(೯) ೪. ಸಮಣವಗ್ಗೋ

೧. ಸಮಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೨. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸಮಣಿಯಾನೀತಿ ಸಮಣಸನ್ತಕಾನಿ। ಸಮಣಕರಣೀಯಾನೀತಿ ಸಮಣೇನ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಾನಿ। ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾಸಮಾದಾನನ್ತಿಆದೀಸು ಸಮಾದಾನಂ ವುಚ್ಚತಿ ಗಹಣಂ, ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಮಾದಾನಂ ಗಹಣಂ ಪೂರಣಂ ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾಸಮಾದಾನಂ। ಸೇಸಪದದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಏತ್ಥ ಚ ಸೀಲಂ ಅಧಿಸೀಲಂ, ಚಿತ್ತಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ, ಪಞ್ಞಾ ಅಧಿಪಞ್ಞಾತಿ ಅಯಂ ವಿಭಾಗೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ತತ್ಥ ಪಞ್ಚಸೀಲಂ ಸೀಲಂ ನಾಮ, ತಂ ಉಪಾದಾಯ ದಸಸೀಲಂ ಅಧಿಸೀಲಂ ನಾಮ, ತಮ್ಪಿ ಉಪಾದಾಯ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ ಅಧಿಸೀಲಂ ನಾಮ। ಅಪಿಚ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಲೋಕಿಯಸೀಲಂ ಸೀಲಂ ನಾಮ, ಲೋಕುತ್ತರಸೀಲಂ ಅಧಿಸೀಲಂ, ತದೇವ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬತೋ ಸಿಕ್ಖಾತಿ ವುಚ್ಚತಿ। ಕಾಮಾವಚರಚಿತ್ತಂ ಪನ ಚಿತ್ತಂ ನಾಮ, ತಂ ಉಪಾದಾಯ ರೂಪಾವಚರಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ ನಾಮ, ತಮ್ಪಿ ಉಪಾದಾಯ ಅರೂಪಾವಚರಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ ನಾಮ। ಅಪಿಚ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಲೋಕಿಯಚಿತ್ತಂ ಚಿತ್ತಮೇವ, ಲೋಕುತ್ತರಂ ಅಧಿಚಿತ್ತಂ। ಪಞ್ಞಾಯಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ತಸ್ಮಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ಇಮಾನಿ ತೀಣಿ ಸಮಣಕರಣೀಯಾನಿ, ತಸ್ಮಾ। ತಿಬ್ಬೋತಿ ಬಹಲೋ। ಛನ್ದೋತಿ ಕತ್ತುಕಮ್ಯತಾಕುಸಲಚ್ಛನ್ದೋ। ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತನ್ತೇ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಾ ಕಥಿತಾತಿ।

೨. ಗದ್ರಭಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೩. ದುತಿಯೇ ಪಿಟ್ಠಿತೋ ಪಿಟ್ಠಿತೋತಿ ಪಚ್ಛತೋ ಪಚ್ಛತೋ। ಅಹಮ್ಪಿ ದಮ್ಮೋ ಅಹಮ್ಪಿ ದಮ್ಮೋತಿ ಅಹಮ್ಪಿ ‘‘ದಮ್ಮೋ ದಮ್ಮಮಾನೋ’’ತಿ ವದಮಾನೋ ಗಾವೀತಿ। ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಗುನ್ನನ್ತಿ ಯಥಾ ಗಾವೀನಂ। ಗಾವೋ ಹಿ ಕಾಳಾಪಿ ರತ್ತಾಪಿ ಸೇತಾದಿವಣ್ಣಾಪಿ ಹೋನ್ತಿ, ಗದ್ರಭಸ್ಸ ಪನ ತಾದಿಸೋ ವಣ್ಣೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ। ಯಥಾ ಚ ವಣ್ಣೋ, ಏವಂ ಸರೋಪಿ ಪದಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞಾದಿಸಮೇವ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ। ಇಮಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸುತ್ತೇ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಮಿಸ್ಸಿಕಾವ ಕಥಿತಾತಿ।

