೫. ಪರಿಸವಗ್ಗೋ

೪೩. ‘‘ದ್ವೇಮಾ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ದ್ವೇ? ಉತ್ತಾನಾ ಚ ಪರಿಸಾ ಗಮ್ಭೀರಾ ಚ ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉತ್ತಾನಾ ಪರಿಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಉದ್ಧತಾ ಹೋನ್ತಿ ಉನ್ನಳಾ ಚಪಲಾ ಮುಖರಾ ವಿಕಿಣ್ಣವಾಚಾ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತೀ ಅಸಮ್ಪಜಾನಾ ಅಸಮಾಹಿತಾ ವಿಬ್ಭನ್ತಚಿತ್ತಾ ಪಾಕತಿನ್ದ್ರಿಯಾ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉತ್ತಾನಾ ಪರಿಸಾ।

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಮ್ಭೀರಾ ಪರಿಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಅನುದ್ಧತಾ ಹೋನ್ತಿ ಅನುನ್ನಳಾ ಅಚಪಲಾ ಅಮುಖರಾ ಅವಿಕಿಣ್ಣವಾಚಾ ಉಪಟ್ಠಿತಸ್ಸತೀ ಸಮ್ಪಜಾನಾ ಸಮಾಹಿತಾ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತಾ ಸಂವುತಿನ್ದ್ರಿಯಾ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಮ್ಭೀರಾ ಪರಿಸಾ। ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಪರಿಸಾ। ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಯದಿದಂ ಗಮ್ಭೀರಾ ಪರಿಸಾ’’ತಿ।

೪೪. ‘‘ದ್ವೇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ದ್ವೇ? ವಗ್ಗಾ ಚ ಪರಿಸಾ ಸಮಗ್ಗಾ ಚ ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಗ್ಗಾ ಪರಿಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಣ್ಡನಜಾತಾ ಕಲಹಜಾತಾ ವಿವಾದಾಪನ್ನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಮುಖಸತ್ತೀಹಿ ವಿತುದನ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಗ್ಗಾ ಪರಿಸಾ।

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಗ್ಗಾ ಪರಿಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಸಮಗ್ಗಾ ಸಮ್ಮೋದಮಾನಾ ಅವಿವದಮಾನಾ ಖೀರೋದಕೀಭೂತಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಿಯಚಕ್ಖೂಹಿ ಸಮ್ಪಸ್ಸನ್ತಾ ವಿಹರನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಗ್ಗಾ ಪರಿಸಾ। ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಪರಿಸಾ। ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಯದಿದಂ ಸಮಗ್ಗಾ ಪರಿಸಾ’’ತಿ।

೪೫. ‘‘ದ್ವೇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ದ್ವೇ? ಅನಗ್ಗವತೀ ಚ ಪರಿಸಾ ಅಗ್ಗವತೀ ಚ ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಗ್ಗವತೀ ಪರಿಸಾ? ಇಧ , ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಾಹುಲಿಕಾ ಬಾಹುಲ್ಲಿಕಾ (ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಕ॰) ಟೀಕಾ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ ಹೋನ್ತಿ ಸಾಥಲಿಕಾ, ಓಕ್ಕಮನೇ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ, ಪವಿವೇಕೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರಾ, ನ ವೀರಿಯಂ ಆರಭನ್ತಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ। ತೇಸಂ ಪಚ್ಛಿಮಾ ಜನತಾ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಸಾಪಿ ಹೋತಿ ಬಾಹುಲಿಕಾ ಸಾಥಲಿಕಾ, ಓಕ್ಕಮನೇ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ, ಪವಿವೇಕೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರಾ, ನ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನಗ್ಗವತೀ ಪರಿಸಾ।

