್ಖಯಮತ್ತತಾಯ
ನಿಬ್ಬಾನಪಞ್ಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೩-೧೫. ಧಮ್ಮವಾದೀಪಞ್ಹಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೩೧೬-೩೨೮. ಪಹಾಯ ಗತತ್ತಾತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೇನ ಜಹಿತ್ವಾ ಞಾಣಗಮನೇನ ಗತತ್ತಾ। ಸುಟ್ಠು ಗತಾತಿ ಸಮ್ಮಾ ಗತಾ ಪಟಿಪನ್ನಾತಿ ಸುಗತಾ। ಪರಿಜಾನನತ್ಥನ್ತಿ ತೀಹಿ ಪರಿಞ್ಞಾಹಿ ಪರಿಜಾನನತ್ಥಂ। ದುಕ್ಖಸಙ್ಖಾತೋತಿ ‘‘ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಸಙ್ಖಾತಬ್ಬೋ ವಿದಿತಬ್ಬೋ ಚ ದುಕ್ಖಸಭಾವೋ ಧಮ್ಮೋ ದುಕ್ಖದುಕ್ಖತಾ। ಯಸ್ಮಾ ದುಕ್ಖವೇದನಾವಿನಿಮುತ್ತಸಙ್ಖತಧಮ್ಮೇ ಸುಖವೇದನಾಯ ಚ ಯಥಾ ಇಧ ಸಙ್ಖಾರದುಕ್ಖತಾ ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖತಾತಿ ದುಕ್ಖಪರಿಯಾಯೋ ನಿರುಪ್ಪತೇವ, ತಸ್ಮಾ ದುಕ್ಖಸಭಾವೋ ಧಮ್ಮೋ ಏಕೇನ ದುಕ್ಖಸದ್ದೇನ ವಿಸೇಸೇತ್ವಾ ವುತ್ತೋ ‘‘ದುಕ್ಖದುಕ್ಖತಾ’’ತಿ। ಸೇಸಪದದ್ವಯೇತಿ ಸಙ್ಖಾರದುಕ್ಖತಾ ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖತಾತಿ ಏತಸ್ಮಿಂ ಪದದ್ವಯೇ। ಸಙ್ಖಾರಭಾವೇನ ದುಕ್ಖಸಭಾವೋ ಸಙ್ಖಾರದುಕ್ಖತಾ। ಸುಖಸ್ಸ ವಿಪರಿಣಾಮನೇನ ದುಕ್ಖಸಭಾವೋ ವಿಪರಿಣಾಮದುಕ್ಖತಾ।
ಧಮ್ಮವಾದೀಪಞ್ಹಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
೧೬. ದುಕ್ಕರಪಞ್ಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೩೨೯. ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯಾತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಮಾನೋ ಭಿಕ್ಖು। ಪಾತನ್ತಿ ಪಾತೋ। ನಚಿರಸ್ಸನ್ತಿ ಖಿಪ್ಪಮೇವ। ತೇನಾಹ ‘‘ಲಹುಯೇವಾ’’ತಿ।
ದುಕ್ಕರಪಞ್ಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।
ಜಮ್ಬುಖಾದಕಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।