(೮) ೩. ಆನನ್ದವಗ್ಗೋ

೧. ಛನ್ನಸುತ್ತಂ

೭೨. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ। ಅಥ ಖೋ ಛನ್ನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ। ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಛನ್ನೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತುಮ್ಹೇಪಿ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಥ, ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಥ, ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಥಾತಿ। ಮಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮ, ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮ, ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಪೇಮಾ’’ತಿ।

‘‘ಕಿಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇ, ಆವುಸೋ, ರಾಗೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಥ, ಕಿಂ ದೋಸೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಥ, ಕಿಂ ಮೋಹೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಥಾ’’ತಿ?

‘‘ರತ್ತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಅತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಚೇತಸಿಕಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ; ರಾಗೇ ಪಹೀನೇ ನೇವತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಚೇತಸಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ। ರತ್ತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ; ರಾಗೇ ಪಹೀನೇ ನೇವ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ನ ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ನ ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ। ರತ್ತೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ರಾಗೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಅತ್ತತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಪರತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಉಭಯತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ರಾಗೇ ಪಹೀನೇ ಅತ್ತತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಪರತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಉಭಯತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ। ರಾಗೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅನ್ಧಕರಣೋ ಅಚಕ್ಖುಕರಣೋ ಅಞ್ಞಾಣಕರಣೋ ಪಞ್ಞಾನಿರೋಧಿಕೋ ವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕೋ ಅನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕೋ।

‘‘ದುಟ್ಠೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ದೋಸೇನ…ಪೇ॰… ಮೂಳ್ಹೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮೋಹೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಅತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ಚೇತಸಿಕಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ; ಮೋಹೇ ಪಹೀನೇ ನೇವತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಪರಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಉಭಯಬ್ಯಾಬಾಧಾಯಪಿ ಚೇತೇತಿ, ನ ಚೇತಸಿಕಂ ದುಕ್ಖಂ ದೋಮನಸ್ಸಂ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ। ಮೂಳ್ಹೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮೋಹೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ; ಮೋಹೇ ಪಹೀನೇ ನೇವ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ನ ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ನ ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ। ಮೂಳ್ಹೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮೋಹೇನ ಅಭಿಭೂತೋ ಪರಿಯಾದಿನ್ನಚಿತ್ತೋ ಅತ್ತತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಪರತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ಉಭಯತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ; ಮೋಹೇ ಪಹೀನೇ ಅತ್ತತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಪರತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ, ಉಭಯತ್ಥಮ್ಪಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ। ಮೋಹೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅನ್ಧಕರಣೋ ಅಚಕ್ಖುಕರಣೋ ಅಞ್ಞಾಣಕರಣೋ ಪಞ್ಞಾನಿರೋಧಿಕೋ ವಿಘಾತಪಕ್ಖಿಕೋ ಅನಿಬ್ಬಾನಸಂವತ್ತನಿಕೋ। ಇದಂ ಖೋ ಮಯಂ, ಆವುಸೋ, ರಾಗೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮ। ಇದಂ ದೋಸೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮ। ಇದಂ ಮೋಹೇ ಆದೀನವಂ ದಿಸ್ವಾ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಮಾ’’ತಿ।

‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅತ್ಥಿ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮೋ ಪನಾವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಕತಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಯಮೇವ ಅರಿಯೋ ಅಟ್ಠಙ್ಗಿಕೋ ಮಗ್ಗೋ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ…ಪೇ॰… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ। ಅಯಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಅಯಂ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯಾ’’ತಿ। ‘‘ಭದ್ದಕೋ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಮಗ್ಗೋ ಭದ್ದಿಕಾ ಪಟಿಪದಾ ಏತಸ್ಸ ರಾಗಸ್ಸ ದೋಸಸ್ಸ ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ। ಅಲಞ್ಚ ಪನಾವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಅಪ್ಪಮಾದಾಯಾ’’ತಿ। ಪಠಮಂ।

೨. ಆಜೀವಕಸುತ್ತಂ

೭೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ। ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಆಜೀವಕಸಾವಕೋ ಗಹಪತಿ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಆಜೀವಕಸಾವಕೋ ಗಹಪತಿ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕೇಸಂ ನೋ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಧಮ್ಮೋ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ? ಕೇ ಲೋಕೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ? ಕೇ ಲೋಕೇ ಸುಕತಾ’’ತಿ ಸುಗತಾತಿ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰)? ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಗಹಪತಿ, ತಞ್ಞೇವೇತ್ಥ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ, ಯಥಾ ತೇ ಖಮೇಯ್ಯ ತಥಾ ನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸಿ। ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಯೇ ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಧಮ್ಮೋ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ನೋ ವಾ? ಕಥಂ ವಾ ತೇ ಏತ್ಥ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯೇ , ಭನ್ತೇ, ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಧಮ್ಮೋ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ। ಏವಂ ಮೇ ಏತ್ಥ ಹೋತೀ’’ತಿ।

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಯೇ ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ತೇ ಲೋಕೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ ನೋ ವಾ? ಕಥಂ ವಾ ತೇ ಏತ್ಥ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯೇ, ಭನ್ತೇ, ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ತೇ ಲೋಕೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ। ಏವಂ ಮೇ ಏತ್ಥ ಹೋತೀ’’ತಿ।

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಗಹಪತಿ, ಯೇಸಂ ರಾಗೋ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ, ಯೇಸಂ ದೋಸೋ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಙ್ಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ, ಯೇಸಂ ಮೋಹೋ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ, ತೇ ಲೋಕೇ ಸುಕತಾ ನೋ ವಾ? ಕಥಂ ವಾ ತೇ ಏತ್ಥ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಯೇಸಂ, ಭನ್ತೇ, ರಾಗೋ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ, ಯೇಸಂ ದೋಸೋ ಪಹೀನೋ…ಪೇ॰… ಯೇಸಂ ಮೋಹೋ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಂಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ, ತೇ ಲೋಕೇ ಸುಕತಾ। ಏವಂ ಮೇ ಏತ್ಥ ಹೋತೀ’’ತಿ।

‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ತಯಾವೇತಂ ತಯಾ ಚೇತಂ (ಸೀ॰ ಪೀ॰ ಕ॰) ಬ್ಯಾಕತಂ – ‘ಯೇ, ಭನ್ತೇ, ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಧಮ್ಮೋ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ’ತಿ। ತಯಾವೇತಂ ಬ್ಯಾಕತಂ – ‘ಯೇ, ಭನ್ತೇ, ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ದೋಸಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ತೇ ಲೋಕೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ’ತಿ। ತಯಾವೇತಂ ಬ್ಯಾಕತಂ – ‘ಯೇಸಂ, ಭನ್ತೇ, ರಾಗೋ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಙ್ಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ, ಯೇಸಂ ದೋಸೋ ಪಹೀನೋ…ಪೇ॰… ಯೇಸಂ ಮೋಹೋ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಙ್ಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ, ತೇ ಲೋಕೇ ಸುಕತಾ’’’ತಿ।

‘‘ಅಚ್ಛರಿಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಬ್ಭುತಂ, ಭನ್ತೇ! ನ ಚೇವ ನಾಮ ಸಧಮ್ಮುಕ್ಕಂಸನಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನ ಚ ಪರಧಮ್ಮಾಪಸಾದನಾ ನ ಪರಧಮ್ಮಾಪಸಾದನಾ (ಸೀ॰ ಪೀ॰), ನ ಪರಧಮ್ಮವಮ್ಭನಾ (ಮ॰ ನಿ॰ ೨.೨೩೬)। ಆಯತನೇವ ಆಯತನೇ ಚ (ಮ॰ ನಿ॰ ೨.೨೩೬) ಧಮ್ಮದೇಸನಾ, ಅತ್ಥೋ ಚ ವುತ್ತೋ, ಅತ್ತಾ ಚ ಅನುಪನೀತೋ। ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಥ, ದೋಸಸ್ಸ…ಪೇ॰… ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹನಾಯ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಥ। ತುಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಧಮ್ಮೋ ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ। ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ರಾಗಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ದೋಸಸ್ಸ…ಪೇ॰… ಮೋಹಸ್ಸ ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ। ತುಮ್ಹೇ, ಭನ್ತೇ, ಲೋಕೇ ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ। ತುಮ್ಹಾಕಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ರಾಗೋ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಙ್ಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ದೋಸೋ ಪಹೀನೋ…ಪೇ॰… ತುಮ್ಹಾಕಂ ಮೋಹೋ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಙ್ಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ। ತುಮ್ಹೇ ಲೋಕೇ ಸುಕತಾ।

‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭನ್ತೇ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ‘ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀ’ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಅಯ್ಯೇನ ಆನನ್ದೇನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ। ಏಸಾಹಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ। ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಅಯ್ಯೋ ಆನನ್ದೋ ಧಾರೇತು, ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ। ದುತಿಯಂ।

೩. ಮಹಾನಾಮಸಕ್ಕಸುತ್ತಂ

೭೪. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ। ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಗಿಲಾನಾವುಟ್ಠಿತೋ ಗಿಲಾನವುಟ್ಠಿತೋ (ಸದ್ದನೀತಿ) ಹೋತಿ ಅಚಿರವುಟ್ಠಿತೋ ಗೇಲಞ್ಞಾ। ಅಥ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ದೀಘರತ್ತಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತಾ ಏವಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿತಂ ಆಜಾನಾಮಿ – ‘ಸಮಾಹಿತಸ್ಸ ಞಾಣಂ, ನೋ ಅಸಮಾಹಿತಸ್ಸಾ’ತಿ। ಸಮಾಧಿ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬೇ, ಪಚ್ಛಾ ಞಾಣಂ; ಉದಾಹು ಞಾಣಂ ಪುಬ್ಬೇ, ಪಚ್ಛಾ ಸಮಾಧೀ’’ತಿ? ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಭಗವಾ ಖೋ ಗಿಲಾನವುಟ್ಠಿತೋ ಅಚಿರವುಟ್ಠಿತೋ ಗೇಲಞ್ಞಾ । ಅಯಞ್ಚ ಮಹಾನಾಮೋ ಸಕ್ಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅತಿಗಮ್ಭೀರಂ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛತಿ। ಯಂನೂನಾಹಂ ಮಹಾನಾಮಂ ಸಕ್ಕಂ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ।

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಮಹಾನಾಮಂ ಸಕ್ಕಂ ಬಾಹಾಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಮಹಾನಾಮಂ ಸಕ್ಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸೇಖಮ್ಪಿ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಸೀಲಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ, ಅಸೇಖಮ್ಪಿ ಸೀಲಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ; ಸೇಖೋಪಿ ಸಮಾಧಿ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ , ಅಸೇಖೋಪಿ ಸಮಾಧಿ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ; ಸೇಖಾಪಿ ಪಞ್ಞಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ, ಅಸೇಖಾಪಿ ಪಞ್ಞಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ। ಕತಮಞ್ಚ, ಮಹಾನಾಮ , ಸೇಖಂ ಸೀಲಂ? ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತಿ…ಪೇ॰… ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು। ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸೇಖಂ ಸೀಲಂ’’।

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಮಹಾನಾಮ, ಸೇಖೋ ಸಮಾಧಿ? ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ॰… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸೇಖೋ ಸಮಾಧಿ।

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಮಹಾನಾಮ, ಸೇಖಾ ಪಞ್ಞಾ? ಇಧ, ಮಹಾನಾಮ, ಭಿಕ್ಖು ಇದಂ ದುಕ್ಖನ್ತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ…ಪೇ॰… ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾತಿ ಯಥಾಭೂತಂ ಪಜಾನಾತಿ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಮಹಾನಾಮ, ಸೇಖಾ ಪಞ್ಞಾ।

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಏವಂ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಏವಂ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನೋ ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ। ಏವಂ ಖೋ, ಮಹಾನಾಮ, ಸೇಖಮ್ಪಿ ಸೀಲಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ, ಅಸೇಖಮ್ಪಿ ಸೀಲಂ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ; ಸೇಖೋಪಿ ಸಮಾಧಿ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ, ಅಸೇಖೋಪಿ ಸಮಾಧಿ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ; ಸೇಖಾಪಿ ಪಞ್ಞಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ, ಅಸೇಖಾಪಿ ಪಞ್ಞಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ’’ತಿ। ತತಿಯಂ।

೪. ನಿಗಣ್ಠಸುತ್ತಂ

೭೫. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ। ಅಥ ಖೋ ಅಭಯೋ ಚ ಲಿಚ್ಛವಿ ಪಣ್ಡಿತಕುಮಾರಕೋ ಚ ಲಿಚ್ಛವಿ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಅಭಯೋ ಲಿಚ್ಛವಿ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ನಿಗಣ್ಠೋ, ಭನ್ತೇ, ನಾಟಪುತ್ತೋ ನಾಥಪುತ್ತೋ (ಸೀ॰ ಪೀ॰) ಸಬ್ಬಞ್ಞೂ ಸಬ್ಬದಸ್ಸಾವೀ ಅಪರಿಸೇಸಂ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪಟಿಜಾನಾತಿ – ‘ಚರತೋ ಚ ಮೇ ತಿಟ್ಠತೋ ಚ ಸುತ್ತಸ್ಸ ಚ ಜಾಗರಸ್ಸ ಚ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಞಾಣದಸ್ಸನಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತ’ನ್ತಿ। ಸೋ ಪುರಾಣಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ತಪಸಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಂ ಪಞ್ಞಪೇತಿ ನವಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅಕರಣಾ ಸೇತುಘಾತಂ । ಇತಿ ಕಮ್ಮಕ್ಖಯಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯೋ, ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾ ವೇದನಾಕ್ಖಯೋ, ವೇದನಾಕ್ಖಯಾ ಸಬ್ಬಂ ದುಕ್ಖಂ ನಿಜ್ಜಿಣ್ಣಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ – ಏವಮೇತಿಸ್ಸಾ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಾಯ ನಿಜ್ಜರಾಯ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಸಮತಿಕ್ಕಮೋ ಹೋತಿ। ಇಧ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಕಿಮಾಹಾ’’ತಿ?

‘‘ತಿಸ್ಸೋ ಖೋ ಇಮಾ, ಅಭಯ, ನಿಜ್ಜರಾ ವಿಸುದ್ಧಿಯೋ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಮ್ಮದಕ್ಖಾತಾ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಸೋಕಪರಿದೇವಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾಯ ದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾಯ ಞಾಯಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ। ಕತಮಾ ತಿಸ್ಸೋ? ಇಧ, ಅಭಯ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ…ಪೇ॰… ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು। ಸೋ ನವಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕರೋತಿ, ಪುರಾಣಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ಫುಸ್ಸ ಫುಸ್ಸ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ। ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಾ ನಿಜ್ಜರಾ ಅಕಾಲಿಕಾ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕಾ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕಾ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ ವಿಞ್ಞೂಹೀತಿ।

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಅಭಯ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಂ ಸವಿಚಾರಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ। ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸಮ್ಪಸಾದನಂ ಚೇತಸೋ ಏಕೋದಿಭಾವಂ ಅವಿತಕ್ಕಂ ಅವಿಚಾರಂ ಸಮಾಧಿಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ। ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಚ ವಿಹರತಿ ಸತೋ ಚ ಸಮ್ಪಜಾನೋ, ಸುಖಞ್ಚ ಕಾಯೇನ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ ಯಂ ತಂ ಅರಿಯಾ ಆಚಿಕ್ಖನ್ತಿ – ‘ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಸತಿಮಾ ಸುಖವಿಹಾರೀ’ತಿ ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ। ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ, ಪುಬ್ಬೇವ ಸೋಮನಸ್ಸದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸತಿಪಾರಿಸುದ್ಧಿಂ ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ। ಸೋ ನವಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕರೋತಿ, ಪುರಾಣಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ಫುಸ್ಸ ಫುಸ್ಸ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ। ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಾ ನಿಜ್ಜರಾ ಅಕಾಲಿಕಾ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕಾ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕಾ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ ವಿಞ್ಞೂಹೀತಿ।

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಅಭಯ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನೋ ಏವಂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನೋ ಏವಂ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನೋ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰) ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ ಅನಾಸವಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಪಞ್ಞಾವಿಮುತ್ತಿಂ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಸಯಂ ಅಭಿಞ್ಞಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ। ಸೋ ನವಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕರೋತಿ, ಪುರಾಣಞ್ಚ ಕಮ್ಮಂ ಫುಸ್ಸ ಫುಸ್ಸ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ। ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕಾ ನಿಜ್ಜರಾ ಅಕಾಲಿಕಾ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕಾ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕಾ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ ವಿಞ್ಞೂಹೀತಿ। ಇಮಾ ಖೋ, ಅಭಯ, ತಿಸ್ಸೋ ನಿಜ್ಜರಾ ವಿಸುದ್ಧಿಯೋ ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ಸಮ್ಮದಕ್ಖಾತಾ ಸತ್ತಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾ ಸೋಕಪರಿದೇವಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾಯ ದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾಯ ಞಾಯಸ್ಸ ಅಧಿಗಮಾಯ ನಿಬ್ಬಾನಸ್ಸ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯಾ’’ತಿ।

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಪಣ್ಡಿತಕುಮಾರಕೋ ಲಿಚ್ಛವಿ ಅಭಯಂ ಲಿಚ್ಛವಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಂ ಪನ ತ್ವಂ, ಸಮ್ಮ ಅಭಯ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಸುಭಾಸಿತಂ ಸುಭಾಸಿತತೋ ನಾಬ್ಭನುಮೋದಸೀ’’ತಿ? ‘‘ಕ್ಯಾಹಂ, ಸಮ್ಮ ಪಣ್ಡಿತಕುಮಾರಕ, ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಸುಭಾಸಿತಂ ಸುಭಾಸಿತತೋ ನಾಬ್ಭನುಮೋದಿಸ್ಸಾಮಿ! ಮುದ್ಧಾಪಿ ತಸ್ಸ ವಿಪತೇಯ್ಯ ಯೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಸುಭಾಸಿತಂ ಸುಭಾಸಿತತೋ ನಾಬ್ಭನುಮೋದೇಯ್ಯಾ’’ತಿ। ಚತುತ್ಥಂ।

೫. ನಿವೇಸಕಸುತ್ತಂ

೭೬. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಯೇ, ಆನನ್ದ, ಅನುಕಮ್ಪೇಯ್ಯಾಥ ಯೇ ಚ ಸೋತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯುಂ ಮಿತ್ತಾ ವಾ ಅಮಚ್ಚಾ ವಾ ಞಾತೀ ವಾ ಸಾಲೋಹಿತಾ ವಾ ತೇ ವೋ, ಆನನ್ದ, ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಾ ಸಮಾದಾಪೇತಬ್ಬಾ (?) ನಿವೇಸೇತಬ್ಬಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ। ಕತಮೇಸು ತೀಸು? ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇ ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಾ ನಿವೇಸೇತಬ್ಬಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ; ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ, ಧಮ್ಮೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇ ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಾ ನಿವೇಸೇತಬ್ಬಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ – ‘ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಅಕಾಲಿಕೋ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕೋ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕೋ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಞ್ಞೂಹೀ’ತಿ, ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇ ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಾ ನಿವೇಸೇತಬ್ಬಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ – ‘ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಉಜುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಞಾಯಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ, ಯದಿದಂ ಚತ್ತಾರಿ ಪುರಿಸಯುಗಾನಿ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ ಏಸ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’’ತಿ।

‘‘ಸಿಯಾ, ಆನನ್ದ, ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ – ಪಥವೀಧಾತುಯಾ ಆಪೋಧಾತುಯಾ ತೇಜೋಧಾತುಯಾ ವಾಯೋಧಾತುಯಾ, ನ ತ್ವೇವ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ತತ್ರಿದಂ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ। ಸೋ ವತಾನನ್ದ, ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ನಿರಯಂ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ವಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಂ ವಾ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ।

‘‘ಸಿಯಾ , ಆನನ್ದ, ಚತುನ್ನಂ ಮಹಾಭೂತಾನಂ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ – ಪಥವೀಧಾತುಯಾ ಆಪೋಧಾತುಯಾ ತೇಜೋಧಾತುಯಾ ವಾಯೋಧಾತುಯಾ, ನ ತ್ವೇವ ಧಮ್ಮೇ…ಪೇ॰… ನ ತ್ವೇವ ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಸಿಯಾ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ ತತ್ರಿದಂ ಅಞ್ಞಥತ್ತಂ। ಸೋ ವತಾನನ್ದ, ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ನಿರಯಂ ವಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಂ ವಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಂ ವಾ ಉಪಪಜ್ಜಿಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ।

‘‘ಯೇ, ಆನನ್ದ, ಅನುಕಮ್ಪೇಯ್ಯಾಥ ಯೇ ಚ ಸೋತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯುಂ ಮಿತ್ತಾ ವಾ ಅಮಚ್ಚಾ ವಾ ಞಾತೀ ವಾ ಸಾಲೋಹಿತಾ ವಾ ತೇ ವೋ, ಆನನ್ದ, ಇಮೇಸು ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಸಮಾದಪೇತಬ್ಬಾ ನಿವೇಸೇತಬ್ಬಾ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಬ್ಬಾ’’ತಿ। ಪಞ್ಚಮಂ।

೬. ಪಠಮಭವಸುತ್ತಂ

೭೭. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭವೋ, ಭವೋತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭವೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಕಾಮಧಾತುವೇಪಕ್ಕಞ್ಚ, ಆನನ್ದ, ಕಮ್ಮಂ ನಾಭವಿಸ್ಸ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ಕಾಮಭವೋ ಪಞ್ಞಾಯೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’। ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಕಮ್ಮಂ ಖೇತ್ತಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಬೀಜಂ, ತಣ್ಹಾ ಸ್ನೇಹೋ ಸಿನೇಹೋ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰)। ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾನಂ ಹೀನಾಯ ಧಾತುಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ ಏವಂ ಆಯತಿಂ ಆಯತಿ (ಸೀ॰) ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಹೋತಿ। ( ) (ಏವಂ ಖೋ ಆನನ್ದ ಭವೋ ಹೋತೀತಿ) (ಕ॰) ದುತಿಯಸುತ್ತೇ ಪನ ಇದಂ ಪಾಠನಾನತ್ತಂ ನತ್ಥಿ

‘‘ರೂಪಧಾತುವೇಪಕ್ಕಞ್ಚ, ಆನನ್ದ, ಕಮ್ಮಂ ನಾಭವಿಸ್ಸ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ರೂಪಭವೋ ಪಞ್ಞಾಯೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’। ‘‘ಇತಿ ಖೋ ಆನನ್ದ, ಕಮ್ಮಂ ಖೇತ್ತಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಬೀಜಂ, ತಣ್ಹಾ ಸ್ನೇಹೋ। ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾನಂ ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಧಾತುಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ ಏವಂ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಹೋತಿ। ( ) (ಏವಂ ಖೋ ಆನನ್ದ ಭವೋ ಹೋತೀತಿ) (ಕ॰) ದುತಿಯಸುತ್ತೇ ಪನ ಇದಂ ಪಾಠನಾನತ್ತಂ ನತ್ಥಿ

‘‘ಅರೂಪಧಾತುವೇಪಕ್ಕಞ್ಚ, ಆನನ್ದ, ಕಮ್ಮಂ ನಾಭವಿಸ್ಸ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ಅರೂಪಭವೋ ಪಞ್ಞಾಯೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’। ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಕಮ್ಮಂ ಖೇತ್ತಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಬೀಜಂ, ತಣ್ಹಾ ಸ್ನೇಹೋ। ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಣೀತಾಯ ಧಾತುಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ ಏವಂ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಹೋತಿ। ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭವೋ ಹೋತೀ’’ತಿ। ಛಟ್ಠಂ।

೭. ದುತಿಯಭವಸುತ್ತಂ

೭೮. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ…ಪೇ॰… ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭವೋ, ಭವೋತಿ, ಭನ್ತೇ, ವುಚ್ಚತಿ। ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭವೋ ಹೋತೀ’’ತಿ?

‘‘ಕಾಮಧಾತುವೇಪಕ್ಕಞ್ಚ, ಆನನ್ದ, ಕಮ್ಮಂ ನಾಭವಿಸ್ಸ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ಕಾಮಭವೋ ಪಞ್ಞಾಯೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ ಭನ್ತೇ’’। ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಕಮ್ಮಂ ಖೇತ್ತಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಬೀಜಂ, ತಣ್ಹಾ ಸ್ನೇಹೋ। ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾನಂ ಹೀನಾಯ ಧಾತುಯಾ ಚೇತನಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಪತ್ಥನಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಏವಂ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಹೋತಿ’’।

‘‘ರೂಪಧಾತುವೇಪಕ್ಕಞ್ಚ, ಆನನ್ದ, ಕಮ್ಮಂ ನಾಭವಿಸ್ಸ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ರೂಪಭವೋ ಪಞ್ಞಾಯೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’। ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಕಮ್ಮಂ ಖೇತ್ತಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಬೀಜಂ, ತಣ್ಹಾ ಸ್ನೇಹೋ। ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾನಂ ಮಜ್ಝಿಮಾಯ ಧಾತುಯಾ ಚೇತನಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಪತ್ಥನಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಏವಂ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಹೋತಿ’’।

‘‘ಅರೂಪಧಾತುವೇಪಕ್ಕಞ್ಚ, ಆನನ್ದ, ಕಮ್ಮಂ ನಾಭವಿಸ್ಸ, ಅಪಿ ನು ಖೋ ಅರೂಪಭವೋ ಪಞ್ಞಾಯೇಥಾ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹೇತಂ, ಭನ್ತೇ’’। ‘‘ಇತಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಕಮ್ಮಂ ಖೇತ್ತಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಬೀಜಂ, ತಣ್ಹಾ ಸ್ನೇಹೋ। ಅವಿಜ್ಜಾನೀವರಣಾನಂ ಸತ್ತಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಣೀತಾಯ ಧಾತುಯಾ ಚೇತನಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಪತ್ಥನಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ಏವಂ ಆಯತಿಂ ಪುನಬ್ಭವಾಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿ ಹೋತಿ। ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಭವೋ ಹೋತೀ’’ತಿ। ಸತ್ತಮಂ।

೮. ಸೀಲಬ್ಬತಸುತ್ತಂ

೭೯. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಬ್ಬಂ ನು ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಸೀಲಬ್ಬತಂ ಜೀವಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾರಂ ಸಫಲ’’ನ್ತಿ? ‘‘ನ ಖ್ವೇತ್ಥ, ಭನ್ತೇ, ಏಕಂಸೇನಾ’’ತಿ। ‘‘ತೇನ ಹಾನನ್ದ, ವಿಭಜಸ್ಸೂ’’ತಿ।

‘‘ಯಞ್ಹಿಸ್ಸ ಯಥಾರೂಪಂ ಹಿಸ್ಸ (?) ಸೇವಿತಬ್ಬಾಸೇವಿತಬ್ಬಸುತ್ತಾನುರೂಪಂ, ಭನ್ತೇ, ಸೀಲಬ್ಬತಂ ಜೀವಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ಸೀಲಬ್ಬತಂ ಜೀವಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾರಂ ಅಫಲಂ। ಯಞ್ಚ ಖ್ವಾಸ್ಸ ಯಞ್ಹಿಸ್ಸ (ಕ॰), ಯಥಾರೂಪಞ್ಚ ಖ್ವಾಸ್ಸ (?), ಭನ್ತೇ, ಸೀಲಬ್ಬತಂ ಜೀವಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾರಂ ಸೇವತೋ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ, ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅಭಿವಡ್ಢನ್ತಿ, ಏವರೂಪಂ ಸೀಲಬ್ಬತಂ ಜೀವಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಉಪಟ್ಠಾನಸಾರಂ ಸಫಲ’’ನ್ತಿ। ಇದಮವೋಚ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ; ಸಮನುಞ್ಞೋ ಸತ್ಥಾ ಅಹೋಸಿ।

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ‘‘ಸಮನುಞ್ಞೋ ಮೇ ಸತ್ಥಾ’’ತಿ, ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ। ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ಆನನ್ದೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸೇಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನನ್ದೋ; ನ ಚ ಪನಸ್ಸ ಸುಲಭರೂಪೋ ಸಮಸಮೋ ಪಞ್ಞಾಯಾ’’ತಿ। ಅಟ್ಠಮಂ।

೯. ಗನ್ಧಜಾತಸುತ್ತಂ

೮೦. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ। ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ತೀಣಿಮಾನಿ, ಭನ್ತೇ, ಗನ್ಧಜಾತಾನಿ, ಯೇಸಂ ಅನುವಾತಂಯೇವ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತಿ, ನೋ ಪಟಿವಾತಂ। ಕತಮಾನಿ ತೀಣಿ? ಮೂಲಗನ್ಧೋ, ಸಾರಗನ್ಧೋ, ಪುಪ್ಫಗನ್ಧೋ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ತೀಣಿ ಗನ್ಧಜಾತಾನಿ, ಯೇಸಂ ಅನುವಾತಂಯೇವ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತಿ, ನೋ ಪಟಿವಾತಂ। ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಕಿಞ್ಚಿ ಗನ್ಧಜಾತಂ ಯಸ್ಸ ಅನುವಾತಮ್ಪಿ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಪಟಿವಾತಮ್ಪಿ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನುವಾತಪಟಿವಾತಮ್ಪಿ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ?

‘‘ಅತ್ಥಾನನ್ದ, ಕಿಞ್ಚಿ ಗನ್ಧಜಾತಂ ಅತ್ಥಾನನ್ದ ಗನ್ಧಜಾತಂ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰) ಯಸ್ಸ ಅನುವಾತಮ್ಪಿ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತಿ , ಪಟಿವಾತಮ್ಪಿ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನುವಾತಪಟಿವಾತಮ್ಪಿ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ। ‘‘ಕತಮಞ್ಚ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಗನ್ಧಜಾತಂ ಯಸ್ಸ ಅನುವಾತಮ್ಪಿ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಪಟಿವಾತಮ್ಪಿ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನುವಾತಪಟಿವಾತಮ್ಪಿ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ?

‘‘ಇಧಾನನ್ದ , ಯಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ವಾ ನಿಗಮೇ ವಾ ಇತ್ಥೀ ವಾ ಪುರಿಸೋ ವಾ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ , ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ, ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಮುತ್ತಚಾಗೋ ಪಯತಪಾಣಿ ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋ ಯಾಚಯೋಗೋ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋ।

‘‘ತಸ್ಸ ದಿಸಾಸು ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ – ‘ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ಅಸುಕಸ್ಮಿಂ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰) ನಾಮ ಗಾಮೇ ವಾ ನಿಗಮೇ ವಾ ಇತ್ಥೀ ವಾ ಪುರಿಸೋ ವಾ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ, ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಮುತ್ತಚಾಗೋ ಪಯತಪಾಣಿ ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋ ಯಾಚಯೋಗೋ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋ’’’ತಿ।

‘‘ದೇವತಾಪಿಸ್ಸ ದೇವತಾಪಿಸ್ಸ ಅಮನುಸ್ಸಾ (ಸೀ॰ ಪೀ॰), ದೇವತಾಪಿಸ್ಸ ಅಮನುಸ್ಸಾಪಿ (ಕ॰), ದೇವತಾಪಿಸ್ಸ…ಪೇ॰… ಮನುಸ್ಸಾಪಿಸ್ಸ (?) ವಣ್ಣಂ ಭಾಸನ್ತಿ – ‘ಅಮುಕಸ್ಮಿಂ ನಾಮ ಗಾಮೇ ವಾ ನಿಗಮೇ ವಾ ಇತ್ಥೀ ವಾ ಪುರಿಸೋ ವಾ ಬುದ್ಧಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಧಮ್ಮಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಸಙ್ಘಂ ಸರಣಂ ಗತೋ ಹೋತಿ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ॰… ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ, ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ, ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಮುತ್ತಚಾಗೋ ಪಯತಪಾಣಿ ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋ ಯಾಚಯೋಗೋ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋ’ತಿ। ಇದಂ ಖೋ ತಂ, ಆನನ್ದ, ಗನ್ಧಜಾತಂ ಯಸ್ಸ ಅನುವಾತಮ್ಪಿ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಪಟಿವಾತಮ್ಪಿ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನುವಾತಪಟಿವಾತಮ್ಪಿ ಗನ್ಧೋ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ।

‘‘ನ ಪುಪ್ಫಗನ್ಧೋ ಪಟಿವಾತಮೇತಿ,

ನ ಚನ್ದನಂ ತಗರಮಲ್ಲಿಕಾ ತಗ್ಗರಮಲ್ಲಿಕಾ (ಪೀ॰) ವಾ।

ಸತಞ್ಚ ಗನ್ಧೋ ಪಟಿವಾತಮೇತಿ,

ಸಬ್ಬಾ ದಿಸಾ ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಪವಾಯತೀ’’ತಿ॥ ನವಮಂ।

೧೦. ಚೂಳನಿಕಾಸುತ್ತಂ

೮೧. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ । ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಮ್ಮುಖಾಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸುತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ – ‘ಭಗವತೋ, ಆನನ್ದ, ಸಿಖಿಸ್ಸ ಅಭಿಭೂ ನಾಮ ಸಾವಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಠಿತೋ ಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ಸಹಸ್ಸೀಲೋಕಧಾತುಂ (ಪೀ॰) ಸಂ॰ ನಿ॰ ೧.೧೮೫ ವಿತ್ಥಾರೋ ಸರೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇಸೀ’ತಿ। ಭಗವಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಕೀವತಕಂ ಪಹೋತಿ ಸರೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಾವಕೋ ಸೋ, ಆನನ್ದ, ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯಾ ತಥಾಗತಾ’’ತಿ।

ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಮ್ಮುಖಾ ಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸುತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ – ‘ಭಗವತೋ, ಆನನ್ದ, ಸಿಖಿಸ್ಸ ಅಭಿಭೂ ನಾಮ ಸಾವಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಠಿತೋ ಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ಸರೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇಸೀ’ತಿ। ಭಗವಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಕೀವತಕಂ ಪಹೋತಿ ಸರೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸಾವಕೋ ಸೋ, ಆನನ್ದ, ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯಾ ತಥಾಗತಾ’’ತಿ।

ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಮ್ಮುಖಾಮೇತಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವತೋ ಸುತಂ ಸಮ್ಮುಖಾ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಂ – ‘ಭಗವತೋ, ಆನನ್ದ, ಸಿಖಿಸ್ಸ ಅಭಿಭೂ ನಾಮ ಸಾವಕೋ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಠಿತೋ ಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ಸರೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇಸೀ’ತಿ। ಭಗವಾ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಕೀವತಕಂ ಪಹೋತಿ ಸರೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಸುತಾ ತೇ, ಆನನ್ದ, ಸಹಸ್ಸೀ ಚೂಳನಿಕಾ ಲೋಕಧಾತೂ’’ತಿ? ‘‘ಏತಸ್ಸ, ಭಗವಾ, ಕಾಲೋ; ಏತಸ್ಸ, ಸುಗತ, ಕಾಲೋ! ಯಂ ಭಗವಾ ಭಾಸೇಯ್ಯ। ಭಗವತೋ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಧಾರೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ। ‘‘ತೇನಹಾನನ್ದ, ಸುಣಾಹಿ ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಹಿ, ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ। ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ। ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಯಾವತಾ, ಆನನ್ದ, ಚನ್ದಿಮಸೂರಿಯಾ ಚನ್ದಿಮಸುರಿಯಾ (ಸೀ॰ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰) ಪರಿಹರನ್ತಿ, ದಿಸಾ ಭನ್ತಿ ವಿರೋಚನಾ, ತಾವ ಸಹಸ್ಸಧಾ ಲೋಕೋ। ತಸ್ಮಿಂ ಸಹಸ್ಸಧಾ ಲೋಕೇ ಸಹಸ್ಸಂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಹಸ್ಸಂ (ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೀ॰) ಚನ್ದಾನಂ, ಸಹಸ್ಸಂ ಸೂರಿಯಾನಂ, ಸಹಸ್ಸಂ ಸಿನೇರುಪಬ್ಬತರಾಜಾನಂ, ಸಹಸ್ಸಂ ಜಮ್ಬುದೀಪಾನಂ, ಸಹಸ್ಸಂ ಅಪರಗೋಯಾನಾನಂ, ಸಹಸ್ಸಂ ಉತ್ತರಕುರೂನಂ, ಸಹಸ್ಸಂ ಪುಬ್ಬವಿದೇಹಾನಂ, ಚತ್ತಾರಿ ಮಹಾಸಮುದ್ದಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಮಹಾರಾಜಸಹಸ್ಸಾನಿ, ಸಹಸ್ಸಂ ಚಾತುಮಹಾರಾಜಿಕಾನಂ, ಸಹಸ್ಸಂ ತಾವತಿಂಸಾನಂ , ಸಹಸ್ಸಂ ಯಾಮಾನಂ , ಸಹಸ್ಸಂ ತುಸಿತಾನಂ, ಸಹಸ್ಸಂ ನಿಮ್ಮಾನರತೀನಂ, ಸಹಸ್ಸಂ ಪರನಿಮ್ಮಿತವಸವತ್ತೀನಂ, ಸಹಸ್ಸಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾನನ್ದ, ಸಹಸ್ಸೀ ಚೂಳನಿಕಾ ಲೋಕಧಾತು।

‘‘ಯಾವತಾನನ್ದ , ಸಹಸ್ಸೀ ಚೂಳನಿಕಾ ಲೋಕಧಾತು ತಾವ ಸಹಸ್ಸಧಾ ಲೋಕೋ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾನನ್ದ, ದ್ವಿಸಹಸ್ಸೀ ಮಜ್ಝಿಮಿಕಾ ಲೋಕಧಾತು।

‘‘ಯಾವತಾನನ್ದ, ದ್ವಿಸಹಸ್ಸೀ ಮಜ್ಝಿಮಿಕಾ ಲೋಕಧಾತು ತಾವ ಸಹಸ್ಸಧಾ ಲೋಕೋ। ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾನನ್ದ, ತಿಸಹಸ್ಸೀ ಮಹಾಸಹಸ್ಸೀ ಲೋಕಧಾತು।

‘‘ಆಕಙ್ಖಮಾನೋ, ಆನನ್ದ, ತಥಾಗತೋ ತಿಸಹಸ್ಸಿಮಹಾಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ತಿಸಹಸ್ಸಿ ಮಹಾಸಹಸ್ಸಿಂ ಲೋಕಧಾತುಂ (ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰), ತಿಸಹಸ್ಸೀಮಹಾಸಹಸ್ಸೀಲೋಕಧಾತುಂ (ಪೀ॰) ಸರೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯ, ಯಾವತಾ ಪನ ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯಾ’’ತಿ।

‘‘ಯಥಾ ಕಥಂ ಪನ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ತಿಸಹಸ್ಸಿಮಹಾಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ಸರೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯ, ಯಾವತಾ ಪನ ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಇಧಾನನ್ದ, ತಥಾಗತೋ ತಿಸಹಸ್ಸಿಮಹಾಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ಓಭಾಸೇನ ಫರೇಯ್ಯ। ಯದಾ ತೇ ಸತ್ತಾ ತಂ ಆಲೋಕಂ ಸಞ್ಜಾನೇಯ್ಯುಂ, ಅಥ ತಥಾಗತೋ ಘೋಸಂ ಕರೇಯ್ಯ ಸದ್ದಮನುಸ್ಸಾವೇಯ್ಯ। ಏವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ತಥಾಗತೋ ತಿಸಹಸ್ಸಿಮಹಾಸಹಸ್ಸಿಲೋಕಧಾತುಂ ಸರೇನ ವಿಞ್ಞಾಪೇಯ್ಯ, ಯಾವತಾ ಪನ ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯಾ’’ತಿ।

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ (ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉದಾಯಿಂ) (ಭಗವನ್ತಂ) (ಸೀ॰), ( ) ನತ್ಥಿ ಸ್ಯಾ॰ ಕಂ॰ ಪೋತ್ಥಕೇಸು। ಅಟ್ಠಕಥಾಯ ಸಮೇತಿ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಲಾಭಾ ವತ ಮೇ, ಸುಲದ್ಧಂ ವತ ಮೇ, ಯಸ್ಸ ಮೇ ಸತ್ಥಾ ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೋ’’ತಿ। ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಂ ತುಯ್ಹೇತ್ಥ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಯದಿ ತೇ ಸತ್ಥಾ ಏವಂಮಹಿದ್ಧಿಕೋ ಏವಂಮಹಾನುಭಾವೋ’’ತಿ? ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಉದಾಯಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಾ ಹೇವಂ, ಉದಾಯಿ, ಮಾ ಹೇವಂ, ಉದಾಯಿ। ಸಚೇ, ಉದಾಯಿ, ಆನನ್ದೋ ಅವೀತರಾಗೋ ಕಾಲಂ ಕರೇಯ್ಯ, ತೇನ ಚಿತ್ತಪ್ಪಸಾದೇನ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ದೇವೇಸು ದೇವರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಯ್ಯ, ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಮಹಾರಜ್ಜಂ ಕಾರೇಯ್ಯ। ಅಪಿ ಚ, ಉದಾಯಿ, ಆನನ್ದೋ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ। ದಸಮಂ।

ಆನನ್ದವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ।

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಛನ್ನೋ ಆಜೀವಕೋ ಸಕ್ಕೋ, ನಿಗಣ್ಠೋ ಚ ನಿವೇಸಕೋ।

ದುವೇ ಭವಾ ಸೀಲಬ್ಬತಂ, ಗನ್ಧಜಾತಞ್ಚ ಚೂಳನೀತಿ॥