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಗ್ಗವತೀ ಪರಿಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಥೇರಾ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಬಾಹುಲಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ ನ ಸಾಥಲಿಕಾ, ಓಕ್ಕಮನೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರಾ, ಪವಿವೇಕೇ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ, ವೀರಿಯಂ ಆರಭನ್ತಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ। ತೇಸಂ ಪಚ್ಛಿಮಾ ಜನತಾ ದಿಟ್ಠಾನುಗತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ। ಸಾಪಿ ಹೋತಿ ನ ಬಾಹುಲಿಕಾ ನ ಸಾಥಲಿಕಾ, ಓಕ್ಕಮನೇ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರಾ, ಪವಿವೇಕೇ ಪುಬ್ಬಙ್ಗಮಾ, ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಅಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಪತ್ತಿಯಾ ಅನಧಿಗತಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ಅಸಚ್ಛಿಕತಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಗ್ಗವತೀ ಪರಿಸಾ। ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಪರಿಸಾ। ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಯದಿದಂ ಅಗ್ಗವತೀ ಪರಿಸಾ’’ತಿ।

೪೬. ‘‘ದ್ವೇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ದ್ವೇ? ಅನರಿಯಾ ಚ ಪರಿಸಾ ಅರಿಯಾ ಚ ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನರಿಯಾ ಪರಿಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ , ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನರಿಯಾ ಪರಿಸಾ।

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಾ ಪರಿಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನನ್ತಿ, ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನನ್ತಿ , ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಾ ಪರಿಸಾ। ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಪರಿಸಾ। ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಯದಿದಂ ಅರಿಯಾ ಪರಿಸಾ’’ತಿ।

೪೭. ‘‘ದ್ವೇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ದ್ವೇ? ಪರಿಸಾಕಸಟೋ ಚ ಪರಿಸಾಮಣ್ಡೋ ಚ। ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾಕಸಟೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾಕಸಟೋ।

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾಮಣ್ಡೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾಮಣ್ಡೋ। ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಪರಿಸಾ। ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಯದಿದಂ ಪರಿಸಾಮಣ್ಡೋ’’ತಿ।

೪೮. ‘‘ದ್ವೇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ದ್ವೇ? ಓಕ್ಕಾಚಿತವಿನೀತಾ ಪರಿಸಾ ನೋಪಟಿಪುಚ್ಛಾವಿನೀತಾ, ಪಟಿಪುಚ್ಛಾವಿನೀತಾ ಪರಿಸಾ ನೋಓಕ್ಕಾಚಿತವಿನೀತಾ। ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಓಕ್ಕಾಚಿತವಿನೀತಾ ಪರಿಸಾ ನೋಪಟಿಪುಚ್ಛಾವಿನೀತಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇ ತೇ ಸುತ್ತನ್ತಾ ತಥಾಗತಭಾಸಿತಾ ಗಮ್ಭೀರಾ ಗಮ್ಭೀರತ್ಥಾ ಲೋಕುತ್ತರಾ ಸುಞ್ಞತಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ ತೇಸು ಭಞ್ಞಮಾನೇಸು ನ ಸುಸ್ಸೂಸನ್ತಿ ನ ಸೋತಂ ಓದಹನ್ತಿ ನ ಅಞ್ಞಾ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತಿ ನ ಚ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ। ಯೇ ಪನ ತೇ ಸುತ್ತನ್ತಾ ಕವಿತಾ ಕವಿಕತಾ (ಸಬ್ಬತ್ಥ) ಟೀಕಾ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ ಕಾವೇಯ್ಯಾ ಚಿತ್ತಕ್ಖರಾ ಚಿತ್ತಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಬಾಹಿರಕಾ ಸಾವಕಭಾಸಿತಾ ತೇಸು ಭಞ್ಞಮಾನೇಸು ಸುಸ್ಸೂಸನ್ತಿ ಸೋತಂ ಓದಹನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತಿ, ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ತೇ ಚ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತ್ವಾ ನ ಚೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛನ್ತಿ ನ ಚ ಪಟಿವಿಚರನ್ತಿ – ‘ಇದಂ ಕಥಂ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ಅತ್ಥೋ’ತಿ? ತೇ ಅವಿವಟಞ್ಚೇವ ನ ವಿವರನ್ತಿ, ಅನುತ್ತಾನೀಕತಞ್ಚ ನ ಉತ್ತಾನೀಕರೋನ್ತಿ, ಅನೇಕವಿಹಿತೇಸು ಚ ಕಙ್ಖಾಠಾನಿಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಕಙ್ಖಂ ನ ಪಟಿವಿನೋದೇನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಓಕ್ಕಾಚಿತವಿನೀತಾ ಪರಿಸಾ ನೋ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾವಿನೀತಾ।

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಪುಚ್ಛಾವಿನೀತಾ ಪರಿಸಾ ನೋಓಕ್ಕಾಚಿತವಿನೀತಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಯೇ ತೇ ಸುತ್ತನ್ತಾ ಕವಿತಾ ಕಾವೇಯ್ಯಾ ಚಿತ್ತಕ್ಖರಾ ಚಿತ್ತಬ್ಯಞ್ಜನಾ ಬಾಹಿರಕಾ ಸಾವಕಭಾಸಿತಾ ತೇಸು ಭಞ್ಞಮಾನೇಸು ನ ಸುಸ್ಸೂಸನ್ತಿ ನ ಸೋತಂ ಓದಹನ್ತಿ ನ ಅಞ್ಞಾ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತಿ, ನ ಚ ತೇ ಧಮ್ಮೇ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ। ಯೇ ಪನ ತೇ ಸುತ್ತನ್ತಾ ತಥಾಗತಭಾಸಿತಾ ಗಮ್ಭೀರಾ ಗಮ್ಭೀರತ್ಥಾ ಲೋಕುತ್ತರಾ ಸುಞ್ಞತಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತಾ ತೇಸು ಭಞ್ಞಮಾನೇಸು ಸುಸ್ಸೂಸನ್ತಿ ಸೋತಂ ಓದಹನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತಿ, ತೇ ಚ ಧಮ್ಮೇ ಉಗ್ಗಹೇತಬ್ಬಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞನ್ತಿ। ತೇ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಯಾಪುಣಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛನ್ತಿ ಪಟಿವಿಚರನ್ತಿ – ‘ಇದಂ ಕಥಂ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ಅತ್ಥೋ’ತಿ? ತೇ ಅವಿವಟಞ್ಚೇವ ವಿವರನ್ತಿ, ಅನುತ್ತಾನೀಕತಞ್ಚ ಉತ್ತಾನೀಕರೋನ್ತಿ, ಅನೇಕವಿಹಿತೇಸು ಚ ಕಙ್ಖಾಠಾನಿಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಕಙ್ಖಂ ಪಟಿವಿನೋದೇನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಟಿಪುಚ್ಛಾವಿನೀತಾ ಪರಿಸಾ ನೋಓಕ್ಕಾಚಿತವಿನೀತಾ। ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಪರಿಸಾ। ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಯದಿದಂ ಪಟಿಪುಚ್ಛಾವಿನೀತಾ ಪರಿಸಾ ನೋಓಕ್ಕಾಚಿತವಿನೀತಾ’’ತಿ।

೪೯. ‘‘ದ್ವೇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ದ್ವೇ? ಆಮಿಸಗರು ಪರಿಸಾ ನೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರು, ಸದ್ಧಮ್ಮಗರು ಪರಿಸಾ ನೋ ಆಮಿಸಗರು। ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಮಿಸಗರು ಪರಿಸಾ ನೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರು? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಹೀನಂ ಓದಾತವಸನಾನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ – ‘ಅಸುಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋ, ಅಸುಕೋ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋ , ಅಸುಕೋ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ , ಅಸುಕೋ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಅಸುಕೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಅಸುಕೋ ಧಮ್ಮಾನುಸಾರೀ, ಅಸುಕೋ ಸದ್ಧಾನುಸಾರೀ, ಅಸುಕೋ ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ, ಅಸುಕೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ’ತಿ। ತೇ ತೇನ ಲಾಭಂ ಲಭನ್ತಿ। ತೇ ತಂ ಲಾಭಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಗಥಿತಾ ಗಧಿತಾ (ಕ॰) ಮುಚ್ಛಿತಾ ಅಜ್ಝೋಪನ್ನಾ ಅಜ್ಝೋಸಾನಾ (ಕ॰), ಅನಜ್ಝೋಪನ್ನಾ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕ॰) ತಿಕನಿಪಾತೇ ಕುಸಿನಾರವಗ್ಗೇ ಪಠಮಸುತ್ತಟೀಕಾ ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ ಅನಾದೀನವದಸ್ಸಾವಿನೋ ಅನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಮಿಸಗರು ಪರಿಸಾ ನೋ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರು।

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದ್ಧಮ್ಮಗರು ಪರಿಸಾ ನೋಆಮಿಸಗರು? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಹೀನಂ ಓದಾತವಸನಾನಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ನ ಭಾಸನ್ತಿ – ‘ಅಸುಕೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಭತೋಭಾಗವಿಮುತ್ತೋ, ಅಸುಕೋ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತೋ, ಅಸುಕೋ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಅಸುಕೋ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಅಸುಕೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಅಸುಕೋ ಧಮ್ಮಾನುಸ್ಸಾರೀ, ಅಸುಕೋ ಸದ್ಧಾನುಸಾರೀ, ಅಸುಕೋ ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ, ಅಸುಕೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ’ತಿ। ತೇ ತೇನ ಲಾಭಂ ಲಭನ್ತಿ। ತೇ ತಂ ಲಾಭಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಅಗಥಿತಾ ಅಮುಚ್ಛಿತಾ ಅನಜ್ಝೋಸನ್ನಾ ಆದೀನವದಸ್ಸಾವಿನೋ ನಿಸ್ಸರಣಪಞ್ಞಾ ಪರಿಭುಞ್ಜನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸದ್ಧಮ್ಮಗರು ಪರಿಸಾ ನೋಆಮಿಸಗರು। ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಪರಿಸಾ। ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಯದಿದಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಗರು ಪರಿಸಾ ನೋಆಮಿಸಗರೂ’’ತಿ।

೫೦. ‘‘ದ್ವೇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ದ್ವೇ? ವಿಸಮಾ ಚ ಪರಿಸಾ ಸಮಾ ಚ ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಸಮಾ ಪರಿಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಾನಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಾನಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ , ಅವಿನಯಕಮ್ಮಾನಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ ವಿನಯಕಮ್ಮಾನಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ, ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಾನಿ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಾನಿ ನ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ, ಅವಿನಯಕಮ್ಮಾನಿ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ ವಿನಯಕಮ್ಮಾನಿ ನ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಸಮಾ ಪರಿಸಾ। ( ) (ವಿಸಮತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖವೇ ಪರಿಸಾಯ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಾನಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ… ವಿನಯಕಮ್ಮಾನಿ ನ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ।) (ಸೀ॰ ಪೀ॰)

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಾ ಪರಿಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಾನಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಾನಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ, ವಿನಯಕಮ್ಮಾನಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ ಅವಿನಯಕಮ್ಮಾನಿ ನಪ್ಪವತ್ತನ್ತಿ, ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಾನಿ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ ಅಧಮ್ಮಕಮ್ಮಾನಿ ನ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ, ವಿನಯಕಮ್ಮಾನಿ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ ಅವಿನಯಕಮ್ಮಾನಿ ನ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಾ ಪರಿಸಾ। ( ) (ಸಮತ್ತಾ ಭಿಕ್ಖವೇ ಪರಿಸಾಯ ಧಮ್ಮಕಮ್ಮಾನಿ ಪವತ್ತನ್ತಿ… ಅವಿನಯಕಮ್ಮಾನಿ ನ ದಿಪ್ಪನ್ತಿ।) (ಸೀ॰ ಪೀ॰) ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಪರಿಸಾ। ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಯದಿದಂ ಸಮಾ ಪರಿಸಾ’’ತಿ।

೫೧. ‘‘ದ್ವೇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ದ್ವೇ? ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಚ ಪರಿಸಾ ಧಮ್ಮಿಕಾ ಚ ಪರಿಸಾ…ಪೇ॰… ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಪರಿಸಾ। ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಯದಿದಂ ಧಮ್ಮಿಕಾ ಪರಿಸಾ’’ತಿ।

೫೨. ‘‘ದ್ವೇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ದ್ವೇ? ಅಧಮ್ಮವಾದಿನೀ ಚ ಪರಿಸಾ ಧಮ್ಮವಾದಿನೀ ಚ ಪರಿಸಾ। ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಮ್ಮವಾದಿನೀ ಪರಿಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಧಿಕರಣಂ ಆದಿಯನ್ತಿ ಧಮ್ಮಿಕಂ ವಾ ಅಧಮ್ಮಿಕಂ ವಾ। ತೇ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಆದಿಯಿತ್ವಾ ನ ಚೇವ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ ನ ಚ ಸಞ್ಞತ್ತಿಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನ ಚ ನಿಜ್ಝಾಪೇನ್ತಿ ನ ಚ ನಿಜ್ಝತ್ತಿಂ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ। ತೇ ಅಸಞ್ಞತ್ತಿಬಲಾ ಅನಿಜ್ಝತ್ತಿಬಲಾ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಮನ್ತಿನೋ ತಮೇವ ಅಧಿಕರಣಂ ಥಾಮಸಾ ಪರಾಮಾಸಾ ಪರಾಮಸ್ಸ (ಸೀ॰ ಪೀ॰) ಅಭಿನಿವಿಸ್ಸ ವೋಹರನ್ತಿ – ‘ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಧಮ್ಮವಾದಿನೀ ಪರಿಸಾ।

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮವಾದಿನೀ ಪರಿಸಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸಂ ಪರಿಸಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಅಧಿಕರಣಂ ಆದಿಯನ್ತಿ ಧಮ್ಮಿಕಂ ವಾ ಅಧಮ್ಮಿಕಂ ವಾ। ತೇ ತಂ ಅಧಿಕರಣಂ ಆದಿಯಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಪೇನ್ತಿ ಚೇವ ಸಞ್ಞತ್ತಿಞ್ಚ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನಿಜ್ಝಾಪೇನ್ತಿ ಚೇವ ನಿಜ್ಝತ್ತಿಞ್ಚ ಉಪಗಚ್ಛನ್ತಿ। ತೇ ಸಞ್ಞತ್ತಿಬಲಾ ನಿಜ್ಝತ್ತಿಬಲಾ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಮನ್ತಿನೋ, ನ ತಮೇವ ಅಧಿಕರಣಂ ಥಾಮಸಾ ಪರಾಮಾಸಾ ಅಭಿನಿವಿಸ್ಸ ವೋಹರನ್ತಿ – ‘ಇದಮೇವ ಸಚ್ಚಂ ಮೋಘಮಞ್ಞ’ನ್ತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮವಾದಿನೀ ಪರಿಸಾ। ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದ್ವೇ ಪರಿಸಾ। ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಾಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಪರಿಸಾನಂ ಯದಿದಂ ಧಮ್ಮವಾದಿನೀ ಪರಿಸಾ’’ತಿ।

ಪರಿಸವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ।

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಉತ್ತಾನಾ ವಗ್ಗಾ ಅಗ್ಗವತೀ, ಅರಿಯಾ ಕಸಟೋ ಚ ಪಞ್ಚಮೋ।

ಓಕ್ಕಾಚಿತಆಮಿಸಞ್ಚೇವ, ವಿಸಮಾ ಅಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮಿಯೇನ ಚಾತಿ॥

ಪಠಮೋ ಪಣ್ಣಾಸಕೋ ಸಮತ್ತೋ।

೨. ದುತಿಯಪಣ್ಣಾಸಕಂ