೩. ಖೇತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೪. ತತಿಯೇ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವಾತಿ ಪಠಮಮೇವ। ಸುಕಟ್ಠಂ ಕರೋತೀತಿ ನಙ್ಗಲೇನ ಸುಕಟ್ಠಂ ಕರೋತಿ। ಸುಮತಿಕತನ್ತಿ ಮತಿಯಾ ಸುಟ್ಠು ಸಮೀಕತಂ। ಕಾಲೇನಾತಿ ವಪಿತಬ್ಬಯುತ್ತಕಾಲೇನ। ಸೇಸಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ। ಇಧಾಪಿ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಮಿಸ್ಸಿಕಾವ ಕಥಿತಾ।

೪. ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೫. ಚತುತ್ಥೇ ವಜ್ಜಿಪುತ್ತಕೋತಿ ವಜ್ಜಿರಾಜಕುಲಸ್ಸ ಪುತ್ತೋ। ದಿಯಡ್ಢಸಿಕ್ಖಾಪದಸತನ್ತಿ ಪಣ್ಣಾಸಾಧಿಕಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಸತಂ। ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನೇವ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ। ಸೋ ಕಿರ ಭಿಕ್ಖು ಅಜ್ಜವಸಮ್ಪನ್ನೋ ಉಜುಜಾತಿಕೋ ಅವಙ್ಕೋ ಅಕುಟಿಲೋ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ಅಹಂ ಏತ್ತಕಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ರಕ್ಖಿತುಂ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಂ ವಾ ನ ವಾ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಆರೋಚೇಸಿ। ಸಕ್ಕೋಮಹನ್ತಿ ಸಕ್ಕೋಮಿ ಅಹಂ। ಸೋ ಕಿರ ‘‘ಏತ್ತಕೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಸಿಕ್ಖನ್ತಸ್ಸ ಅಗರು ತೀಸು ಸಿಕ್ಖಾಸು ಸಿಕ್ಖಿತು’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಏವಮಾಹ। ಅಥ ಭಗವಾ ಯಥಾ ನಾಮ ಪಞ್ಞಾಸ ತಿಣಕಲಾಪಿಯೋ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ ಕಲಾಪಿಯಸತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸೀಸೇ ಠಪೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಏಕಿಸ್ಸಾಪಿ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಿಕ್ಖಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಸ್ಸ ಅಪರಾ ದ್ವೇಪಿ ಸಿಕ್ಖಾ ಉಪರಿ ಪಕ್ಖಿಪನ್ತೋ ತಸ್ಮಾತಿಹ ತ್ವಂ ಭಿಕ್ಖೂತಿಆದಿಮಾಹ। ಸುಖುಮಾಲೋ ಕಿರ ಉತ್ತರೋ ನಾಮ ಜಾನಪದಮನುಸ್ಸೋ ಲೋಹಪಾಸಾದವಿಹಾರೇ ವಸತಿ। ಅಥ ನಂ ದಹರಭಿಕ್ಖೂ ಆಹಂಸು – ‘‘ಉತ್ತರ, ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾ ಓವಸ್ಸತಿ, ತಿಣಂ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ। ತಂ ಆದಾಯ ಅಟವಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇನ ಲಾಯಿತಂ ತಿಣಂಯೇವ ಕರಳೇ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ‘‘ಪಞ್ಞಾಸ ಕರಳೇ ಗಹೇತುಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ ಉತ್ತರಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು। ಸೋ ‘‘ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ। ಅಸೀತಿಂ ಪನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀತಿ? ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಭನ್ತೇತಿ। ಏಕಂ ಕರಳಸತಂ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸೀತಿ? ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀತಿ। ದಹರಭಿಕ್ಖೂ ಕರಳಸತಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸೀಸೇ ಠಪಯಿಂಸು। ಸೋ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ನಿತ್ಥುನನ್ತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಸಾಲಾಯ ಸಮೀಪೇ ಪಾತೇಸಿ। ಅಥ ನಂ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಕಿಲನ್ತರೂಪೋಸಿ ಉತ್ತರಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು। ಆಮ, ಭನ್ತೇ, ದಹರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಮಂ ವಞ್ಚೇಸುಂ, ಇಮಂ ಏಕಮ್ಪಿ ಕರಳಸತಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತಂ ಮಂ ‘‘ಪಣ್ಣಾಸ ಕರಳೇ ಉಕ್ಖಿಪಾಹೀ’’ತಿ ವದಿಂಸು। ಆಮ, ಉತ್ತರ, ವಞ್ಚಯಿಂಸು ತನ್ತಿ। ಏವಂ ಸಮ್ಪದಮಿದಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ। ಇಧಾಪಿ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಮಿಸ್ಸಿಕಾವ ಕಥಿತಾ।

೫. ಸೇಕ್ಖಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೬. ಪಞ್ಚಮೇ ಉಜುಮಗ್ಗಾನುಸಾರಿನೋತಿ ಉಜುಮಗ್ಗೋ ವುಚ್ಚತಿ ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ, ತಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತಸ್ಸ ಪಟಿಪನ್ನಕಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಖಯಸ್ಮಿಂ ಪಠಮಂ ಞಾಣನ್ತಿ ಪಠಮಮೇವ ಮಗ್ಗಞಾಣಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ। ಮಗ್ಗೋ ಹಿ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಖೇಪನತೋ ಖಯೋ ನಾಮ, ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಞಾಣಂ ಖಯಸ್ಮಿಂ ಞಾಣಂ ನಾಮ। ತತೋ ಅಞ್ಞಾ ಅನನ್ತರಾತಿ ತತೋ ಚತುತ್ಥಮಗ್ಗಞಾಣತೋ ಅನನ್ತರಾ ಅಞ್ಞಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅರಹತ್ತಫಲವಿಮುತ್ತಿಯಾ ವಿಮುತ್ತಸ್ಸ। ಞಾಣಂ ವೇ ಹೋತೀತಿ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಞಾಣಂ ಹೋತಿ। ಇತಿ ಸುತ್ತೇಪಿ ಗಾಥಾಸುಪಿ ಸತ್ತ ಸೇಖಾ ಕಥಿತಾ। ಅವಸಾನೇ ಪನ ಖೀಣಾಸವೋ ದಸ್ಸಿತೋತಿ।

೬. ಪಠಮಸಿಕ್ಖಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೭. ಛಟ್ಠೇ ಅತ್ತಕಾಮಾತಿ ಅತ್ತನೋ ಹಿತಕಾಮಾ। ಯತ್ಥೇತಂ ಸಬ್ಬಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ ಯಾಸು ಸಿಕ್ಖಾಸು ಸಬ್ಬಮೇತಂ ದಿಯಡ್ಢಸಿಕ್ಖಾಪದಸತಂ ಸಙ್ಗಹಂ ಗಚ್ಛತಿ। ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಹೋತೀತಿ ಸಮತ್ತಕಾರೀ ಹೋತಿ। ಮತ್ತಸೋ ಕಾರೀತಿ ಪಮಾಣೇನ ಕಾರಕೋ, ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನೀತಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ। ತತ್ರಾಪಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಖುದ್ದಕಂ, ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಂ ಅನುಖುದ್ದಕಂ ನಾಮ। ಥುಲ್ಲಚ್ಚಯಞ್ಚ ಖುದ್ದಕಂ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಅನುಖುದ್ದಕಂ ನಾಮ, ಪಾಚಿತ್ತಿಯಞ್ಚ ಖುದ್ದಕಂ, ಪಾಟಿದೇಸನಿಯದುಕ್ಕಟದುಬ್ಭಾಸಿತಾನಿ ಅನುಖುದ್ದಕಾನಿ ನಾಮ। ಇಮೇ ಪನ ಅಙ್ಗುತ್ತರಮಹಾನಿಕಾಯವಳಞ್ಜನಕಆಚರಿಯಾ ‘‘ಚತ್ತಾರಿ ಪಾರಾಜಿಕಾನಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸೇಸಾನಿ ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ಖುದ್ದಾನುಖುದ್ದಕಾನೀ’’ತಿ ವದನ್ತಿ। ತಾನಿ ಆಪಜ್ಜತಿಪಿ ವುಟ್ಠಾತಿಪೀತಿ ಏತ್ಥ ಪನ ಖೀಣಾಸವೋ ತಾವ ಲೋಕವಜ್ಜಂ ನಾಪಜ್ಜತಿ, ಪಣ್ಣತ್ತಿವಜ್ಜಮೇವ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ಚ ಕಾಯೇನಪಿ ವಾಚಾಯಪಿ ಚಿತ್ತೇನಪಿ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಕಾಯೇನ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ಕುಟಿಕಾರಸಹಸೇಯ್ಯಾದೀನಿ ಆಪಜ್ಜತಿ, ವಾಚಾಯ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ಸಞ್ಚರಿತ್ತಪದಸೋಧಮ್ಮಾದೀನಿ, ಚಿತ್ತೇನ ಆಪಜ್ಜನ್ತೋ ರೂಪಿಯಪಟಿಗ್ಗಹಣಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಸೇಕ್ಖೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ನ ಹಿ ಮೇತ್ಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಭಬ್ಬತಾ ವುತ್ತಾತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ಹಿ ಮಯಾ ಏತ್ಥ ಏವರೂಪಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜನೇ ಚ ವುಟ್ಠಾನೇ ಚ ಅರಿಯಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಅಭಬ್ಬತಾ ಕಥಿತಾ। ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಕಾನೀತಿ ಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಆದಿಭೂತಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಮಹಾಸೀಲಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ। ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸಾರುಪ್ಪಾನೀತಿ ತಾನಿಯೇವ ಚತುಮಗ್ಗಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸ್ಸ ಸಾರುಪ್ಪಾನಿ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾನಿ। ತತ್ಥಾತಿ ತೇಸು ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು। ಧುವಸೀಲೋತಿ ನಿಬದ್ಧಸೀಲೋ। ಠಿತಸೀಲೋತಿ ಪತಿಟ್ಠಿತಸೀಲೋ। ಸೋತಾಪನ್ನೋತಿ ಸೋತಸಙ್ಖಾತೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಫಲಂ ಆಪನ್ನೋ। ಅವಿನಿಪಾತಧಮ್ಮೋತಿ ಚತೂಸು ಅಪಾಯೇಸು ಅಪತನಸಭಾವೋ। ನಿಯತೋತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗನಿಯಾಮೇನ ನಿಯತೋ। ಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋತಿ ಉಪರಿಮಗ್ಗತ್ತಯಸಮ್ಬೋಧಿಪರಾಯಣೋ।

ತನುತ್ತಾತಿ ತನುಭಾವೋ। ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ ಹಿ ರಾಗಾದಯೋ ಅಬ್ಭಪಟಲಂ ವಿಯ ಮಚ್ಛಿಕಾಪತ್ತಂ ವಿಯ ಚ ತನುಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಬಹಲಾ। ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನನ್ತಿ ಹೇಟ್ಠಾಭಾಗಿಯಾನಂ। ಸಂಯೋಜನಾನನ್ತಿ ಬನ್ಧನಾನಂ। ಪರಿಕ್ಖಯಾತಿ ಪರಿಕ್ಖಯೇನ। ಓಪಪಾತಿಕೋ ಹೋತೀತಿ ಉಪ್ಪನ್ನಕೋ ಹೋತಿ। ತತ್ಥ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಹೇಟ್ಠಾ ಅನೋತರಿತ್ವಾ ಉಪರಿಯೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಧಮ್ಮೋ। ಅನಾವತ್ತಿಧಮ್ಮೋತಿ ಯೋನಿಗತಿವಸೇನ ಅನಾಗಮನಧಮ್ಮೋ।

ಪದೇಸಂ ಪದೇಸಕಾರೀತಿಆದೀಸು ಪದೇಸಕಾರೀ ಪುಗ್ಗಲೋ ನಾಮ ಸೋತಾಪನ್ನೋ ಚ ಸಕದಾಗಾಮೀ ಚ ಅನಾಗಾಮೀ ಚ, ಸೋ ಪದೇಸಮೇವ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ। ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ನಾಮ ಅರಹಾ, ಸೋ ಪರಿಪೂರಮೇವ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ। ಅವಞ್ಝಾನೀತಿ ಅತುಚ್ಛಾನಿ ಸಫಲಾನಿ ಸಉದ್ರಯಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಇಧಾಪಿ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಮಿಸ್ಸಕಾವ ಕಥಿತಾ।

೭. ದುತಿಯಸಿಕ್ಖಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೮. ಸತ್ತಮೇ ಕೋಲಂಕೋಲೋತಿ ಕುಲಾ ಕುಲಂ ಗಮನಕೋ। ಕುಲನ್ತಿ ಚೇತ್ಥ ಭವೋ ಅಧಿಪ್ಪೇತೋ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ದ್ವೇ ವಾ ತೀಣಿ ವಾ ಕುಲಾನೀ’’ತಿ ಏತ್ಥಪಿ ದ್ವೇ ವಾ ತಯೋ ವಾ ಭವೇತಿ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಅಯಞ್ಹಿ ದ್ವೇ ವಾ ಭವೇ ಸನ್ಧಾವತಿ ತಯೋ ವಾ, ಉತ್ತಮಕೋಟಿಯಾ ಛ ವಾ। ತಸ್ಮಾ ದ್ವೇ ವಾ ತೀಣಿ ವಾ ಚತ್ತಾರಿ ವಾ ಪಞ್ಚ ವಾ ಛ ವಾತಿ ಏವಮೇತ್ಥ ವಿಕಪ್ಪೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ। ಏಕಬೀಜೀತಿ ಏಕಸ್ಸೇವ ಭವಸ್ಸ ಬೀಜಂ ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥೀತಿ ಏಕಬೀಜೀ। ಉದ್ಧಂಸೋತೋತಿಆದೀಸು ಅತ್ಥಿ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ, ಅತ್ಥಿ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ನ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ, ಅತ್ಥಿ ನ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ, ಅತ್ಥಿ ನ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ನ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ। ತತ್ಥ ಯೋ ಇಧ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ಪತ್ವಾ ಅವಿಹಾದೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ತತ್ಥ ಯಾವತಾಯುಕಂ ಠತ್ವಾ ಉಪರೂಪರಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಅಕನಿಟ್ಠಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅಯಂ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ ನಾಮ। ಯೋ ಪನ ಅವಿಹಾದೀಸು ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ತತ್ಥೇವ ಅಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿತ್ವಾ ಅಕನಿಟ್ಠಮ್ಪಿ ಅಪ್ಪತ್ವಾ ಉಪರಿಮಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅಯಂ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ನ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ ನಾಮ। ಯೋ ಇತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಅಕನಿಟ್ಠೇಯೇವ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ಅಯಂ ನ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ ನಾಮ। ಯೋ ಪನ ಅವಿಹಾದೀಸು ಚತೂಸು ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅಯಂ ನ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ನ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ ನಾಮ।

ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಪನ ಸಸಙ್ಖಾರೇನ ಸಪ್ಪಯೋಗೇನ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ನಾಮ। ಅಸಙ್ಖಾರೇನ ಅಪ್ಪಯೋಗೇನ ಪತ್ತೋ ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ನಾಮ। ಯೋ ಪನ ಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು ಅವಿಹೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಪಞ್ಚಮಂ ಕಪ್ಪಸತಂ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪತ್ತೋ, ಅಯಂ ಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ನಾಮ। ಅತಪ್ಪಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಯೋ ಆಯುವೇಮಜ್ಝಂ ಅನತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಸೋ ತಿವಿಧೋ ಹೋತಿ। ಕಪ್ಪಸಹಸ್ಸಾಯುಕೇಸು ತಾವ ಅವಿಹೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಏಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತದಿವಸೇಯೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಾತಿ। ನೋ ಚೇ ನಿಬ್ಬತ್ತದಿವಸೇ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಪಠಮಸ್ಸ ಪನ ಕಪ್ಪಸತಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅಯಂ ಪಠಮೋ ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ। ಅಪರೋ ಏವಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಕಪ್ಪಸತಾನಂ ಮತ್ಥಕೇ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯೋ। ಅಪರೋ ಏವಮ್ಪಿ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಚತುನ್ನಂ ಕಪ್ಪಸತಾನಂ ಮತ್ಥಕೇ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅಯಂ ತತಿಯೋ ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ। ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯಮೇವ।

ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಠಾನೇ ಠತ್ವಾ ಚತುವೀಸತಿ ಸೋತಾಪನ್ನಾ, ದ್ವಾದಸ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ, ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸ ಅನಾಗಾಮಿನೋ, ದ್ವಾದಸ ಚ ಅರಹನ್ತೋ ಕಥೇತಬ್ಬಾ। ಇಮಸ್ಮಿಂ ಹಿ ಸಾಸನೇ ಸದ್ಧಾಧುರಂ ಪಞ್ಞಾಧುರನ್ತಿ ದ್ವೇ ಧುರಾನಿ, ದುಕ್ಖಪಟಿಪದಾದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಾದಯೋ ಚತಸ್ಸೋ ಪಟಿಪದಾ। ತತ್ಥೇಕೋ ಸದ್ಧಾಧುರೇನ ಅಭಿನಿವಿಸಿತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ಪತ್ವಾ ಏಕಮೇವ ಭವಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರೋತಿ, ಅಯಮೇಕೋ ಏಕಬೀಜೀ। ಸೋ ಪಟಿಪದಾವಸೇನ ಚತುಬ್ಬಿಧೋ ಹೋತಿ। ಯಥಾ ಚೇಸ, ಏವಂ ಪಞ್ಞಾಧುರೇನ ಅಭಿನಿವಿಟ್ಠೋಪೀತಿ ಅಟ್ಠ ಏಕಬೀಜಿನೋ। ತಥಾ ಕೋಲಂಕೋಲಾ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಪರಮಾ ಚಾತಿ ಇಮೇ ಚತುವೀಸತಿ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ನಾಮ। ತೀಸು ಪನ ವಿಮೋಕ್ಖೇಸು ಸುಞ್ಞತವಿಮೋಕ್ಖೇನ ಸಕದಾಗಾಮಿಭೂಮಿಂ ಪತ್ತಾ ಚತುನ್ನಂ ಪಟಿಪದಾನಂ ವಸೇನ ಚತ್ತಾರೋ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ, ತಥಾ ಅನಿಮಿತ್ತವಿಮೋಕ್ಖೇನ ಪತ್ತಾ ಚತ್ತಾರೋ, ಅಪ್ಪಣಿಹಿತವಿಮೋಕ್ಖೇನ ಪತ್ತಾ ಚತ್ತಾರೋತಿ ಇಮೇ ದ್ವಾದಸ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ। ಅವಿಹೇಸು ಪನ ತಯೋ ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ, ಏಕೋ ಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ, ಏಕೋ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀತಿ ಪಞ್ಚ ಅನಾಗಾಮಿನೋ, ತೇ ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ ಪಞ್ಚ, ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿನೋ ಪಞ್ಚಾತಿ ದಸ ಹೋನ್ತಿ, ತಥಾ ಅತಪ್ಪಾದೀಸು। ಅಕನಿಟ್ಠೇಸು ಪನ ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ನತ್ಥಿ , ತಸ್ಮಾ ತತ್ಥ ಚತ್ತಾರೋ ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ, ಚತ್ತಾರೋ ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀತಿ ಅಟ್ಠ, ಇಮೇ ಅಟ್ಠಚತ್ತಾಲೀಸ ಅನಾಗಾಮಿನೋ। ಯಥಾ ಪನ ಸಕದಾಗಾಮಿನೋ, ತಥೇವ ಅರಹನ್ತೋಪಿ ದ್ವಾದಸ ವೇದಿತಬ್ಬಾ। ಇಧಾಪಿ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಮಿಸ್ಸಿಕಾವ ಕಥಿತಾ।

೮. ತತಿಯಸಿಕ್ಖಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೮೯. ಅಟ್ಠಮೇ ತಂ ವಾ ಪನ ಅನಭಿಸಮ್ಭವಂ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತಿ ತಂ ಅರಹತ್ತಂ ಅಪಾಪುಣನ್ತೋ ಅಪ್ಪಟಿವಿಜ್ಝನ್ತೋ। ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬಟ್ಠಾನೇಸು ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ। ಇಧಾಪಿ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಮಿಸ್ಸಿಕಾವ ಕಥಿತಾ। ನವಮಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ। ಇಧಾಪಿ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಮಿಸ್ಸಿಕಾವ ಕಥಿತಾ।

೧೦. ದುತಿಯಸಿಕ್ಖತ್ತಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೧. ದಸಮೇ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾತಿ ಏತ್ಥ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗೋ ಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ ನಾಮ। ಫಲಂ ಪನ ಸಿಕ್ಖಿತಸಿಕ್ಖಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜನತೋ ಸಿಕ್ಖಾತಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ।

ಯಥಾ ಪುರೇ ತಥಾ ಪಚ್ಛಾತಿ ಯಥಾ ಪಠಮಂ ತೀಸು ಸಿಕ್ಖಾಸು ಸಿಕ್ಖತಿ, ಪಚ್ಛಾ ತಥೇವ ಸಿಕ್ಖತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ದುತಿಯಪದೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಯಥಾ ಅಧೋ ತಥಾ ಉದ್ಧನ್ತಿ ಯಥಾ ಹೇಟ್ಠಿಮಕಾಯಂ ಅಸುಭವಸೇನ ಪಸ್ಸತಿ, ಉಪರಿಮಕಾಯಮ್ಪಿ ತಥೇವ ಫರತಿ। ದುತಿಯಪದೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ। ಯಥಾ ದಿವಾ ತಥಾ ರತ್ತಿನ್ತಿ ಯಥಾ ದಿವಾ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ಸಿಕ್ಖತಿ, ರತ್ತಿಮ್ಪಿ ತಥೇವ ಸಿಕ್ಖತೀತಿ ಅತ್ಥೋ। ಅಭಿಭುಯ್ಯ ದಿಸಾ ಸಬ್ಬಾತಿ ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ ಆರಮ್ಮಣವಸೇನ ಅಭಿಭವಿತ್ವಾ। ಅಪ್ಪಮಾಣಸಮಾಧಿನಾತಿ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಸಮಾಧಿನಾ।

ಸೇಕ್ಖನ್ತಿ ಸಿಕ್ಖಮಾನಂ ಸಕರಣೀಯಂ। ಪಟಿಪದನ್ತಿ ಪಟಿಪನ್ನಕಂ। ಸಂಸುದ್ಧಚಾರಿಯನ್ತಿ ಸಂಸುದ್ಧಚರಣಂ ಪರಿಸುದ್ಧಸೀಲಂ। ಸಮ್ಬುದ್ಧನ್ತಿ ಚತುಸಚ್ಚಬುದ್ಧಂ। ಧೀರಂ ಪಟಿಪದನ್ತಗುನ್ತಿ ಖನ್ಧಧೀರಆಯತನಧೀರವಸೇನ ಧೀರಂ ಧಿತಿಸಮ್ಪನ್ನಂ ಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಅನ್ತಂ ಗತಂ। ವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸಾತಿ ಚರಿಮಕವಿಞ್ಞಾಣಸ್ಸ। ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯವಿಮುತ್ತಿನೋತಿ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯವಿಮುತ್ತಿಸಙ್ಖಾತಾಯ ಅರಹತ್ತಫಲವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ। ಪಜ್ಜೋತಸ್ಸೇವ ನಿಬ್ಬಾನನ್ತಿ ಪದೀಪನಿಬ್ಬಾನಂ ವಿಯ। ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ಚೇತಸೋತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿಮುತ್ತಿ ವಿಮುಚ್ಚನಾ ಅಪ್ಪವತ್ತಿಭಾವೋ ಹೋತಿ। ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯವಿಮುತ್ತಿನೋ ಹಿ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಚರಿಮಕವಿಞ್ಞಾಣನಿರೋಧೇನ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ ವಿಯ ಚೇತಸೋ ವಿಮೋಕ್ಖೋ ಹೋತಿ, ನ ಗತಟ್ಠಾನಂ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಅಪಣ್ಣತ್ತಿಕಭಾವೂಪಗಮೋಯೇವ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।

೧೧. ಸಙ್ಕವಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೯೨. ಏಕಾದಸಮೇ ಸಙ್ಕವಾ ನಾಮ ಕೋಸಲಾನಂ ನಿಗಮೋತಿ ಸಙ್ಕವಾತಿ ಏವಂನಾಮಕೋ ಕೋಸಲರಟ್ಠೇ ನಿಗಮೋ। ಆವಾಸಿಕೋತಿ ಭಾರಹಾರೋ ನವೇ ಆವಾಸೇ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಪುರಾಣೇ ಪಟಿಜಗ್ಗತಿ। ಸಿಕ್ಖಾಪದಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾಯಾತಿ ಸಿಕ್ಖಾಸಙ್ಖಾತೇಹಿ ಪದೇಹಿ ಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾಯ, ತೀಹಿ ಸಿಕ್ಖಾಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ಸನ್ದಸ್ಸೇತೀತಿ ಸಮ್ಮುಖೇ ವಿಯ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸೇತಿ। ಸಮಾದಪೇತೀತಿ ಗಣ್ಹಾಪೇತಿ। ಸಮುತ್ತೇಜೇತೀತಿ ಸಮುಸ್ಸಾಹೇತಿ। ಸಮ್ಪಹಂಸೇತೀತಿ ಪಟಿಲದ್ಧಗುಣೇಹಿ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇನ್ತೋ ವೋದಾಪೇತಿ। ಅಧಿಸಲ್ಲಿಖತೇತಿ ಅತಿವಿಯ ಸಲ್ಲಿಖತಿ, ಅತಿವಿಯ ಸಲ್ಲಿಖಿತಂ ಕತ್ವಾ ಸಣ್ಹಂ ಸಣ್ಹಂ ಕಥೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ।

ಅಚ್ಚಯೋತಿ ಅಪರಾಧೋ। ಮಂ ಅಚ್ಚಗಮಾತಿ ಮಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಅಧಿಭವಿತ್ವಾ ಪವತ್ತೋ। ಅಹುದೇವ ಅಕ್ಖನ್ತೀತಿ ಅಹೋಸಿಯೇವ ಅನಧಿವಾಸನಾ। ಅಹು ಅಪ್ಪಚ್ಚಯೋತಿ ಅಹೋಸಿ ಅತುಟ್ಠಾಕಾರೋ। ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೂತಿ ಖಮತು। ಆಯತಿಂ ಸಂವರಾಯಾತಿ ಅನಾಗತೇ ಸಂವರತ್ಥಾಯ, ಪುನ ಏವರೂಪಸ್ಸ ಅಪರಾಧಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಖಲಿತಸ್ಸ ವಾ ಅಕರಣತ್ಥಾಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ। ತಗ್ಘಾತಿ ಏಕಂಸೇನ। ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರೋಸೀತಿ ಯಥಾ ಧಮ್ಮೋ ಠಿತೋ, ತಥಾ ಕರೋಸಿ, ಖಮಾಪೇಸೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ। ತಂ ತೇ ಮಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಾತಿ ತಂ ತವ ಅಪರಾಧಂ ಮಯಂ ಖಮಾಮ। ವುದ್ಧಿಹೇಸಾ, ಕಸ್ಸಪ, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇತಿ ಏಸಾ ಕಸ್ಸಪ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಸಾಸನೇ ವುದ್ಧಿ ನಾಮ। ಕತಮಾ? ಯಾಯಂ ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ದಿಸ್ವಾ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರಿತ್ವಾ ಆಯತಿಂ ಸಂವರಾಪಜ್ಜನಾ। ದೇಸನಂ ಪನ ಪುಗ್ಗಲಾಧಿಟ್ಠಾನಂ ಕರೋನ್ತೋ ‘‘ಯೋ ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ದಿಸ್ವಾ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರೋತಿ, ಆಯತಿಂ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಆಹ। ನ ಸಿಕ್ಖಾಕಾಮೋತಿ ತಿಸ್ಸೋ ಸಿಕ್ಖಾ ನ ಕಾಮೇತಿ ನ ಪತ್ಥೇತಿ ನ ಪಿಹೇತಿ। ಸಿಕ್ಖಾಸಮಾದಾನಸ್ಸಾತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪರಿಪೂರಣಸ್ಸ। ನ ವಣ್ಣವಾದೀತಿ ಗುಣಂ ನ ಕಥೇತಿ। ಕಾಲೇನಾತಿ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತಕಾಲೇನ। ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ।

ಸಮಣವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ।