೧೦. ಆನಾಪಾನಸಂಯುತ್ತಂ
೧. ಏಕಧಮ್ಮವಗ್ಗೋ
೧. ಏಕಧಮ್ಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೯೭೭. ಆನಾಪಾನಸಂಯುತ್ತಸ್ಸ ಏಕಧಮ್ಮೋತಿ ಏಕೋ ಧಮ್ಮೋ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಿಯಾ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ॰ ೧.೨೧೫) ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಕಮ್ಮಟ್ಠಾನನಿದ್ದೇಸೇ ವುತ್ತಮೇವ।
೬. ಅರಿಟ್ಠಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೯೮೨. ಛಟ್ಠೇ ಭಾವೇಥ ನೋತಿ ಭಾವೇಥ ನು। ಕಾಮಚ್ಛನ್ದೋತಿ ಪಞ್ಚಕಾಮಗುಣಿಕರಾಗೋ। ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ಚ ಧಮ್ಮೇಸೂತಿ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಬಾಹಿರೇಸು ದ್ವಾದಸಸು ಆಯತನಧಮ್ಮೇಸು ಪಟಿಘಸಞ್ಞಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿನೀತಾತಿ ಪಟಿಘಸಮ್ಪಯುತ್ತಸಞ್ಞಾ ಸುಟ್ಠು ಪಟಿವಿನೀತಾ, ಸಮುಚ್ಛಿನ್ನಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇಮಿನಾ ಅತ್ತನೋ ಅನಾಗಾಮಿಮಗ್ಗಂ ಕಥೇತಿ। ಇದಾನಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಸೋ ಸತೋವ ಅಸ್ಸಸಿಸ್ಸಾಮೀತಿಆದಿಮಾಹ।
೭. ಮಹಾಕಪ್ಪಿನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೯೮೩. ಸತ್ತಮೇ ಇಞ್ಜಿತತ್ತಂ ವಾ ಫನ್ದಿತತ್ತಂ ವಾತಿ ಉಭಯೇನಪಿ ಚಲನಮೇವ ಕಥಿತಂ।
೮. ಪದೀಪೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೯೮೪. ಅಟ್ಠಮೇ ನೇವ ಕಾಯೋಪಿ ಕಿಲಮತಿ ನ ಚಕ್ಖೂನೀತಿ ಅಞ್ಞೇಸು ಹಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಸು ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯೋಪಿ ಕಿಲಮತಿ, ಚಕ್ಖೂನಿಪಿ ವಿಹಞ್ಞನ್ತಿ। ಧಾತುಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಕಾಯೋ ಕಿಲಮತಿ, ಯನ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪೀಳನಾಕಾರಪ್ಪತ್ತೋ ವಿಯ ಹೋತಿ। ಕಸಿಣಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಚಕ್ಖೂನಿ ಫನ್ದನ್ತಿ ಕಿಲಮನ್ತಿ, ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪತನಾಕಾರಪ್ಪತ್ತಾನಿ ವಿಯ ಹೋನ್ತಿ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ನೇವ ಕಾಯೋ ಕಿಲಮತಿ, ನ ಅಕ್ಖೀನಿ ವಿಹಞ್ಞನ್ತಿ। ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ।
ಸಬ್ಬಸೋ ರೂಪಸಞ್ಞಾನನ್ತಿಆದಿ ಕಸ್ಮಾ ವುತ್ತಂ, ಕಿಂ ಆನಾಪಾನೇ ಕಸಿಣುಗ್ಘಾಟನಂ ಲಬ್ಭತೀತಿ? ತಿಪಿಟಕಚೂಳಾಭಯತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ – ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಆನಾಪಾನನಿಮಿತ್ತಂ ತಾರಕರೂಪಮುತ್ತಾವಲಿಕಾದಿಸದಿಸಂ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಕಸಿಣುಗ್ಘಾಟನಂ ಲಬ್ಭತೀ’’ತಿ। ತಿಪಿಟಕಚೂಳನಾಗತ್ಥೇರೋ ‘‘ನ ಲಬ್ಭತೇವಾ’’ತಿ ಆಹ। ಅಲಬ್ಭನ್ತೇ ಅಯಂ ಅರಿಯಿದ್ಧಿಆದಿಕೋ ಪಭೇದೋ ಕಸ್ಮಾ ಗಹಿತೋತಿ? ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸನತ್ಥಂ। ಅರಿಯಂ ವಾ ಹಿ ಇದ್ಧಿಂ ಚತ್ತಾರಿ ವಾ ರೂಪಾವಚರಜ್ಝಾನಾನಿ ಚತಸ್ಸೋ ವಾ ಅರೂಪಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಂ ವಾ ಪತ್ಥಯಮಾನೇನ ಭಿಕ್ಖುನಾ ಅಯಂ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಸಮಾಧಿ ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿಕಾತಬ್ಬೋ। ಯಥಾ ಹಿ ನಗರೇ ಲದ್ಧೇ ಯಂ ಚತೂಸು ದಿಸಾಸು ಉಟ್ಠಾನಕಭಣ್ಡಂ, ತಂ ಚತೂಹಿ ದ್ವಾರೇಹಿ ನಗರಮೇವ ಪವಿಸತೀತಿ, ಜನಪದೋ ಲದ್ಧೋ ಚ ಹೋತಿ। ನಗರಸ್ಸೇವ ಹೇಸೋ ಆನಿಸಂಸೋ। ಏವಂ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಸಮಾಧಿಭಾವನಾಯ ಆನಿಸಂಸೋ ಏಸ ಅರಿಯಿದ್ಧಿಆದಿಕೋ ಪಭೇದೋ, ಸಬ್ಬಾಕಾರೇನ ಸುಖಞ್ಚೇತಿ ಏತ್ಥ ಸೋತಿ ಕಸ್ಮಾ ನ ವುತ್ತಂ? ಯಸ್ಮಾ ಭಿಕ್ಖೂತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಾರೇ ನಾಗತಂ।
೯. ವೇಸಾಲೀಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೯೮೫. ನವಮೇ ವೇಸಾಲಿಯನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ಇತ್ಥಿಲಿಙ್ಗವಸೇನ ಪವತ್ತವೋಹಾರೇ ನಗರೇ। ತಞ್ಹಿ ನಗರಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪಾಕಾರಪರಿಕ್ಖೇಪವಡ್ಢನೇನ ವಿಸಾಲೀಭೂತತ್ತಾ ವೇಸಾಲೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಇದಮ್ಪಿ ಚ ನಗರಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ತೇಯೇವ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇ ಸಬ್ಬಾಕಾರವೇಪುಲ್ಲತಂ ಪತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಏವಂ ಗೋಚರಗಾಮಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ನಿವಾಸಟ್ಠಾನಮಾಹ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯನ್ತಿ। ತತ್ಥ ಮಹಾವನಂ ನಾಮ ಸಯಂಜಾತಂ ಅರೋಪಿಮಂ ಸಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಮಹನ್ತಂ ವನಂ। ಕಪಿಲವತ್ಥುಸಾಮನ್ತಾ ಪನ ಮಹಾವನಂ ಹಿಮವನ್ತೇನ ಸಹ ಏಕಾಬದ್ಧಂ ಅಪರಿಚ್ಛೇದಂ ಮಹಾವನಂ। ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾ ಪನ ಮಹಾವನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಕತೇ ಆರಾಮೇ ಕೂಟಾಗಾರಂ ಅನ್ತೋಕತ್ವಾ ಹಂಸವಟ್ಟಕಚ್ಛನ್ನೇನ ಕತಾ ಸಬ್ಬಾಕಾರಸಮ್ಪನ್ನಾ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಗನ್ಧಕುಟೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ।
ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಅಸುಭಕಥಂ ಕಥೇತೀತಿ ಅನೇಕೇಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ಅಸುಭಾಕಾರಸನ್ದಸ್ಸನಪ್ಪವತ್ತಂ ಕಾಯವಿಚ್ಛನ್ದನೀಯಕಥಂ ಕಥೇತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಅತ್ಥಿ
ಅಸುಭಾಯ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತೀತಿ ಉದ್ಧುಮಾತಕಾದಿವಸೇನ ಅಸುಭಮಾತಿಕಂ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪದಭಾಜನೀಯೇನ ತಂ ವಿಭಜನ್ತೋ ವಣ್ಣೇನ್ತೋ ಅಸುಭಾಯ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ। ಅಸುಭಭಾವನಾಯ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತೀತಿ ಯಾ ಅಯಂ ಕೇಸಾದೀಸು ವಾ ಉದ್ಧುಮಾತಕಾದೀಸು ವಾ ಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾವತ್ಥೂಸು ಅಸುಭಾಕಾರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪವತ್ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಾವನಾ ವಡ್ಢನಾ ಫಾತಿಕಮ್ಮಂ, ತಸ್ಸಾ ಅಸುಭಭಾವನಾಯ ಆನಿಸಂಸಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸತಿ, ಗುಣಂ ಪರಿಕಿತ್ತೇತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ‘‘ಅಸುಭಭಾವನಾಭಿಯುತ್ತೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಕೇಸಾದೀಸು ವಾ ವತ್ಥೂಸು ಉದ್ಧುಮಾತಕಾದೀಸು ವಾ ಪಞ್ಚಙ್ಗವಿಪ್ಪಹೀನಂ ಪಞ್ಚಙ್ಗಸಮನ್ನಾಗತಂ ತಿವಿಧಕಲ್ಯಾಣಂ ದಸಲಕ್ಖಣಸಮ್ಪನ್ನಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಪಟಿಲಭತಿ। ಸೋ ತಂ ಪಠಮಜ್ಝಾನಸಙ್ಖಾತಂ ಚಿತ್ತಮಞ್ಜೂಸಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಉತ್ತಮತ್ಥಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತೀ’’ತಿ।
ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯಿತುನ್ತಿ ಅಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಂ ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯಿತುಂ ನಿಲೀಯಿತುಂ ಏಕಕೋವ ಹುತ್ವಾ ವಿಹರಿತುಂ ಇಚ್ಛಾಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ನಾಮ್ಹಿ ಕೇನಚಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಏಕೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತನೀಹಾರಕೇನಾತಿ ಯೋ ಅತ್ತನಾ ಪಯುತ್ತವಾಚಂ ಅಕತ್ವಾ ಮಮತ್ಥಾಯ ಸದ್ಧೇಸು ಕುಲೇಸು ಪಟಿಯತ್ತಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಉಪನಾಮೇತಿ, ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತನೀಹಾರಕಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಠಪೇತ್ವಾ ನಾಮ್ಹಿ ಅಞ್ಞೇನ ಕೇನಚಿ ಭಿಕ್ಖುನಾ ವಾ ಗಹಟ್ಠೇನ ವಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬೋತಿ।
ಕಸ್ಮಾ
ಅಥ ಭಗವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಛನ್ದರಾಗೇನ ಮರಣಭಯಭೀತಾ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸನ್ತಿ ಗತಿಂ ವಿಸೋಧೇತುಂ, ಹನ್ದ ನೇಸಂ ಛನ್ದರಾಗಪ್ಪಹಾನಾಯ ಅಸುಭಕಥಂ ಕಥೇಮಿ। ತಂ ಸುತ್ವಾ ಅತ್ತಭಾವೇ ವಿಗತಚ್ಛನ್ದರಾಗತಾಯ ಗತಿವಿಸೋಧನಂ ಕತ್ವಾ ಸಗ್ಗೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಏವಂ ತೇಸಂ ಮಮ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ ಸಾತ್ಥಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ತತೋ ತೇಸಂ ಅನುಗ್ಗಹಾಯ ಅಸುಭಕಥಂ ಕಥೇಸಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಸೀಸೇನ, ನೋ ಮರಣವಣ್ಣಸಂವಣ್ಣನಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ। ಕಥೇತ್ವಾ ಚ ಪನಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಇಮಂ ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ಮಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತಿ, ‘ಅಜ್ಜ ಏಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಮತೋ, ಅಜ್ಜ ದ್ವೇ…ಪೇ॰… ಅಜ್ಜ ದಸಾ’ತಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಯಞ್ಚ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ ನ ಸಕ್ಕಾ ಮಯಾ ವಾ ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಪಟಿಬಾಹಿತುಂ, ಸ್ವಾಹಂ ತಂ ಸುತ್ವಾಪಿ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಕಿಂ ಮೇ ಅನತ್ಥಕೇನ ಅನಯಬ್ಯಸನೇನ ಸುತೇನ, ಹನ್ದಾಹಂ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅದಸ್ಸನಂ ಉಪಗಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ। ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ಪಟಿಸಲ್ಲೀಯಿತುಂ, ನಾಮ್ಹಿ ಕೇನಚಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತಬ್ಬೋ ಅಞ್ಞತ್ರ ಏಕೇನ ಪಿಣ್ಡಪಾತನೀಹಾರಕೇನಾ’’ತಿ।
ಅಪರೇ ಪನಾಹು – ‘‘ಪರೂಪವಾದವಿವಜ್ಜನತ್ಥಂ ಏವಂ ವತ್ವಾ ಪಟಿಸಲ್ಲೀನೋ’’ತಿ। ಪರೇ ಕಿರ ಭಗವನ್ತಂ ನಾಸ್ಸುಧಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಸ್ಸುಧಾತಿ ಪದಪೂರಣಮತ್ತೇ ಅವಧಾರಣತ್ಥೇ ವಾ ನಿಪಾತೋ, ನೇವ ಕೋಚಿ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮೀತಿ ಅತ್ಥೋ।
ಅನೇಕೇಹಿ ವಣ್ಣಸಣ್ಠಾನಾದೀಹಿ ಕಾರಣೇಹಿ ವೋಕಾರೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅನೇಕಾಕಾರವೋಕಾರೋ। ಅನೇಕಾಕಾರವೋಕಿಣ್ಣೋ ಅನೇಕಾಕಾರೇನ ಸಮ್ಮಿಸ್ಸೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಕೋ ಸೋ? ಅಸುಭಭಾವನಾನುಯೋಗೋ, ತಂ ಅನೇಕಾಕಾರವೋಕಾರಂ। ಅಸುಭಭಾವನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತೀತಿ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ। ಅಟ್ಟೀಯಮಾನಾತಿ ತೇನ ಕಾಯೇನ ಅಟ್ಟಾ ದುಕ್ಖಿತಾ ಹೋನ್ತಿ। ಹರಾಯಮಾನಾತಿ ಲಜ್ಜಮಾನಾ। ಜಿಗುಚ್ಛಮಾನಾತಿ ಜಿಗುಚ್ಛಂ ಉಪ್ಪಾದಯಮಾನಾ। ಸತ್ಥಹಾರಕಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೀತಿ ಜೀವಿತಹರಣಕಸತ್ಥಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತಿ। ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ತೇ ಸತ್ಥಂ ಪರಿಯೇಸಿತ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇನ್ತಿ, ಮಿಗಲಣ್ಡಿಕಮ್ಪಿ ಪನ ಸಮಣಕುತ್ತಕಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ, ‘‘ಸಾಧು ನೋ, ಆವುಸೋ, ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇಹೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ಏತ್ಥ ಚ ಅರಿಯಾ ನೇವ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಕರಿಂಸು, ನ ಸಮಾದಪೇಸುಂ, ನ ಸಮನುಞ್ಞಾ ಅಹೇಸುಂ। ಪುಥುಜ್ಜನಾ ಪನ ಸಬ್ಬಮಕಂಸು।
ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋತಿ ತೇಸಂ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಭಿಕ್ಖುಸತಾನಂ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಪ್ಪತ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತತೋ ಏಕೀಭಾವತೋ ವುಟ್ಠಿತೋ ಜಾನನ್ತೋಪಿ ಅಜಾನನ್ತೋ ವಿಯ ಕಥಾಸಮುಟ್ಠಾಪನತ್ಥಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ। ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆನನ್ದ, ತನುಭೂತೋ ವಿಯ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋತಿ ಇತೋ, ಆನನ್ದ, ಪುಬ್ಬೇ ಬಹೂ ಭಿಕ್ಖೂ ಏಕತೋ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಉದ್ದೇಸಂ ಪರಿಪುಚ್ಛಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಸಜ್ಝಾಯನ್ತಿ, ಏಕಪಜ್ಜೋತೋ ವಿಯ ಆರಾಮೋ ದಿಸ್ಸತಿ। ಇದಾನಿ ಪನ ಅಡ್ಢಮಾಸಮತ್ತಸ್ಸ ಅಚ್ಚಯೇನ ತನುಭೂತೋ ವಿಯ ತನುಕೋ ಮನ್ದೋ ಅಪ್ಪಕೋ ವಿರಳೋ ವಿಯ ಜಾತೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ। ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣಂ? ಕಿಂ ದಿಸಾಸು ಪಕ್ಕನ್ತಾ ಭಿಕ್ಖೂತಿ?
ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ ತೇಸಂ ಜೀವಿತಕ್ಖಯಪ್ಪತ್ತಿಂ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇನ್ತೋ ಅಸುಭಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಾನುಯೋಗಪಚ್ಚಯಾ ತಥಾ ಹಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ ಭಗವಾತಿಆದಿಂ ವತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಯಾಚನ್ತೋ, ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾತಿಆದಿಮಾಹ। ತಸ್ಸತ್ಥೋ
ಅಥ ಭಗವಾ ತಥಾ ಕಾತುಕಾಮೋ ಥೇರಂ ಉಯ್ಯೋಜೇನ್ತೋ ತೇನಹಾನನ್ದಾತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ವೇಸಾಲಿಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯಾತಿ ವೇಸಾಲಿಯಂ ಉಪನಿಸ್ಸಾಯ ಸಮನ್ತಾ ಗಾವುತೇಪಿ ಅಡ್ಢಯೋಜನೇಪಿ ಯಾವತಿಕಾ ವಿಹರನ್ತಿ, ತೇ ಸಬ್ಬೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸಬ್ಬೇ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಾಯಂ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾತಿ ಅತ್ತನಾ ಗನ್ತುಂ ಯುತ್ತಟ್ಠಾನಂ ಸಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ದಹರಭಿಕ್ಖೂ ಪಹಿಣಿತ್ವಾ ಮುಹುತ್ತೇನೇವ ಅನವಸೇಸೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾಲಾಯಂ ಸಮೂಹಂ ಕತ್ವಾ। ಯಸ್ಸದಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೋ ಸನ್ನಿಪತಿತೋ, ಏಸ ಕಾಲೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಾತುಂ, ಅನುಸಾಸನಿಂ ದಾತುಂ, ಇದಾನಿ ಯಸ್ಸ ತುಮ್ಹೇ ಕಾಲಂ ಜಾನಾಥ, ತಂ ಕಾತಬ್ಬನ್ತಿ।
ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿ। ಆಮನ್ತೇತ್ವಾ ಚ ಪನ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿಯಾ ಪುಬ್ಬೇ ಆಚಿಕ್ಖಿತಅಸುಭಕಮ್ಮಟ್ಠಾನತೋ ಅಞ್ಞಂ ಪರಿಯಾಯಂ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತೋ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಸಮಾಧೀತಿಆದಿಮಾಹ। ತತ್ಥ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಸಮಾಧೀತಿ ಆನಾಪಾನಪರಿಗ್ಗಾಹಿಕಾಯ ಸತಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಸಮಾಧಿ, ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಯಂ ವಾ ಸಮಾಧಿ, ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಸಮಾಧಿ। ಭಾವಿತೋತಿ ಉಪ್ಪಾದಿತೋ ವಡ್ಢಿತೋ ವಾ। ಬಹುಲೀಕತೋತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕತೋ। ಸನ್ತೋ ಚೇವ ಪಣೀತೋ ಚಾತಿ ಸನ್ತೋ ಚೇವ ಪಣೀತೋ ಚೇವ। ಉಭಯತ್ಥ ಏವಸದ್ದೇನ ನಿಯಮೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಕಿಂ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ? ಅಯಞ್ಹಿ ಯಥಾ ಅಸುಭಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕೇವಲಂ ಪಟಿವೇಧವಸೇನ ಸನ್ತಞ್ಚ ಪಣೀತಞ್ಚ, ಓಳಾರಿಕಾರಮ್ಮಣತ್ತಾ ಪನ ಪಟಿಕೂಲಾರಮ್ಮಣತ್ತಾ ಚ ಆರಮ್ಮಣವಸೇನ ನೇವ ಸನ್ತಂ ನ ಪಣೀತಂ, ನ ಏವಂ ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ
ಅಸೇಚನಕೋ ಚ ಸುಖೋ ಚ ವಿಹಾರೋತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ನಾಸ್ಸ ಸೇಚನನ್ತಿ ಅಸೇಚನಕೋ, ಅನಾಸಿತ್ತಕೋ ಅಬ್ಬೋಕಿಣ್ಣೋ ಪಾಟಿಯೇಕ್ಕೋ ಆವೇಣಿಕೋ, ನತ್ಥಿ ಏತ್ಥ ಪರಿಕಮ್ಮೇನ ವಾ ಉಪಚಾರೇನ ವಾ ಸನ್ತತಾ, ಆದಿಸಮನ್ನಾಹಾರತೋ ಪಭುತಿ ಅತ್ತನೋ ಸಭಾವೇನೇವ ಸನ್ತೋ ಚ ಪಣೀತೋ ಚಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಕೇಚಿ
ಉಪ್ಪನ್ನುಪ್ಪನ್ನೇತಿ ಅವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತೇ। ಪಾಪಕೇತಿ ಲಾಮಕೇ। ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇತಿ ಅಕೋಸಲ್ಲಸಮ್ಭೂತೇ ಧಮ್ಮೇ। ಠಾನಸೋ ಅನ್ತರಧಾಪೇತೀತಿ ಖಣೇನೇವ ಅನ್ತರಧಾಪೇತಿ ವಿಕ್ಖಮ್ಭೇತಿ। ವೂಪಸಮೇತೀತಿ ಸುಟ್ಠು ಉಪಸಮೇತಿ, ನಿಬ್ಬೇಧಭಾಗಿಯತ್ತಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಅರಿಯಮಗ್ಗವುದ್ಧಿಪ್ಪತ್ತೋ ಸಮುಚ್ಛಿನ್ದತಿ, ಪಟಿಪ್ಪಸ್ಸಮ್ಭೇತೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ಗಿಮ್ಹಾನಂ ಪಚ್ಛಿಮೇ ಮಾಸೇತಿ ಆಸಾಳ್ಹಮಾಸೇ। ಊಹತಂ ರಜೋಜಲ್ಲನ್ತಿ ಅಟ್ಠ ಮಾಸೇ ವಾತಾತಪಸುಕ್ಖಾಯ ಗೋಮಹಿಂಸಾದಿಪಾದಪ್ಪಹಾರಸಮ್ಭಿನ್ನಾಯ ಪಥವಿಯಾ ಉದ್ಧಂ ಹತಂ ಊಹತಂ ಆಕಾಸೇ ಸಮುಟ್ಠಿತಂ ರಜಞ್ಚ ರೇಣುಞ್ಚ। ಮಹಾ ಅಕಾಲಮೇಘೋತಿ ಸಬ್ಬಂ ನಭಂ ಅಜ್ಝೋತ್ಥರಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಿತೋ ಆಸಾಳ್ಹಜುಣ್ಹಪಕ್ಖೇ ಸಕಲಂ ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ವಸ್ಸನಕಮೇಘೋ। ಸೋ ಹಿ ಅಸಮ್ಪತ್ತೇ ವಸ್ಸಕಾಲೇ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಅಕಾಲಮೇಘೋತಿ ಇಧ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ। ಠಾನಸೋ ಅನ್ತರಾಧಾಪೇತಿ ವೂಪಸಮೇತೀತಿ ಖಣೇನೇವ ಅದಸ್ಸನಂ ನೇತಿ ಪಥವಿಯಂ ಸನ್ನಿಸೀದಾಪೇತಿ। ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಓಪಮ್ಮನಿದಸ್ಸನಮೇತಂ। ತತೋ ಪರಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ।
೧೦. ಕಿಮಿಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ
೯೮೬. ದಸಮೇ ಕಿಮಿಲಾಯನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಗರೇ। ಏತದವೋಚಾತಿ ಥೇರೋ ಕಿರ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ದೇಸನಾ ನ ಯಥಾನುಸನ್ಧಿಕಾ ಕತಾ, ಯಥಾನುಸನ್ಧಿಂ ಗಮೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ದೇಸನಾನುಸನ್ಧಿಂ ಘಟೇನ್ತೋ ಏತಂ ಅವೋಚ। ಕಾಯಞ್ಞತರನ್ತಿ ಪಥವೀಆದೀಸು ಕಾಯೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ವದಾಮಿ ತಸ್ಮಾತಿಹಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಚತೂಸು ಕಾಯೇಸು ಅಞ್ಞತರಂ ವಾಯೋಕಾಯಂ, ಪಞ್ಚವೀಸತಿ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ವಾ ರೂಪಕಾಯೇ ಅಞ್ಞತರಂ ಆನಾಪಾನಂ ಅನುಪಸ್ಸತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಾಯೇ ಕಾಯಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ವೇದನಾಞ್ಞತರನ್ತಿ ತೀಸು ವೇದನಾಸು ಅಞ್ಞತರಂ, ಸುಖವೇದನಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ।
ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿಕಾರನ್ತಿ ಪೀತಿಪಟಿಸಂವೇದಿತಾದಿವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸುನ್ದರಂ ಮನಸಿಕಾರಂ। ಕಿಂ ಪನ ಮನಸಿಕಾರೋ ಸುಖಾ ವೇದನಾ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೋತಿ, ದೇಸನಾಸೀಸಂ ಪನೇತಂ। ಯಥೇವ ಹಿ ‘‘ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾಭಾವನಾನುಯೋಗಮನುಯುತ್ತಾ’’ತಿ (ಮ॰ ನಿ॰ ೩.೧೪೭) ಏತ್ಥ ಸಞ್ಞಾನಾಮೇನ ಪಞ್ಞಾ ವುತ್ತಾ, ಏವಮಿಧಾಪಿ
ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ಯಸ್ಮಾ ಏಸಾ ವೇದನಾ ಆರಮ್ಮಣಂ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ವೇದನಾನುಪಸ್ಸನಾ ನ ಯುಜ್ಜತೀತಿ। ನೋ ನ ಯುಜ್ಜತಿ, ಮಹಾಸತಿಪಟ್ಠಾನಾದೀಸುಪಿ ಹಿ ತಂ ತಂ ಸುಖಾದೀನಂ ವತ್ಥುಂ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ವೇದನಾ ವೇದಯತಿ, ತಂ ಪನ ವೇದನಾಪವತ್ತಿಂ ಉಪಾದಾಯ ‘‘ಅಹಂ ವೇದಯಾಮೀ’’ತಿ ವೋಹಾರಮತ್ತಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಸುಖಂ ವೇದನಂ ವೇದಯಮಾನೋ ಸುಖಂ ವೇದನಂ ವೇದಯಾಮೀ’’ತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ। ಅಪಿಚ ‘‘ಪೀತಿಪ್ಪಟಿಸಂವೇದೀ’’ತಿಆದೀನಂ ಅತ್ಥವಣ್ಣನಾಯಮೇತಸ್ಸ ಪರಿಹಾರೋ ವುತ್ತೋಯೇವ। ವುತ್ತಞ್ಹೇತಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ –
‘‘ದ್ವೀಹಾಕಾರೇಹಿ ಪೀತಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ ಹೋತಿ – ಆರಮ್ಮಣತೋ ಚ ಅಸಮ್ಮೋಹತೋ ಚ। ಕಥಂ ಆರಮ್ಮಣತೋ ಪೀತಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ ಹೋತಿ? ಸಪ್ಪೀತಿಕೇ ದ್ವೇ ಝಾನೇ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಸ ಸಮಾಪತ್ತಿಕ್ಖಣೇ ಝಾನಪಟಿಲಾಭೇನ ಆರಮ್ಮಣತೋ ಪೀತಿ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ ಹೋತಿ ಆರಮ್ಮಣಸ್ಸ
ಇತಿ ಯಥೇವ ಝಾನಪಟಿಲಾಭೇನ ಆರಮ್ಮಣತೋ ಪೀತಿಸುಖಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರಾ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಏವಂ ಇಮಿನಾಪಿ ಝಾನಸಮ್ಪಯುತ್ತೇನ ವೇದನಾಸಙ್ಖಾತಮನಸಿಕಾರಪಟಿಲಾಭೇನ ಆರಮ್ಮಣತೋ ವೇದನಾ ಪಟಿಸಂವಿದಿತಾ
ನಾಹಂ, ಆನನ್ದ, ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪಜಾನಸ್ಸಾತಿ ಏತ್ಥ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಚಿತ್ತಪಟಿಸಂವೇದೀ ಅಸ್ಸಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪವತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖು ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸನಿಮಿತ್ತಮಾರಮ್ಮಣಂ ಕರೋತಿ, ತಸ್ಸ ಪನ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಆರಮ್ಮಣೇ ಸತಿಞ್ಚ ಸಮ್ಪಜಞ್ಞಞ್ಚ ಉಪಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಪವತ್ತನತೋ ಚಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸೀಯೇವ ನಾಮೇಸ ಹೋತಿ। ನ ಹಿ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿಸ್ಸ ಅಸಮ್ಪಜಾನಸ್ಸ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿಸಮಾಧಿಭಾವನಾ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಮಾ ಆರಮ್ಮಣತೋ ಚಿತ್ತಪಟಿಸಂವಿದಿತವಸೇನ ‘‘ಚಿತ್ತೇ ಚಿತ್ತಾನುಪಸ್ಸೀ ಭಿಕ್ಖು ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ವಿಹರತೀ’’ತಿ।
ಸೋ ಯಂ ತಂ ಹೋತಿ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಪಹಾನಂ, ತಂ ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ ಸಾಧುಕಂ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಏತ್ಥ ಅಭಿಜ್ಝಾ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದನೀವರಣಮೇವ, ದೋಮನಸ್ಸವಸೇನ ಬ್ಯಾಪಾದನೀವರಣಂ ದಸ್ಸಿತಂ। ಇದಞ್ಹಿ ಚತುಕ್ಕಂ ವಿಪಸ್ಸನಾವಸೇನೇವ ವುತ್ತಂ, ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸನಾ ಚ ನೀವರಣಪಬ್ಬಾದಿವಸೇನ ಪಞ್ಚವಿಧಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸಾ ನೀವರಣಪಬ್ಬಂ ಆದಿ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಇದಂ ನೀವರಣದ್ವಯಂ ಆದಿ। ಇತಿ ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ಆದಿಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾನನ್ತಿ ಆಹ। ಪಹಾನನ್ತಿ ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸನಾಯ ನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಪಜಹತೀತಿ ಏವಂ ಪಹಾನಕರಞಾಣಂ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ। ತಂ ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾತಿ ತಂ ಅನಿಚ್ಚವಿರಾಗನಿರೋಧಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಞಾಣಸಙ್ಖಾತಂ ಪಹಾನಞಾಣಂ ಅಪರಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಞ್ಞಾಯ, ತಮ್ಪಿ ಅಪರಾಯಾತಿ ಏವಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಪರಮ್ಪರಂ ದಸ್ಸೇತಿ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಯಞ್ಚಸ್ಸ ಪಥಪಟಿಪನ್ನಂ ತಸ್ಮಾತಿಹಾನನ್ದಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ‘‘ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀ ಅಸ್ಸಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಪವತ್ತೋ ನ ಕೇವಲಂ ನೀವರಣಾದಿಧಮ್ಮೇ, ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಸೀಸೇನ ಪನ ವುತ್ತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಕರಞಾಣಮ್ಪಿ ಪಞ್ಞಾಯ ದಿಸ್ವಾ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಾ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಧಮ್ಮೇಸು ಧಮ್ಮಾನುಪಸ್ಸೀ ಭಿಕ್ಖು ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ವಿಹರತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ।
ಏವಮೇವ ಖೋತಿ ಏತ್ಥ ಚತುಮಹಾಪಥೋ ವಿಯ ಛ ಆಯತನಾನಿ ದಟ್ಠಬ್ಬಾನಿ। ತಸ್ಮಿಂ ಪಂಸುಪುಞ್ಜೋ ವಿಯ ಛಸು ಆಯತನೇಸು ಕಿಲೇಸಾ। ಚತೂಹಿ ದಿಸಾಹಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಸಕಟರಥಾ ವಿಯ ಚತೂಸು ಆರಮ್ಮಣೇಸು
ಏಕಧಮ್ಮವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ।
೨. ದುತಿಯವಗ್ಗೋ
೧-೨. ಇಚ್ಛಾನಙ್ಗಲಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೯೮೭-೯೮೮. ದುತಿಯವಗ್ಗಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಏವಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಥಾತಿ ಕಸ್ಮಾ ಅತ್ತನೋ ವಿಹಾರಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಆಚಿಕ್ಖತಿ? ಉಪಾರಮ್ಭಮೋಚನತ್ಥಂ। ಸಚೇ ಹಿ ತೇ ‘‘ನ ಜಾನಾಮಾ’’ತಿ ವದೇಯ್ಯುಂ, ಅಥ ನೇಸಂ ತಿತ್ಥಿಯಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ‘ಅಸುಕಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನಾಮ ನೋ ಸತ್ಥಾ ತೇಮಾಸಂ ವಿಹಾಸೀ’ತಿಪಿ ನ ಜಾನಾಥ, ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ನಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಾ ವಿಹರಥಾ’’ತಿ ಉಪಾರಮ್ಭಂ ಆರೋಪೇಯ್ಯುಂ, ತತೋ ಮೋಚನತ್ಥಂ ಏವಮಾಹ।
ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಅಞ್ಞತ್ಥ ‘‘ಸತೋವ ಅಸ್ಸಸತಿ, ದೀಘಂ ವಾ ಅಸ್ಸಸನ್ತೋ’’ತಿ (ದೀ॰ ನಿ॰ ೨.೩೭೪; ಮ॰ ನಿ॰ ೧.೧೦೭; ಸಂ॰ ನಿ॰ ೫.೯೭೭) ಏವ-ವಾಕಾರೋ ವುತ್ತೋ। ಏವಂ ಇಧ ನ ವುತ್ತೋತಿ? ಏಕನ್ತಸನ್ತತ್ತಾ। ಅಞ್ಞೇಸಞ್ಹಿ
೩-೧೦. ಪಠಮಆನನ್ದಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ
೯೮೯-೯೯೬. ತತಿಯೇ ಪವಿಚಿನತೀತಿ ಅನಿಚ್ಚಾದಿವಸೇನ ಪವಿಚಿನತಿ। ಇತರಂ ಪದದ್ವಯಂ ಏತಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ। ನಿರಾಮಿಸಾತಿ ನಿಕ್ಕಿಲೇಸಾ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕದರಥಪಟಿಪಸ್ಸದ್ಧಿಯಾ ಕಾಯೋಪಿ ಚಿತ್ತಮ್ಪಿ ಸಮಾಧಿಯತೀತಿ ಸಮ್ಮಾ ಠಪಿಯತಿ, ಅಪ್ಪನಾಚಿತ್ತಂ ವಿಯ ಹೋತಿ। ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಾ ಹೋತೀತಿ ಸಹಜಾತಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖನಾಯ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಾ ಹೋತಿ।
ಏವಂ ಚುದ್ದಸವಿಧೇನ ಕಾಯಪರಿಗ್ಗಾಹಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ಸತಿ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ತಾಯ ಸತಿಯಾ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಞಾಣಂ ಧಮ್ಮವಿಚಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಮೇವ ಕಾಯಿಕಚೇತಸಿಕವೀರಿಯಂ ವೀರಿಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ, ಪೀತಿಪಸ್ಸದ್ಧಿಚಿತ್ತೇಕಗ್ಗತಾ ಪೀತಿಪಸ್ಸದ್ಧಿಸಮಾಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ, ಇಮೇಸಂ ಛನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ ಅನೋಸಕ್ಕನಅನತಿವತ್ತನಸಙ್ಖಾತೋ ಮಜ್ಝತ್ತಾಕಾರೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ। ಯಥೇವ ಹಿ ಸಮಪ್ಪವತ್ತೇಸು ಅಸ್ಸೇಸು ಸಾರಥಿನೋ ‘‘ಅಯಂ ಓಲೀಯತೀ’’ತಿ ತುದನಂ ವಾ, ‘‘ಅಯಂ ಅತಿಧಾವತೀ’’ತಿ ಆಕಡ್ಢನಂ ವಾ ನತ್ಥಿ, ಕೇವಲಂ ಏವಂ ಪಸ್ಸಮಾನಸ್ಸ ಠಿತಾಕಾರೋವ ಹೋತಿ, ಏವಮೇವ ಇಮೇಸಂ ಛನ್ನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ ಅನೋಸಕ್ಕನಅನತಿವತ್ತನಸಙ್ಖಾತೋ ಮಜ್ಝತ್ತಾಕಾರೋ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ನಾಮ ಹೋತಿ। ಏತ್ತಾವತಾ ಕಿಂ ಕಥಿತಂ? ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾ ನಾನಾಸರಸಲಕ್ಖಣಾ ವಿಪಸ್ಸನಾಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾ ನಾಮ ಕಥಿತಾ।
ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತನ್ತಿಆದೀನಿ ವುತ್ತತ್ಥಾನೇವ। ಏತ್ಥ ಪನ ಸೋಳಸಕ್ಖತ್ತುಕಾ ಆನಾಪಾನಸ್ಸತಿ ಮಿಸ್ಸಕಾ ಕಥಿತಾ, ಆನಾಪಾನಮೂಲಕಾ ಸತಿಪಟ್ಠಾನಾ ಪುಬ್ಬಭಾಗಾ
ಆನಾಪಾನಸಂಯುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ।